Tương lai nào cho các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam
TƯƠNG LAI NÀO CHO CÁC DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VN
ThS. Trương Thị Thuý Vân
Tóm tắt
Thị trường bán lẻ Việt Nam còn bộc lộ nhiều yếu điểm, đối với doanh
nghiệp bán lẻ trong nước, sức ép này cũng buộc họ phải xem lại mô hình cũng
như phương thức kinh doanh của mình. Kinh nghiệm từ những doanh nghiệp
điển hình thành công trên thị trường cho thấy việc đổi mới một hệ thống bán
hàng cần thực hiện đồng bộ nhiều yếu tố như hiểu về khách hàng; xây dựng mô
hình và quản lý kênh phân phối hiệu quả; có chính sách bán hàng rõ ràng, phù
hợp; có chuỗi cung ứng hỗ trợ đắc lực… Nếu những yếu điểm này sớm được
khắc phục thì có thể các doanh nghiệp Việt Nam sẽ thay đổi cục diện trong cuộc
chiến với các “ông lớn” bán lẻ đến từ nước ngoài.
Việc các tập đoàn bán lẻ được xem là “ông lớn” thâm nhập vào thị trường
Việt Nam là một xu thế đang diễn ra và không thể ngăn cản được, đơn giản vì
chúng ta đã hội nhập, đã mở cửa. Nhìn từ phía các doanh nghiệp Việt, chắc chắn
sự xuất hiện của những đối thủ đáng gờm này có thể gây ảnh hưởng rất lớn đến
hoạt động kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay: kinh tế khó khăn, thị
trường cạnh tranh khốc liệt. Không ít ý kiến của các chuyên gia kinh tế nhìn
nhận và e ngại rằng Việt Nam sẽ mất chỗ đứng khi hệ thống chuỗi siêu thị, cửa
hàng bán lẻ của Việt Nam dù có nhiều cải tiến và được nâng cấp nhưng vẫn
thiếu tính chuyên nghiệp. Từ khía cạnh quản trị chuỗi, đến tổ chức trưng bày
hàng hóa và giá cả đều thiếu tính cạnh tranh, bên cạnh đó là nguồn hàng chưa
phong phú, mức độ kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa đáp ứng yêu cầu, mạng
lưới chưa rộng khắp và chưa tương xứng với nhu cầu của khách hàng.
Thị trường bán lẻ Việt Nam còn bộc lộ nhiều yếu điểm, nhưng lớn nhất
phải kể đến là thiếu tính liên kết giữa các lực lượng tham gia trên thị trường bán
lẻ và thiếu đi một người chỉ huy trong từng lĩnh vực kinh doanh nên các nhà
cung cấp mạnh ai nấy rao, nhà bán lẻ mạnh ai nấy bán, cạnh tranh lẫn nhau, dẫn
tới tất cả đều phát triển manh mún, thiếu bài bản. Những doanh nghiệp bán lẻ tạo
được niềm tin đối với các nhà sản xuất, nhà cung cấp, đảm bảo được nguồn hàng
ổn định phục vụ người tiêu dùng không nhiều, chỉ có một vài doanh nghiệp
thuần Việt như Co-opmart, MaxiMark, Coop Foods, Satra Foods… là bước đầu
làm được điều đó. Đội ngũ nhân sự bán lẻ thiếu chuyên nghiệp từ khâu nhập
hàng, trưng bày đến giao tiếp với người tiêu dùng. Và nó bắt nguồn từ cách tư
duy rất cũ của những người bán lẻ.
Đối với doanh nghiệp bán lẻ trong nước, sức ép này cũng buộc họ phải
xem lại mô hình cũng như phương thức kinh doanh, có lẽ đã đến lúc phải chủ
56
động hơn, chuyên nghiệp hơn, nâng cao năng lực để sẵn sàng cạnh tranh. Nếu
không sớm tìm giải pháp liên kết với nhau và hợp tác cùng phát triển, doanh
nghiệp bán lẻ Việt Nam sẽ dễ bị cô lập và chịu sự thất bại ngay trên sân
nhà. Trong trường hợp này yếu tố mang tính quyết định vẫn là nội lực của các
doanh nghiệp. Mỗi doanh nghiệp phải chọn cho mình một chiến lược với những
giải pháp phù hợp, căn cứ vào mục tiêu, tôn chỉ riêng. Các tập đoàn bán lẻ trên
thế giới với quy mô về tài chính, tiềm năng về công nghệ và kinh nghiệm thương
trường dày dạn hàng chục, hàng trăm năm luôn luôn có nhiều lợi thế hơn và sẵn
sàng nuốt chửng đối thủ, nếu mình không đủ sức đối diện với họ trên một chặng
đường dài.
