Tiểu luận Tìm hướng đi đúng đắn cho nền kinh tế tri thức phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh đất nước trong sự phát triển vận động không ngừng của nền kinh tế tri thức

TiÓu luËn TriÕt

A. lêi më ®Çu

LÞch sö d©n téc ViÖt Nam tõ khi cã §¶ng l·nh ®¹o ®· giµnh ®-îc nh÷ng

th¾ng lîi, nh÷ng thµnh tùu cña c¸ch m¹ng lu«n g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh vËn

dông s¸ng t¹o trong hoµn c¶nh cô thÓ cña thêi ®¹i, trªn c¬ së thùc tiÔn ViÖt

Nam.

Nh÷ng ®ãng gãp, bæ sung vµ ph¸t triÓn còng nh- sù vËn dông s¸ng t¹o,

nh÷ng quy luËt cña häc thuyÕt M¸c - Lªnin vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh

tÕ ®Êt n-íc. Sù vËn dông quy luËt phï hîp gi÷a lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ

s¶n xuÊt ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc nãi chung vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ

tri thøc ë n-íc ta nãi riªng. §· ®¹t ®-îc nh÷ng kÕt qu¶ to lín. §©y lµ sù ®ßi

hái ph¶i cã nh÷ng quan t©m cña §¶ng, Nhµ n-íc cña mäi ng-êi nhÊt lµ khi

trªn thÕ giíi mét nÒn kinh tÕ míi ®ang h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ, ®ã

lµ kinh tÕ tri thøc, nÒn kinh tÕ Êy tr-íc hÕt thÓ hiÖn tr×nh ®é míi lùc l-îng s¶n

xuÊt. Mét tr×nh ®é cã ®Æc tr-ng ¬ b¶n lµ tri thøc ®ãng vai trß quy ®Þnh sè

mét.V× vËy sù vËn dông quy luËt nµy vµo n-íc ta hiÖn nay lµ rÊt cÇn thiÕt vµ

cÊp b¸ch.

Cïng víi nh÷ng thµnh tùu vÒ c«ng nghÖ sinh häc: c«ng nghÖ gen, nh©n

b¶n v« tÝnh.. ®ang t¸c ®éng m¹nh mÏ, s©u s¾c lµm ®¶o lén toµn bé nÒn kinh tÕ

thÕ giíi vµ toµn bé x· héi loµi ng-êi ®-a con ng-êi ®i vµo thêi ®¹i kinh tÕ tri

thøc. RÊt nhiÒu n-íc trªn thÕ giíi nhÊt lµ c¸c n-íc TBCN trªn thÕ giíi ®Òu cã

t¨ng tr-ëng kinh tÕ tri thøc. ViÖt Nam vÉn ®ang lµ mét trong nh÷ng n-íc

nghÌo vµ kÐm ph¸t triÓn so víi khu vùc vµ trªn thÕ giíi. MÆt kh¸c chóng ta

®ang trªn con ®-êng tiÕn hµnh c«ng nghiÖp hãa - hiÖn ®¹i hãa ®Êt n-íc chÝnh

v× thÕ ViÖt Nam ph¶i ®Æt m×nh vµo tri thøc, ph¸t triÓn tri thøc ®Ó ®-a nÒn kinh

tÕ n-íc ta b¾t kÞp vµ ph¸t triÓn cïng thÕ giíi.

Gãp phÇn vµo chiÕn l-îc mµ §¶ng vµ Nhµ n-íc ®· ®Ò ra mçi c¸ nh©n

sinh viªn nãi riªng thÕ hÖ trÎ cña ViÖt Nam ta cÇn ph¶i ®ãng gãp vèn tri thøc

vµ ph¶i nghiªn cøu tri thøc, ®Ó t×m h-íng ®i ®óng ®¾n cho nÒn kinh tÕ tri thøc

phï hîp víi ®iÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh ®Êt n-íc trong sù ph¸t triÓn vËn ®éng

kh«ng ngõng cña nÒn kinh tÕ tri thøc chÝnh v× vËy mµ em ®· chän ®Ò tµi nµy.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

B. néi dung

I. Lý luËn

1. Lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt

Ph-¬ng thøc s¶n xuÊt lµ c¸ch thøc mµ con ng-êi tiÕn hµnh s¶n xuÊt

trong mét giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh. C¸ch thøc nµy mét mÆt biÓu hiÖn trong

viÖc sö dông c«ng cô lao ®éng nhÊt ®Þnh (s¶n xuÊt b»ng c¸i g×). MÆt kh¸c biÓu

hiÖn trong viÖc tæ chøc ho¹t ®éng s¶n xuÊt víi nh÷ng quan hÖ s¶n xuÊt nhÊt

®Þnh. Ph-¬ng thøc s¶n xuÊt do hai mÆt kÕt hîp thµnh lµ lùc l-îng s¶n xuÊt vµ

quan hÖ s¶n xuÊt. Trong ®ã lùc l-îng s¶n xuÊt lµ néi dung cßn quan hÖ s¶n

xuÊt lµ h×nh thøc cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt

1.1. Lùc l-îng s¶n xuÊt

Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ mèi quan hÖ gi÷a con ng-êi víi tù nhiªn, lµ kÕt

qu¶ cña n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ng-êi lùc l-îng s¶n xuÊt lµ kÕt qu¶ c¸i ®·

®¹t ®-îc bëi con ng-êi lµ s¶n phÈm cña ho¹t ®éng ®· qua cña con ng-êi, chø

kh«ng ph¶i lµ nh÷ng c¸i mµ tù nhiªn cho s½n.

Lùc l-îng s¶n xuÊt ®-îc gom gãp, chuyÓn giao tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ

hÖ kh¸c. Mçi thÕ hÖ dùa trªn nh÷ng lùc l-îng s¶n xuÊt ®· cã ®Ó t¹o ra lùc

l-îng s¶n xuÊt míi. Trong mçi giai ®o¹n ph¸t triÓn kh¸c nhau tr×nh ®é cña

lùc l-îng s¶n xuÊt biÓu hiÖn râ nhÊt ë c«ng cô lao ®éng. §Õn l-ît nã, tr×nh ®é

cña c«ng cô biÓu hiÖn ë ph©n c«ng lao ®éng ë n¨ng suÊt lao ®éng. N¨ng suÊt

lao ®éng lµ th-íc ®o tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt

Lùc l-îng cã c¸c yÕu tè hîp thµnh

Ng-êi lao ®éng lµ yÕu tè ®Çu tiªn chñ yÕu cña mäi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt

bao gåm c¸c nh©n tè, nhu cÇu sinh sèng tù nhiªn cña con ng-êi. Nhu cÇu thóc

®Èy ho¹t ®éng, søc lao ®éng cña ng-êi lao ®éng lµ nh÷ng søc thÇn kinh, søc

c¬ b¾p mµ con ng-êi vËn dông ®Ó sö dông, ®iÒu khiÓn c«ng cô lao ®éng kinh

nghiÖm vµ kü n¨ng lao ®éng; lµ sù hiÓu biÕt vÒ ®èi t-îng tÝnh n¨ng t¸c dông

cña c«ng cô lao ®éng , m«i tr-êng, sù thµnh th¹o Ýt hay nhiÒu trong viÖc sö

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

dông c«ng cô kh¶ n¨ng c¶i tiÕn c«ng cô. Toµn bé nh÷ng nh©n tè Êy kÕt hîp

trong ng-êi lao ®éng lµm thµnh yÕu tè ng-êi lao ®éng.

