Tiểu luận Vận dụng Lý luận hình thái kinh tế xã hội để phân tích vai trò của nhà nước đối với nền kinh tế Việt nam hiện nay

TiÓu luËn: TriÕt häc

Lêi më ®Çu

Lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi lµ lý luËn c¬ b¶n vµ gi÷ mét vÞ trÝ

hÕt søc quan träng cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö do K.Marx x©y dùng nªn.

Lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ®· ®-îc thõa nhËn lµ lý luËn khoa häc vµ lµ

ph-¬ng ph¸p luËn c¬ b¶n trong viÖc nghiªn cøu lÜnh vùc häc. Nhê cã lý luËn

hÝnh thaÝ kinh tÕ – x· héi, lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö x· héi häc K. Marx ®·

chØ râ nguån gèc, ®éng lùc bªn trong, néi t¹i cña sù ph¸t triÓn x· héi, chØ râ

®-îc b¶n chÊt cña tõng chÕ ®é x· héi. Nh- vËy qua lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ

– x· héi gióp chóng ta nghiªn cøu mét c¸ch ®óng ®¾n vµ khoa häc vËn hµnh

cña x· héi trong mçi giai ®o¹n nhÊt ®Þnh.

Lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ x· héi ®· lçi thêi, l¹c hËu kh«ng thÓ ¸p dông

vµo ®iÒu kiÖn hiÖn nay mµ ph¶i thay thÕ b»ng mét lý luËn kh¸c. Tr-íc t×nh

h×nh ®ã buéc chóng ta lµm râ thùc chÊt cña lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ x· héi vµ

gi¸ trÞ vÒ mÆt khoa häc, tÝnh thêi ®¹i cña nã lµ rÊt cÇn thiÕt ; vÒ thùc tiÔn n-íc

ta ®ang trong qu¸ tr×nh x©y dùng ®Êt n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa.

Trong qu¸ tr×nh ®ã rÊt nhiÒu vÊn ®Ò khã kh¨n ®-îc ®Æt ra ®ßi hái ph¶i nghiªn

cøu gi¶i quyÕt.

V× vËy em m¹nh d¹n nhËn ®Ò tµi: '' VËn dông Lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ

– x· héi ®Ó ph©n tÝch vai trß cña nhµ n-íc ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt nam

hiÖn nay'' Qua bµi viÕt em thÊy cßn nhiÒu thiÕu sãt, b¶n th©n lµ ng-êi Laos

nhËn thøc cã h¹n mong cã sù ®ãng gãp ý kiÕn cña ThÇy c« vµ b¹n ®äc.

Sinh viªn: ALu Lao Ly

1

Líp CH - 2006. B4

TiÓu luËn: TriÕt häc

PhÇn I

Néi dung cña h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi

I. Kh¸i niÖm.

H×nh th¸i kinh tÕ – x· héi lµ mét ph¹m trï cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö

dïng ®Ó chØ x· héi ë tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn lÞch sö nhÊt ®Þnh, víi nh÷ng

quan hÖ s¶n xuÊt cña nã thÝch øng víi lùc l-îng s¶n xuÊt ë mét tr×nh ®é nhÊt

®Þnh vµ víi mét kiÕn tróc th-îng tÇng ®-îc x©y dùng lªn trªn nh÷ng quan hÖ

s¶n xuÊt ®ã.

1.KÕt cÊu vµ chøc n¨ng cña c¸c yÕu tè cÊu thµnh h×nh th¸i kinh tÕ –

x· héi.

X· héi kh«ng ph¶i lµ tæng sè nh÷ng hiÖn t-îng, sù kiÖn rêi r¹c nh÷ng c¸

nh©n riªng lÎ. X· héi lµ mét chØnh thÓ toµn vÑn cã c¬ cÊu phøc t¹p. Trong ®ã

cã nh÷ng mÆt c¬ b¶n nhÊt lµ lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc

th-îng tÇng. Mçi mÆt cã vai trß nhÊt ®Þnh vµ t¸c ®éng ®Õn mÆt kh¸c t¹o nªn sù

vËn ®éng cña c¬ thÓ x· héi. ChÝnh tÝnh toµn vÑn cña nã ®-îc ph¶n ¸nh b»ng

kh¸i niÖm h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi.

Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ nÒn t¶ng vËt chÊt kü thuËt cña mçi h×nh th¸i kinh tÕ

– x· héi. Sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña mçi h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi xÐt

®Õn cïng lµ do lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn

qua c¸c h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi nèi tiÕp nhau tõ thÊp lªn cao thÓ hiÖn tÝnh

liªn tôc trong sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi.

Quan hÖ s¶n xuÊt – quan hÖ gi÷a ng-êi vµ ng-êi trong qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt – lµ nh÷ng quan hÖ c¬ b¶n, ban ®Çu vµ quyÕt ®Þnh tÊt c¶ mèi quan hÖ x·

héi kh¸c, kh«ng cã mèi quan hÖ ®ã th× kh«ng thµnh x· héi vµ quy luËt x· héi.

Mçi h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi l¹i cã mét kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt cña nã t-¬ng

øng víi tr×nh ®é nhÊt ®Þnh cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Quan hÖ s¶n xuÊt, ®ã lµ tiªu

2

TiÓu luËn: TriÕt häc

chuÈn kh¸ch quan ®Ó ph©n biÖt x· héi cô thÓ nµy víi x· héi cô thÓ kh¸c, ®ång

thêi tiªu biÓu cho mét giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh cña lÞch sö.

Nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt lµ bé x-¬ng cña ¬ thÓ x· héi hîp thµnh c¬ së h¹

tÇng. Trªn c¬ së nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt ®ã h×nh thµnh nªn nh÷ng quan ®iÓm

vÒ chÝnh trÞ, ph¸p lý, ®¹o ®øc, triÕt häc v.v...vµ nh÷ng thiÕt chÕ t-¬ng øng hîp

thµnh kiÕn tróc th-îng tÇng x· héi mµ chøc n¨ng x· héi cña nã lµ b¶o vÖ, duy

tr× vµ ph¸t triÓn c¬ s¬ h¹ tÇng sinh ra nã.

Ngoµi nh÷ng mÆt c¬ b¶n cña x· héi ®· ®Ò cËp ë trªn – lùc l-îng s¶n

xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc th-îng tÇng – th× cßn cã nh÷ng quan hÖ

d©n téc quan hÖ gia ®×nh vµ c¸c sinh ho¹t x· héi kh¸c.

2. Sù ph¸t triÓn cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù

nhiªn.

LÞch sö ph¸t triÓn cña x· héi ®· tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n nèi tiÕp nhau tõ

thÊp ®Õn cao. T-¬ng øng víi mçi giai ®o¹n lµ mét h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi.

Sù vËn ®éng thay thÕ nhau cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi trong lÞch sö

®Òu do t¸c ®éng cña quy luËt kh¸ch quan, ®ã lµ qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn cña

x· héi. Marx viÕt : “T«i coi sù ph¸t triÓn cña nh÷ng h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi

lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn ”.

C¸c mÆt c¬ b¶n hîp thµnh mét h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi: lùc l-îng s¶n

xuÊt quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc th-îng tÇng kh«ng t¸ch rêi nhau, mµ liªn

hÖ biÖn chøng víi nhau h×nh thµnh nªn nh÷ng quy luËt phæ biÕn cña x· héi.

§ã lµ quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é

cña lùc l-îng s¶n xuÊt, quy luËt c¬ së h¹ tÇng quyÕt ®Þnh kiÕn tróc th-îng

tÇng vµ c¸c quy luËt x· héi kh¸c. ChÝnh do t¸c ®éng cña quy luËt kh¸ch quan

®ã, mµ c¸c h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi vËn ®éng vµ ph¸t triÓn thay thÕ nhau tõ

thÊp lªn cao trong lÞch sö nh- mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn kh«ng phô thuéc

vµo ý trÝ, nguyÖn väng chñ quan cña con ng-êi.

Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö tù nhiªn cña x· héi cã nguån gèc s©u xa ë sù

ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt.

