Pháp luật về tổ chức hòa giải thương mại theo quy định tại nghị định số 22/2017/NĐ-CP của Chính phủ - Thực trạng và hướng hoàn thiện
HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP
PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC HÒA GIẢI THƯƠNG MẠI
THEO QUY ĐỊNH TẠI NGHỊ ĐỊNH SỐ 22/2017/NĐ-CP CỦA CHÍNH PHỦ
- THỰC TRẠNG VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN
Vũ Huy Hoàng1
Ngô Thị Thu Huyền2
Tóm tắt: Nghị định số 22/2017/NĐ-CP của Chính phủ về hòa giải thương mại được ban hành
ngày 24/02/2017 (NĐ số 22/2017/NĐ-CP) đã tạo hành lang pháp lý cho hoạt động hòa giải thương
mại tại Việt Nam. Các quy định của Nghị định này đã khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của tổ
chức hòa giải thương mại trong giải quyết tranh chấp thương mại bằng con đường hòa giải. Thông
qua việc nghiên cứu, phân tích các quy định về tổ chức hòa giải thương mại trong NĐ số
22/2017/NĐ-CP, bài viết chỉ ra những bất cập trong quy định của pháp luật hiện hành và định hướng
khắc phục những bất cập đó.
Từ khóa: Hòa giải thương mại, tổ chức hòa giải thương mại, trọng tài thương mại.
Nhận bài: 20/7/2021; Hoàn thành biên tập: 10/8/2021; Duyệt đăng: 23/8/2021.
Abstract: The Decree No.22/2017/ND-CP of the Government (“the Decree No.22/2017/ND-
CP”) on commercial mediation issued on 24/2/2017 has created a legal corridor for Commercial
mediation activities in Vietnam. The provisions of this Decree have affirmed the important position
and role of commercial mediation organizations in settling commercial disputes via mediation.
Through study and analysis of regulations on commercial mediation organizations in the Decree
22/2017/ND-CP, the article points out shortcomings in the current legal regulations and orientations
to overcome those inadequacies.
Keywords: Commercial mediation, commercial mediation Organization, commercial Arbitration.
Date of receipt: 20/7/2021; Date of revision: 10/8/2021; Date of Approval: 23/8/2021.
1. Quy định pháp luật về tổ chức hòa giải
thương mại theo Nghị định số 22/2017/NĐ- CP
về hòa giải thương mại
về hòa giải, đưa ra các mô hình hòa giải có
hiệu quả.
Việc ban hành NĐ số 22/2017/NĐ-CP về hòa
giải thương mại đã thể chế hóa Nghị quyết số 49-
NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về
chiến lược cải cách ngành tư pháp đến năm 2020,
trong đó nhấn mạnh “khuyến khích việc giải
quyết một số tranh chấp thông qua thương
lượng, hòa giải, trọng tài; Tòa án hỗ trợ bằng
quyết định công nhận việc giải quyết đó”. Các
quy định của NĐ số 22/2017/NĐ-CP góp phần
nâng cao hiệu quả của việc sử dụng hòa giải để
giải quyết các tranh chấp thương mại, khi đã có
những quy định cụ thể về hòa giải viên thương
mại, trình tự thủ tục hòa giải, cũng như những
quy định hết sức chi tiết về tổ chức hòa giải
thương mại.
1.1. Tổ chức được tiến hành hoạt động hòa
giải thương mại
Trước khi NĐ số 22/2017/NĐ-CP ra đời, ở
Việt Nam, hòa giải đã được pháp luật quy định
thành một nguyên tắc và được các nhà kinh
doanh ghi nhận là một phương thức giải quyết
tranh chấp. Tuy nhiên, phạm vi sử dụng cũng
như hiệu quả đạt được của phương thức này
còn rất khiêm tốn. Một trong những lý do dẫn
đến tình trạng này là bởi các quy định về hòa
giải thương mại ngoài Tòa án chưa đầy đủ,
đồng bộ và chưa được phổ biến rộng rãi; pháp
luật Việt Nam còn thiếu sự nghiên cứu một
cách có hệ thống để làm rõ các vấn đề lý thuyết
1 Thạc sỹ, Giảng viên Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Tư pháp.
2 Giảng viên Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Tư pháp.
30
Soá 08/2021 - Naêm thöù möôøi saùu
Theo quy định tại Điều 3 NĐ số 22/2017/NĐ- trình Trọng tài giải quyết tranh chấp thương mại.