T- liÖu s¶n xuÊt bao gåm: T- liÖu lao ®éng vµ ®èi t-îng lao ®éng. T-

liÖu lao ®éng vµ nh÷ng ph-¬ng tiÖn, vËt liÖu kh¸c dïng ®Ó t¨ng c-êng, hç trî

cho t¸c ®éng c«ng cô lao ®éng lªn ®èi t-îng. T- liÖu lao ®éng lµ vËt hay hÖ

thèng nh÷ng vËt ®-îc con ng-êi ®Æt gi÷a m×nh víi ®èi t-îng lao ®éng ®Ó

truyÒn nh÷ng t¸c ®éng cña con ng-êi lªn ®èi t-îng nh»m biÕn ®æi chóng

thµnh nh÷ng s¶n phÈm tháa m·n nhu cÇu cña con ng-êi. Do ®ã, t- liÖu lao

®éng ®-îc coi lµ c¸nh tay thø 2 cña con ng-êi. Nã kÐo dµi vµ t¨ng c-êng søc

m¹nh thÕ giíi quan con ng-êi… T- liÖu lao ®éng do con ng-êi s¸ng t¹o ra,

trong ®ã c«ng cô s¶n xuÊt ®ãng vai trß ®Æc biÖt quan träng trong viÖc biÕn ®æi

tù nhiªn.

§èi t-îng lao ®éng lµ toµn bé nh÷ng kh¸ch thÓ tù nhiªn hoÆc nh÷ng vËt

liÖu tù nhiªn ®· ®-îc con ng-êi lµm biÕn ®æi nh-ng ch-a thµnh s¶n phÈm.

Nh÷ng kh¸ch thÓ vµ vËt liÖu nµy cã thÓ biÕn thµnh s¶n phÈm ®¸p øng nhu cÇu

con ng-êi vµ sù t¸c ®éng cña con ng-êi. §èi t-îng lao ®éng mang l¹i cho con

ng-êi t- liÖu sinh ho¹t.

C. M¸c viÕt: "Nh÷ng thêi ®¹i kinh tÕ kh¸c nhau kh«ng ph¶i ë chç chóng

s¶n xuÊt ra c¸i g× mµ lµ ë chç chóng s¶n xuÊt b»ng c¸ch nµo, víi nh÷ng t- liÖu

lao ®éng nµo"

Ngµy nay khoa häc ngµy cµng trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp, tøc

lµ trë thµnh yÕu tè trùc tiÕp cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Kh¸c víi tr-íc ®©y viÖc

øng dông vµ s¸ng t¹o nh÷ng thµnh tùu khoa häc kü thuËt ë c¸ch xa s¶n xuÊt

Nh÷ng yÕu tè nãi trªn cña lùc l-îng s¶n xuÊt liªn hÖ chÆt chÏ víi nhau

vµ chØ cã ë trong sù kÕt hîp ®ã chóng míi lµ lùc l-îng s¶n xuÊt. Cßn trong sù

t¸ch rêi chóng chØ lµ lùc l-îng s¶n xuÊt ë d¹ng tiÒm n¨ng. Trong nh÷ng yÕu tè

cña lùc l-îng s¶n xuÊt, th× con ng-êi lao ®éng gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh. V× con

ng-êi kh«ng nh÷ng t¹o ra lùc l-îng s¶n xuÊt mµ cßn sö dông nã lùc l-îng s¶n

xuÊt chØ lµ sù biÓu hiÖn nh÷ng n¨ng lùc cña b¶n th©n con ng-êi.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

1.2. Quan hÖ s¶n xuÊt

Quan hÖ s¶n xuÊt lµ quan hÖ cña con ng-êi víi nhau trong qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt. §ã lµ quan hÖ tÊt yÕu kh¸ch quan ®-îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt cña c¸ nh©n víi nhau.

Quan hÖ s¶n xuÊt bao gåm:

Quan hÖ gi÷a ng-êi víi ng-êi trong viÖc së h÷u t- liÖu s¶n xuÊt; quan

hÖ gi÷a ng-êi - ng-êi trong viÖc tæ chøc vµ ph©n c«ng lao ®éng x· héi; quan

hÖ gi÷a ng-êi vµ ng-êi trong viÖc ph©n phèi s¶n phÈm x· héi.

Quan hÖ s¶n xuÊt do con ng-êi t¹o ra, song nã ®-îc h×nh thµnh mét

c¸ch kh¸ch quan kh«ng phô thuéc vµo ý muèn chñ quan, tïy tiÖn cña néi lùc

l-îng s¶n xuÊt ë mçi giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh. §Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt, con

ng-êi ch¼ng ph¶i quan hÖ víi tù nhiªn mµ mµ cßn ph¶i quan hÖ víi nhau ®Ó

trao ®æi ho¹t ®éng vµ kÕt qu¶ lao ®éng, do ®ã s¶n xuÊt bao giê còng mang b¶n

chÊt x· héi C.M¸c viÕt: "Ng-êi ta chØ s¶n xuÊt b»ng c¸ch hîp t¸c víi nhau

mét c¸ch nµo ®ã vµ trao ®æi ho¹t ®éng víi nhau. Muèn s¶n xuÊt ®-îc ng-êi ta

ph¶i ®Ó l¹i mèi liªn hÖ vµ quan hÖ chÆt chÏ víi nhau vµ chØ cã trong ph¹m vi

nh÷ng mèi liªn hÖ vµ quan hÖ ®ã th× míi cã sù t¸c ®éng cña hä vµo giíi tù

nhiªn, tøc lµ s¶n xuÊt.

Ba mÆt cña quan hÖ s¶n xuÊt cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau trong ®ã

quan hÖ së h÷u vÒ t- liÖu s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi nh÷ng mÆt

kh¸c trong hÖ thèng s¶n xuÊt, x· héi con ng-êi së h÷u t- liÖu s¶n xuÊt quyÕt

®Þnh qu¸ tr×nh tæ chøc ph©n c«ng lao ®éng ph©n phèi s¶n phÈm x· héi v× lîi

Ých cña m×nh, con ng-êi kh«ng së h÷u th× phôc tïng sù ph©n c«ng nãi trªn.

Trong lÞch sö cã hai h×nh thøc së h÷u c¬ b¶n: Së h÷u t- nh©n lµ h×nh

thøc mµ trong ®ã mét thiÓu sè c¸ nh©n nhÊt ®Þnh së h÷u ®¹i bé phËn nh÷ng t-

liÖu s¶n xuÊt c¬ b¶n cña x· héi, nh- h×nh thøc së h÷u nµy lîi Ých c¸ nh©n tri

phèi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Së h÷u x· héi lµ h×nh thøc së h÷u cña c¸ nh©n liªn kÕt

thµnh c¸c tËp thÓ së h÷u. HoÆc t- liÖu x· héi céng s¶n nguyªn thñy c¸c c«ng

x· thêi cæ, së h÷u XHCN. Trong së h÷u x· héi, lîi Ých tËp thÓ cña x· héi chi

phèi nÒn s¶n xuÊt x· héi.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

2. Quy luËt vÒ sù phï hîp gi÷a quan hÖ s¶n xuÊt víi tæ chøc vµ

tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt

Quy luËt vÒ sù phï hîp gi÷a lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lùc

l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ hai mÆt kh«ng t¸ch rêi nhau cña ph¸t

triÓn s¶n xuÊt. Chóng t¸c ®éng lÉn nhau mét c¸ch biÖn chøng vµ quy ®Þnh vai

trß quyÕt ®Þnh cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt ®èi víi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn

cña nh÷ng c¬ cÊu s¶n xuÊt . Do ®ã mèi liªn hÖ nµy ®-îc gäi lµ quy luËt vÒ sù

phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tæ chøc vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt.

Quy luËt nµy chØ ra sù phô thuéc tÊt yÕu kh¸ch quan cña quan hÖ s¶n xuÊt vµo

lùc l-îng s¶n xuÊt vµ sù t¸c ®éng trë l¹i cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc

l-îng s¶n xuÊt. B¶n chÊt cña quy luËt nµy lµ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt

víi lùc l-îng s¶n xuÊt.