3

TiÓu luËn: TriÕt häc

Nh÷ng lùc l-îng s¶n xuÊt ®-îc t¹o ra b»ng n¨ng thùc tiÔn cña con ng-êi

xong kh«ng ph¶i con ng-êi lµm ra theo ý muèn chñ quan. B¶n th©n n¨ng lùc

thùc tiÔn cña con ng-êi còng bÞ quy ®Þnh bëi nhiÒu ®iÒu kiÖn kh¸ch quan nhÊt

®Þnh. Ng-¬× ta lµm ra lùc l-îng s¶n xuÊt cña m×nh dùa trªn nh÷ng lùc l-îng

s¶n xuÊt ®· ®¹t ®-îc trong mét h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi ®· cã s½n do thÕ hÖ

tr-íc t¹o ra. ChÝnh tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt ®· quy ®Þnh

mét c¸ch kh¸ch quan tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é quan hÖ s¶n xuÊt, do ®ã, xÐt ®Õn

cïng lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña h×nh

th¸i kinh tÕ – x· héi nh- mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn. Trong c¸c quy luËt

kh¸ch quan chi phèi sù vËn ®éng ph¸t triÓn cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi

th× quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh nhÊt.

Lùc l-îng s¶n xuÊt, mét mÆt cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt, lµ yÕu tè b¶o ®¶m tÝnh

kÕ thõa trong sù ph¸t triÓn lªn cña x· héi quy ®Þnh khuynh h-íng ph¸t triÓn tõ

thÊp. Quan hÖ s¶n xuÊt lµ mÆt thø hai cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt biÓu hiÖn tÝnh

gi¸n ®o¹n trong sù ph¸t triÓn cñ lÞch sö. Nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt lçi thêi ®-îc

xo¸ bá vµ ®-îc thay thÕ b»ng nh÷ng kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt míi cao h¬n vµ

h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi míi cao h¬n ra ®êi. Nh- vËy, sù xuÊt hiÖn, sù ph¸t

triÓn cña h×nh th¸i kinh tÕ – x· héi, sù chuyÓn biÕn tõ h×nh th¸i ®ã lªn h×nh

th¸i cao h¬n ®-îc gi¶i thÝch tr-íc hÕt b»ng sù t¸c ®éng cña quy luËt vÒ sù phï

hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt.

Quy luËt ®ã lµ khuynh h-íng tù t×m ®-êng cho m×nh trong sù ph¸t triÓn thay

thÕ c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi. Nghiªn cøu con ®-êng tæng qu¸t cña sù ph¸t

triÓn lÞch sö ®-îc quy ®Þnh bëi quy luËt chung cña sù vËn ®éng cña nÒn s¶n

xuÊt vËt chÊt chóng ta nh×n thÊy logic cña lÞch sö thÕ giíi.

V¹ch ra con ®-êng tæng qu¸t cña lÞch sö, ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ gi¶i

thÝch ®-îc râ rµng sù ph¸t triÓn x· héi trong mçi thêi ®iÓm cña qu¸ tr×nh lÞch

sö. LÞch sö cô thÓ v« cïng phong phó, cã hµng lo¹t nh÷ng yÕu tè lµm cho qu¸

tr×nh lÞch sö ®a d¹ng vµ th-êng xuyªn biÕn ®æi, kh«ng thÓ xem xÐt qu¸ tr×nh

lÞch sö nh- mét ®-êng th¼ng.

4

TiÓu luËn: TriÕt häc

Theo quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö, nh©n tè quyÕt ®Þnh qu¸

tr×nh lÞch sö, xÐt ®Õn cïng lµ nÒn s¶n xuÊt ®êi sèng hiÖn thùc. Nh-ng nh©n tè

kinh tÕ kh«ng ph¶i lµ nh©n tè duy nhÊt quyÕt ®Þnh c¸c nh©n tè kh¸c nhau cña

kiÕn tróc th-îng tÇng ®Òu cã ¶nh h-ëng ®Õn qu¸ tr×nh lÞch sö. NÕu kh«ng tÝnh

®Õn sù t¸c ®éng lÉn nhau cña c¸c nh©n tè ®ã th× kh«ng thÊy hµng lo¹t nh÷ng

sù ngÉu nhiªn mµ tÝnh tÊt yÕu kinh tÕ xuyªn qua ®Ó tù v¹ch ra ®-êng ®i cho

m×nh. V× vËy ®Ó hiÓu lÞch sö cô thÓ th× cÇn thiÕt ph¶i tÝnh ®Õn tÊt c¶ c¸c nh©n

tè b¶n chÊt cã tham gia trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng lÉn nhau ®ã.

Cã nhiÒu ngyuªn nh©n lµm cho qu¸ tr×nh chung cña lÞch thÕ giíi cã tÝnh

®a d¹ng: ®iÒu kiÖn cña m«i tr-êng ®Þa lý cã ¶nh h-ëng nhÊt ®Þnh ®Õn sù ph¸t

triÓn x· héi. §Æc biÖt ë buæi ban ®Çu cña sù ph¸t triÓn x· héi, thh× ®iÒu kiÖn

cu¶ m«i tr-êng ®Þa lý lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n quy ®Þnh qu¸ tr×nh

kh«ng ®ång ®Òu cña lÞch sö thÕ giíi, cã d©n téc ®i lªn, cã d©n téc tr× trÖ l¹c

hËu. Còng kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn sù t¸c ®éng cña nh÷ng yÕu tè nh- nhµ

n-íc, tÝnh ®éc ®¸o cña nÒn v¨n ho¸ cña truyÒn thèng cña hÖ t- t-ëng vµ t©m lý

x· héi v.v...®èi víi tiÕn tr×nh lÞch sö.

II. VËn dông lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ x· héi vµo ®iÒu

kiÖn ViÖt nam hiÖn nay.

1. TÊt yÕu kh¸ch quan cña con ®-êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi.

ViÖc vËn dông lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ x· héi cña chñ nghÜa Mac-Lªnin

vµo viÖc ®Ò ra chiÕn l-îc cho c¸ch m¹ng ViÖt nam tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi.

§-êng lèi c¸ch m¹ng do chñ tÞch Hå ChÝ Minh vµ §¶ng ta nªu ra lµ sù vËn

dông s¸ng t¹o h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi vµo ®iÒu kiÖn ViÖt nam. §¶ng ta ®·

kh¼ng ®Þnh r»ng sau khi ViÖt nam tiÕn hµnh c«ng viÖc c¸ch m¹ng d©n chñ

nh©n d©n sÏ tiÕn lªn lµm cuéc c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa.

§©y lµ sù lùa chän ®óng h-íng ®i vµ x¸c ®Þnh môc tiªu cña sù ph¸t triÓn.

Chóng ta ®Òu biÕt, ®èi víi §¶ng ta, viÖc lùa chän vµ x¸c ®Þnh nµy ®Æt ra ngay

tõ n¨m 1930 vµ lu«n lu«n ®óng víi mäi sù biÕn ®éng trong thùc tiÔn ph¸t triÓn

cña c¸ch m¹ng ViÖt nam, trong lÞch sö ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña §¶ng vµ cña

5

TiÓu luËn: TriÕt häc

d©n téc chÝnh c-¬ng, s¸ch l-îc v¾n t¾t do NguyÔn ¸i Quèc khëi th¶o vµ luËn

v¨n chÝnh trÞ cña §¶ng n¨m 1930 ®· ghi râ C¸ch m¹ng ViÖt nam sÏ ®i theo

con ®-êng “lµ t- s¶n d©n quyÒn c¸ch m¹ng ®Ó ®i tíi x· héi céng s¶n” bá qua

giai ®o¹n ph¸t triÓn t- b¶n chñ nghÜa. Sù lùa chän nµy lµ kÕt qu¶ trùc tiÕp n¶y

sinh tõ sù gi¸c ngé chñ nghÜa M¸c-Lªnin, chñ nghÜa x· héi khoa häc ë l·nh tô

NguyÔn ¸i Quèc sau mét thËp niªn (1911-1920) ®i t×m ®-êng cøu n-íc vµ ®·

t×m thÊy chñ nghÜa Lªnin, ®· nhËn thøc râ c¸ch m¹ng ViÖt nam sÏ ®i theo con

®-êng C¸ch m¹ng th¸ng M-êi “§-êng c¸ch mÖnh” (1927) lµ t¸c phÈm lý luËn

macxÝt ®Çu tiªn ®-îc x©y dùng trªn nÒn mãng cña t- t-ëng ®ã. Trong t¸c

phÈm quan träng nµy NguyÔn ¸i Quèc ®· chØ râ:

