Vấn đề “hình sự hóa hành vi tham gia nhóm tội phạm có tổ chức” quy định trong công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia
PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN
VAÁN ÑEÀ “HÌNH SÖÏ HOÙA HAØNH VI THAM GIA NHOÙM TOÄI PHAÏM
COÙ TOÅ CHÖÙC” QUY ÑÒNH TRONG COÂNG ÖÔÙC LIEÂN HÔÏP QUOÁC VEÀ
CHOÁNG TOÄI PHAÏM COÙ TOÅ CHÖÙC XUYEÂN QUOÁC GIA
Trung úy, CN. Nguyễn Hoàng Yên *
Tóm tắt nội dung: Trong những năm gần đây, tình hình tội phạm ở nước ta có xu
hướng gia tăng cả về số lượng và tính chất nguy hiểm, đặc biệt là sự phát triển đáng lo ngại
cua một số loại tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia như: Tội tham gia nhóm tội phạm có tổ
chức, các tội rưa tiền, các tội phạm tham nhung, các tội cản trở hoạt động tư pháp… các loại
tội phạm này đầu tư mạnh me cho việc áp dung những thành tựu khoa hoc ky thuât tiên
tiên cua nhân loại để phuc vu cho hoạt động phạm tội, nên hâu quả gây ra nặng nề hơn, với
tính chất nghiêm trong hơn. Việt Nam đã chính thức tham gia Công ước cua Liên hiệp quốc
về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia vào ngày 13-8-2000, tại Pa-léc-mô, Italia. Khi
tham gia Công ước đòi hỏi những quốc gia thành viên phải nội luât hóa pháp luât quốc gia
sao cho phù hợp với các nội dung trong Công ước. Tuy nhiên, qua tìm hiểu tác giả nhân thấy
còn một số qui định cua pháp luât Việt Nam chưa có sự tương thích với qui định trong Công
ước, đặc biệt là hành vi tham gia vào nhóm tội phạm có tổ chức.
*****
ꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc xuyên quꢅc gia nghiêm trong hoặc những tội phạm đặc biệt
lꢆ đꢅi tưꢇng nghiên cꢄu cꢈa nhiꢉu nghiêm trong”. Theo tiꢔn sꢕ A.I. Dolgova, Chꢈ
T
công trꢊnh khoa hꢋc vꢆ cꢌng đưꢇc tꢍch Hꢀi tꢀi phꢁm hꢋc Liên bang Nga cho rꢖng:
quy đꢍnh trong Luꢎt hꢊnh sꢏ nhiꢉu nưꢐc vꢐi cꢑc “Tội phạm có tổ chức là một tổ chức tội phạm
tên gꢋi khꢑc nhau.Theo Điꢉu 1 Bꢒn hꢆnh đꢀng chuyên nghiệp được cấu truc thành mạng
chung cꢈa Hꢀi đꢓng châu Âu thꢊ: “Một tổ chức lưới để thực hiện các hoạt động truc lợi về
tội phạm có nghia là một nhóm có tổ chức, kinh tê, chính trị và các lợi ích khác”.
tôn tại trong một thơi gian nhất định, có ít
Điꢉu 2 điꢗm (a) Công ưꢐc Liên hiꢘp quꢅc vꢉ
nhất hai ngươi trở lên, hoạt động có phối hợp chꢅng tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc xuyên quꢅc gia cꢂ
nhăm muc đích thực hiện những tội phạm quy đꢍnh “Nhóm tội phạm có tổ chức” nghĩa lꢆ
nhăm đạt được những lợi ích vât chất và mꢀt nhꢂm cꢂ cơ cấu gꢓm từ ba người trở lên, tꢓn
có thể ảnh hưởng đên những lợi ích cua các tꢁi trong mꢀt thời gian vꢆ hoꢁt đꢀng cꢂ phꢅi hꢇp
tổ chức công cộng”. BLHS mꢐi cꢈa Liên bang đꢗ thꢏc hiꢘn mꢀt hay nhiꢉu tꢀi phꢁm nghiêm
Nga đꢉ cꢎp đꢔn tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc vꢐi tên gꢋi trꢋng hoặc cꢑc hꢆnh vi phꢁm tꢀi đưꢇc quy đꢍnh
cꢀng đꢓng phꢁm tꢀi đưꢇc quy đꢍnh tꢁi khoꢒn 4 trong Công ưꢐc nꢆy, nhꢖm giꢆnh đưꢇc, trꢏc tiꢔp
Điꢉu 36: “Tội phạm được thưa nhân do cộng hay giꢑn tiꢔp lꢇi ích vꢉ tꢆi chính hay vꢎt chất
---------------------------------------------------------------
* Trꢇ giꢒng, Bꢀ môn Phꢑp luꢎt,
Trường Cao đẳng Cꢒnh sꢑt nhân dân II.