2.1. TÝnh chÊt cña quan hÖ s¶n xuÊt víi lùc l-îng s¶n xuÊt

TÝnh chÊt cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ tæ chøc cña t- liÖu lao ®éng vµ cña

lao ®éng, ®ã lµ tÝnh chÊt c¸ thÓ hay tÝnh chÊt x· héi cña chóng. Cßn tr×nh ®é

cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ sù ph¸t triÓn cña c«ng cô lao ®éng, cña kü thuËt kinh

nghiÖm vµ kü n¨ng biÓu hiÖn th«ng qua quy m« c¬ cÊu s¶n xuÊt, ph©n c«ng

lao ®éng. Tæ chøc cña l s¶n xuÊt liªn hÖ chÆt chÏ víi tr×nh ®é cña lùc l-îng

s¶n xuÊt. Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt cµng cao th× ph©n c«ng lao ®éng x·

héi cµng s©u s¾c, do ®ã tÝnh chÊt x· héi cña nã cµng cao.

2.2. Lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh quan hÖ s¶n xuÊt

Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ néi dung cßn quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc trong

ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Néi dung quyÕt ®Þnh h×nh thøc.

Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ yÕu tè ®éng, c¸ch m¹ng trong ph-¬ng thøc s¶n

xuÊt v× trong qu¸ tr×nh lao ®éng con ng-êi kh«ng ngõng c¶i tiÕn c«ng cô do

kinh nghiÖm lu«n ®-îc tÝch lòy do nhu cÇu s¶n xuÊt kh«ng ngõng t¨ng lªn.

Trong khi ®ã quan hÖ s¶n xuÊt cã khuynh h-íng b¶o thñ, æn ®Þnh. Do ®ã

nh÷ng thay ®æi cña ph¸t triÓn s¶n xuÊt ®Òu b¾t nguån s©u xa tr-íc hÕt lµ sù tù

biÕn ®æi cña lùc l-îng s¶n xuÊt.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

Lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi do ®ã

quyÕt ®Þnh quan hÖ gi÷a c¸c tËp ®oµn ng-êi vÒ mÆt së h÷u t- liÖu s¶n xuÊt

th«ng qua quyÕt ®Þnh qu¸ tr×nh tæ chøc lao ®éng x· héi vµ ph©n phèi s¶n

phÈm.

Khi lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn m©u thuÉn víi quan hÖ cò ®ang k×m

h·m nã,th× nã ®ßi hái ph¶i ®-îc thay thÕ b»ng quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp

®Ó cho s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Nh- vËy sù thay thÕ quan hÖ s¶n xuÊt nµy b»ng

quan hÖ s¶n xuÊt kh¸c do lùc l-îng quy ®Þnh chø kh«ng ph¶i do quan hÖ s¶n

xuÊt.

Khi ¶nh h-ëng s¶n xuÊt míi thay thÕ quan hÖ s¶n xuÊt cò th× ph¸t triÓn

s¶n xuÊt cò kÕt thóc vµ ph-¬ng thøc s¶n xuÊt míi ra ®êi.

2.3. T¸c ®éng ng-îc l¹i cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc l-îng s¶n

xuÊt. Quan hÖ s¶n xuÊt kh«ng chÞu sù t¸c ®éng cña lùc l-îng s¶n xuÊt mét

c¸ch thô ®éng mµ cã t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi lùc l-îng s¶n xuÊt.

Tr-íc hÕt quan hÖ s¶n xuÊt lµ mÆt kh«ng thÓ thiÕu cña ph¸t triÓn s¶n

xuÊt lùc l-îng s¶n xuÊt kh«ng thÓ tån t¹i, ph¸t triÓn ë bªn ngoµi quan hÖ s¶n

xuÊt, nã lµ h×nh thøc tÊt nhiªn cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt. Quan hÖ s¶n xuÊt cã

thÓ t¸c ®éng thóc ®Èy hoÆc k×m h·m lùc l-îng s¶n xuÊt.

Khi quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi lùc l-îng s¶n xuÊt th× nã më ®-êng

cho lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn b»ng c¸ch nã s¾p xÕp c¸c yÕu tè cña lùc

l-îng s¶n xuÊt ®óng vÞ trÝ, chøc n¨ng cña chóng lµm cho chóng ph¸t huy

®-îc tÝnh n¨ng, t¸c dông cña chóng. Nh-ng khi quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp

kh«ng phï hîp víi lùc l-îng s¶n xuÊt th× trë thµnh xiÒng xÝch trãi buéc ®èi

víi lùc l-îng s¶n xuÊt lµm cho chóng kh«ng ph¸t huy t¸c dông. Sù kh«ng phï

hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi lùc l-îng s¶n xuÊt cã thÓ x¶y ra theo 2 xu h-íng

v-ît qu¸ hoÆc l¹c hËu so víi lùc l-îng s¶n xuÊt.

Quan hÖ s¶n xuÊt x¸c ®Þnh môc ®Ých x· héi cña nÒn s¶n xuÊt nµo, tæ

chøc s¶n xuÊt ®-îc tiÕn hµnh v× lîi Ých cña tËp ®oµn s¶n xuÊt nµo, tæ chøc s¶n

xuÊt v× lîi Ých nµo vµ ph©n phèi, s¶n phÈm cã lîi cho ai. Nh- thÕ cã nghÜa lµ

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

mäi mÆt cña quan hÖ s¶n xuÊt ®Òu ¶nh h-ëng tÝch cùc hay tiªu cùc ®Õn lùc

l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp.

Quy luËt quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt

chung c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh lÞch sö loµi ng-êi nã t¸c ®éng trong nh÷ng giai

®o¹n lÞch sö c¬ b¶n cña x· héi lµ nguyªn nh©n c¨n b¶n cña sù h×nh thµnh vµ

ph¸t triÓn æn ®Þnh cña nh÷ng cÊu tróc kinh tÕ x· héi x¸c ®Þnh trong lÞch sö.

§ång thêi còng lµ nguyªn nh©n cña nh÷ng b-íc chuyÓn lÞch sö c¬ b¶n tõ giai

®o¹n lÞch sö nµy sang giai ®o¹n kh¸c.Tõ ph¸t triÓn s¶n xuÊt nguyªn thñy sang

ph¸t triÓn s¶n xuÊt chiÕm h÷u n« lÖ, tiÕp theo lµ ph-¬ng thøc phong kiÕn råi

sang ph-¬ng thøc t- b¶n vµ cuèi cïng lµ sang ph¸t triÓn s¶n xuÊt céng s¶n chñ

nghÜa.

Sù t¸c ®éng cña quan hÖ nµy trong lÞch sö ®· x¸c ®Þnh vai trß quy ®Þnh

cña ph¸t triÓn s¶n xuÊt trong sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña nh÷ng cÊu tróc x·

héi nhÊt ®Þnh.

§iÒu kiÖn tù nhiªn vµ d©n sè lµ nh÷ng yÕu tè tÊt yÕu, t¸c ®éng th-êng

xuyªn ®Õn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi hoÆc khã kh¨n nhÊt ®Þnh

cho s¶n xuÊt vµ còng nh- qu¸ tr×nh tån t¹i vµ ph¸t triÓn x· héi. Nh-ng kh«ng

ph¶i lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh.ChØ cã sù ph¸t triÓn cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt míi

lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi.

N-íc ta ®ang ë thêi kú qu¸ ®é tõ mét n-íc s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lµ chñ

yÕu tiÕn th¼ng lªn mét ph-¬ng thøc s¶n xuÊt cao h¬n ph¸t triÓn s¶n xuÊt céng

s¶n bá qua ph-¬ng thøc s¶n xuÊt TBC. Së dÜ cã thÓ tiÕn hµnh nh- vËy lµ v×

trªn toµn thÓ giíi ph-¬ng thøc s¶n xuÊt t- b¶n ®· kh«ng cßn chiÕm vÞ trÝ ®éc

t«n kÕ tõ khi c¸ch m¹ng CNXH ë n-íc Nga bïng næ vµ th¾ng lîi.

