Luận bàn về một số nguyên tắc tổ chức và hoạt động của viện kiểm sát nhân dân theo luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân năm 2014
LUẬN BÀN VỀ MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG...
CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN THEO LUẬT TỔ CHỨC
VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN NĂM 2014
dưƠNG ĐÌNH CÔNG*- NGÔ VĂN MiNH**
Hiến pháp năm 2013 và Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) năm 2014 quy định
VKSND có chức năng thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp. Để thực hiện chức
năng đó, Viện kiểm sát phải được tổ chức và hoạt động dựa trên các nguyên tắc đặc thù. Bài
viết phân tích một số vấn đề lý luận, pháp luật về nguyên tắc tổ chức, hoạt động của VKSND,
những vướng mắc trong thực tiễn thực hiện và đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện.
Từ khóa: Nguyên tắc tổ chức và hoạt động, Ủy ban kiểm sát, Kiểm sát viên.
Ngày nhận bài: 23/6/2020; Biên tập xong: 04/8/2020; Duyệt đăng: 02/12/2020
According to the 2013 Constitution and the 2014 Law on organization of the People’s
Procuracy, functions of the People’s Procuracy are exercising prosecution rights and
supervising judicial activities. To perform these functions, the Procuracy must be organized
and operated on specific principles. The article analyzes a number of theoretical and legal
issues on the principles of organization and operation of the People’s Procuracy, practical
obtacles and gives some recommendations.
Keywords: Principles of organization and operation, Procuracy Commiꢀee, Prosecutor.
1. Minh định nguyên tắc tổ chức và VKSND tối cao, không chịu sự chi phối
của cơ quan nhà nước khác1. Ghi nhận
nguyên tắc này xuất phát từ các cơ sở lý
luận như học thuyết về tổ chức quyền lực
nhà nước, đặc trưng của chế độ chính trị,
sứ mệnh của cơ quan Viện kiểm sát là bảo
đảm pháp luật được chấp hành nghiêm
chỉnh và chính thống2.
hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân
Nguyên tắc tổ chức, hoạt động là
những tư tưởng chính trị pháp lý có tính
chất chỉ đạo, xuyên suốt, bao trùm tổ
chức và hoạt động của VKSND. Từ khi
VKSND được thành lập theo Hiến pháp
năm 1959 và Luật tổ chức VKSND năm
1960 đến nay, quy định và nhận thức về
nguyêntắctổchức, hoạtđộngcủaVKSND
cũng có sự thay đổi gắn liền với sự thay
đổi chức năng của Viện kiểm sát. Trước
Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi 2001), khi
bàn về nguyên tắc tổ chức và hoạt động
của Viện kiểm sát, các nhà nghiên cứu lý
luận và hoạt động thực tiễn đều đề cập
đến nguyên tắc tập trung, thống nhất
lãnh đạo trong ngành và độc lập của
Viện kiểm sát với các cơ quan nhà nước
khác. Nghĩa là mọi sự chỉ đạo, lãnh đạo
công tác trong ngành kiểm sát đều tập
trung vào Viện trưởng VKSND các cấp
và tập trung thống nhất vào Viện trưởng
Hiện nay, theo quy định của Hiến pháp
năm 2013 và Luật tổ chức VKSND năm
2014, chức năng của Viện kiểm sát là thực
hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động
tư pháp nên nguyên tắc tổ chức và hoạt
động của Viện kiểm sát cũng có sự thay
đổi. Dưới góc độ quy định pháp luật (cơ
* Thạc sĩ, Phó trưởng khoa Pháp luật quốc tế, Trường
Đại học Kiểm sát Hà Nội
** Sinh viên lớp K5M, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
1ꢀ Xem, Đỗ Văn Đương, Đảm báo tính độc lập của
Viện kiểm sát và vai trò của Viện kiểm sát trong
kiểm sát các hoạt động tư pháp kinh nghiệm từ
thực tiễn Việt Nam, tham khảo tại website hꢁps://
vksndtc.gov.vn, truy cập ngày 1/6/2020
2ꢀ Xem, Đỗ Văn Đương, Tlđd
Số 06 - 2020
Khoa học Kiểm sát 63
LUẬN bÀN VỀ MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG...