CP, hòa giải thương mại là phương thức giải quyết Theo đó, Hội đồng trọng tài chỉ tiến hành hòa
tranh chấp thương mại do các bên thoả thuận và giải khi các bên thống nhất sẽ thỏa thuận với
được hòa giải viên thương mại làm trung gian hòa nhau để giải quyết tranh chấp, đồng thời yêu cầu
giải hỗ trợ giải quyết tranh chấp theo quy định của Hội đồng trọng tài là đơn vị hòa giải căn cứ theo
Nghị định này. Hiện nay pháp luật quy định hai quy định tại Điều 9 và Điều 58 Luật TTTM năm
hình thức hòa giải là:
2010. Và khi các bên thỏa thuận được với nhau
Hòa giải thương mại vụ việc là hình thức giải về việc giải quyết trong vụ tranh chấp thì Hội
quyết tranh chấp do hòa giải viên thương mại vụ đồng trọng tài lập biên bản hoà giải thành có chữ
việc được các bên lựa chọn tiến hành theo quy ký của các bên và xác nhận của các trọng tài viên.
định của NĐ số 22/2017/NĐ-CP và thỏa thuận Hội đồng trọng tài ra quyết định công nhận sự
của các bên.
thỏa thuận của các bên, quyết định này là chung
Hòa giải thương mại quy chế là hình thức giải thẩm và có giá trị như phán quyết trọng tài. Luật
quyết tranh chấp tại một tổ chức hòa giải thương TTTM năm 2010 quy định khá linh hoạt chứ
mại theo quy định của NĐ số 22/2017/NĐ-CP và không cứng nhắc về nguyên tắc, trình tự, thủ tục
Quy tắc hòa giải của tổ chức đó.
và mô hình hòa giải do trọng tài tiến hành. Ngoài
Như vậy, một trong hai hình thức hòa giải ra, tiêu chuẩn trọng tài viên theo Luật TTTM
được pháp luật cho phép là thông qua một tổ năm 2010 cũng có nhiều nét tương đồng với tiêu
chức hòa giải thương mại. Tuy nhiên, không phải chuẩn hòa giải viên theo NĐ số 22/2017/NĐ-CP.
bất cứ tổ chức nào cũng được phép thực hiện
Về mặt thực tiễn, trong bối cảnh hoạt động
hoạt động hòa giải. Theo quy định tại Điều 18 hoà giải vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam thì
NĐ số 22/2017/NĐ-CP, tổ chức được tiến hành nguồn lực và kinh nghiệm sẵn có từ các Trung
hoạt động hòa giải thương mại bao gồm: Trung tâm trọng tài sẽ giúp phương thức hoà giải
tâm hòa giải thương mại được thành lập và hoạt thương mại tiếp cận nhanh hơn với khách hàng.
động theo quy định của Nghị định này và Trung Việc cho phép Trung tâm trọng tài thương mại
tâm trọng tài được thành lập và hoạt động theo cung cấp cả dịch vụ hòa giải cũng sẽ tận dụng,
pháp luật về trọng tài thương mại thực hiện hoạt khai thác được cơ sở vật chất và đội ngũ nhân sự
động hòa giải thương mại.
hiện có; mở rộng loại hình dịch vụ và tạo nguồn
Việc thành lập các Trung tâm hòa giải thương thu cho các Trung tâm trọng tài này mà không
mại chuyên nghiệp tại Việt Nam là điều cần thiết phát sinh thêm các vấn đề về thủ tục hành chính,
để đảm bảo chất lượng của hoạt động hòa giải, cấp phép. Ví dụ như Trung tâm trọng tài quốc tế
phù hợp với xu thế chung của các nước trong khu Việt Nam (VIAC) cũng đã xây dựng và ban hành
vực và trên thế giới. Hiện nay, ngay trong khu Quy tắc hòa giải từ năm 2007; quy tắc này áp
vực Châu Á, hoạt động hòa giải thương mại đã dụng cho việc hoà giải tranh chấp phát sinh từ
diễn ra khá sôi động với sự xuất hiện và phát hoặc liên quan tới quan hệ pháp lý trong hoạt
triển mạnh mẽ của nhiều Trung tâm hòa giải như động thương mại, khi các bên quyết định tiến
Trung tâm hòa giải Bắc Kinh (Trung Quốc), hành hoà giải tranh chấp thông qua VIAC.