“Trong thÕ giíi b©y giê chØ cã c¸ch mÖnh Nga lµ ®· thµnh c«ng vµ thµnh

c«ng ®Õn n¬i, nghÜa lµ d©n chóng ®-îc h-ëng c¸i tù do h¹nh phóc, b×nh ®¼ng

thËt, chø kh«ng ph¶i tù do vµ b×nh ®¼ng gi¶ dèi nh- ®Õ quèc Ph¸p khoe

khoang bªn Nam An” Ng-êi kh¼ng ®Þnh, chØ cã chñ nghÜa Lªnin lµ ch©n

chÝnh nhÊt, ch¾c ch¾n nhÊt vµ c¸ch mÖnh nhÊt mµ chóng ta sÏ ®i theo. Tõ b-íc

ngoÆt n¨m 1920, khi NguyÔn ¸i Quèc trë thµnh ng-êi cégn s¶n vµ cho ®Õn

nh÷ng n¨m sau nµy. NG-êi ®Òu nhÊt qu¸n kh¼ng ®Þnh, gi¶i phãng giai cÊp,

gi¶i phãng d©n téc chØ cã thÓ thùc hiÖn ®-îc b»ng con ®-êng c¸ch m¹ng v«

s¶n, b»ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi míi, x· héi céng s¶n chñ nghÜa.

Khi miÒn B¾c ®· ®-îc gi¶i phãng nh-ng miÒn Nam cßn ph¶i tiÕp tôc

chiÕn ®Çu v× ®éc lËp tù do cña Tæ Quèc, t×nh h×nh lóc ®ã ®Æt ra c©u hái: MiÒn

B¾c cã nªn b-íc ngay vµo thêi kú qu¸ ®é ®Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi hay

kh«ng khi khi môc tiªu ®éc l¹ap d©n téc ch-a ®-îc gi¶i quyÕt xong ë miÒn

Nam? §¶ng ta kh¼ng ®Þnh lµ ph¶i ®ång thêi tiÕn hµnh hai nhiÖm vô c¸ch

m¹ng: tiÕp tôc cuéc c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ ë miÒn Nam vµ tiÕn hµnh x©y

dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c. Sù lùa chän nµy ®· ®-îc thùc tiÔn x¸c

nhËn lµ hoµn toµn ®óng ®¾n. Kh«ng cã sù hËu thuÉn cña chñ nghÜa x· héi ë

miÒn B¾c, c¸ch m¹ng miÒn Nam sÏ kh«ng cã nh÷ng ®¶m b¶o vËt chÊt vµ tinh

thÇn cÇn thiÕt cho th¾ng lîi.

6

TiÓu luËn: TriÕt häc

Khi miÒn Nam ®· ®-îc gi¶i phãng, ®Êt n-íc thèng nhÊt, mét vÊn ®Ò còng

®-îc ®Æt ra lµ miÒn Nam sÏ cïng miÒn B¾c tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi hay t¹m

thêi dõng l¹i mét thêi gian ®Ó phôc håi sau chiÕn tranh? Cã thÓ nãi, sù lùa

chän nµy lµ mét thö th¸ch kh«ng kÐm phÇn phøc t¹p. §¶ng quyÕt ®Þnh c¶

n-íc cïng ®i lªn chñ nghÜa x· héi. QuyÕt ®Þnh nµy ®· ®-îc thùc tiÔn x¸c nhËn

hoµn toµn ®óng ®¾n.

Vµo gi÷a nh÷ng n¨m 80, kinh tÕ x· héi n-íc ta l©m vµo cuéc khñng

ho¶ng trÇm träng, chÕ ®é x· héi chñ nghÜa ë Liªn X« vµ §«ng ¢u ®ang chao

®¶o. Nh-ng còng chÝnh vµo lóc Êy, §¶ng ta ®· quyÕt ®Þnh ®-êng lèi ®æi míi,

chñ tr-¬ng x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo

c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n-íc, theo ®Þnh h-íng x· héi chñ

nghÜa, héi nhËp vµ më cöa víi bªn ngoµi. Mét lÇn n÷a sù kh¼ng ®Þnh cña

§¶ng ta vÒ con ®-êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ®· ®-îc thùc tiÔn x¸c nhËn lµ

®óng ®¾n.

Vµo gi÷a nh÷ng n¨m 80, kinh tÕ – x· héi n-íc ta l©m vµo cuéc khñng

ho¶ng trÇm träng chÕ ®é x· héi chñ nghÜa ë Liªn X« vµ §«ng ¢u ®ang chao

®¶o. Nh-ng còng chÝnh vµo lóc Êy, §¶ng ta ®· quyÕt ®Þnh ®-êng lèi ®æi míi,

chñ tr-¬ng x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo

c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n-íc, theo ®Þnh h-íng x· héi chñ

nghÜa, héi nhËp vµ më cöa víi bªn ngoµi. Mét lÇn n÷a sù kh¼ng ®Þnh cña

§¶ng ra vÒ con ®-êng ®i lªn chñ nghÜa x· héi ®· ®-îc thùc tiÔn x¸c nhËn lµ

®óng ®¾n.

Cã thÓ nãi, nh÷ng quyÕt s¸ch cña §¶ng ta ë thêi kú nµy thÓ hiÖn sù n¨ng

®éng vÒ t- duy lý luËn g¾n liÒn víi sù mÉn c¶m vÒ thùc tiÔn cïng b¶n lÜnh

chÝnh trÞ v÷ng vµng. §ã lµ sù kh¼ng ®Þnh tÝnh tÊt yÕu cña sù ®æi míi theo ®Þnh

h-íng x· héi chñ nghÜa: ®æi míi ®Ó ph¸t triÓn, ®Ó tho¸t khái t×nh tr¹ng khñng

ho¶ng, ®Ó v-ît qua nh÷ng k×m h·m cña m« h×nh cò – m« h×nh hµnh chÝnh

bao cÊp, ®Ó gi¶i phãng vµ khai th¸c mäi tiÒm n¨ng ph¸t triÓn cña x· héi nh»m

thùc hiÖn môc tiªu d©n giµu, n-íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh. §æi míi

kh«ng ph¶i lµ tõ bá chñ nghÜa x· héi, mµ lµ kh¼ng ®Þnh tÝnh quy luËt cña con

7

TiÓu luËn: TriÕt häc

®-êng ph¸t triÓn ®ã lµm cho c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi c«ng b»ng

v¨n minh. ®óng víi quy luËt kh¸ch quan h¬n phï hîp víi hoang c¶nh, ®iÒu

kiÖn thùc tÕ cña ®Êt n-íc víi xu thÕ, ®Æc ®iÓm cña thÕ giíi hiÖn ®¹i. §æi míi

lµ ®Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi hiÖu qu¶ h¬n lµm cho chñ nghÜa x· héi béc lé

vµ kh¼ng ®Þnh b¶n chÊt -u viÖt cña nã, tõng b-íc ®Þnh h×nh vµ ph¸t triÓn trong

thùc tÕ, lµm cho “®êi sèng vËt chÊt ngµy cµng t¨ng, ®êi sèng tinh thÇn ngµy

cµng tèt, x· héi ngµy cµng v¨n minh, tiÕn bé” ®Ó cho nh©n d©n ta cã cuéc sèng

Êm no, h¹nh phóc®-îc häc hµnh tiÕn bé vµ ph¸t triÓn mäi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o

cña m×nh” ®Ó cho “d©n thùc sù lµ chñ vµ lµm chñ lÊy x· héi vµ cuéc sèng cña

m×nh? Nh- Hå ChÝ Minh ®· nhÊn m¹nh.

