Tình trạng sức khỏe tâm thần ở công nhân nhà máy sản xuất da giầy tại miền nam, Việt Nam bằng bộ câu hỏi Dass 21
Kết quả nghiên cứu KHCN
TÌNH TRẠNG SỨC KHỎE TÂM THẦN
Ở CÔNG NHÂN NHÀ MÁY SẢN XUẤT DA GIẦY TẠI
MIỀN NAM, VIỆT NAM BẰNG BỘ CÂU HỎI DASS 21
TS. Phan Minh Trang
Phân viện Khoa học An toàn vệ sinh lao động và Bảo vệ môi trường miền Nam
Tóm tắt:
Việt Nam có hơn 95 triệu dân trong đó có khoảng 34 triệu người ở lứa tuổi 25-40, là lứa tuổi
khởi phát các triệu chứng tâm lý tâm thần như trầm cảm, rối loạn lo âu và căng thẳng, đặc biệt là
ở nhóm nữ giới. Ngành công nghiệp da giầy có lực lượng lao động nữ chiếm đa số, đặc điểm lao
động có tiếp xúc với nhiệt độ cao và hơi dung môi hữu cơ là những yếu tố nguy cơ có liên quan
đến sự xuất hiện các triệu chứng tâm lý tâm thần. Một nghiên cứu cắt ngang, sử dụng phương
pháp phỏng vấn trực tiếp dựa vào bảng câu hỏi DASS 21, để thu thập thông tin về các triệu chứng
tâm thần ở 425 công nhân da giầy tại miền Nam, kết quả nghiên cứu cho thấy, tỉ lệ công nhân có
triệu chứng rối loạn tâm lý tâm thần hành vi chiếm 20,3%, trong đó 9,9% công nhân có triệu chứng
trầm cảm, 17,9% có triệu chứng rối loạn lo âu, và 7,3% có triệu chứng căng thẳng (stress).
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngành công nghiệp da giầy ở Việt Nam còn
khá non trẻ so với một số ngành công nghiệp
khác, nhưng lại thu hút rất nhiều lao động đặc
biệt là lao động nữ ở các thành phố lớn điển
hình như thành phố Hồ Chí Minh. Là ngành công
nghiệp đã và đang phát triển ngày cành vững
mạnh, mang lại nguồn lợi nhuận rất cao về kinh
tế, đồng thời cũng góp phần làm gia tăng tỉ lệ
bệnh liên quan đến nghề nghiệp. Do ở một số
công đoạn sản xuất có sử dụng các nguyên liệu
làm phát sinh nhiệt độ cao, hơi khí độc, cùng với
điều kiện lao động không thuận lợi đã ảnh
hưởng không nhỏ đến sức khỏe người lao động.
Thế nhưng cho đến nay, hầu như chưa có nhiều
nghiên cứu về gánh nặng sức khỏe tâm lý tâm
thần của công nhân ngành công nghiệp da giầy
tại Việt Nam. Do vậy, nghiên cứu và đánh giá rối
loạn tâm lý tâm thần ở người lao động và các
yếu tố nguy cơ tại nơi làm việc, nhất là từ môi
gày nay sức khỏe tâm thần đang trở
thành yếu tố nguyên nhân hàng đầu
gây nên tình trạng tàn tật ở con người
N
và góp phần vào khoảng 40% các nguyên nhân.
Tỉ lệ trầm cảm toàn cầu được ước tính khoảng
4,4%, trong đó với trầm cảm ở nữ giới là (5,1%)
cao hơn nam giới (3,6%) [1]. Từ năm 2005 đến
2015, bệnh nhân mắc bệnh trầm cảm tăng
18,4% [2]. Các vấn đề sức khỏe tâm lý tâm thần
đang ngày càng tăng và trở thành gánh nặng
bệnh tật tác động đến sự phát triển kinh tế văn
hóa xã hội tại Việt Nam. Một nghiên cứu về sức
khỏe tâm thần có liên quan đến 10 bệnh tâm
thần phổ biến tại Việt Nam được tiến hành năm
2010 đã cho kết luận rằng, 14,9% dân số
khoảng 14 triệu người Việt Nam phải chịu đựng
các vấn đề sức khỏe tâm lý tâm thần như trầm
cảm, rối loạn lo âu, tâm thần phân liệt, nghiện
rượu, nghiện thuốc kích thích [3].