Trung tâm hòa giải Delhi (Ấn Độ), Trung tâm
Ngoài hoạt động của các Trung tâm hòa giải,
hòa giải Hồng Kông, Trung tâm hòa giải Trung tâm trọng tài trong nước, NĐ số
Indonesia, Trung tâm hòa giải Singapore, Trung 22/2017/NĐ-CP cũng cho phép sự hiện diện và
tâm hòa giải Thái Lan…
hoạt động với những hình thức nhất định của tổ
Cùng với việc thành lập mới các Trung tâm chức hòa giải thương mại nước ngoài tại Việt
hòa giải thương mại, việc pháp luật cho phép các Nam. Theo đó, tổ chức hòa giải thương mại nước
tổ chức trọng tài thương mại cung cấp dịch vụ ngoài được thành lập và hoạt động hợp pháp tại
hòa giải là hết sức phù hợp. Về mặt quy định nước ngoài, tôn trọng Hiến pháp và pháp luật của
pháp luật, kể từ khi ra đời cách đây hơn 10 năm, nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì
Luật trọng tài thương mại (Luật TTTM) năm được phép hoạt động tại Việt Nam theo quy định
2010 đã ghi nhận hòa giải là một bước trong quá của NĐ số 22/2017/NĐ-CP. Tổ chức hòa giải
31
HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP
thương mại nước ngoài hoạt động tại Việt Nam sở. Hết thời hạn này, nếu Trung tâm hòa giải
dưới các hình thức: Chi nhánh của tổ chức hòa thương mại không đăng ký hoạt động thì Giấy
giải thương mại nước ngoài (sau đây gọi là chi phép thành lập không còn giá trị, trừ trường hợp
nhánh) và Văn phòng đại diện của tổ chức hòa có lý do chính đáng. Trung tâm hòa giải thương
giải thương mại nước ngoài (sau đây gọi là văn mại được hoạt động kể từ ngày được cấp Giấy
phòng đại diện).
1.2. Thành lập, đăng ký hoạt động tổ chức
hòa giải thương mại
đăng ký hoạt động.
Với Trung tâm trọng tài đã được cấp Giấy
phép thành lập và đăng ký hoạt động theo quy
Về bản chất, tổ chức cung cấp dịch vụ hoà định của pháp luật trọng tài thương mại muốn
giải có nhiều nét tương đồng với một doanh thực hiện hoạt động hòa giải thương mại thì gửi
nghiệp cung ứng dịch vụ; do đó, các vấn đề liên 01 bộ hồ sơ đến Bộ Tư pháp. Hồ sơ bao gồm:
quan đến thủ tục thành lập, đăng ký hoạt động Giấy đề nghị bổ sung hoạt động hòa giải thương
được quy định và thực hiện có nhiều nét tương mại theo mẫu do Bộ Tư pháp ban hành và dự
đồng với pháp luật doanh nghiệp. Theo quy định thảo Quy tắc hòa giải của Trung tâm. Trung tâm
tại Điều 19 NĐ số 22/2017/NĐ-CP thì Trung tâm trọng tài thực hiện đăng ký thay đổi nội dung
hòa giải thương mại được thành lập theo quy Giấy đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp tỉnh,
định của Nghị định này, có tư cách pháp nhân, thành phố trực thuộc Trung ương nơi Trung tâm
có con dấu và tài khoản riêng. Trung tâm hòa giải đăng ký hoạt động.