Nh- vËy, ®i lªn x· héi chñ nghÜa lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, vµ nã ®-îc thÓ

hiÖn trong c«ng cuéc ®æi míi cña §¶ng ta, ®æi míi ®Ó x¸c lËp mét sù æn ®Þnh

míi nh»m lµm cho ®Êt n-íc ®¹t tíi sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. §iÒu ®ã cã ngi· lµ

chóng ta ph¶i x¸c ®Þnh con ®-êng x©y dùng chñ nghÜa x· héi víi sù n¨ng

®éng h¬n n÷a tichs cùc h¬n n÷a, vµ phï hîp h¬n n÷a víi t×nh h×nh thÕ giíi

hiÖn ®¹i. ChÕ ®é x· héi chñ nghÜa mµ chóng ta ®ang x©y dùng sÏ lµ chÕ ®é

ph¸t hiÖn vµ sö dông tèt nhÊt nh÷ng nguån lùc cña chÝnh m×nh, trong ®ã søc

m¹nh quyÕt ®Þnh chÝnh lµ nguån lùc con ng-êi. §ã lµ môc tiªu quan träng

nhÊt cña chñ nghÜa x· héi.

2. Nh÷ng nhiÖm vô cña thêi kú qu¸ ®é

Thêi kú qu¸ ®é lµ thêi kú t¹o c¬ së vËt chÊt vµ con ng-êi cho chñ nghÜa

x· héi trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn nµy, víi ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cña ViÖt nam,

®· ®Æt ra cho chóng ta nh÷ng nhiÖm vô sau:

Thùc hiÖn c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc ®Ó x©y dùng

c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn s¶n xuÊt lín hiÖn ®¹i. C«ng cuéc nµy ®Æt ra

nh÷ng nhiÖm vô lín mµ chóng ta cÇn gi¶i quyÕt: Cô thÓ lµ: t¹o ra nh÷ng ®iÒu

kiÖn thiÕt yÕu vÒ vËt chÊt, kü thuËt, con ng-êi vµ khoa häc c«ng nghÖ, huy

®éng mäi ng-êi vèn, nguån lùc lao ®éng lµm cho nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng

nhanh nh-ng bÒn v÷ng vµ trªn c¬ së n©ng cao mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi.

8

TiÓu luËn: TriÕt häc

Qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc cÇn ph¶i thùc hiÖn ngay

mét sè néi dung c¬ b¶n sau;

+ T¨ng thªm tèc ®é vµ tû träng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp trong nÒn kinh tÕ

quèc d©n

+Dùa trªn sù thay ®æi vÒ c«ng nghÖ chóng ta ph¶i chuyÓn dÞch c¬ cÊu

nÒn kinh tÕ dÉn ®Õn t¨ng tr-ëng nhanh vµ l©u bÒn.

+ KhuyÕn khÝch vµ ®µo t¹o nh÷ng tµi n¨ng trÎ nh»m t¹o ra ®éi ngò c¸n

bé kü thuËt cã tr×nh ®é cao.

+ Thùc hiÖn chuyÓn giao c«ng nghÖ kÕt hîp víi n¨ng lùc s¸ng t¹o cña

quÇn chóng. Muèn vËy ph¶i n¾m b¾t ®Çy ®ñ chÝnh x¸c c¸c th«ng tin cÇn thiÕt

th«ng qua, c¸c c«ng ty t- vÊn trong vµ ngoµi n-íc ®Ó ®¶m b¶o lùa chän c«ng

nghÖ chÝnh x¸c. Më réng liªn kÕt liªn doanh víi n-íc ngoµi ®Ó cã thÓ khai

th¸c c«ng nghÖ tiªn tiÕn mét c¸ch trùc tiÕp.

-

X©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo

®Þnh h-íng chñ nghÜa x· héi vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý

cña nhµ n-íc. Muèn vËy cÇn ph¶i chÊn chØnh ®æi míi vµ ph¸t triÓn cã hiÖu

qu¶ khu vùc doanh nghiÖp nhµ n-íc ®Ó lµm tèt vai trß hç trî vµ thóc ®Èy c¸c

thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c cïng ph¸t triÓn. T¹o ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c thµnh phÇn kinh

tÕ kh¸c ph¸t triÓn theo ®óng ph¸p luËt vµ quan träng nhÊt lµ ph¶i tõng b-íc

h-íng vµo con ®-êng t- b¶n nhµ n-íc.

-

Ph¶i thËn träng trong sù ph¸t triÓn x· héi, më réng giao l-u v¨n ho¸

víi n-íc ngoµi, ph¶i cã biÖn ph¸p h÷u hiÖu chèng l¹i sù th©m nhËp cña c¸c

lo¹i v¨n ho¸ ®éc h¹i. KÕ thõa vµ ph¸t triÓn c¸c truyÒn thèng v¨n ho¸ tèt ®Ñp

cña d©n téc.

-

CÇn ph¶i tiÕp tôc ®æi míi bé m¸y nhµ n-íc theo h-íng tiÕn bé dùa

trªn nh÷ng c¬ së sau:

+ Chèng quan liªu chuyªn quyÒn ®éc ®o¸n trong bé m¸y nhµ n-íc.

+ Ph¶i ph©n biÖt râ chøc n¨ng c¶u c¸c cÊp c¸c ngµnh.

+ Ph¶i ®-a ra mét hÖ thèng ph¸p luËt chÆt chÏ ®ång bé vµ cã tÝnh

thi. Ph¶i ®¶m b¶o thùc hiÖn nghiªm chØnh mäi luËt ph¸p ®Ò ra.

kh¶

9

TiÓu luËn: TriÕt häc

PhÇn II

Vai trß cña Nhµ n-íc ®èi víi nÒn kinh tÕ viÖt nam

Trong nh÷ng n¨m ®æi míi ta cã thÓ thÊy râ nh÷ng thµnh tùu mµ c¬ chÕ

mang l¹i. Nh÷ng -u ®iÓm cña c¬ chÕ thÞ tr-êng lµ kh«ng thÓ phñ ®Þnh, nh-ng

chóng ta còng ph¶i thõa nhËn r»ng KTTT còng cã nh÷ng khuyÕt tËt vèn cã

cña nã. V× vËy kh«ng chØ tån t¹i c¬ chÕ thÞ tr-êng thuÇn tuý mµ cÇn cã sù can

thiÖp nhµ n-íc ®Ó söa ch÷a nh÷ng thÊt b¹i cña c¬ chÕ thÞ tr-êng h¬n n÷a ®Ó

®Þnh h-íng cho nã ®i theo con ®-êng XHCN ®iÒu tiÕt vÜ m« nhµ n-íc trong

nÒn kinh tÕ.

Vai trß vµ chøc n¨ng kinh tÕ cña nhµ n-íc trong nÒn kinh tÕ viÖt nam

hiÖn nay. Muèn qu¶n lý nÒn kinh tÕ viÖt nam hiÖu qu¶ th× tr-íc hÕt ph¶i n¾m

râ nh÷ng quy luËt cña kinh tÕ thÞ tr-êng. Mäi chÝnh s¸ch nhµ n-íc ®Òu ph¶i

dùa trªn nh÷ng chÝnh s¸ch kh¸ch quan Êy. Sù qu¶n lý nhµ n-íc ViÖt Nam

còng cã nh÷ng ®iÓm gièng nh- nhµ n-íc t- b¶n ®ã lµ: thõa nhËn tÝnh ®éc lËp

c¸c chñ thÓ kinh tÕ ®Ó cã quyÒn tù chñ trong s¶n xuÊt kinh doanh, tù chÞu

tr¸ch nhiÖm lç l·i; x©y dùng hÖ thèng thÞ tr-êng cí tÝnh c¹nh tranh, gi¸ c¶ chñ

yÕu do thÞ tr-êng quyÕt ®Þnh. X©y dùng c¬ chÕ ®iÒu tiÕt vÜ m« cña nhµ n-íc

nh»m h-íng dÉn, gi¸m s¸t ho¹t ®éng cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ, h¹n chÕ nh÷ng

khuyÕt tËt cña thÞ tr-êng; x©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt nh»m t¹o ra khu«n khæ

cho nÒn kinh tÕ; t«n träng vµ thùc hiÖn th«ng lÖ quèc tÕ trong quan hÖ kinh tÕ

quèc tÕ.