Nh-ng cÇn ph¶i hiÓu ®-îc sù bá qua kh«ng ph¶i mét c¸ch m¸y m ãc

mµ tr¸i l¹i ph¶i tiÕp thu tÊt c¶ nh÷ng thµnh tùu khoa häc, kü thuËt ph-¬ng thøc

tæ chøc nÒn kinh tÕ tiÕn triÓn mµ x· héi t- b¶n ®· ®Æt ®-îc ®Ó ph¸t triÓn triÓn

nÒn kinh tÕ cña chóng ta. Kh«ng nh÷ng thÕ cßn ph¶i tiÕp nhËn c¶ nh÷ng yÕu tè

cña nh÷ng giai ®o¹n ph¸t triÓn kinh tÕ thÊp h¬n ®ang cã mÆt ë n-íc ta ®Ó

h-íng chóng vµo môc tiªu cuèi cïng lµ ph-¬ng thøc s¶n xuÊt céng s¶n.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

II.VËn dông

1. NÒn kinh tÕ tri thøc

1.1. NÒn kinh tÕ tri thøc

Kinh tÕ tri thøc lµ nÒn kinh tÕ trong ®ã sù s¶n sinh ra, phæ cËp vµ sö

dông tri thøc gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ, t¹o ra cña c¶i,

n©ng cao chÊt l-îng cuéc sèng.

Trong nÒn kinh tÕ tri thøc vÉn cßn n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp nh-ng 2

ngµnh nµy chiÕm tû träng thÊp. Còng nh- trong nÒn kinh tÕ c«ng nghiÖp vÉn

cßn n«ng nghiÖp nh-ng n«ng nghiÖp nhá bÐ. Trong nÒn kinh tÕ tri thøc chiÕm

®a sè lµ c¸c ngµnh kinh tÕ dùa vµo tri thøc, dùa vµo c¸c thµnh tùu míi nhÊt

cña khoa häc c«ng nghÖ. §ã cã thÓ lÉn ngµnh míi nh- c«ng nghiÖp kh«ng tªn

(c«ng nghiÖp phÇn cøng, c«ng nghiÖp phÇn mÒm) c¸c ngµnh c«ng nghiÖp,

dÞch vô míi dùa vµo c«ng nghÖ cao, vµ còng cã thÓ lµ ngµnh truyÒn thèng

(n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, dÞch vô) ®-îc c¶i t¹o b»ng khoa häc c«ng nghÖ

cao.

Kinh tÕ tri thøc xuÊt hiÖn trong mäi lÜnh vùc trong toµn bé c¬ cÊu nÒn

kinh tÕ quèc d©n.

NÒn kinh tÕ tri thøc ®· b¾t ®Çu h×nh thµnh hÇu hÕt c¸c quèc gia trªn thÕ

giíi trong ®ã nÒn kinh tÕ tri thøc dùa trªn nh÷ng ph¸t minh s¸ng chÕ øng dông

linh ho¹t cña tri thøc.

Ng-êi ta -íc tÝnh vµo kho¶ng n¨m 2030 c¸c n-íc ph¸t triÓn ®Òu trë

thµnh c¸c nÒn kinh tÕ tri thøc

1.2. Mét sè ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ tri thøc dùa trªn chÊt x¸m lµ

chñ yÕu

D-íi mäi h×nh thøc trong mäi gãc ®é tri thøc vÉn cã vai trß quan träng

trong sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc cña thÕ giíi nãi chung vµ cña ViÖt Nam

nãi riªng. §ã lµ nÒn kinh tÕ dùa trªn chÊt x¸m lµ chñ yÕu vµ nã cã c¸c ®Æc

tr-ng c¬ b¶n.

Thø nhÊt, vèn quý nhÊt trong nÒn kinh tÕ tri thøc lµ tri thøc. Tri thøc lµ

nguån lùc hµng ®Çu t¹o sù t¨ng tr-ëng. Kh«ng ph¶i nh- c¸c nguån lùc bÞ mÊt

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

®i khi sö dông, tri thøc th«ng tin cã thÓ ®-îc chia xÎ, vµ trªn thùc tÕ l¹i t¨ng

lªn khi sö dông. NÒn kinh tÕ tri thøc do ®ã lµ mét nÒn kinh tÕ d- dËt chø

kh«ng ph¶i khan hiÕm.

S¶n phÈm vµ dÞch vô cã hµm l-îng tri thøc cµng cao th× cµng quÝ gi¸.

Gi¸ c¶ vµ gi¸ trÞ cña s¶n phÈm tri thøc thay ®æi rÊt nhiÒu tïy thuéc vµo ng-êi

sö dông ë c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau.

QuyÒn së h÷u ®èi víi tri thøc trë thµnh quan träng nhÊt, h¬n c¶ vèn, tµi

nguyªn, ®Êt ®ai.Ai chiÕm h÷u ®-îc nhiÒu tµi s¶n trÝ tuÖ h¬n, ng-êi Êy th¾ng.

Ph¸p luËt vÒ së h÷u trÝ tuÖ trë thµnh mét néi dung chñ yÕu trong quan hÖ d©n

sù còng nh- trong th-¬ng m¹i quèc tÕ.

RÊt nhiÒu vÊn ®Ò së h÷u trÝ tuÖ ®-îc ®Æt ra së h÷u, vËt chÊt kh«ng quan

träng b»ng. NhiÒu «ng chñ cña c¸c c«ng ty c«ng nghÖ th«ng tin hiÖn nay tho¹t

®Çu kh«ng cã vèn liÕng g×, lµm ra ®-îc tµi s¶n khæng lå lµ nhê tri thøc. NÕu

kh«ng ®-îc b¶o hé quyÒn së h÷u trÝ tuÖ th× hä kh«ng thÓ cã ®-îc tµi s¶n hµng

tr¨m tû USD nh- thÕ.

LuËt ph¸p, thuÕ vµ c¸c rµo c¶n khã ¸p dông ®¬n ®éc trong khu«n khæ

quèc gia. Tri thøc vµ th«ng tin lu«n lu«n ®i tíi nh÷ng n¬i cã nhu cÇu cao nhÊt

vµ rµo c¶n Ýt nhÊt.

Thø hai, sù s¸ng t¹o ®æi míi th-êng xuyªn lµ ®éng lùc chñ yÕu nhÊt

thóc ®Èy sù ph¸t triÓn. C«ng nghÖ ®æi míi rÊt nhanh, vßng ®êi c«ng nghÖ rót

ng¾n; qu¸ tr×nh tõ lóc ra ®êi, ph¸t triÓn råi tiªu vong cña mét lÜnh vùc s¶n

xuÊt, hay mét c«ng nghÖ chØ mÊy n¨m, thËm chÝ mÊy th¸ng. C¸c doanh nghiÖp

muèn trô ®-îc vµ ph¸t triÓn th× ph¶i lu«n ®æi míi c«ng nghÖ vµ s¶n phÈm.

S¸ng t¹o lµ linh hån cña sù ®æi míi. Tr-íc ®©y ng-êi ta hay chän nh÷ng c«ng

nghÖ ®· chÝn muåi, cßn b©y giê th× ph¶i t×m chän c¸c c«ng nghÖ míi n¶y sinh;

c¸i chÝn muåi lµ c¸i s¾p söa tiªu vong.