thương mại hoạt động không vì mục đích lợi
2. Thực trạng pháp luật về tổ chức hòa giải
nhuận. Trung tâm hòa giải thương mại được lập thương mại và hướng hoàn thiện
chi nhánh, văn phòng đại diện ở trong nước và
Tính đến đầu năm 2021, đã có một số Trung
nước ngoài. Cơ cấu tổ chức của Trung tâm hòa tâm hòa giải thương mại được thành lập trên cả
giải thương mại do điều lệ của Trung tâm quy nước, trong đó Hà Nội có 8 Trung tâm hòa giải
định; chủ tịch Trung tâm hòa giải thương mại là thương mại3, Thành phố Hồ Chí Minh có 4 Trung
hòa giải viên thương mại.
tâm hòa giải thương mại4 và Thừa Thiên Huế có
Công dân Việt Nam có đủ tiêu chuẩn hòa giải 1 Trung tâm hòa giải thương mại5. Cùng với đó,
viên thương mại quy định tại Khoản 1 Điều 7 NĐ một số Trung tâm trọng tài cũng đã đăng ký bổ
số 22/2017/NĐ-CP muốn thành lập Trung tâm sung hoạt động hòa giải thương mại, điển hình
hòa giải thương mại gửi 01 bộ hồ sơ đến Bộ Tư như Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam
pháp. Hồ sơ bao gồm: Giấy đề nghị thành lập (VIAC) đã ra mắt Trung tâm hòa giải Việt Nam
Trung tâm hòa giải thương mại theo mẫu do Bộ (VMC). Trong 4 năm qua, hòa giải thương mại
Tư pháp ban hành; danh sách sáng lập viên; giấy bắt đầu được nhiều doanh nghiệp lựa chọn, nhiều
tờ chứng minh sáng lập viên đủ tiêu chuẩn hòa vụ tranh chấp có giá trị lớn đã được giải quyết
giải viên thương mại quy định tại Khoản 1 Điều thông qua hòa giải. Riêng Trung tâm hòa giải
7 Nghị định này; dự thảo Quy tắc hòa giải của Việt Nam (VMC), thuộc Trung tâm trọng tài
Trung tâm.
Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã nhận 7 đơn yêu cầu
Trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày quyết giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương mại,
định cấp Giấy phép thành lập của Trung tâm hòa với tổng trị giá tranh chấp hơn 1.000 tỷ đồng.
giải thương mại có hiệu lực, Trung tâm gửi hồ sơ Các vụ việc tranh chấp tập trung trong lĩnh vực
đăng ký hoạt động đến Sở Tư pháp tỉnh, thành xây dựng (trên 900 tỷ đồng), hàng hải và sở hữu
phố trực thuộc Trung ương nơi Trung tâm đặt trụ trí tuệ6.
3 Nguồn: http://sotuphap.hanoi.gov.vn/Portalview/trangchitiet.aspx?portalid=1&idmenu= 226& idtin=1358
4
danh-sach-hoa-giai-vien-thuong-mai-vu-viec-to-chuc-hoa-giai-thuong-mai-tren-dia-ban-thanh-pho-ho-chi minh?
101_INSTANCE_8ow5lbyycWKx_enableXemTheoNgay=true.
5 Nguồn: https://stp.thuathienhue.gov.vn/?gd=12&cn=118&tc=5980.
6 Nguồn: https://www.sggp.org.vn/de-hoa-giai-thuong-mai-phat-huy-loi-the-680100.html
32
Soá 08/2021 - Naêm thöù möôøi saùu
Mặc dù đạt được những kết quả nhất định, có tương đồng với NĐ số 22/2017/NĐ-CP, không hề
thể thấy pháp luật về tổ chức hòa giải thương mại có quy định nào về tên tổ chức trọng tài phải có
tại Việt Nam vẫn còn những bất cập cần phải cụm từ “thương mại”. Một tổ chức trọng tài rất
khắc phục:
lớn là Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam
Thứ nhất, về chủ thể được phép thành lập (VIAC) cũng không hề có chữ “thương mại”
Trung tâm hòa giải thương mại. trong tên gọi của họ. Tham khảo thực tiễn thế giới
Hiện nay, ngoài các Trung tâm trọng tài được cũng cho thấy nhiều tổ chức hòa giải ở các quốc
phép đăng ký thêm hoạt động hòa giải thương gia khác không phải lúc nào cũng có cụm từ
mại, NĐ số 22/2017/NĐ-CP quy định công dân “thương mại” trong tên gọi của mình; ví dụ như
Việt Nam có đủ tiêu chuẩn hòa giải viên thương “Trung tâm hòa giải Singapore” (SMC), “Trung
mại quy định tại Khoản 1 Điều 7 Nghị định này tâm hòa giải quốc tế Singapore” (SIMC) “Trung
muốn thành lập Trung tâm hòa giải thương mại tâm hòa giải Hồng Kông” (HKMC)...