Tuy nhiªn sù qu¶n lý kinh tÕ cña nhµ n-íc x· hé chñ nghÜa vµ sù qu¶n

lý kinh tÕ cña nhµ n-íc t- b¶n cã sù kh¸c nhau râ rÖt. Sù qu¶n lý nhµ n-íc t-

s¶n ®èi víi nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng nh»m ®em l¹i lîi nhuËn tèi ®a cho c¸c tæ

chøc ®éc quyÒn. Nhµ n-íc XHCN d-íi sù l·nh ®¹o ®¶ng céng s¶n qu¶n lý nÒn

kinh tÕ thÞ tr-êng nh»m môc tiªu d©n giµu, n-íc m¹nh x· héi c«ng b»ng, d©n

chñ, v¨n minh, ®¶m b¶o cho mäi ng-êi cã cuéc sèng Êm no tù do h¹nh phóc.

Nhµ n-íc cã chøc n¨ng kinh tÕ sau:

Thø nhÊt: Nhµ n-íc ®¶m b¶o sù æn ®Þnh chÝnh trÞ kinh tÕ x· héi vµ thiÕt

lËp khu«n khæ luËt ph¸p ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng kinh tÕ. Nhµ

n-íc ph¶i t¹o ra hµnh lang luËt ph¸p cho ho¹t ®éng kinh tÕ b»ng c¸ch ®Æt ra

c¸c ®iÒu luËt c¬ b¶n vÒ quyÒn sö h÷u tµi s¶n vµ ho¹t ®éng chÝnh trÞ.

10

TiÓu luËn: TriÕt häc

Thø hai : Nhµ n-íc ®Þnh h-íng vµ ®iÒu tiÕt c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ nh»m

®¶m b¶o kinh tÕ t¨ng tr-ëng æn ®Þnh. Sö dông nh÷ng chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn

tÖ ®Ó æn ®Þnh m«i tr-êng kinh tÕ vÜ m« t¹o ®iÒu kiÖn cho ph¸t triÓn kinh tÕ.

Thø ba : Nhµ n-íc ph¶i ®¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶.

Tr¸nh ®Ó cho nh÷ng doanh nghiÖp ch¹y theo lîi Ých kinh tÕ mµ ®Ó l¹i nh÷ng

hËu qu¶ vÒ « nhiÔm m«i tr-êng, c¹n kiÖt tµi nguyªn. Nhµ n-íc cã nhiÖm vô

thùc hiÖn nh÷ng biÖn ph¸p b¶o vÖ c¹nh tranh vµ chèng ®éc quyÒn ®Ó n©ng cao

tÝnh hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng chÝnh trÞ.

Thø t- : Nhµ n-íc h¹n chÕ kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc thùc hiÖn

c«ng b»ng x· héi. V× sù t¸c ®éng kinh tÕ ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao kh«ng

hoµn toµn ®ång nghÜa víi nh÷ng môc tiªu CNXH v× ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i ®i

®«i víi tiÕn bé vµ c«ng b»ng x· héi.

§Ó thùc hiÖn vai trß vµ chøc n¨ng c¬ b¶n trªn nhµ n-íc cÇn cã mét c«ng

cô qu¶n lý ®ã lµ : HÖ thèng ph¸p luËt, kÕ ho¹ch ho¸, lùc l-îng kinh tÕ cña nhµ

n-íc, hÖ thèng chÝnh s¸ch vµ c«ng cô kinh tÕ.

HÖ thèng ph¸p luËt t¹o ra khu«n khæ cho c¸c chñ thÓ kinh tÕ ho¹t

®éng, ph¸t huy c¸c mÆt tÝch cùc vµ h¹n chÕ c¸c mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ

tr-êng. HÖ thèng ph¸p luËt bao trïm mäi ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi, ®iÒu chØnh

hµnh vi cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i chÊp nhËn sù ®iÒu

tiÕt cña nhµ n-íc.

KÕ ho¹ch ho¸ c¬ chÕ vËn hµnh nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng

XHCN lµ sù ®iÒu tiÕt cña thÞ tr-êng lµ c¬ së ph©n phèi c¸c nguån lùc. Cßn kÕ

ho¹ch kh¾c phôc tÝnh tù ph¸t cña nÒn kinh tÕ viÖt nam

Lùc l-îng kinh tÕ cña nhµ n-íc kinh tÕ nhµ n-íc ph¶i ®ãng vai trß

tiªn phong chñ ®¹o hç trî c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh h-íng

XHCN.

HÖ thèng chÝnh s¸ch vµ c«ng cô kinh tÕ

+ ChÝnh s¸ch tµi chÝnh th«ng qua viÖc h×nh thµnh vµ x©y dùng ng©n

s¸ch nhµ n-íc. Nhµ n-íc ®-îc ph©n phèi c¸c nguån lùc kinh tÕ x©y dùng kÕt

cÊu h¹ tÇng ®¶m b¶o c«ng b»ng trong ph©n phèi vµ th-c hiÖn chøc n¨ng cña

m×nh.

+ ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ: lµ c«ng cô qu¶n lý vÜ m« träng yÕu, vai trß cña nã

trong ®iÒu tiÕt kinh tÕ vÜ m« ngµy cµng t¨ng cïng víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ

11

TiÓu luËn: TriÕt häc

tr-êng ®Þnh h-íng XHCN chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ph¶i khèng chÕ ®-îc l-îng tiÒn

ph¸t hµnh vµ tæng quy m« cho tÝn dông.

+ C¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt kinh tÕ ®èi ngo¹i

§Ó më réng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ ®èi ngo¹i nhµ n-íc sö dông

nhiÒu c«ng cô trong ®ã chñ yÕu lµ thuÕ xuÊt nhËp khÈu ®¶m b¶o tÝn dông xuÊt

khÈu, trî cÊp xuÊt khÈu. Th«ng qua c¸c c«ng cô ®ã, b¶o hé hîp lý s¶n xuÊt

trong n-íc , n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh ë n-í ta. B¶o vÖ lîi Ých quèc gia

trong quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ.

3. Gi¶i ph¸p n©ng cao vai trß nhµ n-íc

Trªn c¬ së ph©n tÝch nhµ n-íc ®· lµm ®-îc vµ ch-a lµm ®-îc trong thêi

gian võa qua.ta cã thÓ ®-a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao vai trß cña nhµ

n-íc trong nÒn kinh tÕ viÖt nam.

1-TiÕp tôc qu¸ tr×nh vµ tù do ho¸ gi¸ c¶, th-¬ng m¹i ho¸ nÒn kinh tÕ

mét c¸ch triÖt h¬n.

Kh¸c víi thêi k× nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, hÇu hÕt gi¸ c¶, s¶n

l-îng do nhµ n-íc quy ®Þnh. Trong thêi k× kinh tÕ thÞ tr-êng vÊn ®Ò chung ta

ph¶i ®Æt ng-îc h¼n l¹i: khuyÕn khÝch c¹nh tranh, kh¾c phôc t×nh tr¹ng ®éc

quyÒn. Trªn thÞ tr-êng n-íc ta, gi¸ c¶ cßn diÔn biÕn kh¸ phøc t¹p. Nh÷ng n¨m

gÇn ®©y, l¹m ph¸p t¨ng l»m ¶nh h-ëng lín ®Õn ®êi sèng x· héi. Nhµ n-íc

ph¶i cã biÖn ph¸p hÕt søc linh ho¹t vµ phï hîp víi thùc tiÔn.

a-C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý gi¸ c¶ trªn thÞ tr-êng ®éc quyÒn.

ThÞ tr-êng ®éc quyÒn nhµ n-íc ta ®· thu hÑp nhiÒu nh-ng vÉn cßn mét

sè ngµnh nh- ®iÖn lùc, b-u chÝnh viÔn th«ng ... §©y lµ nh÷ng ngµnh then chèt

trong nÒn kinh tÕ , chØ nhµ n-íc míi cã thÓ cã ®iÒu kiÖn ®¶m nhËn, x©y dùng

vµ duy tr× ph¸t triÓn sù qu¶n ly ®iÒu hµnh tËp trung cña nhµ n-íc lµ tÊt yÕu vµ

cÇn thiÕt.

Nhµ n-íc qu¶n lý gi¸ c¶ cña nh÷ng s¶n phÈm nµy b»ng h×nh thøc sau:

_ Quy ®Þnh gi¸ chuÈn ®èi víi hµnh, dÞch vô ®éc quyÒn

_ Quy ®Þnh chÝnh s¸ch c¬ chÕ qu¶n lý c-íc b-u chÝnhviÔn th«ng quèc tÕ.

