Bài giảng Luật hành chính 2 - Bài 3: Chủ tịch nước. Chính phủ

LUẬT HIẾN PHÁP II

Giảng viên: ThS. Trần Ngọc Định

1

v1.0014107208

BÀI 3

CHỦ TỊCH NƯỚC – CHÍNH PHỦ

Giảng viên: ThS. Trần Ngọc Định

2

v1.0014107208

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Trình bày được vị trí, tính chất, chức năng của Chủ tịch

nước và Chính phủ theo Hiến pháp hiện hành.

• Phân tích được và vận dụng được các quy định về nhiệm

vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước, Chính phủ.

• Phân tích được về trật tự hình thành của Chủ tịch nước,

Chính phủ, cơ cấu tổ chức của Chính phủ.

• Phân tích được các hình thức hoạt động của Chính phủ

• Trình bày được mối quan hệ pháp lý giữa Chủ tịch nước,

Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác.

• Vận dụng được các kiến thức của vấn đề đã học trong

công tác và tìm hiểu về các vấn đề có liên quan đến thực

tiễn hoạt động của Chủ tịch nước, Chính phủ.

3

v1.0014107208

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Sinh viên cần có các kiến thức cơ bản liên quan

đến môn học:

• Luật Hiến pháp I;

• Lý luận Nhà nước và Pháp luật;

• Lịch sử Nhà nước và Pháp luật.

4

v1.0014107208

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc tài liệu tham khảo, đọc Hiến pháp, Luật tổ chức

Chính phủ.

• Thảo luận với giáo viên và các sinh viên khác về

những vấn đề chưa nắm rõ.

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài, các câu hỏi

trắc nghiệm.

• Đọc và tìm hiểu thêm về các vấn đề thực tiễn về tổ

chức và hoạt động của Quốc hội, Chủ tịch nước và

các cơ quan nhà nước khác có liên quan.

• Đọc và tìm hiểu các vấn đề về sửa đổi Hiến pháp

năm 2013.

5

v1.0014107208

CẤU TRÚC NỘI DUNG

3.1

3.2

Chủ tịch nước

Chính phủ

6

v1.0014107208

BỘ MÁY NHÀ NƯỚC THEO HIẾN PHÁP HIỆN HÀNH

Kiểm

toán

nhà

Quốc hội

TANDTC

Chánh án

TANDTC

VKSNDTC

Chính phủ

HĐ

bầu cử

QG

Chủ

tịch

nước

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

nước

VKSND

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

Hiến

pháp

2013

Quan hệ trong hình thành hoặc

lãnh đạo

HĐND

cấp xã

UBND

cấp xã

Quan hệ giám sát

7

v1.0014107208

3.1. CHỦ TỊCH NƯỚC

3.1.1. Vị trí, chức năng

3.1.2. Nhiệm vụ,

quyền hạn

3.1.3. Chế định Chủ tịch

nước qua các Hiến pháp

8

v1.0014107208

3.1.1. VỊ TRÍ, CHỨC NĂNG

Điều 86, 87 Hiến pháp 2013:

• Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hoà xã hội chủ

nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại.

• Chủ tịch nước do Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo đề nghị của UBTVQH,

trong số đại biểu Quốc hội. Phó Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu

Quốc hội, giúp Chủ tịch nước thực hiện nhiệm vụ và có thể được Chủ tịch nước uỷ

nhiệm thay Chủ tịch nước thực hiện một số nhiệm vụ.

• Chủ tịch nước chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội.

• Nhiệm kỳ của Chủ tịch nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Khi Quốc hội hết nhiệm

kỳ, Chủ tịch nước tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khoá mới bầu Chủ tịch

nước mới.

• Chủ tịch nước có vai trò quan trọng trong phối hợp và liên kết hoạt động của các cơ

quan nhà nước ở trung ương.

9

v1.0014107208

3.1.2. NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN

• Công bố Hiến pháp, luật, pháp lệnh; đề nghị Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem

xét lại pháp lệnh trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày pháp lệnh được thông qua;

nếu pháp lệnh đó vẫn được Uỷ ban thường vụ Quốc hội biểu quyết tán thành mà

Chủ tịch nước vẫn không nhất trí thì Chủ tịch nước trình Quốc hội quyết định tại kỳ

họp gần nhất;

• Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước, Thủ tướng

Chính phủ; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ;

• Đề nghị Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chánh án Toà án nhân dân tối cao,

Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội bổ

nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; bổ nhiệm,

miễn nhiệm, cách chức Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Thẩm phán các Tòa

án khác, Phó Viện trưởng, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân tối cao; quyết định

đặc xá; căn cứ vào nghị quyết của Quốc hội công bố quyết định đại xá;

• Quyết định tặng thưởng huân chương, huy chương, các giải thưởng nhà nước,

danh hiệu vinh dự nhà nước; quyết định cho nhập quốc tịch, thôi quốc tịch, trở lại

quốc tịch hoặc tước quốc tịch Việt Nam;