Trong nÒn kinh tÕ tri thøc cã nhiÒu ®iÒu t-ëng nh- nghÞch lý; tr-íc hÕt

cña c¶i lµm ra lµ dùa chñ yÕu vµ c¸i ch-a biÕt; c¸i ®· biÕt kh«ng cßn gi¸ trÞ

n÷a, t×m ra c¸i ch-a biÕt ®ã lµ t¹o ra gi¸ trÞ. Thø hai: m«i tr-êng ®Ó t×m ra c¸i

ch-a biÕt lµ m¹ng th«ng tin. M¹ng th«ng tin, thùc tÕ ¶o… gîi ra ý t-ëng míi,

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

nh÷ng gi¶i ph¸p míi ®¸p øng c¸c nhu cÇu míi. Thø ba lµ khi ph¸t hiÖn ra c¸i

ch-a biÕt th× còng tøc lµ lo¹i c¸i ®· biÕt.C¸i cò mÊt ®i thay thÕ b»ng c¸i míi;

nÒn kinh tÕ, x· héi lu«n ®æi míi, c¸i míi cµng ngµy cµng nhiÒu. §ã lµ ®Æc

tr-ng cña sù ph¸t triÓn, sù tiÕn hãa cña x· héi s¾p tíi, ph¸t triÓn tõ c¸i míi chø

kh«ng ph¶i tõ sè l-îng lín dÇn lªn. Thø t- lµ s¶n phÈm gi¸ trÞ sö dông cµng

cao th× gi¸ b¸n cµng rÎ, thËm chÝ nhiÒu phÇn mÒm c¬ b¶n ®-îc cho kh«ng, (®Ó

råi sau ®ã n©ng cao h¬n mét Ýt th× b¸n rÊt ®¾t); s¶n phÈm cµng nhiÒu ng-êi

dïng th× gi¸ trÞ sö dông cµng cao. HiÖn nay vµng b¹c hiÕm th× quÝ, song ë thêi

®¹i th«ng tin c¸i ®-îc dïng nhiÒu nhÊt lµ c¸i cã gi¸ trÞ cao. VÝ dô m¸y Fax,

nÕu cã tÝ th× kh«ng cã t¸c dông nh-ng khi cã ®Õn hµng ngh×n m¸y ®Ó liªn l¹c

víi nhau th× lóc ®ã míi cã gi¸ trÞ. M¹ng còng vËy, cã nhiÒu ng-êi vµo cïng sö

dông th× lóc Êy nã míi cã gi¸ trÞ.

Thø ba, nÒn kinh tÕ tri thøc lµ nÒn kinh tÕ toµn cÇu hãa. ThÞ tr-êng vµ

s¶n phÈm mang tÝnh toµn cÇu, mét s¶n phÈm s¶n xuÊt ë bÊt kú n¬i nµo còng

cã thÓ nhanh chãng cã mÆt kh¾p n¬i trªn thÕ giíi; rÊt Ýt s¶n phÈm do mét n-íc

lµm ra, mµ còng lµ qu¸ tr×nh chuyÓn sang nÒn kinh tÕ tri thøc, toµn cÇu hãa vµ

kinh tÕ tri thøc thóc ®Èy nhau, g¾n quyÖn víi nhau, lµ hai anh em sinh ®«i cña

cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. Toµn cÇu hãa mét mÆt t¹o

thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn nhanh kinh tÕ tri thøc kho¶ng c¸ch giµu nghÌo ®ang

t¨ng nhanh, do chªnh lÖch nhiÒu vÒ tri thøc, nÕu rót ng¾n ®-îc kho¶ng c¸ch vÒ

tri thøc th× sÏ thu hÑp ®-îc kho¶ng c¸ch giµu nghÌo.

Thø t-, lµ sù th¸ch thøc ®èi víi v¨n hãa. Trong nÒn kinh tÕ tri thøc x·

héi th«ng tin, v¨n hãa cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn nhanh vµ v¨n hãa lµ ®éng lùc

thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Do th«ng tin, tri thøc bïng næ, tr×nh ®é

nÒn v¨n hãa n©ng cao, néi dung vµ h×nh thøc c¸c ho¹t ®éng v¨n hãa phong

phó ®a d¹ng. Nhu cÇu th-ëng thøc v¨n hãa cña ng-êi d©n lªn cao.Nhê c¸c

ph-¬ng tiÖn truyÒn th«ng tøc thêi, nhÊt lµ Internet, mét s¸ng t¸c ra ®êi thêi lan

truyÒn ®Õn mäi n¬i trªn thÕ giíi. Giao l-u v¨n hãa hÕt søc thuËn lîi, t¹o ®iÒu

kiÖn cho c¸c nÒn v¨n hãa cã thÓ tiÕp thu c¸c tinh hoa cña nh©n lo¹i ®Ó ph¸t

triÓn nÒn v¨n hãa cña m×nh. Nh-ng mÆt kh¸c c¸c nÒn v¨n hãa ®øng tr-íc

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

nh÷ng rñi ro rÊt lín; bÞ pha t¹p, dÔ mÊt b¶n s¾c dÔ bÞ c¸c s¶n phÈm v¨n hãa

®éc h¹i tÊn c«ng ph¸ ho¹i, mµ rÊt khã kh¨n chÆn ®-îc.NÒn v¨n hãa bÞ pha t¹

lai c¨ng kh«ng cßn lµ chÝnh m×nh n÷a th× sÏ suy tho¸i, tiªu tan. NhiÖm vô gi÷

g×n, ph¸t huy b¶n s¸t v¨n hãa mçi d©n téc trë nªn rÊt nÆng nÒ. C¸i chÝnh lµ

ph¶i gi¸o dôc truyÒn thèng, ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ truyÒn thèng, x©y dùng vµ

ph¸t triÓn nÒn v¨n hãa tiªn tiÕn ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc, cã ®ñ søc m¹nh néi

sinh.

2. VËn dông mèi quan hÖ lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt

ph¸t triÓn nÒn KTTT ë ViÖt Nam

2.1. NÒn kinh tÕ tri thøc nh×n tõ gãc ®é lùc l-îng s¶n xuÊt

C¬ b¾p ®ang tõng b-íc ®-îc thay thÕ b»ng lao ®éng trÝ tuÖ, nh÷ng lao

®éng c¬ b¾c kh«ng mÊt ®i. Lao ®éng lµ ho¹t ®éng cã ý thøc cña con ng-êi

nh»m t¹o ra nh÷ng gi¸ trÞ sö dông ®¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng cña con ng-êi.

Bëi vËy, ngay khi con ng-êi ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña hä ®· cã 2 phÇn: lao ®éng

c¬ b¾p vµ lao ®éng trÝ tuÖ. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi ®Æc biÖt lµ sù ph¸t

triÓn cña c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp, c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt råi cña c¸ch

m¹ng khoa häc c«ng nghÖ, còng nh- ®Ó sö dông cã hiÖu qu¶ nh÷ng thµnh tùu

do c¸c cuéc c¸ch m¹ng mang l¹i, n¨ng lùc trÝ tuÖ cña ng-êi lao ®éng kh«ng

ngõng ®-îc n©ng cao, phÇn gi¸ trÞ do lao ®éng trÝ tuÖ t¹o ra qu¸ tr×nh s¶n xuÊt

vµ ®-îc kÕt tinh ë nh÷ng s¶n phÈm ngµy cµng t¨ng.

Nh- vËy ho¹t ®éng trùc tiÕp t¹o ra s¶n phÈm kh«ng cßn lµ c«ng viÖc cña

riªng ng-êi lao ®éng mµ lµ cña c¶ mét bé phËn ngµy cµng t¨ng lªn gi÷a nh÷ng

ng-êi trùc tiÕp qu¶n lý qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, nh÷ng kü s-, nh÷ng nhµ c«ng nghÖ.

MÆc dï tri thøc ®· trë thµnh nh©n tè quan träng hµng ®Çu cña s¶n xuÊt

vµ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ. Nh-ng nguyªn lý xÐt ®Õn cïng, së h÷u vÒ c¸c t- liÖu

s¶n xuÊt chñ yÕu lµ c¬ së cña quan hÖ s¶n xuÊt cÇn gi÷ vai trß.

Trong nÒn kinh tÕ tri thøc, mèi t-¬ng quan gi÷a c¸c yÕu tè c¬ b¶n cÊu

thµnh t- liÖu s¶n xuÊt cã sù thay ®æi.