Dù thị trường bán lẻ có diễn biến phức tạp như thế nào thì trước mắt hệ
thống bán lẻ của các doanh nghiệp Việt Nam đã lộ rõ nhiều điểm khiếm khuyết
rất cơ bản mà nếu sớm khắc phục được thì có thể sẽ thay đổi cục diện cuộc
chiến. Trước khi bàn đến việc cần phải đổi mới hay sáng tạo hệ thống phân phối
như thế nào thì cần phải trả lời được: đổi mới nên bắt đầu từ cái gì. Kinh nghiệm
từ những doanh nghiệp điển hình thành công trên thị trường cho thấy việc đổi
mới một hệ thống bán hàng cần thực hiện đồng bộ các yếu tố:
Hiểu về khách hàng: Một chiến lược dựa trên mối quan hệ khách hàng
có thể đem lại những kết quả đầy sức thuyết phục cũng như lòng trung thành
mạnh mẽ của khách hàng. Muốn chăm sóc tốt cho một người, bạn cần hiểu
người đó muốn gì và cần gì. Với khách hàng cũng vậy, doanh nghiệp cần hiểu
nguyện vọng của họ thì mới xây dựng được những chính sách phù hợp với nhu
cầu của họ.
Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, khách hàng ngày càng kỹ tính
hơn trong các chọn lựa của mình. Việc hiểu thói quen của khách hàng, hiểu sự
khác nhau trong nhu cầu của khách hàng đối với đối với sản phẩm là nền tảng cơ
bản để doanh nghiệp có thể nghiên cứu và kinh doanh những sản phẩm phù hợp.
Xây dựng mô hình và quản lý kênh phân phối hiệu quả: Xây dựng
kênh phân phối thành công là một khởi đầu tốt đẹp trong quá trình tiếp cận thị
trường của doanh nghiệp, nhưng không chỉ dừng lại ở xây dựng hệ thống phân
phối, vấn đề đặt ra sau khi “xây dựng” là “quản lý”. Các doanh nghiệp cần phải
có một đội ngũ quản lý kênh, giúp kênh hoạt động một cách hiệu quả.
Xu hướng chung là chỉ khi hàng hóa tiêu thụ chậm, chưa quảng bá được
sản phẩm mới ra thị trường, nguồn nhân lực yếu, nảy sinh các vướng mắc giữa
các nhà phân phối trong kênh,…thì các doanh nghiệp mới chú trọng đến hoạt
động quản trị kênh phân phối. Khi đó, các giải pháp đưa ra khiến việc thực hiện
chiến lược kinh doanh dài hạn mất đi tính thống nhất. Doanh nghiệp muốn quản
lý kênh phân phối thành công cần xác định đúng mục tiêu phân phối. Từ đó, lựa
chọn kênh phân phối phù hợp với quy mô công ty và lượng khách hàng mục tiêu
57
để kịp thời thiết kế hệ thống phân phối và quản lý hiệu quả lâu dài.
Đảm bảo một đội ngũ nhân viên bán hàng chuyên nghiệp. Đội ngũ bán
hàng là linh hồn của công ty, quyết định việc phát triển ngành hàng, doanh số và
lợi nhuận. Để có được đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp, từng doanh nghiệp cần
đầu tư về chất lẫn lượng. Xây dựng đội ngũ bán hàng là nghệ thuật chứ không
phải là một nhiệm vụ bình thường. Thực tế cho thấy nhiều công ty tiềm năng
nhưng vẫn không trở thành doanh nghiệp dẫn đầu trong ngành hàng chỉ vì không
duy trì được đội ngũ bán hàng vững mạnh đầy tâm huyết. Kỹ năng quan trọng
nhất của người bán hàng chuyên nghiệp là sự thấu hiểu người tiêu dùng. Đó là
hiểu được đối tượng khách hàng muốn gì. Khi bán hàng mà không biết người
tiêu dùng cần gì thì không thể mang đúng mặt hàng, mẫu mã, giá cả phù hợp cho
người tiêu dùng chấp nhận. Đồng thời, để đưa hàng hóa đến người tiêu dùng một
cách hiệu quả nhất, đội ngũ bán hàng cần thực hiện tốt từ khâu chào hàng, tổ
chức định giá đến chăm sóc khách hàng
Chính sách bán hàng rõ ràng, phù hợp. Để đạt được hiệu quả kinh
doanh thì phải bán được hàng, mà muốn bán được hàng phải biết cái mà người
tiêu dùng cần mua để đáp ứng. Do đó, bên cạnh yếu tố chất lượng thì các doanh
nghiệp còn phải quan tâm chọn lọc hàng hóa theo thị hiếu của người tiêu dùng,
đảm bảo hiệu quả cao nhất trên từng quầy kệ kinh doanh. Theo như cách làm của
Saigon Co.op thì cứ định kỳ 3-6 tháng, Saigon Co.op sẽ thẩm định xem hàng nào
bán không tốt, người tiêu dùng không quan tâm nhiều để đưa ra khỏi kệ hàng
nhường chỗ cho những hàng hóa mới vào. Việc này vừa giúp tăng hiệu quả kinh
doanh cho doanh nghiệp vừa giúp người tiêu dùng có được hàng hóa muốn mua.
Hiện nay, trước áp lực cạnh tranh quyết liệt của thị trường bán lẻ bởi sự
xâm nhập của các nhà bán lẻ nước ngoài, có ưu thế về quy mô, vốn, phương thức
tiếp thị so với các nhà bán lẻ trong nước, cần định hướng tận dụng lợi thế am
hiểu khách hàng và nguồn hàng ở từng vùng trong nước để chiếm lĩnh thị phần.