Taïp chí Hoaït ñoäng KHCN An toaøn - Söùc khoûe & Moâi tröôøng lao ñoäng, Soá 1,2&3-2021
45
Kết quả nghiên cứu KHCN
trường lao động trong ngành công nghiệp da
giầy là rất cần thiết. Điều này cho phép các nhà
quản lý sức khỏe có thể xây dựng các các
chương trình nâng cao sức khỏe tâm lý tâm thần
nhằm bảo vệ dân số có nguy cơ, và cải thiện sức
khỏe người lao động tại nơi làm việc.
cảm và rối loạn lo âu ở công nhân; và các biến số
khác như tuối, giới, tình trạng gia đình, học vấn,...
Biến số về sức khỏe tâm lý tâm thần được
thu thập bằng phỏng vấn sàng lọc ở công nhân
bằng bộ câu hỏi DASS 21 được chuẩn hóa tiếng
Việt. DASS 21 đo đạc mức độ về trầm cảm, rối
loạn lo âu, và stress trên cộng đồng, là những
dấu hiệu xuất hiện trong tuần trước khi được
phỏng vấn, gồm 4 mức độ điểm tương ứng từ
nhẹ đến nặng với các mức độ rối loạn mà người
được hỏi cảm nhận (6). Trầm cảm được ghi
nhận về sự tuyệt vọng, mất ý nghĩa cuộc sống,
giảm khả năng, và cạn kiệt năng lượng ; rối loạn
lo âu được đánh giá qua các hoạt động thể chất,
các triệu chứng thực thể có liên quan đến hoạt
động tự nhiên của cơ thể về sinh lý học như khó
thở, ra mồ hôi tay, … ; và stress cũng được đo
kiểm qua các dấu hiệu mãn tính như trải qua sự
căng thẳng, mất khả năng kiểm soát, hoặc bối
rối lo sợ.
Bộ câu hỏi DASS 21 là một trong những thử
nghiệm để sàng lọc các triệu chứng tâm lý tâm
thần trong cộng đồng phổ biến tại nhiều quốc gia
trên thế giới, trong đó có các quốc gia Đông Nam
Á như Indonesia, Malaysia, Thái Lan [4],[5]. Việt
Nam cho đến nay đã ứng dụng rộng rãi bộ DASS
21 để đánh giá sàng lọc stress, trầm cảm, rối
loạn lo âu [6]. Theo báo cáo của nhóm nghiên
cứu chuẩn hóa bộ DASS 21 bản Việt hóa kết
luận rằng, bộ công cụ có độ tin cậy khá cao được
thể hiện trong nghiên cứu về tình trạng rối loạn
sức khỏe tâm thần ở nữ giới tại các vùng nông
thôn phía Bắc, với Cronbach’s alpha từ 0,70 đến
0,77 thuộc 3 mức độ và 0,88 cho toàn mẫu [7].
Với mục tiêu ước tính tỉ lệ rối loạn tâm lý tâm
thần bao gồm trầm cảm, rối loạn lo âu, và stress
ở công nhân ngành công nghiệp da giầy tại miền
Nam, Việt Nam, trong nghiên cứu này bộ công cụ
DASS 21 được sử dụng để sàng lọc chẩn đoán
các triệu chứng tâm thần ở người lao động.
3. KẾT QUẢ VỀ SỨC KHỎE TÂM LÝ TÂM
THẦN Ở CÔNG NHÂN NHÀ MÁY DA GIẦY
3.1. Đặc điểm về dân số nghiên cứu
Bảng 1. Đặc điểm nhóm công nhân được chọn
vào mẫu nghiên cứu
2. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
ĈһF ÿLӇm
Tҫn sӕ (tӍ lӋ%)
2.1. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu
Tәng sӕ công nhân
425
Giӟi tính
Thiết kế nghiên cứu: theo phương pháp điều
tra mô tả cắt ngang, được tiến hành năm 2019.