sở pháp lý), 02 nguyên tắc tổ chức và hoạt của một thiết chế cụ thể; từ đó đưa ra các
động của Viện kiểm sát được quy định kiến nghị góp phần hoàn thiện quy định
pháp luật.
tại Điều 7 Luật tổ chức VKSND năm 2014
bao gồm nguyên tắc tập trung thống nhất
lãnh đạo trong ngành và nguyên tắc kết
hợp vai trò lãnh đạo của Viện trưởng với
vai trò thảo luận, quyết định một số vấn
đề quan trọng về tổ chức và hoạt động
của Ủy ban kiểm sát. Nếu nguyên tắc thứ
nhất chính là sự kế thừa cả nội dung và
tinh thần của các quy định trước đây thì
nguyên tắc thứ hai về vai trò của Ủy ban
kiểm sát có sự thay đổi nhất định3.
Thứ hai, trên thực tiễn, Kiểm sát viên
có vị trí, vai trò quan trọng trong toàn
bộ quá trình thực thi nhiệm vụ của Viện
kiểm sát. Kiểm sát viên là một chức danh
tư pháp giữ vị trí trung tâm trong tổ
chức, hoạt động của VKSND5. Thực tế
cho thấy, hàng năm ngành Kiểm sát đều
đạt và vượt nhiều chỉ tiêu, kế hoạch theo
Nghị quyết của Quốc hội cũng xuất phát
từ chính sự nỗ lực, phấn đấu và kết quả
thực thi nhiệm vụ của đội ngũ Kiểm sát
viên6. Do đó, cần thiết phải thiết kế và ghi
nhận nội dung này là một trong những
nguyên tắc hoạt động của VKSND.
Theo chúng tôi, ngoài 02 nguyên tắc
được quy định tại Điều 7 Luật Tổ chức
VKSND năm 2014, còn phải đề cập đến
nguyên tắc khi thực hành quyền công tố,
kiểm sát hoạt động tư pháp; Kiểm sát viên
tuân theo pháp luật và chịu sự chỉ đạo
của Viện trưởng VKSND được ghi nhận
tại khoản 2 Điều 109 Hiến pháp năm 2013
và khoản 1 Điều 83 Luật tổ chức VKSND
năm 20144. Sở dĩ cần phải coi đây là một
trong những nguyên tắc tổ chức và hoạt
động của VKSND là do:
Thứ ba, về quan hệ thứ bậc, trong hệ
thống pháp luật Việt Nam, Hiến pháp
giữ vị trí trung tâm và có giá trị pháp
lý cao nhất. Quy định của Luật tổ chức
VKSND phải cụ thể hóa các quy định của
đạo luật cơ bản này. Do đó, những vấn
đề về tổ chức và hoạt động của VKSND
được quy định ở Hiến pháp phải được
chuyển tải một cách đầy đủ vào Luật tổ
chức VKSND.
Thứ nhất, trên phương diện lý luận,
nguyên tắc tổ chức và hoạt động là những
tư tưởng chỉ đạo, xuyên suốt mang tính
nguyên lý cho sự vận hành của một thiết
chế cụ thể. Tổ chức, hoạt động của một
thiết chế chỉ được vận hành trơn tru, hiệu
quả khi tuân thủ đúng nguyên tắc luật
định. Tuy nhiên, dưới góc độ học thuật,
nguyên tắc tổ chức và hoạt động với tính
cách là một đối tượng nghiên cứu sẽ luôn
có nội hàm rộng hơn. Hay nói cách khác,
ngoài việc nghiên cứu những điều luật
quy định cụ thể thì còn phải nghiên cứu
những nội dung hàm chứa hoặc có mối
quan hệ rõ ràng với tổ chức, hoạt động
2. Những khó khăn, vướng mắc về
quy định pháp luật và thực tiễn thực
hiện một số nguyên tắc tổ chức và hoạt
động của Viện kiểm sát nhân dân
2.1. Nguyên tắc kết hợp vai trò lãnh
đạo của Viện trưởng với vai trò thảo luận,
quyết định một số vấn đề quan trọng về
tổ chức và hoạt động của Ủy ban kiểm sát
Ủy ban kiểm sát là một trong những
5ꢀ Xem, Dương Đình Công, Khái niệm, tiêu chuẩn Kiểm
sát viên Viện kiểm sát nhân dân – Từ quy định pháp luật
đến thực tiễn áp dụng, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, Số
02 -2019, trang 62.