_ Quy ®Þnh chÝnh s¸ch, c¬ chÕ qu¶n ly sö dông tµi nguyªn tù nhiªn

trong ®ã cã gi¸ cho thuÕ ®Êt.

Trong t-¬ng lai nhµ n-íc ph¶i tõng b-íc xoa bá ®éc quyÒn, liªn doanh

më réng hîp t¸c víi n-íc ngoµi ®µu t- c¬ së vcËt chÊt trang thiÕt bÞ , khuyÕn

khÝch c¹nh tranh trong kinh doanh.

12

TiÓu luËn: TriÕt häc

b- C¸c biÖn ph¸p qu¶n lý gi¸ c¶ trªn thÞ tr-êng c¹nh tranh

§èi víi mét sè s¶n phÈm quan träng võa cã sù tham gia cña nhµ

•

n-íc võa cã sù tham gia cña c¸c c¸c ®¬n vÞkinh tÕ , nhµ n-íc quy ®Þnh “gi¸ tíi

h¹n” nh- : gi¸ tèi ®a hµng chuÈn, gi¸ tèi ®a n-íc m¸y t¹i thµnh phè, khu c«ng

nghiÖp, gi¸ xuÊt khÈu tèi thiÓu ...

•

§èi víi mÆt hµng kh¸c nhµ n-íc qu¶n lý gi¸ th«ng qua biÖn ph¸p

sau:

_ Quy ®Þnh chÝnh s¸ch c¬ chÕ qu¶n lý gi¶ ®èi víi c«ng tr×nh x©y dùng

c¬ b¶n thuéc së h÷u nhµ n-íc t- s¶n cè ®Þnh thuéc s¬ h÷u nhµ n-íc nh-îng

b¸n.

_ Tæ chøc ®¨ng kÝ hiÖp th-¬ng gi¸, niªm yÕt gi¸.

_ Thùc hiÖn chÝnh s¸ch biÖn ph¸p b×nh æn gi¸ mét sè hµng, dÞnh vô

thiÕt yÕu, b¶o hé s¶n xuÊt trong n-íc.

_ Thanh tra sö lÝ vi ph¹m kØ luËt vÒ gi¸.

c- H×nh thµnh ®Çy ®ñ c¸c thÞ tr-êng cÇn thiÕt co viÖc th-¬ng m¹i ho¸

nÒn kinh tÕ nh-: thÞ tr-êng vèn, thÞ tr-êng lao ®éng ®-a thÞ tr-êng nµy vµo

ho¹t ®éng.

M« h×nh thÞ tr-êng vèn ë VN ph¶i lµ m« ho×nh ®Æc thï cã sù kÕt hîp

c¸c yÕu tè c¸c lo¹i h×nh thÞ tr-êng vèn “më” vµ “®ãng” nhµ n-íc ¬ph¶i ban

hµnh c¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p c¬ chÕ tæchøc vµ trùc tiÕp qu¶n li thÞ tr-pêng

chøng kho¸n.

Nh÷ng ®iÒu kiÖn c¬ b¶n trùc tiÕp cho h×nh thµnh thÞ tr-êng vèn VN

hiÖn nay lµ:

_ Thùc hiÖn chÝnh s¸ch l·i suÊt tÝn dông theo c¬ chÕ thÞ tr-êng, l·i xuÊt

ng©n hµng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n quy ®Þnh gi¸ c¶ cña c¸c chøng

kho¸n.

_ §a d¹ng ho¸ c«ng cô ho¹t ®éng trªn thÞ tr-êng tµi chÝnh nh- cæ phiÕu,

tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu.

_ §a d¹ng ho¸ m« h×nh tæ chøc tÝn dông ho¹t ®éng ®a n¨ng vµ c¹nh

trang theo c¬ chÕ thÞ tr-êng.

_ T¹o lËp m«i tr-êng ®Çu t- ch¾c ch¾n.

_ T¹o lËp lßng tin d©n chóng vµo hÖ thèng tµi chÝnh trong n-íc.

_ Nhµ n-íc ph¶i cã quan ®iÓm râ rµng nhÊt qu¸n vÒ chÕ ®é së h÷u.

_ ChÝnh s¸ch h¹ tÇng th«ng tin liªn l¹c tèt.

_ M«i tr-êng ph¸p lý ®Çy ®ñ ®ång bé.

_ ChÝnh s¸ch vèn nãi chung thÞ tr-êng vèn nãi riªng ph¶i tiÕn hµnh

®ång bé víi chÝnh s¸ch kh¸c vµ thÞ tr-êng kh¸c.

13

TiÓu luËn: TriÕt häc

_ §µo t¹o ®éi ngò c¸n bé ®ñ tr×nh ®é, am hiÓu nghiÖp vô trªn thÞ tr-êng

vèn.

d- T¨ng c-êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ.

Tù do ho¸ ngo¹i th-¬ng ¸p dông chÝnh s¸ch tù do bu«n b¸n b¶o vÖ mËu

dÞch «n hµo. Qu¶n ly tèt viÖc nhËp khÈu. Tham gia vµo c¸c thÞ tr-êng

míi(hiÖn nay n-íc ta ®ang trong qu¸ tr×nh ®µm ph¸n ra nhËp WTO)

2- §a d¹ng ho¸ chÕ ®é së h÷u theo xu h-íng phat triÓn doanh nghiÖp t-

nh©n, ®æi míi ph-¬ng thøc ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp nhµ n-íc

cho phï hîp c¬ chÕ thÞ tr-êng.

3- T¨ng c-êng kh¼ n¨ng kiÓm kª kiÓm so¸t cña nhµ n-íc ®èi víi sù

ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp.

Nhµ n-íc kh«ng han chÕ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp nh-ng

mÆt kh¸c t¨ng c-êng c«ng t¸c kiÓm kª kiÓm so¸t ®¶m b¶o m«i tr-êng kinh

doanh lu«n trong s¹ch vµ r¨ng nguån thu tõ thuÕ cho ng©n s¸ch. Nhµ n-íc cÇn

ph¶i:

_ T¹o hµnh lang ph¸p lý cho doanh nghiÖp tù do kinh doanh.

_Thµnh lËp c«ng ty kiÓm to¸n t- nh©n vµ nhµ n-íc ®Æt d-íi sù qu¶n lý

vµ chØ ®¹o néi vô cña bé t- ph¸p.

_ Thùc hiÖn chÕ ®é nghiªm ngÆt ®¨ng kÝ hÖ thèng kÕ to¸n.

4- C¶i c¸ch bé m¸y hµnh chÝnh, hiÖn ®¹i ho¸ nhµ n-íc.

Bé m¸y qu¶n lý hµnh chÝnh n-íc ta cßn kh¸ cång kÒnh chång chÐo. TÖ

quan liªu tham nhòng cßn lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch. Chóng ta ph¶i rµ so¸t lo¹i bá

nh÷ng quy ®Þnh, ph-¬ng thøc tæ chøc cò, ®¶m b¶o sù qu¶n lý hiÖu qu¶, kh«ng

chång chÐo. N©ng cao n¨ng lùc ®éi ngò c¸n bé nhµ n-íc ®¶m b¶o ng-êi qu¶n

lý ®ñ tr×nh ®é, chuyªn m«n, nhËn thøc b¶n lÜnh chÝnh trÞ. §-a hÖ thèng tin häc

vµo qu¶n lý ®¶m b¶o sù kh¸ch quan khoa häc, tiÕt kiÖm thêi gian.

5- §èi víi c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ theo xu h-íng kÕ ho¹ch ho¸ ®Þnh

h-íng ®ång thêi ®æi míi hÖ thèng môc tiªu ®Þnh h-íng.

6- §æi míi hÖ thèng th«ng tin kiÓm tra theo yªu cÇu c¬ chÕ thÞ tr-êng.