Nӳ
Nam
399 (93,9%)
26 (6,1%)
32 8,2
Dựa theo một nghiên cứu cắt ngang được
tiến hành tại miền Bắc, Việt Nam năm 2012 với
420 công nhân đang làm việc trong ngành công
nghiệp giầy, có 18,8% công nhân có dấu hiệu
trầm cảm (8). Do vậy, chọn p = 18,8%, d = 0,05,
Tuәi trung bình (năPꢀ
Tình trҥng hôn nhân
Ĉӝc thân
208 (44,24%)
222 (52,24%)
14 (3,29%)
1 (0,24%)
KӃt hôn
Li dӏ
Góa
2
2
α = 5% →Z
=1,96 → n = Z
p(1-
1-α/2
(1 -α/2)
2
p)/d = 235. Như vậy, tổng số mẫu tối thiểu cần
được nghiên cứu là 235 công nhân. Trên thực
tế, đề tài đã chọn toàn bộ 425 công nhân của
các phân xưởng thuộc nhà máy giầy tại thành
phố Hồ Chí Minh vào mẫu nghiên cứu.
Trình ÿӝ hӑc vҩn
Mù chӳ
Cҩp 1
Cҩp 2
86 (20,23%)
111 (26,12%)
138 (32,47%)
85 (20%)
Cҩp 3
Thu thập thông tin và tính tỉ lệ hiện mắc các
triệu chứng tâm lý tâm thần bao gồm stress, trầm
&DR ÿҷng
5 (1,18%)
Taïp chí Hoaït ñoäng KHCN An toaøn - Söùc khoûe & Moâi tröôøng lao ñoäng, Soá 1,2&3-2021
46
Kết quả nghiên cứu KHCN
Kết quả nghiên cứu được thực hiện vào năm
2019 trên 425 công nhân có độ tuổi trung bình là
32 8,22 trong khoảng tuổi từ 18 đến 53. Trong
đó, có 93,88% công nhân nữ và 6,12% công nhân
nam cùng với 57,69% công nhân đã lập gia đình.
Ngoài ra, 1,88% công nhân không được đi học,
18,35% học cấp 1, 26,12% học cấp 2, 32,47%
học cấp 3, và 21,18% học trung cấp và cao đẳng.
Công nhân ở nhóm tuổi trên 40 có tỉ lệ xuất
hiện các triệu chứng tâm thần cao hơn nhóm công
nhân từ 18-40 tuổi. Những người lao động có trình
độ học vấn cấp 1 hay đã kết hôn thì có các triệu
chứng tâm thần cao hơn các nhóm khác (Bảng 3).
4. BÀN LUẬN
Nghiên cứu được tiến hành vào năm 2019 với
công cụ thu thập số liệu là bộ câu hỏi DASS 21
được chuẩn hóa tiếng Việt. Bằng phương pháp
phỏng vấn trực tiếp 425 công nhân đang làm việc
tại nhà máy sản xuất da giầy thuộc khu vực miền
Nam, Việt Nam. Thông tin từ (Bảng 1) cho thấy
rằng công nhân có độ tuổi trung bình là 32 8,2
trong khoảng tuổi từ 18 đến 53 bao gồm 93,88%
công nhân nữ và 6,12% công nhân nam, cùng
với 57,69% công nhân đã lập gia đình.
3.2. Tỉ lệ của các triệu chứng rối loạn tâm lý
tâm thần ở công nhân tham gia nghiên cứu
Sau khi phỏng vấn bằng bộ câu hỏi DASS 21,
kết quả cho thấy, tỉ lệ công nhân có các triệu chứng
về rối loạn tâm lý tâm thần chiếm 20,3%, trong đó
công nhân có triệu chứng trầm cảm chiếm 9,9%,
có triệu chứng rối loạn lo âu chiếm 17,9%, có triệu
chứng stress chiếm 7,3% (Bảng 2).
Bảng 2. Tỉ lệ xuất hiện các triệu chứng tâm thần
Sau khi phỏng vấn trực tiếp công nhân bằng
bộ câu hỏi DASS 21, kết quả thể hiện công nhân
có các triệu chứng về sức khỏe tâm lý tâm thần
chiếm 20,3% bao gồm công nhân có triệu chứng
trầm cảm chiếm 9,9%, và có triệu chứng rối loạn
lo âu chiếm 17,9% (Bảng 2). Khi so sánh kết quả
nghiên cứu với các nghiên cứu khác trên thế giới
và Việt Nam cũng gợi ý rằng tỉ lệ trầm cảm và rối
loạn lo âu ở công nhân cao hơn dân số chung.
