Bài giảng Nguyên lý quản lý dịch vụ công

NGUYÊN LÝ QUẢN LÝ

DỊCH VỤ CÔNG

Ts. Nguyễn Hồng Sơn

Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Y tế

NỘI DUNG

. Khá i niệm, phạm vi, đặc trưng và phâ n loại dịch

vụ cô ng

. Vai trò , nội dung, nguyên tắc và cô ng cụ của

Quản lý nhà nước trong quản lý dịch vụ cô ng

. Đổi mới quản lý và tổ chức cung ứng dịch vụ

cô ng ở Việt Nam

Phần 1

KHÁI NIỆM, PHẠM VI, ĐẶC TRƯNG

VÀ PHÂN LOẠI DỊCH VỤ CÔNG

DỊCH VỤ LÀ GÌ?

Nghĩa Há n - Việt: dịch (làm, biến đổi, chuyển dời);

vụ (chuyên, vụ việc, phục vụ) => cô ng việc mang tí nh

chuyên mô n phục vụ cho con người, cho xã hội.

Từ điển Bá ch khoa Việt Nam: dịch vụ là những hoạt động

phục vụ nhằm thỏa mã n nhu cầu sản xuất, kinh doanh và

sinh hoạt của con người.

Từ điển Kinh tế học hiện đại: dịch vụ là cá c chức năng

hoặc nhiệm vụ được thực hiện mà người ta có cầu và do

đó, tạo ra giá cả hì nh thành nên một thị trường thí ch hợp.

Dịch vụ là những hoạt động

mang tính phục vụ chuyên

nghiệp nhằm đáp ứng nhu

cầu nào đó của con người,

của xã hội

KHÁI NIỆM DỊCH VỤ CÔNG

Dịch vụ công (public service)

“Dịch vụ cô ng là hoạt động vì lợi í ch chung, do một

cơ quan nhà nước hoặc tư nhâ n đảm nhiệm”

Theo từ điển Petit Larousse

“Dịch vụ cô ng là cá c dịch vụ như giao thô ng hoặc

chăm só c sức khỏe do nhà nước hoặc tổ chức chí nh

thức cung cấp cho nhâ n dâ n nó i chung”

Theo từ điển Oxford

KHÁI NIỆM DỊCH VỤ CÔNG

“Dịch vụ công là những hoạt động phục vụ

các nhu cầu cơ bản, thiết yếu của người dân

vì lợi ích chung của xã hội, do nhà nước chịu

trách nhiệm trước xã hội (trực tiếp đảm

nhận hay ủy quyền và tạo điều kiện cho khu

vực tư thực hiện) nhằm bảo đảm ổn định và

công bằng xã hội.”

KHÁI NIỆM DỊCH VỤ CÔNG

“Cô ng”:

- Nhằm phục vụ cho nhu cầu và lợi ích chung thiết

yếu của xã hội và cộng đồng

- Là hoạt động của cá c cơ quan nhà nước

(Khi Nhà nước chuyển giao một phần việc cung ứng dịch

vụ công cho khu vực tư nhân thì Nhà nước vẫn có vai trò

điều tiết nhằm đảm bảo sự công bằng trong phân phối các

dịch vụ này và khắc phục các bất cập của thị trường.

KHÁI NIỆM DỊCH VỤ CÔNG

Khái niệm và phạm vi dịch vụ cô ng sẽ biến đổi

tùy thuộc vào bối cảnh của mỗi quốc gia.

. Tại Canada, có tới 34 loại hoạt động được coi là dịch vụ

công, từ quốc phòng, an ninh, pháp chế, đến các chính

sách kinh tế - xã hội (tạo việc làm, quy hoạch, bảo vệ

môi trường, và các hoạt động y tế, giáo dục, văn hóa…).

. Phá p và Italia: dịch vụ công là những hoạt động phục vụ

nhu cầu thiết yếu của người dân do các cơ quan nhà

nước đảm nhiệm hoặc do các tổ chức cá nhân thực

hiện theo những tiêu chuẩn, quy định của nhà nước.