Trong c¸c nÒn kinh tÕ tr-íc ®èi t-îng lao ®éng chñ yÕu lµ nh÷ng bé

phËn cña tù nhiªn, trong nÒn kinh tÕ tri thøc, ®èi t-îng lao ®éng ngµy cµng lµ

s¶n phÈm cña lao ®éng, cña khoa häc c«ng nghÖ mµ hµm l-îng vËt liÖu tù

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

nhiªn trong ®ã ngµy cµng gi¶m. Do vËy, ®ã sÏ lµ mét nÒn kinh tÕ kiªm tµi

nguyªn, kh«ng phô thuéc mét c¸ch tiªn quyÕt vµo nguån tµi nguyªn tù nhiªn

mµ phô thuéc vµo tµi nguyªn con ng-êi víi n¨ng lùc trÝ tuÖ cao.

Sù ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt x· héi lu«n diÔn ra theo quy luËt phñ ®Þnh

cña phñ ®Þnh. Tr-íc kia, ng-êi s¶n xuÊt vµ ng-êi qu¶n lý lµ mét, song cïng

víi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt, sù t¸ch rêi gi÷a ng-êi s¶n xuÊt vµ

ng-êi qu¶n lý ngµy mét gia t¨ng sù kh¸c biÖt ph¸t triÓn thµnh sù ®èi lËp gay

g¾t. Giê ®©y chÝnh sù ph¸t triÓn cao cña lùc l-îng s¶n xuÊt, ë tr×nh ®é trÝ tuÖ

hãa cao qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, ®· vµ ®ang diÔn ra sù xÝch l¹i gÇn gi÷a ng-êi lao

®éng vµ ng-êi qu¶n lý. Trong nÒn kinh tÕ tri thøc, kh«ng Ýt tr-êng hîp ng-êi

s¶n xuÊt vµ ng-êi qu¶n lý héi tô trong mét c¸ thÓ mµ ë ®ã, mÆt qu¶n lý ngµy

cµng cã -u thÕ h¬n mÆt lao ®éng trong viÖc t¹o ra s¶n phÈm.

Nh÷ng thay ®æi ®ã lµm cho nh÷ng yÕu tè t¹o ra gi¸ trÞ míi ®-îc kÕt tinh

trong s¶n phÈm thÆng d- mµ biÓu hiÖn d-íi h×nh thøc gi¸ trÞ lµ gi¸ trÞ thÆng d-

còng kh«ng hoµn toµn nh- cò.

TrÝ tuÖ tù nã mang tÝnh x· héi rÊt cao vµ thËm chÝ cßn mang tÝnh nh©n

lo¹i. Do vËy, khi nãi vÒ nh÷ng bé phËn cÊu thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trong nÒn

kinh tÕ tri thøc, chóng ta thÊy næi lªn mét ®Æc ®iÓm hÕt søc quan träng lµ tÝnh

x· héi hãa quèc tÕ hãa rÊt cao.

Nh÷ng ®Æc ®iÓm vµ tÝnh chÊt míi ®ã cña lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh

vµ ®ßi hái néi dung míi cã tÝnh chÊt míi quan hÖ s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu cña nÒn

kinh tÕ t-¬ng øng.

2.2. NÒn kinh tÕ tri thøc xÐt tõ gãc ®é quan hÖ s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu

kinh tÕ

Tri thøc hiÖn nay ®ang ®-îc coi lµ nguån lùc kinh tÕ chñ yÕu, c¸c nh©n

tè truyÒn thèng lµ ®Êt ®ai, lao ®éng vµ t- b¶n kh«ng biÕn mÊt, nh-ng tÇm quan

träng cña nã kh«ng cßn nh- tr-íc n÷a. Mét ®iÒu quan träng h¬n rÊt nhiÒu lµ

tri thøc ®· t¹o ra c¬ chÕ thuËn lîi t¨ng dÇn, trong khi c¸c yÕu tè s¶n xuÊt

truyÒn thèng l¹i tu©n theo quy luËt lîi nhuËn gi¶m dÇn. §ã lµ mét xu h-íng

thùc tÕ, bëi chÝnh c«ng nghÖ th«ng tin mét bé phËn quan träng mét nÒn kinh

tÕ tri thøc ®· trë thµnh ph-¬ng tiÖn gi¶i ph¸p c¸c tiÒm n¨ng s¸ng t¹o vµ tri

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

thøc tiÒm Èn trong mçi con ng-êi, thµnh c«ng cô khuyÕch ®¹i vµ m¹nh cña

n·o gièng nh- c«ng nghÖ cña cuéc c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp khuÕch ®¹i søc

m¹nh cña c¬ b¾p".

Trong nÒn kinh tÕ tri thøc, tri thøc trë thµnh nh©n tè s¶n xuÊt quan träng

hµng ®Çu trong lùc l-îng s¶n xuÊt, quyÕt ®Þnh lîi thÕ so s¸nh cña mét n-íc.

Nªn doanh nghiÖp nµo n¾m v÷ng quyÒn së h÷u trÝ tuÖ, øng dông c«ng nghÖ

míi, s¸ng t¹o ra s¶n phÈm míi sÏ thu ®-îc tØ suÊt lîi nhuËn cao h¬n møc

trung b×nh.

§iÒu cã phÇn quan träng h¬n lµ trong x· héi tri thøc, ng-êi lao ®éng

lµm thuª tøc lµ ng-êi c«ng nh©n tri thøc, l¹i lµ ng-êi së h÷u c«ng cô s¶n xuÊt

trÝ tuÖ cña b¶n th©n hä. C.M¸c ®· cã ph¸t kiÕn vÜ ®¹i khi cho r»ng, ng-êi c«ng

nh©n nhµ m¸y kh«ng cã vµ kh«ng thÓ së h÷u m¸y h¬i n-íc vµ kh«ng thÓ lÊy

m¸y h¬i n-íc ®i cïng víi b¹n m×nh. Kho hä chuyÓn tõ c«ng viÖc nµy sang

c«ng viÖc kh¸c. Nhµ t- b¶n cÇn së h÷u ®éng c¬ h¬i n-íc vµ cÇn kiÓm so¸t nã,

thÕ nh-ng nh÷ng ®Çu t- thùc sù trong x· héi tri thøc kh«ng ph¶i vµo m¸y mãc

hay c«ng cô, mµ chÝnh lµ vµo ng-êi c«ng nh©n tri thøc, kh«ng cã ng-êi c«ng

nh©n tri thøc th× cho dï m¸y mãc hiÖn ®¹i vµ tinh vi ®Õn ®©u th× kh«ng thÓ

ho¹t ®éng ®-îc.

Víi t- c¸ch lµ ®èi t-îng së h÷u, tri thøc lµ mét s¶n phÈm cã tÝnh lòy

tuyÕn vµ rÊt khã kiÓm so¸t, tri thøc lµ mét s¶n phÈm kh«ng bÞ c¹n kiÖt khi x©y

dùng cã thÓ v« sè ng-êi sö dông mét tri thøc mµ kh«ng ai mÊt phÇn, tri thøc

cã thÓ thuéc quyÒn së h÷u nhiÒu ng-êi, h¬n n÷a cµng nhiÒu ng-êi sö dông

cµng t¨ng hiÖu qu¶.

Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, dßng tri thøc chuyÓn hãa nhanh kh¾p thÕ

giíi, lîi Ých thu ®-îc tõ tri thøc kh«ng nhÊt thiÕt sÏ thuéc vÒ n¬i ®· ph¸t minh

ra chóng mµ tïy thuéc vµo tri thøc vµ kü n¨ng tæ chøc s¶n xuÊt víi chi phÝ

thÊp nhÊt vµ g¾n kÕt ®ù¬c toµn bé c¸c ho¹t ®éng cña hÖ thèng tæ chøc s¶n

xuÊt.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

C¸c tÝnh chÊt nªu trªn cña tri thøc víi t- c¸ch lµ bé phËn chñ yÕu cña

lùc l-îng s¶n xuÊt trong nÒn kinh tÕ tri thøc quy ®Þnh tÝnh tÊt yÕu ph¶i cã h×nh

thøc së h÷u t-¬ng øng.