gửi 01 bộ hồ sơ đến Bộ Tư pháp. Theo quan điểm
Ngoài ra, Khoản 3 Điều 34 NĐ số
của tác giả, pháp luật Việt Nam nên mở rộng 22/2017/NĐ-CP có quy định tên chi nhánh/văn
thêm các chủ thể được phép thành lập Trung tâm phòng đại diện của tổ chức hòa giải thương mại
hòa giải thương mại; ghi nhận sáng lập viên của nước ngoài phải bao gồm cụm từ “Chi nhánh”/
Trung tâm hoà giải có thể là một số tổ chức nhất “Văn phòng đại diện” và tên của tổ chức hòa
định, như Liên đoàn luật sư Việt Nam hay các cơ giải thương mại nước ngoài; và tên chi nhánh,
sở nghiên cứu, đào tạo luật. Đây là những tổ chức văn phòng đại diện của tổ chức hòa giải
có nguồn nhân lực dồi dào, chuyên môn cao thương mại nước ngoài phải đảm bảo phù hợp
trong lĩnh vực pháp luật, sẽ giúp hoạt động hoà với quy định tại Khoản 1 Điều 20 Nghị định
giải thương mại ở Việt Nam được phát triển hơn. này. Như vậy, nếu tổ chức hòa giải nước ngoài
Có thể lấy ví dụ như ở Singapore, Trung tâm không có chữ “thương mại” trong tên gọi, khi
hòa giải Singapore (SMC) trực thuộc Học viện hoạt động ở Việt Nam thì tên gọi của họ sẽ
pháp luật Singapore, tập trung giải quyết các được giải quyết như thế nào. Theo quan điểm
tranh chấp thương mại. Kể từ khi ra mắt vào của tác giả, pháp luật nên bỏ quy định tên gọi
ngày 16/8/1997, SMC đã hòa giải hơn 4.900 vụ tổ chức hòa giải thương mại phải có cụm từ
việc trị giá hơn 10 tỷ đô la. Khoảng 70% các vụ “thương mại” trong tên gọi của mình.
việc được giải quyết thành công, và 90% trong số
Thứ ba, về số lượng sáng lập viên khi thành
đó được giải quyết trong vòng một ngày, chứng lập Trung tâm hòa giải thương mại.
minh tính hiệu quả của hòa giải. Tranh chấp về
Hiện nay, NĐ số 22/2017/NĐ-CP không hề
xây dựng chiếm khoảng 40% số vụ việc SMC quy định một Trung tâm hòa giải thương mại khi
giải quyết. Các loại tranh chấp khác bao gồm bất thành lập thì cần có tối thiểu bao nhiêu sáng lập
đồng về ngân hàng, hợp đồng, công ty, việc làm, viên. Điều đó dẫn tới cách hiểu, một Trung tâm
công nghệ thông tin, bảo hiểm, quan hệ đối tác, hòa giải thương mại khi thành lập chỉ cần một
vận chuyển và thuê nhà7.
hòa giải viên duy nhất, đồng thời là Chủ tịch
Thứ hai, về tên gọi của tổ chức hòa giải Trung tâm. Theo quan điểm của tác giả, nên bổ
thương mại.
sung quy định về số lượng sáng lập viên tối thiểu
Khoản 1, Điều 20 NĐ số 22/2017/NĐ-CP quy cần có khi thành lập Trung tâm hòa giải thương
định tên gọi của tổ chức hòa giải thương mại phải mại là năm người đủ điều kiện là hòa giải viên
có cụm từ “Trung tâm hòa giải thương mại”. Tác (tương tự quy định của Luật TTTM năm 2010).