ở công nhân tham gia nghiên cứu
TriӋu chӭng rӕi loҥn sӭc
khӓe tâm thҫn
Tҫn sӕ
TӍ lӋ (%)
TriӋu chӭng tâm thҫn chung
Trҫm cҧm
Rӕi loҥn lo âu
Stress
87
42
76
31
20,3
9,9
17,9
7,3
Bảng 3. Tỉ lệ xuất hiện các triệu chứng tâm thần ở công nhân được phân loại theo tuổi, trình độ học
vấn, và tình trạng hôn nhân
Tuәi
TӍ lӋ công nhân
Stress (%)
Trҫm cҧm (%)
Rӕi loҥn lo âu (%)
Tuәi 18 - 40
Tuәi trên 40
1,2
3,3
3,4
6,1
6,6
14,5
Trình ÿӝ hӑc vҩn
Mù chӳ
1,9
3,1
Cҩp 1
4,24
3,3
5,2
Cҩp 2
0,24
1,6
Cҩp 3
0,92
1,9
Ĉҥi hӑc
Stress (%)
Trҫm cҧm (%)
Rӕi loҥn lo âu (%)
0
0
0,4
3,8
4
4,5
Tình trҥng hôn nhân
Ĉӝc thân
KӃt hôn
5,2
6,3
Ly dӏ
0,5
0,7
1
Góa
0
0
Stress (%)
Trҫm cҧm (%)
Rӕi loҥn lo âu (%)
1,6
2,9
8
8,9
0
Taïp chí Hoaït ñoäng KHCN An toaøn - Söùc khoûe & Moâi tröôøng lao ñoäng, Soá 1,2&3-2021
47
Kết quả nghiên cứu KHCN
Điều này có thể do góp phần của yếu tố nguyên
nhân liên quan đến nghề nghiệp như tiếp xúc
dung môi hữu cơ, nhiệt độ cao, ồn,... làm tăng
nguy cơ về rối loạn tâm lý tâm thần hành vi ở
công nhân trong đó có các biểu hiện về trầm cảm
và rối loạn lo âu [1]. Tại Việt Nam, một nghiên
cứu quốc gia dựa vào cộng đồng ở nhóm tuổi từ
14 – 25, kết quả cho thấy có đến 32% đối tượng
có cảm giác buồn trong cuộc sống, trong số đó
25% đối tượng cảm thấy quá buồn và tuyệt vọng
với cuộc sống của mình không muốn hòa nhập
với cuộc sống thật với những hoạt động thường
ngày [9]. Trong nghiên cứu này, nhóm công nhân
trên 40 có các triệu chứng tâm thần cao hơn
nhóm công nhân có tuổi từ 18-40. Ngoài ra,
những người có trình độ học vấn cấp 1 hay nhóm
lao động đã kết hôn thì xuất hiện các triệu chứng
tâm thần cao hơn các nhóm lao động khác (Bảng
3). Điều này có thể một phần được giải thích bởi
số lượng công nhân ở nhóm học cấp 1 hay công
nhân đã lập gia đình chiếm tỉ lệ cao nhất trong
dân số nghiên cứu được khảo sát.
tôi có tỉ lệ trầm cảm ở công nhân cao hơn so với
nghiên cứu tại Hoa kỳ với tỉ lệ trầm cảm từ 7%
đến 9,9%. Trầm cảm ở công nhân sẽ ảnh hưởng
không chỉ đến sức khỏe, chất lượng cuộc sống
mà còn ảnh hưởng đến năng suất lao động và dễ
bị chấn thương trong quá trình lao động. Tuy
nhiên, kết quả nghiên cứu này thấp hơn kết quả
nghiên cứu gần đây ở Hải Phòng, Việt Nam năm
2012 với cỡ mẫu 420 công nhân ngành giầy đã
cho thấy, có khoảng 18,8% công nhân có tỉ lệ
hiện mắc bệnh trầm cảm và các yếu tố nghi ngờ
liên quan đến trầm cảm này bao gồm các yếu tố
nguy cơ liên quan đến tổ chức và cường độ lao
động [8]. Nghiên cứu tại Hải Phòng vẫn chưa báo
cáo về mối liên quan giữa trầm cảm và các yếu
tố nguy cơ từ môi trường lao động. Kết quả
nghiên cứu hiện tại cũng thấp hơn rất nhiều so
với nghiên cứu tại Trung Quốc [14],[15]. Các
nghiên cứu về sức khỏe tâm thần tại Trung quốc
xuất hiện cả hai khu vực sản xuất với quy mô lớn,
quy mô vừa và nhỏ, trong đó ở khu vực sản xuất
vừa và nhỏ có tỉ lệ mắc bệnh tâm thần cao hơn.