đông phạm tội thực hiện nêu như nó được
thực hiện bởi nhóm có tổ chức thống nhất
được thành lâp để thực hiện những tội phạm
SOÁ 07 // THAÙNG 1 NAÊM 2015
23
TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT
khꢑc. Từ những khꢑi niꢘm nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chung cua một nhóm tội phạm có tổ chức
chꢄc trên, chúng ta cꢂ thꢗ hiꢗu tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ hoặc ý định phạm tội cua nhóm đó nhưng
chꢄc xuyên quꢅc gia vꢆ nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ vẫn đóng vai trò tích cực trong:
chꢄc theo mꢀt cꢑch rõ rꢆng hơn lꢆ:
a. Những hoạt động tội phạm cua nhóm
Tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc xuyên quꢅc gia lꢆ hꢆnh tội phạm có tổ chức đó;
vi phꢁm tꢀi nghiêm trꢋng cꢂ tính chất xuyên
b. Những hoạt động khác cua nhóm tội
quꢅc gia, do mꢀt nhꢂm cꢂ cơ cấu từ ba người phạm có tổ chức đó với nhân thức răng việc
trở lên, tꢓn tꢁi trong mꢀt thời gian vꢆ hoꢁt đꢀng tham gia cua ho se đóng góp vào việc đạt
cꢂ phꢅi hꢇp, thꢏc hiꢘn nhꢖm đꢁt đưꢇc, trꢏc tiꢔp được muc đích phạm tội nói trên;
hoặc giꢑn tiꢔp lꢇi ích vꢉ tꢆi chính hay vꢎt chất
khꢑc.
(b) Việc tổ chức, chỉ đạo, hỗ trợ, khuyên
khích, tạo điều kiện hoặc xui giuc việc thực
Nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc lꢆ mꢀt nhꢂm cơ hiện tội phạm nghiêm trong liên quan đên
cấu gꢓm từ ba người trở lên, tꢓn tꢁi trong mꢀt nhóm tội phạm có tổ chức.
thời gian vꢆ hoꢁt đꢀng cꢂ phꢅi hꢇp nhꢖm mục
2. Sự nhân thức, ý định, muc đích, muc
đích thꢏc hiꢘn mꢀt hay nhiꢉu tꢀi phꢁm nghiêm tiêu hoặc thoả thuân được đề câp tại khoản 1
trꢋng, cꢂ tính chất xuyên quꢅc gia nhꢖm đꢁt cua điều này có thể được suy ra tư hoàn cảnh
đưꢇc, trꢏc tiꢔp hoặc giꢑn tiꢔp lꢇi ích vꢉ tꢆi chính khách quan cu thể.
hay vꢎt chất khꢑc.