giả cho rằng, quy định tên gọi của tổ chức hòa Điều này sẽ giúp cho hoạt động của Trung tâm
giải phải có cụm từ “thương mại” có phần gò bó hòa giải thương mại sau khi thành lập được thuận
và không cần thiết; tác giả không thấy được mục lợi hơn, bởi không phải vụ việc nào cũng chỉ có
đích cụ thể của việc này. Ngay như trong Luật một hòa giải viên tham gia giải quyết; có nhiều
TTTM năm 2010, một văn bản có nhiều nội dung trường hợp, các bên tranh chấp muốn một hội
7 Nguồn: https://www.mediation.com.sg/about-us/about-smc/.
33
HOÏC VIEÄN TÖ PHAÙP
đồng hòa giải có ba hoặc năm hòa giải viên tham hoạt động thì Giấy phép thành lập không còn giá
gia giải quyết vụ việc của họ.
Thứ tư, về điều lệ của Trung tâm hòa giải
thương mại.
trị, trừ trường hợp có lý do chính đáng.
NĐ số 22/2017/NĐ-CP cũng quy định Trung
tâm trọng tài được bổ sung hoạt động hòa giải
Khoản 4, Điều 19 NĐ số 22/2017/NĐ-CP thương mại phải thực hiện đăng ký thay đổi nội
quy định cơ cấu tổ chức của Trung tâm hòa giải dung Giấy đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp tỉnh,
thương mại do điều lệ Trung tâm quy định. Tuy thành phố trực thuộc Trung ương nơi Trung tâm
nhiên, cả NĐ số 22/2017/NĐ-CP cũng như đăng ký hoạt động. Tuy nhiên, Nghị định này lại
Thông tư số 02/2018/TT-BTP của Bộ Tư pháp không hề quy định thời hạn cụ thể bao nhiêu ngày
ban hành và hướng dẫn một số biểu mẫu về tổ Trung tâm trọng tài phải đăng ký thay đổi nội dung
chức và hoạt động hòa giải thương mại đều giấy đăng ký hoạt động, và tất nhiên, không hề có
không có nội dung nào đề cập đến việc Trung chế tài được quy định cho hành vi không đăng ký
tâm hòa giải thương mại có bắt buộc phải xây thay đổi. Câu chuyện tiếp nối là, nếu một Trung
dựng điều lệ không, nếu bắt buộc thì phải xây tâm trọng tài không đăng ký thay đổi nội dung
dựng vào thời điểm nào và cần có những nội Giấy đăng ký hoạt động như vậy, thì những thỏa
dung gì trong điều lệ này.
thuận hòa giải thành được thực hiện tại Trung tâm
Theo quan điểm tác giả, pháp luật cần quy trọng tài này có giá trị pháp lý hay không, đó là câu
định chi tiết hơn vế vấn đề điều lệ của Trung tâm hỏi không dễ trả lời. Tác giả cho rằng, pháp luật
hòa giải thương mại. Cụ thể, cần bổ sung thêm dự cần bổ sung quy định “Trung tâm trọng tài được
thảo điều lệ vào danh mục các tài liệu mà chủ thể bổ sung hoạt động hòa giải thương mại phải thực
cần gửi đến Bộ Tư pháp khi nộp hồ sơ đề nghị hiện đăng ký thay đổi nội dung Giấy đăng ký hoạt
thành lập Trung tâm hòa giải thương mại (Điều 21 động tại Sở Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc
NĐ số 22/2017/NĐ-CP). Ngoài ra, cũng cần quy Trung ương nơi Trung tâm đăng ký hoạt động
định cụ thể những nội dung cơ bản cần có trong dự trong thời hạn 30 ngày”, tương tự như quy định
thảo điều lệ này, ví dụ như: tên của Trung tâm hòa với Trung tâm hòa giải thương mại tại Khoản 1
giải thương mại; trụ sở chính; lĩnh vực hoạt động; Điều 22 NĐ số 22/2017/NĐ-CP.