Các vấn đề sức khỏe tâm thần trong cộng đồng
người lao động ở 6 tỉnh của Trung Quốc cho thấy
tỉ lệ trầm cảm chiếm 50% trong công nhân [14].
Báo cáo cũng kết luận rằng, môi trường lao động
góp phần không nhỏ là yếu tố nguy cơ gây bệnh
trầm cảm như công nhân phải tiếp xúc với các
yếu tố nguy cơ vật lý, hóa học trong môi trường
lao động tại nơi làm việc [14],[15].
Trong lĩnh vực sức khỏe nghề nghiệp, những
vấn đề sức khỏe của người lao động có liên quan
đến tâm lý tâm thần liên quan đến nghề nghiệp,
thường được xem như gánh nặng tinh thần có
liên quan đến nghề nghiệp hay còn gọi là gánh
nặng nghề nghiệp. Một trong những yếu tố
nguyên nhân có liên quan đến gánh nặng nghề
nghiệp là môi trường lao động nghèo nàn như
nhiệt độ cao, hơi hoá chất độc hại, bụi, ồn,... mà
công nhân phải phơi nhiễm. Đối với người lao
động những vấn đề sức khỏe tâm thần sẽ làm
giảm khả năng lao động nổi bật là trầm cảm,
nghiện rượu, rối loạn lo âu là thường gặp nhất
[10]. Một số nghiên cứu trong lĩnh vực sức khỏe
môi trường và nghề nghiệp tại Australia và một
số quốc gia vùng Đông Nam Á như Việt Nam
cũng chứng minh rằng, việc tiếp xúc với môi
trường lao động nóng sẽ gây ra sự giảm sút về
năng suất lao động, mất thu nhập, và ảnh hưởng
đến các hoạt động xã hội sinh hoạt thường ngày
của người lao động [11],[12]. Ở Mỹ, trường đại
học Harvard đã nghiên cứu cho thấy có khoảng
6,4% công nhân có dấu hiệu trầm cảm trong dân
số lao động [13]. Kết quả nghiên cứu của chúng
5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Như vậy tỉ lệ trầm cảm, stress và rối loạn lo âu
ở công nhân ngành công nghiệp da giầy trong
nghiên cứu này cao hơn ước tính trong dân số
chung tại Việt Nam là khoảng 5% [9]. Vì đây là
ngành công nghiệp có dân số lao động rất đông
chiếm khoảng 2,5 triệu công nhân và chủ yếu là
lao động nữ, do vậy cần xây dựng các chương
trình nâng cao sức khỏe tinh thần tại nơi làm
việc, chẩn đoán sớm các triệu chứng tâm lý tâm
thần cho công nhân theo định kỳ, nhằm phát hiện
và điều trị sớm cho người lao động. Điều này sẽ
giúp hạn chế tối đa sự xuất hiện các triệu chứng
mãn tính hay nặng hơn các rối loạn tâm thần như
stress, trầm cảm, rối loạn lo âu để nâng cao chất
Taïp chí Hoaït ñoäng KHCN An toaøn - Söùc khoûe & Moâi tröôøng lao ñoäng, Soá 1,2&3-2021
48
Kết quả nghiên cứu KHCN
lượng sức khỏe cho công nhân, đồng thời nâng
cao năng suất lao động và hạn chế tai nạn lao
động cho công nhân ngành da giầy nói riêng và
các ngành công nghiệp nói chung.
Vietnamese women, BMC psychiatry; 13:24.