10

v1.0014107208

3.1.2. NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN (tiếp theo)

• Thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân, giữ chức Chủ tịch Hội đồng quốc phòng

và an ninh, quyết định phong, thăng, giáng, tước quân hàm cấp tướng, chuẩn đô

đốc; phó đô đốc; đô đốc hải quân; bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức. Tổng tham

mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; căn cứ vào

nghị quyết của Quốc hội hoặc của Ủy ban thường vụ quốc hội công bố, bãi bỏ

quyết định tuyên bố tình trạng chiến tranh; căn cứ vào nghị quyết của Uỷ ban

thường vụ Quốc hội ra lệnh tổng động viên hoặc động viên cục bộ, công bố, bãi

bỏ tình trạng khẩn cấp; trong trường hợp Uỷ ban thường vụ Quốc hội không thể

họp được công bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc ở từng

địa phương;

• Tiếp nhận đại sứ đặc mệnh toàn quyền của nước ngoài; căn cứ vào nghị quyết của

Ủy ban thường vụ quốc hội bổ nhiệm, miễn nhiệm, cử, triệu hồi đại sứ đặc mệnh

toàn quyền của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; phong hàm, cấp đại sứ;

quyết định đàm phán, ký điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước; trình Quốc hội phê

chuẩn, quyết định gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước quốc tế quy định tại

Khoản 14 Điều 70; quyết định phê chuẩn, gia nhập hoặc chấm dứt hiệu lực điều ước

quốc tế khác nhân danh Nhà nước;

• Chủ tịch nước có quyền tham dự phiên họp của Uỷ ban thường vụ Quốc hội, phiên

họp của Chính phủ;

• Chủ tịch nước có quyền yêu cầu Chính phủ họp bàn về vấn đề mà Chủ tịch nước

xét thấy cần thiết để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước.

11

v1.0014107208

3.1.2. NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN (tiếp theo)

Hội đồng quốc phòng và an ninh

• Nhiệm vụ: Hội đồng quốc phòng và an ninh trình Quốc hội quyết định tình

trạng chiến tranh, trường hợp Quốc hội không thể họp được thì trình Ủy ban

thường vụ Quốc hội quyết định; động viên mọi lực lượng và khả năng của

đất nước để bảo vệ Tổ quốc; thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn đặc biệt

do Quốc hội giao trong trường hợp có chiến tranh; quyết định việc lực lượng

vũ trang tham gia vào các lực lượng gìn giữ hòa bình.

• Thành phần: Chủ tịch, Phó Chủ tịch và các Ủy viên do Chủ tịch nước trình

Quốc hội phê chuẩn.

• Làm việc theo chế độ tập thể và quyết định theo đa số.

12

v1.0014107208

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP

Chủ tịch nước

Chính phủ

Chủ tịch

nước

Chủ tịch

nước

Chủ tịch

nước

Hội đồng

nhà nước

13

v1.0014107208

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP (tiếp theo)

Hiến pháp 1946

Chính phủ

Nghị viện nhân dân

Ban thường vụ

Tòa án tối cao

Tòa phúc thẩm

Chủ tịch nước

Nội các

UBHC Bộ

(3 Bộ)

HĐND

cấp tỉnh

UBHC

Tòa đệ

nhị cấp

cấp tỉnh

UBHC

Tòa sơ cấp

cấp huyện

HĐND

cấp xã

UBHC

Ban Tư pháp

cấp xã

xã

14

v1.0014107208

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP (tiếp theo)

TANDTC

VKSNDTC

Quốc hội

HĐ Chính phủ

Chủ tịch

nước

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

VKSND

HĐND

UBHC

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBHC

TAND

VKSND

cấp huyện

UBHC

HĐND

cấp xã

Hiến pháp

1959

cấp xã

15

v1.0014107208

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP (tiếp theo)

Quốc hội

HĐBT

TANDTC

VKSNDTC

Hội đồng

nhà nước

Thường vụ

HĐBT

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

VKSND

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

Hiến pháp

1980

UBND

cấp xã

HĐND

cấp xã

16

v1.0014107208

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP (tiếp theo)

TANDTC

VKSNDTC

Quốc hội

Chính phủ

Chủ tịch

nước

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

VKSND

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

HĐND

cấp xã

UBND

cấp xã

Hiến pháp

1992

v1.0014107208

17

3.1.3. CHẾ ĐỊNH CHỦ TỊCH NƯỚC QUA CÁC HIẾN PHÁP (tiếp theo)

Kiểm

toán

nhà

TANDTC

Chánh án

TANDTC

Quốc hội

Chính phủ

VKSNDTC

HĐ

bầu cử

QG

Chủ

tịch

nước

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

nước

VKSND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

Hiến

pháp

2013

Quan hệ trong hình thành hoặc

lãnh đạo

HĐND

cấp xã

UBND

cấp xã

Quan hệ giám sát

18

v1.0014107208

3.2. CHÍNH PHỦ

3.2.2. Nhiệm vụ,

quyền hạn

3.2.1. Vị trí, tính chất,

chức năng

3.2.3. Cơ cấu tổ chức,

trật tự hình thành

3.2.4. Các hình thức

hoạt động

19

v1.0014107208

3.2.1. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT, CHỨC NĂNG

Điều 94 Hiến pháp 2013

Cơ quan hành chính nhà nước

cao nhất của Nước Cộng hòa XHCN Việt Nam

Thực hiện

quyền hành pháp

Cơ quan chấp

hành của Quốc hội

20

v1.0014107208

Bài giảng Luật hành chính 2 - Bài 3: Chủ tịch nước. Chính phủ - Trần Ngọc Định