3ꢀ Xem Điều 7, Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014.
4ꢀ Xem, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội (2019), Giáo
trình Lý luận về Viện kiểm sát và công tác kiểm sát,
NXB Tư pháp, Hà Nội, trang 48
6ꢀ Theo báo cáo tại Hội nghị triển khai công tác kiểm
sát năm 2020 của ngành Kiểm sát nhân dân tham
khảo tại website hꢁps://kiemsat.vn/, truy cập ngày
3/6/2020.
64 Khoa học Kiểm sát
Số 06 - 2020
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG- NGÔ VĂN MINH
cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức bộ trong Luật tổ chức VKSND năm 2014. Sự
máy của Viện kiểm sát nhân dân và được thay đổi này một mặt phản ánh sự thay
tổ chức ở 03 cấp VKSND và 02 cấp Viện đổi trong tư duy lập pháp, kĩ thuật làm
kiểm sát quân sự. Như vậy, so với quy luật, đồng thời đề cao sự lãnh đạo và chỉ
định tại Luật tổ chức VKSND năm 2002 thì đạo của Viện trưởng VKSND.
trong hệ thống tổ chức của Ủy ban kiểm
Mặc dù Ủy ban kiểm sát không còn
sát được tổ chức thêm ở một cấp mới là Ủy
được quy định trong Hiến pháp năm
ban kiểm sát của VKSND cấp cao.
2013 nhưng vị trí, vai trò của thiết chế này
Cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ tiếp tục được khẳng định trong Luật tổ
và quyền hạn của Ủy ban kiểm sát các chức VKSND năm 2014. Cụ thể, tại các
cấp hiện nay được quy định cụ thể tại các khoản 2, khoản 3 Điều 43, 45, 47 thì Ủy
điều 43, 45, 47 của Luật tổ chức VKSND ban kiểm sát có quyền thảo luận và quyết
năm 2014. Việc thành lập cơ quan này định những vấn đề bằng cách bỏ phiếu
phát huy hiệu quả cao nhất cơ chế làm tán thành và thông qua quyết định với
việc tập thể được thiết lập trong cơ cấu quá nửa số phiếu tán thành mà không cần
tổ chức của VKSND cũng như thực hiện phụ thuộc vào ý chí từ phía Viện trưởng.
nhiệm vụ xem xét, thảo luận những vấn
Từ những phân tích trên, có thể thấy
đề quan trọng liên quan đến tổ chức, hoạt
quyền quyết định những vấn đề thuộc
động của VKSND quyết định hoặc đưa
phạm vi thẩm quyền của Ủy ban kiểm
ra ý kiến cho Viện trưởng để quyết định.
sát có vai trò lớn hơn cả vai trò chỉ đạo
Đây có thể coi là sự kết hợp hài hòa và
và lãnh đạo trong ngành của Viện trưởng
đảm bảo sự cân bằng giữa nguyên tắc
đối với các vấn đề được quy định tại
chung “tập trung dân chủ trong tổ chức
khoản 2, khoản 3 Điều 43, 45, 47 Luật tổ
và hoạt động của cơ quan nhà nước” với
chức VKSND năm 2014. Nói cách khác,
nguyên tắc đặc thù của ngành “tập trung
quyết định của tập thể Ủy ban kiểm sát có
thống nhất lãnh đạo trong ngành”.