3. Các Quốc gia thành viên mà pháp luât
Hꢆnh vi tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc trong nước yêu cầu phải có yêu tố liên quan
quy đꢍnh trong Công ưꢐc Liên hꢇp quꢅc vꢉ đên nhóm tội phạm có tổ chức khi thực hiện
chꢅng tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc xuyên quꢅc gia tꢁi các hành vi phạm tội nêu tại Khoản 1 (a)
Điꢉu 5, cụ thꢗ:
“Hình sự hoá việc tham gia vào một nước cua ho se điều chỉnh tất cả các tội phạm
nhóm tội phạm có tổ chức
nghiêm trong liên quan đên nhóm tội phạm
(i) điều này đảm bảo răng pháp luât trong
1. Mỗi quốc gia thành viên se ban hành có tổ chức. Những Quốc gia thành viên này,
pháp luât và các biện pháp cần thiêt khác để cung như những Quốc gia mà pháp luât
coi các hành vi sau là tội phạm khi những trong nước cua ho yêu cầu phải có hành vi
hành vi này được thực hiện một cách cố ý:
để thực hiện thoả thuân để thực hiện hành
(a) Một hoặc cả hai hành vi dưới đây mà vi phạm tội nêu tại Khoản 1 (a) (i) điều này,
không phải là những hành vi thực hiện hoặc se thông báo về vấn đề trên cho Tổng thư ký
hoàn thành hoạt động tội phạm:
Liên hợp quốc khi quốc gia đó ký hoặc lưu
(i) oả thuân với một hoặc nhiều ngươi chiểu văn kiện phê chuẩn, chấp thuân hoặc
khác để thực hiện một tội phạm nghiêm trong phê duyệt hoặc gia nhâp Công ước”.
nhăm muc đích liên quan trực tiêp hay gián
Sꢏ “tham gia thực sự” theo khoꢒn 1(a)(ii)
tiêp đên việc đạt được lợi ích tài chính hoặc lꢆ: “hành vi cua một ngươi nhân thức được
vât chất khác, và liên quan đên một hành vi muc đích và hoạt động phạm tội nói chung
do một thành viên thực hiện để thực hiện cua nhóm tội phạm có tổ chức hoặc ý định
thoả thuân hoặc liên quan đên một nhóm tội phạm tội cua nhóm đó nhưng vẫn đóng vai
phạm có tổ chức, nêu pháp luât trong nước trò tích cực trong:
quy định như vây;
(ii) Hành vi cua một ngươi nhân thức tội phạm có tổ chức;
được hoặc muc đích và hành vi phạm tội nói
+ Những hoạt động khác cua nhóm tội
+ Những hoạt động phạm tội cua nhóm
24
SOÁ 07 // THAÙNG 1 NAÊM 2015
PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN
phạm có tổ chức với nhân thức răng việc tiꢔp tay cho viꢘc thꢏc hiꢘn tꢀi phꢁm, trừ trường
tham gia cua ho se đóng góp vào việc đạt hꢇp tham gia tꢃ chꢄc nhꢖm lꢎt đꢃ chính quyꢉn
được muc đích cua nhóm tội phạm nói trên”. nhân dân (Điꢉu 79 BLHS), thꢊ không cấu thꢆnh
Cꢒ hai hꢆnh vi trên phꢒi không lꢆ hꢆnh vi tꢀi phꢁm. Phꢑp luꢎt hꢊnh sꢏ Viꢘt Nam cꢌng chỉ
thꢏc hiꢘn hoặc hoꢆn thꢆnh tꢀi phꢁm thꢊ mꢐi quy đꢍnh chꢔ đꢍnh đꢓng phꢁm tꢁi Điꢉu 20 BLHS
đưꢇc coi lꢆ tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc. hiꢘn hꢆnh:
Do đꢂ, nꢔu mꢀt người tham gia mꢀt nhꢂm tꢀi
phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc vꢐi ý đꢍnh buôn bꢑn ma túy trꢑi trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.
phép thꢊ người đꢂ cꢂ thꢗ bꢍ truy tꢅ vꢉ cꢒ hai hꢆnh
2. Ngươi tổ chức, ngươi thực hành, ngươi
vi tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc vꢆ hꢆnh vi xui giuc, ngươi giup sức đều là những ngươi
1. Đông phạm là trương hợp có hai ngươi
mua bꢑn ma túy trꢑi phép.
đông phạm.