Đi sâu vào sở thích, nhu cầu tiêu dùng từng vùng miền để đáp ứng tốt nhất nhu
cầu của người dân; tạo mối liên kết chặt chẽ cùng phát triển với các nhà cung
cấp nhằm gắn chặt quá trình phát triển của mình với lợi ích chung của các địa
phương có cơ sở bán lẻ của doanh nghiệp trú đóng.
Có chuỗi cung ứng hỗ trợ đắc lực: Rõ ràng yếu tố cơ bản để các doanh
nghiệp cạnh tranh thành công ngày nay là sở hữu được một chuỗi cung ứng vượt
trội hơn hẳn các đối thủ. Nói cách khác quản trị chuỗi cung ứng không còn là
một chức năng thông thường của các doanh nghiệp mà đã trở thành một bộ phận
chiến lược. Chỉ mười năm trước đây, cụm từ chuỗi cung ứng rất hiếm khi được
các nhà quản trị sử dụng. Họ thường dùng các cụm từ "logistics" hay "vận tải"
để mô tả dòng chảy hàng hoá. Các chức danh như Giám Đốc Logistics, Giám
đốc Phân Phối, Giám đốc Vận Tải là những cụm từ ít ỏi mô tả những người làm
trong lĩnh vực logistics. Thế nhưng xu hướng toàn cầu hoá ngày nay, đặc biệt là
58
tiến trình hội nhập với thế giới sau khi gia nhập WTO, đã khiến cho Việt Nam
trở thành một trong những ngôi sao sáng về hoạt động chuỗi cung ứng. Hiệu quả
hoạt động chuỗi cung ứng của doanh nghiệp sẽ là tổng hợp hiệu quả hoạt động
của từng nhà cung cấp. Mặc dù kết quả là “tổng hợp”, nhưng doanh nghiệp cần
phải bảo đảm rằng có thể “truy tận gốc” từng mắt xích của nhà cung cấp cho
hoạt động phân tích hoặc cải tiến chuỗi cung ứng của mình. Nói tóm lại, hiệu
quả chuỗi cung ứng là tổng hợp hiệu quả của từng nhà cung cấp và nhà thầu phụ.
Hiệu quả hoạt động không chỉ dừng lại ở mức độ chính xác thông tin doanh
nghiệp thu được, mà hiệu quả này cần phải được so sánh với các tiêu chuẩn. Có
thể khẳng định rằng đo lường hiệu quả hoạt động là một công cụ không thể thiếu
được trong chiến lược kinh doanh.
Việt Nam vẫn được các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những quốc
gia có thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất giai đoạn 2013-2015 do quy mô dân số lớn
(trên 90 triệu người) và kinh tế vĩ mô đang dần phục hồi và phát triển. Chính vì
vậy, thời gian qua, hàng loạt các đại gia bán lẻ nước ngoài vẫn tiếp tục mở rộng
mạng lưới trên các tỉnh, thành phố của Việt Nam như: Tập đoàn Lotte dự định
phát triển thêm 60 siêu thị và trung tâm thương mại tại Việt Nam. Tập đoàn bán
lẻ hàng đầu Thái-lan Berli Jucker Pcl đã tiến hành mua 65% cổ phần của công ty
Thái An – đơn vị vận hành 41 cửa hàng tiện lợi B’s mart ở TP Hồ Chí Minh.
Berli Jucker đặt mục tiêu năm tới sẽ có thêm khoảng 100 cửa hàng B’s mart và
dự kiến đến năm 2015 nâng lên thành 300 cửa hàng. Chuỗi siêu thị Big C của
Pháp hiện đang có trên 20 siêu thị tại các thành phố lớn của Việt Nam nhưng vẫn
tiếp tục phát triển hệ thống thêm trên các địa bàn khác…
Mặc dù vậy, theo đánh giá của các nhà bán lẻ trong nước, doanh nghiệp
bán lẻ trong nước không những đã không bỏ lỡ mà còn gặt hái được ít nhiều
thành công cho dù còn có những mặt hạn chế. Sau khoảng thời gian cọ sát với
các tập đoàn bán lẻ nước ngoài, không ít các nhà bán lẻ trong nước dường như
đã và đang đi đúng hướng, khẳng định được thương hiệu trên thương trường.
Như một chuyên gia kinh tế đã nói: “Nếu một đất nước không có một nền
sản xuất nội địa tốt thì sẽ không có cơ hội nào để phát triển ngành kinh doanh
bán lẻ tốt”. Vì thế chúng ta phải làm thật tốt, liên kết chuỗi sản xuất - cung ứng
thật chắc chắn ở ngay trên thị trường nội địa thì mới có thể cạnh tranh được với
các doanh nghiệp ngoại
TÀI LIỆU THAM KHẢO
59
4 trang
11980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tương lai nào cho các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tuong_lai_nao_cho_cac_doanh_nghiep_ban_le_viet_nam.pdf