thể có hiệu lực cao hơn cả quyết định của
Từ thực tiễn hoạt động của Ủy ban cá nhân Viện trưởng. Điều này đặt ra câu
kiểm sát ở nước ta trong những năm gần hỏi: Phải chăng nguyên tắc “tập trung,
đây cho thấy, vai trò của Ủy ban kiểm thống nhất lãnh đạo trong ngành” - nguyên
sát là quan trọng, vừa phát huy dân chủ, tắc đặc thù của ngành Kiểm sát đã bị đặt
trí tuệ của tập thể vừa đảm bảo những sau nguyên tắc “tập trung dân chủ trong tổ
quyết định của VKSND được đưa ra một chức và hoạt động của cơ quan nhà nước”?
cách chính xác, khách quan. Tuy nhiên,
Thứ hai, hạn chế trong quy định của
xuất phát từ những quy định của pháp
Luật tổ chức VKSND năm 2014 về trách
luật về Ủy ban kiểm sát còn tồn tại một số
nhiệm của Ủy ban kiểm sát khi quyết
khó khăn, vướng mắc cần sớm được khắc
định vấn đề thuộc thẩm quyền. Theo quy
phục, cụ thể như sau:
định tại khoản 3 Điều 45, 47 của Luật tổ
Thứ nhất, hạn chế trong quy định của chức VKSND năm 2014 thì khi tiến hành
Luật Tổ chức VKSND năm 2014 về quyền bỏ phiếu quyết định những vấn đề thuộc
hạn của Ủy ban kiểm sát khi quyết định phạm vi thẩm quyền của mình, Ủy ban
vấn đề thuộc thẩm quyền. Tuy nhiên, so kiểm sát thực hiện quyền hạn này bằng
với Hiến pháp năm 1992, Hiến pháp năm cách bỏ phiếu giữa các thành viên. Và
2013 hiện hành không còn quy định về một quyết định sẽ thông qua nếu được
Ủy ban kiểm sát nữa mà được quy định quá nửa số thành viên của Ủy ban kiểm
Số 06 - 2020
Khoa học Kiểm sát 65
LUẬN bÀN VỀ MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG...
sát tán thành. Mặt khác, Viện trưởng khi thì Viện trưởng cần là người đưa ra quyết
không đồng ý và nằm trong quá nửa số sách hàng đầu, chịu trách nhiệm cao nhất
thành viên bỏ phiếu tán thành quyết định những vấn đề trong Ngành.
thì Viện trưởng cấp dưới có quyền báo
2.2. Nguyên tắc khi thực hành quyền
cáo lên Viện trưởng cấp trên trực tiếp. Tuy
công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp,
nhiên, người ký những quyết định trên
lại chính là Viện trưởng dù Viện trưởng
không đồng ý với đa số thành viên của
Ủy ban kiểm sát khi đưa ra biểu quyết tán
thành nghị quyết.
Kiểm sát viên tuân theo pháp luật và
chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng Viện kiểm
sát nhân dân
Khoản 1 Điều 83 quy định khi thực
hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động
tư pháp, Kiểm sát viên tuân theo pháp
luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng
VKSND. Quy định này xuất phát từ yêu
cầu, đặc trưng cơ bản của nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa được quy định
trong Hiến pháp. Một trong những đòi
hỏi của nhà nước pháp quyền là mọi hoạt
động của cá nhân, công dân, cơ quan, tổ
chức phải dựa trên cơ sở quy định của
pháp luật và pháp luật phải được thượng
tôn. Để thực hiện được điều này, đòi hỏi
Kiểm sát viên phải nắm vững tất cả các
quy định của pháp luật về nhiệm vụ,
quyền và trách nhiệm của mình.
Điều này dẫn đến một bất cập trong
thực tế áp dụng luật đó là khi một quyết
định của Ủy ban kiểm sát không đúng và
không tuân thủ quy định của pháp luật
dẫn đến sai phạm thì người phải chịu
trách nhiệm lại chính là người ký quyết
định – đó là Viện trưởng dù Viện trưởng
không đồng ý với ý kiến đa số ấy. Như
vậy, việc báo cáo lên Viện trưởng cấp trên
trực tiếp mà không quy định những trách
nhiệm của những thành viên còn lại trong
Ủy ban kiểm sát tỏ ra bất hợp lý khi Viện
trưởng VKSND lại phải chịu trách nhiệm
về quyết định không phải của mình.