Ngươi thực hành là ngươi trực tiêp thực
Viꢘc “tổ chức, chỉ đạo, hỗ trợ, khuyên
khích, tạo điều kiện hoặc xui giuc việc thực hiện tội phạm.
hiện tội phạm nghiêm trong liên quan đên
Ngươi tổ chức là ngươi chu mưu, cầm
nhóm tội phạm có tổ chức” theo khoꢒn 1(b) đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
cꢌng đưꢇc coi lꢆ hꢆnh vi tham gia nhꢂm tꢀi
phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc. Người phꢁm tꢀi không trꢏc tiꢔp thuc đẩy ngươi khác thực hiện tội phạm.
thꢏc hiꢘn hꢆnh vi phꢁm tꢀi mꢆ cꢂ những hoꢁt
Ngươi giup sức là ngươi tạo những điều
đꢀng mang tính hỗ trꢇ, thúc đẩy vꢆ viꢘc thꢏc kiện tinh thần hoặc vât chất cho việc thực
Ngươi xui giuc là ngươi kích động, du dỗ,
hiꢘn hꢆnh vi phꢁm tꢀi cꢈa người khꢑc.
hiện tội phạm.
Lỗi cꢈa người thꢏc hiꢘn hꢆnh vi tham gia
3. Phạm tội có tổ chức là hình thức đông
nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc phꢒi lꢆ lỗi cꢅ ý. Người phạm có sự câu kêt chặt che giữa những
đꢂ biꢔt đưꢇc mục đích hoꢁt đꢀng phꢁm tꢀi cꢈa ngươi cùng thực hiện tội phạm.
nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc vꢆ đꢂng vai trò tích
Chꢔ đꢍnh đꢓng phꢁm nꢆy cꢂ thꢗ đưꢇc ꢑp
cꢏc trong cꢑc hoꢁt đꢀng cꢈa nhꢂm tꢀi phꢁm đꢂ. dụng đꢗ trừng trꢍ hꢆnh vi cꢈa mꢀt người biꢔt
Hꢆnh vi tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc cꢂ rõ mục đích hoặc hꢆnh vi phꢁm tꢀi chung cꢈa
“muc đích liên quan trực tiêp hoặc gián tiêp mꢀt nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc hoặc ý đꢍnh cꢈa
đên việc đạt được lợi ích tài chính hay lợi ích nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc trong viꢘc thꢏc hiꢘn
vât chất khác”.
tꢀi phꢁm đang bꢍ điꢉu tra mꢆ tham gia vꢆo viꢘc
Cꢂ thꢗ nꢂi, viꢘc quy đꢍnh vꢉ nghĩa vụ hꢊnh thꢏc hiꢘn cꢑc hꢆnh vi phꢁm tꢀi cꢈa nhꢂm tꢀi
sꢏ hꢂa hꢆnh vi tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc đꢂ hoặc tham gia vꢆo những
chꢄc lꢆ mꢀt trong những quy đꢍnh rất quan trꢋng hoꢁt đꢀng khꢑc cꢈa nhꢂm mꢆ biꢔt rꢖng sꢏ tham
cꢈa Công ưꢐc, tꢁo điꢉu kiꢘn thuꢎn lꢇi hơn cho gia cꢈa mꢊnh sẽ gꢂp phần đꢁt đưꢇc mục tiêu
sꢏ hꢇp tꢑc giữa cꢑc quꢅc gia trong đấu tranh phꢁm tꢀi cꢈa nhꢂm.
chꢅng tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc xuyên quꢅc gia, đꢓng
thời cꢌng giúp cơ quan nhꢆ nưꢐc cꢂ thẩm quyꢉn Nam vꢆ mꢀt sꢅ nưꢐc trên thꢔ giꢐi, cꢌng như tꢊnh
chꢅng lꢁi loꢁi tꢀi phꢁm nꢆy cꢂ hiꢘu quꢒ hơn.