§Ó phï hîp víi c¬ chÕ míi vµ lµm ®óng chøc n¨ng, m« t¶ thùc tr¹ng thÞ

tr-êng hµng, dÞch vô dù b¸o xu h-ãng b¸o ®éng gi÷a cung vµ cÇugi¸ c¶ vµ vµ

c¸c tr¹ng th¸i cña s¶n l-îng viÖc lµm, gi¸ c¶ ph¶i c¨n cø vµo hÖ thèng môc

tiªu qu¶n lý theo c¬ chÕ míi, hÖ thèng chØ tiªu kÕ ho¹ch ho¸ ®Þnh h-íng theo

c¬ chÕ míi c¶i t¹o kªnh thÞ tr-êng vµo hÖ hÖ thèng chØ tiªu thÞ tr-êng kinh tÕ

qu¶n ly cho phï hîp víi viÖc ®iÒu hµnh qu¶n lý kinh tÕ theo c¬ chÕ míi.

7- §æi míi c«ng thøc sö dông c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ theo yªu cÇu kinh

tÕ thÞ tr-êng, t¹o c¬ chÕ phï hîp víi chÝnh s¸ch, æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«.

10-æn ®Þnh gi¸ c¶, kiÒm chÕ l¹m ph¸t.

11- §æi míi chÕ ®é tiÒn l-¬ng.

14

TiÓu luËn: TriÕt häc

12- T¨ng c-êng phèi hîp c¸c c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ vÜ m«.

§Ó thùc hiÖn ®-îc môc tiªu æn ®Þnh h×nh th¸i kinh tÕ mµ §¶ng ®Ò ra lµ

m×nh lªn chñ nghÜa x· héi th× ®i ®«i víi viÖc cñng cè, hoµn thiÖn quan hÖ s¶n

xuÊt, chóng ta nhÊt thiÕt ph¶i ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt, v× kh«ng cã lùc

l-îng s¶n xuÊt hïng hËu víi n¨ng suÊt cao th× kh«ng thÓ nãi ®Õn mét nÒn kinh

tÕ v÷ng m¹nh.

Mµ muèn cã n¨ng suÊt lao ®éng cao th× kh«ng chØ dùa vµo n«ng nghiÖp,

sö dông lao ®éng thñ c«ng mµ ph¶i ph¸t triÓn c«ng nghiÖp ®i lªn ®æi míi c«ng

nghÖ ngµy cµng hiÖn ®¹i. Nãi c¸ch kh¸c lµ Nhµ n-íc ta ®· tiÕn hµnh theo hiÖn

®¹i ho¸. §ã lµ b-íc ®i tÊt yÕu cña mét quèc gia muèn ®i lªn tõ mét nÒn kinh

tÕ l¹c hËu, nghÌo nµn vµ ®ã còng lµ xu thÕ chung cña lÞch sö.

Mét lÇn n÷a ta kh¼ng ®Þnh tÝnh tÊt yÕu cña h×nh th¸i kinh tÕ x· héi ®-a

®Êt n-íc ta v-ît qua mét chÆng ®-êng dµi ®i lªn mét x· héi hoµn thiÖn. §ã lµ

sù ®i lªn ngµy cµng cao cña c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn so víi c¸c n-íc ph¸t

triÓn.

NhËn ®Þnh ®-îc nh÷ng ®iÒu nãi trªn vµ nh÷ng bµi häc kinh nghiÖm rót

ra tõ thùc tÕ. ViÖt Nam, §¶ng ta ®· x¸c ®Þnh t- t-ëng nhËn thøc mét c¸ch

®óng ®¾n h¬n vµ ®· t¹o ra ®-îc vai trß cña nã trong viÖc vËn dông h×nh th¸i

kinh tÕ x· héi th«ng qua c¸c vÊn ®Ò sau:

Ngµy nay kh«ng ph¶i ®¬n thuÇn lµ sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ ngµnh c«ng

nghiÖp mµ cßn lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ phï hîp víi sù ®æi míi

§æi míi c¶ t- duy suy nghÜ vµ hµnh ®éng. C«ng cuéc ®æi míi mµ §¶ng

®· lùa chän lµ ®óng ®¾n, con ®-êng ®ã lµ c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ víi

viÖc h×nh thµnh vµ chuyÓn dÞch kinh tÕ.

15

TiÓu luËn: TriÕt häc

* Ph-¬ng h-íng cô thÓ.

Gi¶i quyÕt lµ chuyÓn ®æi c¬ cÊu “c«ng - n«ng nghiÖp vµ dÞch vô” phï

hîp víi xu h-íng “më” cña nÒn kinh tÕ. VÊn ®Ò nµy ®-îc gi¶i quyÕt t¹o nÒn

vµ ®iÒu chØnh hîp lý víi c¬ cÊu ®Çu t-.

H-íng chuyÓn dÞch ®ã lµ gi¸ trÞ c¸c ngµnh dÞch vô t¨ng nhanh, tØ lÖ s¶n

l-îng chiÕm phÇn lín trong GDP... TØ träng gi¸ trÞ s¶n l-îng n«ng nghiÖp

gi¶m dÇn ( nh-ng l-îng tuyÖt ®èi t¨ng hµng n¨m).

®-îc coi lµ mÆt trËn hµng ®Çu. Nhµ n-íc cã nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch

®Çu t- vèn khoa häc c«ng nghÖ nh»m ph¸t huy thÕ m¹nh tiÒm n¨ng cña c¸c

hîp lÝ ®a d¹ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn sinh th¸i ë n-íc ta .

+ C«ng nghiÖp: §· h×nh thµnh mét sè ngµnh c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cã hµm

l-îng khoa häc - c«ng nghÖ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao trªn c¬ së nh÷ng tiÒn ®Ò cÇn

ph¶I ®¹t ®-îc ®ã lµ: ®iÖn tö tin häc, c«ng nghiÖp sinh häc, vËt liÖu míi vµ c¬

khÝ chÝnh x¸c.

§a d¹ng ho¸ c¸c ngµnh thuéc kÕt cÊu h¹ tÇng ®i tr-íc mét b-íc gåm n¨ng

l-îng (§iÖn than, dÇu khÝ) giao th«ng vËn t¶i.

Tõ nay ®Õn n¨m 2010 Nhµ n-íc ta ph¸t triÓn tiÕp mét sè ngµnh s¶n xuÊt

tiªu dïng vµ xuÊt khÈu ®i ®«i víi viÖc h×nh thµnh mét sè c«ng nghiÖp t- liÖu

cÇn thiÕt.

cao gi¸ trÞ cña c¸c mÆt hµng l-¬ng thùc thùc phÈm nh»m thu hót kh¸ch hµng

trªn thÞ tr-êng quèc tÕ.

+ DÞch vô: §èi víi ta hiÖn nay ph¶i hÕt søc coi träng vµ ph¸t huy thÕ m¹nh

cña c¸c ho¹t ®éng dÞch vô ®Æc biÖt lµ dÞch vô cã thu ngo¹i tÖ m¹nh nªn Nhµ

16

TiÓu luËn: TriÕt häc

C¸c dÞch vô vÒ hµng h¶i vµ hµng kh«ng cã triÓn väng to lín, chóng ta

chó träng ph¸t triÓn c¸c dÞch vô vËn t¶i biÓn, dÞch vô vËn t¶i biÓn qu¸ c¶nh.

Nhµ n-íc còng nh- vÊn ®Ò gi¶i quyÕt sím ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ.

2.C«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n.

V× vËy, ph¸t triÓn h×nh th¸i kinh tÕ x· héi n«ng th«n ®· ®ang vµ sÏ lµ mèi quan

®æi míi c¬ së vËt chÊt kÜ thuËt c«ng nghÖ kh«ng cã kh¶ n¨ng t¨ng tr-ëng

m¹nh mÏ cña c«ng nghiÖp, dÞch vô . ChØ cã nh- vËy sÏ xo¸ vì ®-îc tr¹ng th¸i

PhÇn trªn ®· cho ta thÊy §¶ng vµ Nhµ n-íc ta ®· lµm ®-îc nh÷ng g× mµ

thùc tÕ trong mÊy n¨m chuyÓn ®æi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®-îc ph¸t triÓn râ rÖt.

triÓn c«ng nghiÖp giai ®o¹n ®Çu chñ yÕu ®-îc ®-a vµo nÒn t¶ng cña n«ng

nghiÖp. C«ng nghiÖp ho¸ ph¶i t¹o c¬ së cho c«ng nghiÖp n«ng th«n ph¸t triÓn.