T¸c ®éng kinh tÕ tri thøc ®èi víi tæ chøc vµ qu¶n lý rÊt réng, trong ®ã

cã häc vÊn. ViÖc ¸p dông c¸c thµnh tùu khoa häc c«ng nghÖ vµo qu¶n lý ®ßi

3. Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc ë ViÖt Nam ta

3.1. ChiÕn l-îc ph¸t triÓn cña ta lµ chiÕn l-îc dùa vµo kinh tÕ tri thøc

vµ vËn dông c¸c yÕu tè cña kinh tÕ tri thøc

cña thÕ giíi, xÕp thø 180 trong 210 n-íc, thuéc nhãm nh÷ng ng-êi nghÌo

nhÊt, kh«ng cã c¸ch nµo ®Ó ®uæi kÞp c¸c n-íc vÒ GDP nh-ng ph¶i phÊn ®Êu ®Ó

c«ng nghÖ, n¾m b¾t vËn dông hiÖu qu¶ c¸c thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ

n¾m b¾t vËn dông hiÖu qu¶ c¸c thµnh tùu khoa häc míi nhÊt ®Ó hoµn thµnh

Chóng ta cã thÕ m¹nh vÒ tiÒm n¨ng con ng-êi, chØ sè ph¸t triÓn con

ng-êi HDI n-íc ta ®øng thø 110 vµ thuéc nhãm n-íc trung b×nh cña thÕ

giíi.Thùc tÕ ®· chøng minh ng-êi ViÖt Nam n¾m b¾t vµ lµm chñ nhanh c¸c

dông c¸c c«ng nghÖ míi t¹o ®· theo kÞp tr×nh ®é n-íc trong khu vùc cho nªn

chóng ta cÇn thùc hiÖn mét sè chÝnh s¸ch ph¸t triÓn b»ng dùa vµo con ng-êi,

khoa häc vµ c«ng nghÖ ®ã lµ chiÕn l-îc ph¸t triÓn dùa vµo tri thøc.

TËp trung ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghÖ th«ng tin ngµnh ®ang lµ ®éng lùc

chñ yÕu thóc ®Èy ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc vµ x· héi th«ng tin, vµ ng-êi

ViÖt Nam ta cã nhiÒu kh¶ n¨ng nh÷ng häc sinh ViÖt Nam thi tin häc quèc tÕ

®¹t gi¶i rÊt cao lùc l-îng ng-êi ViÖt Nam ë n-íc ngoµi lµm tin häc kh¸ ®«ng

vµ gi÷ vÞ trÝ quan träng. ViÖt Nam cÇn tËp trung ph¸t triÓn c«ng nghÖ th«ng

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

tin ®Ó thóc ®Èy ph¸t triÓn vµ hiÖn ®¹i c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt dÞch vô

lµ nh÷ng ngµnh cã gi¸ trÞ th«ng tin cao nhÊt, nh÷ng ngµnh trô cét trong x· héi

t-¬ng lai. C«ng nghÖ th«ng tin trë thµnh -u tiªn hµng ®Çu trong chiÕn l-îc

ph¸t triÓn cña n-íc ta.

Trong nhiÒu lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ chóng ta cßn sö dông c¸c c«ng

nghÖ truyÒn thèng nh-ng ®-î c¶i tiÕn b»ng cac tri thøc míi ®Ó t¹o nhiÒu viÖc

lµm, tËn dông lao ®éng, ®Êt ®ai tµi nguyªn, ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa - hiÖn

c¸c®¹i hãa vµ n«ng th«n xãa ®ãi gi¶m nghÌo.

nh÷ng ®¬n vÞ ®i tr-íc ®i th¼ng vµo c«ng nghÖ míi nhÊt ®Ó thóc ®Èy sù ®æi míi

toµn ngµnh, toµn lÜnh vùc, ®· ®Çu t- mµ lµ ph¶i sö dông c«ng nghÖ míi.

Ta ®· chñ tr-¬ng héi nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÕ giíi, chñ tr-¬ng ph¸t

triÓn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa lµ ®óng, nh- vËy ph¶i

sinh vÒ khoa häc c«ng nghÖ cña ViÖt Nam, b¾t kÞp vµ lµm chñ c«ng nghÖ hiÖn

®¹i ®i nhanh vµo kinh tÕ tri thøc. Kh«ng cã ®ñ tri thøc, kh«ng cã kh¶ n¨ng

vËn dông nh÷ng c«ng nghÖ b·i th¶i c«ng nghÖ cña c¸c n-íc kh¸c. Ta ph¶i tËn

dông c¬ së vËt chÊt hiÖn cã, tËn dông c¬ së vËt chÊt hiÖn cã còng ph¶i víi tri

thøc míi, ®Õn lóc râ rµng lµ kh«ng cã hiÖu qu¶ n÷a th× ph¶i chuyÓn sang lµm

viÖc kh¸c hoÆc bá ®i. Kh«ng thÓ chän "c«ng nghÖ trung gian", viÖc ph¸t triÓn

mÝa ®-êng, xi m¨ng kh«ng hiÖu qu¶ nh- võa qua ®· cho ta bµi häc.

Song nhiÒu n-íc còng ®· bá h¼n, kh«ng th-¬ng tiÕc. N-íc ta c¬ së vËt chÊt

kh«ng ®¸ng kÓ, kh«ng cã g× ®Ó luyÕn tiÕc. Nªn ®i th¼ng vµo c«ng nghÖ míi,

quy m« nhá, vèn ®Çu t- kh«ng nhiÒu; ®É ®Çu t- míi lµ ph¶i c«ng nghÖ míi.

3.2. Gi¶i ph¸p chñ yÕu cho mét chiÕn l-îc kinh tÕ dùa vµo tri thøc

Thø nhÊt, ph¶i ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý, ph¸t huy mäi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o

huy hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh ®ãng gãp vµo ph¸t triÓn s¶n xuÊt.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

Nhµ n-íc qu¶n lý b»ng luËt ph¸p, b»ng c¬ chÕ chÝnh s¸ch, t¹o m«i

tr-êng thuËn lîi cho sù c¹nh tranh lµnh m¹nh; ch¨m lo phóc lîi x· héi; gi¸o

dôc, khoa häc… mµ kh«ng nªn can thiÖp vµo s¶n xuÊt kinh doanh; ®Ó cho mçi

Vai trß cña doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ cã ý nghÜa

quyÕt ®Þnh ®èi víi ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ, h-íng tíi nÒn kinh tÕ tri

thøc. Ph¶i t¹o m«i tr-êng c¹nh tranh b×nh ®¼ng, chèng ®éc quyÒn. Ph¸t huy

tèi ®a quyÒn chñ ®éng s¸ng t¹o cña c¸c doanh nghiÖp. HiÖn nay trong kinh tÕ

thÞ tr-êng chÕ ®é tr¸ch nhiÖm kh«ng râ, mÊt m¸t thua lç kh«ng ai chÞu tr¸ch

th¸c ®Ó thu håi l¹i vèn th× t×nh h×nh sÏ kh¸c h¼n, kh«ng hiÖu qu¶ th× hä kh«ng

lµm.