[8]. Minh KP (2014), Work-related depression
and associated factors in a shoe manufacturing
factory in Haiphong City, Vietnam. International
journal of occupational medicine and environ-
mental health; 27(6):950-8.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[9]. Vuong DA, Van Ginneken E, Morris J, Ha ST,
Busse R. (2011), Mental health in Vietnam:
Burden of disease and availability of services.
Asian journal of psychiatry; 4(1):65-70.
[1]. WHO (2017), Depression and Other
Common Mental Disorders - Global Health
Estimates, Cited by 20 Nov 2017.
[2]. Global, regional, and national incidence,
prevalence, and years lived with disability for 310
diseases and injuries, 1990-2015: a systematic
analysis for the Global Burden of Disease Study
2015. Lancet. 2016;388(10053):1545-602.
[10]. Sanderson K, Andrews G (2006), Common
mental disorders in the workforce: recent find-
ings from descriptive and social epidemiology,
Canadian journal of psychiatry Revue canadi-
enne de psychiatrie; 51(2):63-75.
[3]. Marcus M, Yasamy MT, van Ommeren M,
Chisholm D, Saxena S (2012), Depression a global
public health concern, WHO Department of Mental
Health and Substance Abuse. Geneva, Switzerland:
World Federation for Mental Health; pp. 1418.
[cited 11 March 2015].
[11]. McInnes JA, MacFarlane EM, Sim MR,
Smith P. (2018), The impact of sustained hot
weather on risk of acute work-related injury in
Melbourne, Australia, International journal of bio-
meteorology; 62(2):153-63.
[12]. Kjellstrom T, Lemke B, Otto M. (2017),
Climate conditions, workplace heat and occupa-
tional health in South-East Asia in the context of
climate change, WHO South-East Asia journal of
public health; 6(2):15-21.
[4]. Rao S, Ramesh N. (2015), Depression, anx-
iety and stress levels in industrial workers: A pilot
study in Bangalore, India, Industrial psychiatry
journal; 24(1):23-8.
[13]. Kessler RC, Akiskal HS, Ames M, Birnbaum
H, Greenberg P, Hirschfeld RM, et al. (2006),
Prevalence and effects of mood disorders on
work performance in a nationally representative
sample of U.S. workers, The American journal of
psychiatry; 163(9):1561-8.
[5]. Ratanasiripong P, Kaewboonchoo O, Bell E,
Haigh C, Susilowati I, Isahak M, et al. (2016),
Depression, Anxiety and Stress among Small
and Medium Enterprise Workers in Indonesia,
Malaysia, Thailand, and Vietnam, 13-29 p.
[6]. Ratanasiripong PK, Orawan & Bell, Edith &
Haigh, Charlotte & Susilowati, Indri & Isahak,
Marzuki & Harncharoen, Kitiphong & Nguyen, Toai
& Low, Wah Yun. (2016), Depression, Anxiety and
Stress among Small and Medium Enterprise
Workers in Indonesia, Malaysia, Thailand, and
Vietnam, International Journal of Occupational
Health & Public Health Nursing. 3. 13-29.
[14]. Zeng Z, Guo Y, Lu L, Han L, Chen W, Ling
L (2014), Mental health status and work environ-
ment among workers in small- and medium-
sized enterprises in Guangdong, China-a cross-
sectional survey, BMC public health; 14:1162.
[15]. Ren F, Yu X, Dang W, Niu W, Zhou T, Lin Y,
et al. (2018), Depressive symptoms in Chinese
assembly-line migrant workers: A case study in
the shoe-making industry. Asia-Pacific psychia-
try: official journal of the Pacific Rim College of
Psychiatrists; :e12332.
[7]. Tran TD, Tran T, Fisher J. (2013), Validation of
the depression anxiety stress scales (DASS) 21 as
a screening instrument for depression and anxiety
in a rural community-based cohort of northern
Taïp chí Hoaït ñoäng KHCN An toaøn - Söùc khoûe & Moâi tröôøng lao ñoäng, Soá 1,2&3-2021
49
5 trang
9900
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tình trạng sức khỏe tâm thần ở công nhân nhà máy sản xuất da giầy tại miền nam, Việt Nam bằng bộ câu hỏi Dass 21", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tinh_trang_suc_khoe_tam_than_o_cong_nhan_nha_may_san_xuat_da.pdf