Thứ ba, trước đây tại Luật tổ chức
VKSND năm 2002 quy định về trách nhiệm
báo cáo của Viện trưởng VKSND tối cao
trong trường hợp “Nếu Viện trưởng không
nhất trí với ý kiến của đa số thành viên Uỷ ban
kiểm sát thì thực hiện theo quyết định của đa
số, nhưng có quyền báo cáo Uỷ ban Thường
vụ Quốc hội hoặc Chủ tịch nước7. Việc báo
cáo này mang ý nghĩa nhằm nêu rõ quan
điểm của Viện trưởng cũng như truy xét
trách nhiệm, đảm bảo tính khách quan
của Viện trưởng VKSND tối cao sau này
nếu một quyết định nào của Ủy ban kiểm
sát là không đúng quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, đến quy định của Luật tổ chức
VKSND năm 2014, cụ thể tại khoản 3 Điều
43 thì quy định này đã bị loại bỏ nhằm
phù hợp với “nguyên tắc tập trung lãnh đạo”
Đồng thời, khi thực hành quyền công
tố, kiểm sát hoạt động tư pháp, Kiểm sát
viên phải tuân theo sự chỉ đạo trực tiếp
của Viện trưởng VKSND cấp mình và chỉ
đạo thống nhất của Viện trưởng VKSND
tối cao. Nội dung này không những
không có mâu thuẫn mà còn có mối quan
hệ mật thiết với nguyên tắc lãnh đạo tập
trung thống nhất trong Ngành.
Kiểm sát viên phải tuân theo pháp luật
và chịu trách nhiệm trước pháp luật về
hành vi, quyết định của mình trong việc
thực hành quyền công tố, tranh tụng tại
phiên tòa và kiểm sát hoạt động tư pháp.
Đặc biệt, trong quá trình tranh tụng tại
phiên tòa, Kiểm sát viên phải chịu trách
nhiệm đối với các hành vi của mình. Khoản
5 Điều 103 Hiến pháp năm 2013 ghi nhận
nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được
bảo đảm. Đây được coi là khâu đột phá
7ꢀ Xem Khoản 2 Điều 32 Luật tổ chức Viện kiểm sát
nhân dân năm 2002
66 Khoa học Kiểm sát
Số 06 - 2020
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG- NGÔ VĂN MINH
trong hoạt động xét xử, chất lượng tranh trong ngành kiểm sát, bảo đảm sự lãnh
tụng sẽ góp phần nâng cao chất lượng xét đạo của Viện trưởng Viện kiểm sát mỗi
xử, chống oan sai và bảo vệ các quyền con cấp và sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung
người cơ bản của người bị buộc tội8.
thống nhất của Viện trưởng Viện kiểm sát
nhân dân tối cao9 nhưng việc thực hiện
này không đơn giản, xuất phát từ nhiều
nguyên nhân khác nhau. Trong đó, quan
hệ có tính thứ bậc của nền hành chính
công và tâm lý của đội ngũ cán bộ, công
chức, viên chức ảnh hưởng trực tiếp đến
việc sử dụng quyền năng này của Kiểm
sát viên. Bởi lẽ, dù VKSND được tổ chức
và hoạt động dựa trên nguyên tắc đặc
thù với những ưu thế nhất định nhưng
không thể nằm ngoài quy chuẩn của hệ
thống định chế được tổ chức theo thứ bậc
chặt chẽ và thông suốt…, cấp dưới phục
tùng cấp trên, nhận chỉ thị mệnh lệnh và
chịu sự kiểm tra, giám sát của cấp trên10.
Kiểm sát viên phải chấp hành quyết
định của Viện trưởng. Khi có căn cứ cho
rằng quyết định đó là trái luật thì Kiểm
sát viên có quyền từ chối nhiệm vụ được
giao và phải kịp thời báo cáo bằng văn bản
với Viện trưởng; trường hợp Viện trưởng
vẫn quyết định việc thi hành thì phải có
văn bản và Kiểm sát viên phải chấp hành
nhưng không phải chịu trách nhiệm về
hậu quả của việc thi hành, đồng thời báo
cáo lên Viện trưởng VKSND cấp trên có
thẩm quyền. Viện trưởng đã quyết định
phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về
quyết định của mình.