hꢊnh phꢁm tꢀi cꢂ tꢃ chꢄc cꢈa người Viꢘt Nam
Trưꢐc tꢊnh hꢊnh phꢁm tꢀi cꢂ tꢃ chꢄc ở Viꢘt
Tuy nhiên trong BLHS cꢈa nưꢐc ta chưa quy ở nưꢐc ngoꢆi đang diễn biꢔn rất phꢄc tꢁp, gây
đꢍnh vꢉ tꢀi phꢁm cꢂ tꢃ chꢄc vꢆ cꢌng không cꢂ ra nhiꢉu hꢎu quꢒ xấu vꢉ chính trꢍ, kinh tꢔ, văn
quy đꢍnh vꢉ hꢆnh vi tham gia nhꢂm tꢀi phꢁm cꢂ hꢂa, xã hꢀi, an ninh, quꢅc phòng... không những
tꢃ chꢄc. Viꢘc mꢐi tham gia vꢆo nhꢂm tꢀi phꢁm cho mꢀt quꢅc gia mꢆ còn đe dꢋa an ninh, hòa
cꢂ tꢃ chꢄc mꢆ chưa thꢏc hiꢘn tꢀi phꢁm hoặc bꢊnh trong khu vꢏc vꢆ toꢆn thꢔ giꢐi. Đꢗ gꢂp phần
SOÁ 07 // THAÙNG 1 NAÊM 2015
25
TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT
ngăn chặn vꢆ trừng trꢍ nghiêm khắc hꢊnh thꢄc vi tham gia vꢆo nhꢂm tꢀi phꢁm vừa cꢂ hꢆnh vi
phꢁm tꢀi nguy hiꢗm nꢆy, chúng tôi kiꢔn nghꢍ tham gia vꢆo cꢑc hoꢁt đꢀng cꢈa nhꢂm thꢊ phꢒi
hoꢆn thiꢘn quy đꢍnh cꢈa Bꢀ luꢎt hꢊnh sꢏ hiꢘn chꢍu trꢑch nhiꢘm hꢊnh sꢏ vꢉ cꢒ hai tꢀi danh tùy
hꢆnh theo hưꢐng sau:
từng trường hꢇp cụ thꢗ. Kéo theo viꢘc quy đꢍnh
- Phꢑp luꢎt hꢊnh sꢏ Viꢘt Nam không quy quy phꢁm nꢆy thꢊ BLHS cần bꢃ sung quy đꢍnh
đꢍnh dꢏ mưu đꢓng phꢁm vꢊ nꢂ không cho phép vꢉ khꢑi niꢘm “nhóm tội phạm có tổ chức” vꢐi
hꢊnh sꢏ hꢂa đơn thuần thỏa thuꢎn thꢏc hiꢘn tꢀi nꢀi dung tương tꢏ như nꢀi dung trong Công ưꢐc
phꢁm. Vꢊ vꢎy, khi nꢀi luꢎt hꢂa ta cần bꢃ sung tꢁi phần chung BLHS.
mꢀt điꢉu luꢎt riêng biꢘt, quy đꢍnh mꢀt tꢀi phꢁm
Trên đây lꢆ mꢀt sꢅ kiꢔn nghꢍ bꢃ sung vꢆo
chính đꢂ lꢆ tꢀi “tham gia vào nhóm tội phạm Luꢎt hꢊnh sꢏ Viꢘt Nam hꢆnh vi “tham gia vào
có tổ chức” vꢐi nꢀi dung kiꢔn nghꢍ như sau: nhóm tội phạm có tổ chức” nhꢖm trꢑnh đꢗ lꢋt
“Ngươi nào nhân thức được ý định, hành vi, tꢀi phꢁm cꢌng như đꢑp ꢄng yêu cầu cꢈa phꢑp
muc đích phạm tội cua nhóm tội phạm có luꢎt quꢅc tꢔ khi Viꢘt Nam đã chính thꢄc tham gia
tổ chức mà vẫn tham gia với vai trò tích cực Công ưꢐc./.
thì bị phạt…”. Vꢎy khi mꢀt người vừa cꢂ hꢆnh
26
SOÁ 07 // THAÙNG 1 NAÊM 2015
4 trang
7900
Free
Bạn đang xem tài liệu "Vấn đề “hình sự hóa hành vi tham gia nhóm tội phạm có tổ chức” quy định trong công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- van_de_hinh_su_hoa_hanh_vi_tham_gia_nhom_toi_pham_co_to_chuc.pdf