thời gian hoạt động; cơ cấu tổ chức, cơ chế quản
Thứ sáu, về nghĩa vụ của Trung tâm hòa giải
trị, tổ chức lại, giải thể Trung tâm hòa giải thương thương mại.
mại; người đại diện theo pháp luật của Trung tâm
Điểm c, Khoản 2 Điều 24 NĐ số 22/2017/NĐ-
hòa giải thương mại, quyền và nghĩa vụ của người CP quy định một trong các nghĩa vụ của Trung
đại diện theo pháp luật; tên Chủ tịch Trung tâm tâm hòa giải thương mại là: “Ban hành quy tắc
hòa giải thương mại và danh sách các sáng lập đạo đức và ứng xử của hòa giải viên thương mại”.
viên; phương thức thay đổi Chủ tịch và sáng lập Việc tổ chức hòa giải có thể ban hành quy tắc đạo
viên của Trung tâm hòa giải thương mại; điều kiện đức và ứng xử nghề nghiệp của hòa giải viên là
kết nạp, khai trừ hòa giải viên; quyền và nghĩa vụ điều hợp lý. Tuy nhiên, Nghị định lại không hề
của hòa giải viên; chế độ lưu trữ hồ sơ, tài liệu; quy định đối với các hòa giải viên độc lập thì hoạt
thể thức thông qua điều lệ; thể thức công bố Quy động dựa trên quy tắc đạo đức và ứng xử nghề
tắc tố tụng của Trung tâm hòa giải;…
Thứ năm, về thủ tục đăng ký hoạt động hòa quyền nên ban hành bộ quy tắc đạo đức và ứng xử
giải thương mại. nghề nghiệp bắt buộc, áp dụng chung cho tất cả
nghiệp nào. Tác giả cho rằng, các cơ quan có thẩm
Khoản 1 Điều 22 NĐ số 22/2017/NĐ-CP quy hòa giải viên. Các tổ chức hòa giải thương mại có
định trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày quyết thể sử dụng bộ quy tắc đạo đức chung này, và cũng
định cấp giấy phép thành lập của Trung tâm hòa có thể ban hành quy tắc đạo đức riêng dành cho
giải thương mại có hiệu lực, Trung tâm hòa giải hòa giải viên thuộc trung tâm mình với những điều
thương mại gửi hồ sơ đăng ký hoạt động đến Sở kiện và tiêu chuẩn cao hơn.
Tư pháp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
Thứ bảy, về mối quan hệ giữa hòa giải
nơi Trung tâm đặt trụ sở. Hết thời hạn này, nếu thương mại và các phương thức giải quyết tranh
Trung tâm hòa giải thương mại không đăng ký chấp khác.
34
Soá 08/2021 - Naêm thöù möôøi saùu
Thực tế hiện nay cho thấy, rất nhiều điều
Nhà nước cũng cần hỗ trợ xúc tiến hình thành
khoản giải quyết tranh chấp có nội dung các bên một mạng lưới các Trung tâm hòa giải thương mại;
sẽ giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ hòa giải viên; xây
mại trước khi đưa vụ việc ra Tòa án hoặc trọng dựng bộ quy tắc về hòa giải. Cần nghiên cứu, tham
tài thương mại. Vấn đề đặt ra ở đây, nếu đã có khảo những bộ quy tắc hòa giải hiện đại và được áp
thỏa thuận như vậy nhưng một trong các bên lại dụng rộng rãi trong thực tiễn giải quyết tranh chấp
không thông qua bước hòa giải mà khởi kiện thương mại như Bộ Quy tắc hòa giải của
thẳng đến Tòa án, trọng tài thì Tòa án, Trọng tài UNCITRAL được Đại hội đồng Liên hiệp quốc
có thụ lý vụ việc để giải quyết hay không; vấn đề giới thiệu tháng 12/1980. Ngoài ra, năm 2002,
này chưa được làm rõ trong các quy định pháp UNCITRAL xuất bản Luật mẫu về Hòa giải
luật hiện hành.