Quy định này cũng tạo cho Kiểm sát
viên tính độc lập tương đối khi thực hành
quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư
pháp. Việc từ chối nhiệm vụ được giao
khi có căn cứ cho rằng việc thực hiện
quyết định đó là trái luật không phải chỉ
là quyền từ chối mà còn là trách nhiệm từ
chối của Kiểm sát viên.
3. Một số kiến nghị hoàn thiện quy
định về nguyên tắc tổ chức và hoạt động
của Viện kiểm sát nhân dân
Thứ nhất, xác định rõ nguyên tắc tổ
chức và hoạt động của VKSND bao gồm
03 nguyên tắc. Theo đó, Điều 7 sẽ bổ sung
như sau:
Trong trường hợp Viện trưởng vẫn
quyết định thì quyết định việc thi hành
đó phải được lập thành văn bản, đồng
thời Kiểm sát viên phải báo cáo lên Viện
trưởng cấp trên. Như vậy để xác định
rõ trách nhiệm của Viện trưởng và trách
nhiệm của Kiểm sát viên phải thực hiện
rất nhiều thủ tục khác nhau.
“Điều 7. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động
của Viện kiểm sát nhân dân
…
3. Khi thực hành quyền công tố, kiểm sát
hoạt động tư pháp, Kiểm sát viên tuân theo
pháp luật và chịu sự chỉ đạo của Viện trưởng
Viện kiểm sát nhân dân.
Kiểm sát viên tuân theo pháp luật và phải
chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành vi,
quyết định của mình trong việc thực hành
Mặc dù nguyên tắc này góp phần
tăng tính độc lập cho Kiểm sát viên, ngăn
ngừa sự can thiệp trái pháp luật của cá
nhân, tổ chức vào hoạt động nghiệp vụ
của Kiểm sát viên, đồng thời phù hợp với
nguyên tắc tập trung thống nhất lãnh đạo
9ꢀ Lê Ngọc Duy: “Một số điểm mới về chế định Viện kiểm
sát nhân dân theo Hiến pháp 2013”, tham khảo tại website
10ꢀ
Xem thêm, Nguyễn Minh Phú, “Trách nhiệm của
8ꢀ Phạm Tiến Đạt, Bàn về nguyên tắc tranh tụng trong Bộ
luật tố tụng hình sự năm 2015, tham khảo tại website
hꢁps://tapchitoaan.vn truy cập ngày 5/6/2020.
người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước”, Tạp chí
Tổ chức Nhà nước, tham khảo tại website hꢁps://
tcnn.vn/ truy cập ngày 15/7/2020.
Số 06 - 2020
Khoa học Kiểm sát 67
LUẬN bÀN VỀ MỘT SỐ NGUYÊN TẮC TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG...
quyền công tố, tranh tụng tại phiên tòa và thảo luận và đưa ra ý kiến để Viện trưởng quyết
kiểm sát hoạt động tư pháp”.
định những vấn đề quan trọng sau đây…”.
Khi xác định đây là một nguyên tắc
- Hai là, quy định về thủ tục thông qua
trong tổ chức và hoạt động của Viện kiểm quyết định của Ủy ban Kiểm sát VKSND
cấp cao và cấp tỉnh cũng cần sửa đổi theo
hướng có sự chi phối và mang tính chỉ
đạo của Viện trưởng trong những vấn
đề quan trọng. Theo đó, khoản 4 Điều
45 và Điều 47 Luật tổ chức VKSND năm
2014 cần thiết nên sửa đổi như sau: “Ủy
ban kiểm sát ban hành nghị quyết khi thực
hiện thẩm quyền tại khoản 3 Điều này. Nghị
quyết của Ủy ban kiểm sát phải được quá nửa
tổng số thành viên biểu quyết tán thành
nếu trong quá nửa thành viên biểu quyết
tán thành có sự biểu quyết ý kiến của Viện
trưởng; trường hợp biểu quyết ngang nhau
thì thực hiện theo phía có ý kiến của Viện
trưởng. Nếu Viện trưởng không nhất trí với
ý kiến của đa số thành viên Ủy ban kiểm sát
thì thực hiện việc báo cáo lên Viện trưởng
Viện kiểm sát nhân dân tối cao/Viện trưởng
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao để xin ý
kiến chỉ đạo trước khi đưa ra quyết định.”
sát thì những nội dung này ở Khoản 1
Điều 83 phải được sửa đổi tương ứng.