KHÁI NIỆM DỊCH VỤ CÔNG

. Tại Việt Nam, khá i niệm dịch vụ lần đầu tiên được NQ Hội

nghị TW 7, Khó a VIII (1999) ghi nhận sự cần thiết của nó

. Đến Đại hội Đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ IX (2001) khá i

niệm này đã chiếm lĩnh tư duy của cơ quan lã nh đạo cao

nhất của Đảng.

. Quốc hội Khó a X đã thống nhất sử dụng khá i niệm dịch vụ

trong việc quyết định cá c vấn đề về tổ chức, hoạt động của

Chí nh phủ và hệ thống HCNN khi thô ng qua luật Tổ chức

Chí nh phủ (2001), và ở cá c Văn kiện Đại hội Đảng Khó a IX,

Đại hội X (2006), Đại hội Đảng XI (2011).

PHẠM VI CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Theo nghĩa rộng

. Dịch vụ cô ng là những hàng hó a, dịch vụ mà Nhà

nước can thiệp vào việc cung cấp nhằm mục tiêu hiệu

quả và cô ng bằng

. Bao gồm tất cả cá c hoạt động nhằm thực hiện cá c

chức năng vốn có của Chí nh phủ gồm: từ ban hành

chí nh sá ch, phá p luật, quốc phò ng, an ninh, tò a á n… đến

những hoạt động y tế, giá o dục, giao thô ng cô ng cộng.

. Theo cá ch hiểu này dịch vụ cô ng là tất cả những gì do

Nhà nước làm để phục vụ nhâ n dâ n.

PHẠM VI CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Theo nghĩa hẹp

Dịch vụ cô ng là những hàng hoá , dịch vụ phục vụ trực tiếp

nhu cầu của cá c tổ chức và cô ng dâ n mà Nhà nước can thiệp

vào việc cung cấp nhằm mục tiêu hiệu quả và cô ng bằng

. Dịch vụ cô ng í ch: phục vụ cho cả cộng đồng: cầu đường, đê điều, giao

thô ng cô ng cộng, Vệ sinh mô i trường, phò ng và chữa bệnh, dạy học,

phò ng chá y chưa chá y, giải trí cô ng cộng…

. Dịch vụ sinh hoạt cô ng cộng: đáp ứng nhu cầu hàng ngày của dâ n như

điện, nước, điện thoại…

. Dịch vụ xã hội: phục vụ với mục đích nhâ n đạo như nuô i dạy trẻ mồ cô i,

hỗ trợ người già cô đơn, người khuyết tật, cứu trợ thiên tai…

PHẠM VI CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Hành chí nh

cô ng quyền

Khu vực Hành

chí nh

Dịch vụ hành

chí nh cô ng

Dịch vụ cô ng

(Public Services)

nghĩa rộng

Dịch vụ cô ng

nghĩa hẹp

(thô ng dụng ở

Việt Nam)

(thô ng dụng

quốc tế)

Dịch vụ cô ng

cộng

Khu vực

Sự nghiệp

Dịch vụ cô ng

í ch

(Public Utilities)

Hì nh 1: Nội hàm khá i niệm và phạm vi của dịch vụ cô ng

ĐẶC TRƯNG CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Về mặt khoa học

Dịch vụ cô ng gắn liền với phạm trù hàng hó a cô ng

cộng (Public Goods), với 3 thuộc tí nh:

. Khi được hì nh thành thì khó loại trừ ai trong việc sử dụng

nó - Tí nh khô ng loại trừ (Non-Excludable)

. Việc tiêu dùng của mỗi người khô ng làm giảm lượng tiêu

dùng của người khá c -Tí nh khô ng cạnh tranh (Non Rival)

. Tí nh khô ng thể chối từ được, nghĩa là một người khô ng

thể từ chối tiêu dùng một hàng hó a cô ng cộng ngay cả khi

người đó khô ng muốn như vậy.