Ph¶i thùc sù gi¶i phãng mäi lùc l-îng s¶n xuÊt, ph¸t huy mäi thµnh

phÇn kinh tÕ nh- c¸c nghÞ quyÕt cña §¶ng ®· ®Ò ra. HiÖn nay cßn nhiÒu v-íng

m¾c lóng tóng trong chÝnh s¸ch, mµ chñ yÕu lµ do nhËn thøc vÒ mèi quan hÖ

gi÷a c¬ chÕ thÞ tr-êng vµ sù qu¶n lý cña Nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ

triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt. Mäi ng-êi ai cã kh¶ n¨ng gãp phÇn vµo sù ph¸t triÓn

s¶n xuÊt th× ph¶i ®-îc khuyÕn khÝch, ph¶i thùc sù khuyÕn khÝch mäi ng-êi

lµm giµu; Nhµ n-íc cã chÝnh s¸ch ®iÒu tiÕt thu nhËp ch¨m lo phóc lîi x· héi,

t¹o c«ng b»ng x· héi, b¶o vÖ quyÒn lîi nh÷ng ng-êi yÕu thÕ.

ViÖt Nam cã b¶n lÜnh, cã lý t-ëng, cã kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, lµm chñ ®-îc tri

Kho¶ng c¸ch víi c¸c n-íc ph¸t triÓn chñ yÕu lµ kho¶ng c¸ch vÒ tri thøc. Ta cã

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña thêi ®¹i. Trong mét thêi gian ng¾n (kho¶ng 5

n¨m) ph¶i phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së trong toµn quèc, phæ cËp trung

ngò c¸n bé qu¶n lý, c¸c doanh gia. Më réng quan hÖ hîp t¸c gi¸o dôc ®µo t¹o

vµ khoa häc c«ng nghÖ víi n-íc ngoµi; tuyÓn chän ®-a ®i ®µo t¹o ë c¸c n-íc

tiªn tiÕn sè l-îng lín c¸n bé khoa häc kü thuËt thuéc c¸c lÜnh vùc -u tiªn

chiÕn l-îc.

Thø ba, lµ t¨ng c-êng n¨ng lùc khoa häc vµ c«ng nghÖ quèc gia, thùc

hiÖn tèt c¸c chÝnh s¸ch, chñ tr-¬ng ®· nªu trong NghÞ quyÕt TW2 vÒ khoa

häc, c«ng nghÖ mµ nhÊt lµ:

- Ph¸t huy søc s¸ng t¹o trong khoa häc; c¸c chÝnh s¸ch ®·i ngé, t¹o ®iÒu

trong khoa häc.

- C¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch vµ b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i øng

dông khoa häc, ®æi míi c«ng nghÖ, c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ ph¶i buéc c¸c

doanh nghiÖp ph¶i c¹nh tranh b×nh ®¼ng, ph¶i lÊy hiÖu qu¶ lµm ®Çu, ®ång thêi

cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch.

- T¨ng ®Çu t- cho KHCN (Nhµ n-íc vµ doanh nghiÖp) ®¹t 2% GDP,

t¨ng ®Çu t- ®Æc biÖt lµ cÇn cã tæ chøc cã hiÖu lùc chØ ®¹o ph¸t triÓn c«ng nghÖ

th«ng tin.

Thø t-, lµ c¶i c¸ch hµnh chÝnh vµ t¹o lËp mét khu«n khæ ph¸p lý míi cã

kh¶ n¨ng thóc ®Èy mäi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, cho s¶n xuÊt "bung ra", ®¸p øng

yªu cÇu ph¸t triÓn nhanh c¸c doanh nghiÖp míi, doanh nghiÖp tri thøc phï hîp

víi xu thÕ toµn cÇu hãa mµ n-íc ta ®ang trong qu¸ tr×nh héi nhËp. §iÒu nµy

®-îc thùc hiÖn trªn c¬ së x¸c ®Þnh ®óng ®¾n vai trß qu¶n lý cña Nhµ n-íc ®èi

víi nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa. Nhµ n-íc kh«ng trùc

tiÕp lµm kinh tÕ nh-ng vai trß cña Nhµ n-íc trong viÖc ®Þnh h-íng.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

KÕt luËn

Trong bÊt cø x· héi nµo, ng-êi lao ®éng còng lµ yÕu tè quan träng nhÊt

cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Ngµy nay, khoa häc c«ng nghÖ ngµy cµng ph¸t triÓn

hµm l-îng chÊt x¸m trong gi¸ trÞ hµng hãa ngµy cµng cao th× vai trß cña ng-êi

lao ®éng cã tri thøc l¹i cµng quan träng, trong lùc l-îng s¶n xuÊt. V.L.Lªnin

ng-êi lao ®éng.

Con ng-êi khi lµm chñ ®-îc nh÷ng t- liÖu s¶n xuÊt, ®-îc ®µo t¹o mét

c¸ch chu ®¸o nh÷ng kiÕn thøc qu¶n lý kinh tÕ sÏ cã ®iÒu kiÖn khai th¸c mét

c¸ch cã hiÖu qu¶ tiÒm n¨ng ®Êt ®ai, biÕt kÕt hîp c¸c yÕu tè cña qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt nh- huy ®éng vèn, ®éng viªn khuyÕn khÝch ng-êi lao ®éng lµm viÖc cã

hiÖu qu¶, qu¶n lý chÆt chÏ nguyªn liÖu vËt t-, do vËy hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh

doanh sÏ tèt h¬n. Ngµy nay vai trß qu¶n lý trong s¶n xuÊt kinh doanh ngµy

båi d-ìng ®éi ngò c¸n bé tri thøc.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

tµi liÖu tham kh¶o

1. Gi¸o tr×nh TriÕt häc M¸c - Lª nin (NXB ChÝnh trÞ Quèc gia)

2. §Ò c-¬ng bµi gi¶ng triÕt häc M¸c - Lªnin - Tr-êng §¹i häc Khoa häc

3. T¹p chÝ triÕt häc - ViÖn triÕt häc

4. Gi¸o tr×nh Chñ nghÜa x· héi khoa häc - NXB ChÝnh trÞ Quèc gia

5. Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c - Lªnin - NXB Quèc gia

6. Häc thuyÕt M¸c vÒ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi vµ lý luËn vÒ con ®-êng

ph¸t triÓn x· héi chñ nghÜa ë n-íc ta - NXB ChÝnh trÞ quèc gia

7. Website: www.vnpt.com.vn.

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17

TiÓu luËn TriÕt

môc lôc

A. Lêi më ®Çu...................................................................................................1

B. Néi dung.......................................................................................................2

I. Lý luËn................................................................................................2

1. Lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt .............................................2

1.1. Lùc l-îng s¶n xuÊt ..........................................................................2

1.2. Quan hÖ s¶n xuÊt .............................................................................4

2. Quy luËt vÒ sù phï hîp gi÷a quan hÖ s¶n xuÊt víi tæ chøc vµ tr×nh ®é

cña lùc l-îng s¶n xuÊt ......................................................................................5

2.1.Lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh quan hÖ s¶n xuÊt .............................5

2.2. T¸c ®éng ng-îc l¹i cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc l-îng s¶n

xuÊt ..........................................................................................................5

II. VËn dông...........................................................................................8

1. Kinh tÕ tri thøc ....................................................................................8

1.1. NÒn kinh tÕ tri thøc...........................................................................8

1.2. Mét sè ®Æc ®iÓm nÒn kinh tÕ tri thøc................................................8

2. VËn dông mèi quan hÖ lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt ph¸t

triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc ë ViÖt Nam ..............................................................11

2.1. NÒn kinh tÕ tri thøc nh×n tõ gãc ®é lùc l-îng s¶n xuÊt ..................11

2.2. NÒn kinh tÕ tri thøc xÐt tõ gãc ®é quan hÖ s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu

kinh tÕ.....................................................................................................12

3. Ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tri thøc ë n-íc ta.............................................14

3.1. C¬ héi vµ th¸ch thøc.......................................................................14

3.2. ChiÕn l-îc vµ gi¶i ph¸p ..................................................................15

c. KÕt luËn .....................................................................................................18

NguyÔn ThÞ Dung - Líp: KV17