Thứ hai, về giải quyết mối quan hệ
giữa Viện trưởng và Kiểm sát viên
Dưới góc độ lý luận, có thể thấy quy
định tại khoản 1 Điều 83 là cần thiết nhưng
việc thực thi thì không dễ. Do đó, để có thể
thực hiện được quy định này, có thể cần có
các giải pháp đồng bộ từ thay đổi tư duy
đến việc quy định rõ trách nhiệm cũng
như xây dựng được cơ chế để giải quyết
mối quan hệ công tác giữa Viện trưởng
và Kiểm sát viên. Để thực hiện được điều
này phải phân định rất rõ quan hệ giữa
Viện trưởng và Kiểm sát viên trong đó xác
định cụ thể quan hệ nào phát sinh trong tổ
chức, điều hành và quan hệ nào phát sinh
trong hoạt động tố tụng11 để làm cơ sở xây
dựng quy trình, cơ chế thực hiện.
Thứ ba, về nội dung nguyên tắc kết
hợp vai trò lãnh đạo của Viện trưởng với
vai trò thảo luận, quyết định một số vấn
đề quan trọng về tổ chức và hoạt động
của Ủy ban kiểm sát
- Ba là, nhằm thể chế hóa hoạt động
của Ủy ban kiểm sát VKSND tối cao; đề
cao trách nhiệm, vai trò của Viện trưởng
VKSND tối cao cũng như giải quyết vấn đề
kiểm soát quyền lực thì quy định tại khoản
3 Điều 43 Luật tổ chức VKSND năm 2014
nên sửa đổi như sau: “Ủy ban kiểm sát ban
hành nghị quyết khi thực hiện thẩm quyền
tại khoản 2 Điều này. Nghị quyết của Ủy
ban kiểm sát phải được quá nửa tổng số thành
viên biểu quyết tán thành; trường hợp biểu
quyết ngang nhau thì thực hiện theo phía có
ý kiến của Viện trưởng. Trường hợp Viện
trưởng không nhất trí với ý kiến của đa số
thành viên của Ủy ban kiểm sát thì trước khi
quyết định thông qua nghị quyết, Viện trưởng
thực hiện quyền báo cáo Ủy ban Thường vụ
Quốc hội và không phải chịu trách nhiệm về
hậu quả của việc thi hành”./.
- Một là, đối với hạn chế trong quy định
của pháp luật về quyền hạn của Ủy ban
kiểm sát, cần sửa đổi và bổ sung theo hướng
giảm bớt quyền lực nhằm nâng cao vai trò
của Viện trưởng theo đúng tinh thần của
Hiến pháp năm 2013 đã quy định. Theo đó,
quy định của pháp luật tại khoản 2 Điều 43,
khoản 3 Điều 45 và Điều 47 Luật tổ chức
VKSND năm 2014 sửa đổi như sau: “Ủy
ban kiểm sát Viện kiểm sát nhân dân tối cao/
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao/Viện kiểm sát
nhân dân cấp tỉnh họp do Viện trưởng chủ trì để
11ꢀ Xem, Hoàng Thị Quỳnh Chi, “Nguyên tắc tập trung
thống nhất lãnh đạo trong ngành Kiểm sát nhân dân”,
Tạp chí Kiểm sát số 12-2020, trang 15.
68 Khoa học Kiểm sát
Số 06 - 2020
6 trang
12780
Free
Bạn đang xem tài liệu "Luận bàn về một số nguyên tắc tổ chức và hoạt động của viện kiểm sát nhân dân theo luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân năm 2014", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- luan_ban_ve_mot_so_nguyen_tac_to_chuc_va_hoat_dong_cua_vien.pdf