ĐẶC TRƯNG CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Về mặt hành chí nh

. Là hàng hó a, dịch vụ phục vụ cho lợi í ch chung, thiết

yếu, cá c quyền và nghĩa vụ cơ bản của cá c tổ chức và

cô ng dâ n trong xã hội;

. Cá c hoạt động có tí nh chất phục vụ trực tiếp, đáp ứng

cá c nhu cầu, quyền lợi hay nghĩa vụ cụ thể và trực tiếp

của cá c tổ chức và cô ng dâ n;

. Do Nhà nước chịu trá ch nhiệm trước xã hội trong việc

cung cấp (trực tiếp/ủy nhiệm);

. Đảm bảo tí nh cô ng bằng và hiệu quả trong cung cấp.

CUNG ỨNG DVC & QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

Mối quan hệ giữa người

cung ứng & khá ch hàng

Mối quan hệ giữa chủ thể

quản lý & đối tượng bị q.lý

Là giao dịch cụ thể giữa

người cung ứng & khá ch

hàng

Quan hệ tương tá c giữa cá c

CQHCNN trong thực thi

nhiệm vụ

Từ yêu cầu của tổ chức,

cô ng dâ n

Từ yêu cầu của bộ má y nhà

nước

Được thu tiền trực tiếp từ Khô ng thu tiền trực tiếp của

khá ch hàng đối với một số khá ch hàng, được bù đắp

dịch vụ theo quy định của hoàn toàn từ ngâ n sá ch

phá p luật

ĐẶC TRƯNG CỦA DỊCH VỤ CÔNG

Sự khá c biệt cơ bản giữa khu vực cô ng và tư

Khu vực cô ng

Khu vực tư

Mục tiêu

chuẩn tắc

Đạt được sứ mệnh xã hội

(ổn định, cô ng bằng)

Gia tăng sự thịnh vượng

của cá c cổ đông

Nguồn thu

Cá c khoản đóng gó p hảo

tâ m hay cá c nguồn thu thuế

Doanh thu từ việc bá n sản

phẩm và dịch vụ

chủ yếu

Đo lường Hiệu quả và hiệu suất trong

Ngưỡng thấp nhất về tài

chí nh hay giá trị cổ phiếu

gia tăng

kết quả

việc đạt đến sứ mệnh

hoạt động

Sự câ n

nhắc chủ

yếu

Tì m ra những phương thức Tì m và khai thá c năng lực

tốt nhất để đạt được sứ

mệnh

của cô ng ty bằng cá ch định

vị nó trong cá c thị trường

sản phẩm dịch vụ

PHÂN LOẠI DỊCH VỤ CÔNG

Theo chủ thể cung cấp dịch vụ:

. Nhà nước độc quyền cung cấp (dịch vụ cốt lõ i);

. Nhà nước và tư nhâ n phối hợp cung cấp;

. Nhà nước đảm bảo cung cấp nhưng tư nhâ n

hoàn toàn đảm nhiệm dưới sự kiểm soá t của

Nhà nước.

PHÂN LOẠI DỊCH VỤ CÔNG

Theo tí nh chất phục vụ của dịch vụ cô ng

. Dịch vụ phục vụ nhu cầu và quyền lợi, nghĩa vụ

cơ bản có tí nh hành chí nh – phá p lý của cá c tổ chức,

cá nhâ n như: cấp phé p, chứng thực …

. Dịch vụ phục vụ lợi í ch chung, cơ bản thiết yếu

của cả cộng đồng như: khá m chữa bệnh, điện, nước,

gas, giao thô ng vận tải, bưu chí nh viễn thô ng, VSMT,

thủy lợi, đường sá , cầu cống…

PHÂN LOẠI DỊCH VỤ CÔNG

Theo tá c dụng của dịch vụ cô ng

. Dịch vụ tạo hạ tầng xã hội: Liên quan đến những

nhu cầu và quyền lợi đối với sự phá t triển của con

người, về chất lượng cuộc sống như: chứng thực,

cấp phé p, y tế, văn hó a, giá o dục, thô ng tin…

. Dịch vụ tạo hạ tầng kinh tế - kỹ thuật: Gắn với cá c

nhu cầu vaatk chất phục vụ lợi í ch chung xã hội

như điện, nước, gas, giao thô ng vận tải, bưu chí nh

viễn thô ng, VSMT, thủy lợi, đường sá , cầu cống…

Bài giảng Nguyên lý quản lý dịch vụ công - Nguyễn Hồng Sơn