thương mại quốc tế. Giống như Luật mẫu của
Khi tham khảo Luật TTTM năm 2010, tác giả UNCITRAL về Trọng tài thương mại quốc tế, Luật
nhận thấy Điều 6 có quy định: “Trong trường này được dùng như một bản hướng dẫn và khuyến
hợp các bên tranh chấp đã có thoả thuận trọng cáo cho các quốc gia muốn ban hành pháp luật về
tài mà một bên khởi kiện tại Toà án thì Toà án hòa giải.
phải từ chối thụ lý, trừ trường hợp thoả thuận
Hoà giải thương mại là một phương thức
trọng tài vô hiệu hoặc thoả thuận trọng tài không giải quyết tranh chấp rất phổ biến trên thế giới,
thể thực hiện được”. Tương tự như Luật TTTM, nhưng vẫn còn khá mới mẻ ở Việt Nam. NĐ số
pháp luật hòa giải thương mại nên quy định nội 22/2017/NĐ-CP mới là văn bản pháp luật hoàn
dung sau: “Nếu các bên đã có thỏa thuận hòa chỉnh đầu tiên quy định một cách tương đối
giải và cam kết không khởi kiện ra Tòa án hoặc đầy đủ các vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt
trọng tài trong một thời hạn hợp lý thì Hội đồng động hoà giải thương mại. Mặc dù vậy, có thể
trọng tài và Tòa án phải thừa nhận hiệu lực của thấy các quy định của Nghị định này vẫn còn
thỏa thuận đó và từ chối thụ lý vụ việc cho đến những tồn tại, vướng mắc, bất cập nhất định.
hết thời hạn cam kết”. Đây là một nội dung vô Hoàn thiện pháp luật về hòa giải thương mại
cùng quan trọng, bởi việc quy định mối quan hệ nói chung, hoàn thiện pháp luật về tổ chức hòa
giữa hòa giải với Trọng tài, hòa giải với Tòa án giải thương mại nói riêng là yêu cầu cần được
sẽ tạo điều kiện thực hiện các điều khoản này đặt ra từ thực tiễn hiện nay, để góp phần tạo
một cách dễ dàng và thuận lợi hơn. Điều này nên hành lang pháp lý an toàn và thuận lợi cho
cũng góp phần nâng cao vị thế của các Trung tâm các chủ thể kinh doanh trong giải quyết các
hòa giải thương mại, làm các bên tranh chấp tôn tranh chấp thương mại phát sinh bằng phương
trọng thỏa thuận hòa giải do chính mình lập ra. thức hòa giải./.
Thứ tám, về vai trò của nhà nước, pháp luật
trong sự phát triển của các Trung tâm hòa giải
thương mại tại Việt Nam.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
trangchitiet.aspx?portalid=1&idmenu=
Pháp luật hiện hành chưa cho thấy vai trò 226&idtin=1358.
thúc đẩy sự phát triển của hoà giải thương mại
thông qua các quy định khuyến khích mô hình phong to-chuc/-/asset_publisher /8ow5lbyyc
này. Trên cơ sở nhận thức về lợi ích của phương WKx/content/danh-sach-hoa-giai-vien-thuong-
thức giải quyết tranh chấp bằng hòa giải, thông mai-vu-viec-to-chuc-hoa-giai-thuong-mai-tren-
qua pháp luật cũng như các giải pháp khác, Nhà dia-ban-thanh-pho-ho-chi-minh?101_INSTANC
nước cần có một chính sách nhất quán về việc E_8ow5lbyycWKx_enableXemTheoNgay=true.
khuyến khích các bên giải quyết tranh chấp của
họ bằng con đường hòa giải thương mại. Ví dụ cn=118&tc=5980.
như trong lĩnh vực lao động hay đất đai, có thể
quy định một số tranh chấp bắt buộc phải thông mai-phat-huy-loi-the-680100.html.
qua hòa giải trước khi giải quyết tranh chấp tại
Tòa án.
about-smc/.
35
6 trang
8540
Free
Bạn đang xem tài liệu "Pháp luật về tổ chức hòa giải thương mại theo quy định tại nghị định số 22/2017/NĐ-CP của Chính phủ - Thực trạng và hướng hoàn thiện", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phap_luat_ve_to_chuc_hoa_giai_thuong_mai_theo_quy_dinh_tai_n.pdf