Nhµ n-íc ®· khuyÕn khÝch c¬ së c«ng nghiÖp n«ng th«n thu hót c«ng

nghiÖp chÕ t¹o vµ dÞch vô qua ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë n«ng th«n. ChÝnh v×

nh÷ng b-íc ®ã mµ viÖc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ x· héi ë n«ng th«n

lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt trong thêi gian tr-íc m¾t nh»m ®Èy tíi mét b-íc

c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ë n-íc ta trong nh÷ng n¨m tíi.

* ChÝnh s¸ch ®-êng lèi ®Ó ph¸t triÓn ®Èy m¹nh h¬n n÷a nÒn kinh tÕ ViÖt

nam hiÖn nay

17

TiÓu luËn: TriÕt häc

Trong khu vùc n«ng th«n vµ n«ng nghiÖp ph-¬ng h-íng hµng chiÕn

l-îc ®ã lµ thay thÕ nhËp khÈu vµ cã hiÖu qu¶ thÊp b»ng hµng ho¸ cã chÊt

thùc tÕ kh«ng ph¶i vËy.

N«ng nghiÖp lµ ngµnh s¶n xuÊt cã ®Æc tr-ng lµ s¶n phÈm nã cÇn thiÕt

cho mäi cuéc sèng hµng ngµy. Ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cung cÊp s¶n

phÈm ®ñ trong n-íc råi míi xuÊt khÈu lµ mét lÏ ®-¬ng nhiªn nh÷ng c«ng cô

s¶n phÈm chØ trong n-íc cßn víi x· héi lµ mét lÏ ®-¬ng nhiªn bëi ta kh«ng

thÓ nhËp l-¬ng thùc mµ l¹i kh«ng s¶n xuÊt ®-îc ra.

Tuy nhiªn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cÇn ®-îc qu¸ tr×nh ®Çu t- khoa häc -

c«ng nghÖ ®Ó ®em l¹i chÊt l-îng cao cho s¶n phÈm. C«ng nghiÖp nhÑ cÇn

®-îc ph¸t triÓn trong lÜnh vùc n«ng nghÖ lµ c«ng nghÖ ®Ó s¶n xuÊt thuèc trõ

3.§æi míi kÕt cÊu c¬ së h¹ tÇng

KÕt cÊu h¹ tÇng võa lµ ®iÒu kiÖn, võa lµ môc tiªu cña c«ng nghiÖp ho¸ -

hiÖn ®¹i ho¸. §Ó chuÈn bÞ cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cao h¬n vµo nh÷ng n¨m

b-íc sang thÕ kû 21 th× c¬ së h¹ tÇng cÇn ph¶i ®-îc hiÖn ®¹i ho¸ mét phÇn

hiÖn ®¹i ho¸ sím hÖ thèng b-u chÝnh viÔn th«ng trong vµ ngoµi n-íc, b¶o ®¶m

cung cÊp ®iÖn cho ®« thÞ, cho c«ng nghiÖp ph¶i liªn tôc, ph¶i ®iÖn khÝ ho¸ mét

phÇn quan träng. Ngµy nay Nhµ n-íc ta ®· ®Çu t- vµo c¸c vïng n«ng th«n

cung cÊp n-íc s¹ch cho ®« thÞ tõng b-íc hoµn chØnh kÕt cÊu h¹ tÇng cho tõng

liÒn B¾c - Trung - Nam ®¹t tiªu chuÈn quèc tÕ, luËn chøng kinh tÕ khoa häc

®· phª duyÖt víi trªn 50 c«ng ty trong vµ ngoµi n-íc tham gia ®Êu thÇu víi sè

18

TiÓu luËn: TriÕt häc

Dung QuÊt ®-îc ®Çu t- h¬n 1 tû USD trong t-¬ng lai sÏ tÝnh thµnh c¶ng biÓn

lín vµo bËc nhÊt §«ng Nam ¸).

Nh×n l¹i nÒn kinh tÕ n-íc ta tõ nh÷ng n¨m qua, mét sè ®· ph¸t huy hiÖu

qu¶ kinh tÕ cña nã nh- nhµ m¸y thuû ®iÖn Hoµ B×nh, khu gang thÐp Th¸i

Nguyªn ®ang ®i vµo ®æi míi c«ng nghÖ, nhµ m¸y xi m¨ng BØm S¬n, Hoµng

Th¹ch. Chóng ta thÊy ®-îc nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn mét c¸ch nhanh chãng,

4.Ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn

Sau nh÷ng n¨m më cöa, nÒn kinh tÕ cïng víi nh÷ng chÝnh s¸ch cña

§¶ng vµ Nhµ n-íc khuyÕn khÝch mäi thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn. Kh«ng

huy hÕt tiÒm n¨ng cña m×nh n»m trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng. Chóng bæ sung

cho nhau c¹nh tranh nhau t¹o nªn mét sù ph¸t triÓn cã hiÖu qu¶ ®Èy n-íc ta

lªn mét nÊc thang cao h¬n cña c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc.

Kinh nghiÖm cña chÝnh n-íc ta ®· chøng tá ViÖt nam ®ßi hái ph¶i cã sù

chóng ta míi ph¸t huy ®-îc t- t-ëng Hå ChÝ Minh “ §oµn kÕt, ®oµn kÕt, ®¹i

®oµn kÕt”.

Trong thêi gian tíi ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t huy

chóng ta cÇn t¨ng c-êng qu¶n lý chØ ®¹o thèng nhÊt qu¸ tr×nh më cöa, chuÈn

bÞ tèt c¸c ch-¬ng tr×nh kÕ ho¹ch, dù ¸n hîp t¸c víi bªn ngoµi. §ång thêi ph¶i

chÝnh s¸ch ®æi míi mµ §¶ng ta ®Ò ra song ta cÇn ph¶i kÕt hîp víi nh÷ng chÝnh

s¸ch kh¸c nh- ph¸t triÓn c«ng nghiÖp trªn c¸c ®Þa bµn thuËn lîi cã ®iÒu kiÖn .

HiÖn nay, ta ®ang chñ tr-¬ng ®Çu t- thóc ®Èy m¹nh c¸c ngµnh c«ng nghiÖp

19

TiÓu luËn: TriÕt häc

* Mét sè vÊn ®Ò cÇn l-u ý

X· héi lu«n lu«n vËn ®éng vµ ph¸t triÓn kh«ng ngõng, do ®ã ë n-íc ta

khi tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ còng ph¶i ®Æt trong quy luËt vËn

®éng. Muèn t¹o ra nh÷ng b-íc chuyÓn biÕn tÝch cùc cña nÒn kinh tÕ n-íc ta

®ßi hái c¸c néi dung cña h×nh th¸i kinh tÕ còng nh- ph¶i th-êng xuyªn thay

®æi vµ bæ sung.

C¸c néi dung trong h×nh th¸i kinh tÕ ph¶i liªn hÖ chÆt chÏ víi nhau vµ

hÖ s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n

mét nÒn kinh tÕ m¹nh bÒn v÷ng, kh«ng thÓ chØ dùa vµo vay m-în hay bá tiÒn

ra mua c«ng nghÖ cña n-íc ngoµi mµ ph¶i dùa trªn c¬ së kh¶ n¨ng, trÝ tuÖ,

ph¶I b»ng t- t-ëng v¨n ho¸ cña m×nh míi cã thÓ biÕn c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cña

thÕ giíi thµnh c¸i cu¶ m×nh.

Kh«ng thÓ dùa trªn vµi nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn hay vµo sè l-îng

nh÷ng má than, giÕng dÇu, ®ån ®iÒn cao su hay ruéng ®ång cã s½n mµ ph¶i

nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi cã kinh tÕ ph¸t triÓn nh-: NhËt, Hµn Quèc, §µi Loan,

Hång K«ng. . . ph¸t triÓn con ng-êi trë thµnh xu thÕ kh¸ch quan trong x· héi

lµ chuyªn ®Ò réng lín vµ toµn diÖn bao trïm toµn bé sù ph¸t triÓn xoay quanh

con ng-êi.

NÕu ta coi ph¸t triÓn con ng-êi lµ mét môc tiªu ®Çu tiªn, lµ ®éng lùc

ho¸.

20