Pháp luật của một số nước đối với bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội và giá trị tham khảo đối với Việt Nam
PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐỐI VỚI BẠO LỰC NGÔN TỪ...
TRÊN MẠNG XÃ HỘI VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO ĐỐI VỚI VIỆT NAM
NGUYỄN THỊ CHÂM - GIANG PHƯƠNG THẢO
- BÙI THỊ VIỆT ANH*
Bài viết phân tích một số quy định trong pháp luật một số quốc gia trên thế giới và
pháp luật Việt Nam về vấn đề bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội trong thời đại công nghệ
4.0. Từ đó, rút ra một số giá trị tham khảo cho các nhà lập pháp để hoàn thiện quy định
về vấn đề bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội trong thời gian tới.
Từ khóa: Quấy rối qua mạng, bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội, danh dự và nhân phẩm.
Ngày nhận bài: 07/8/2020; Biên tập xong: 17/8/2020; Duyệt đăng: 30/8/2020.
The article analyzes a number of legal provisions in some countries and
Vietnamese’s laws on verbal violence on social networks considering potential impacts
of the Industrial Revolution 4.0; then suggests some references for lawmakers to
improve regulations on verbal violence on social networks in the near future.
Keywords: Cyberstalking, verbal violence on social networks, honor and dignity.
1. Khái niệm bạo lực, bạo lực ngôn từ dụng không đúng mục đích. Khá nhiều
người lựa chọn mạng xã hội là nơi để bày
tỏ quan điểm cá nhân của mình về người
khác, thậm chí đưa ra những ngôn ngữ
xúc phạm để vùi dập họ. Đây được coi là
hành vi bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội.
Thuật ngữ “bạo lực ngôn từ trên mạng
xã hội” chưa được nhiều người biết đến
và chưa có nhiều nghiên cứu liên quan.
Các kết quả tìm kiếm về vấn đề này đưa
ra thường là: bạo lực mạng, bạo lực ngôn
ngữ trực tuyến, bạo lực ngôn ngữ mạng,
bạo lực trực tuyến, bắt nạt qua mạng, bạo
lực Internet, lạm dụng trực tuyến, bạo lực
tinh thần trên mạng xã hội hay xúc phạm
và bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội
Bạo lực ngôn từ là một khái niệm còn
mới ở Việt Nam cũng như trên thế giới.
Trong tiếng Anh, bản dịch gần nghĩa nhất
với khái niệm bạo lực ngôn từ là verbal
violence, cụ thể hơn chính là hành vi dùng
ngôn từ để tấn công, công kích, xúc phạm
một hay nhiều người (verbal abuse). Bạo
lực ngôn từ là hành vi sử dụng ngôn ngữ
vượt quá giới hạn, thể hiện khi nói hoặc
viết nhằm đe dọa, xúc phạm, hạ thấp giá
trị người khác, vô hình gây nên những tổn
thương tâm lý cho người tiếp nhận.
Bạo lực ngôn từ là một thực trạng nan
giải ở Việt Nam cũng như nhiều quốc
gia trên thế giới. Đặc biệt, trong thời đại
các mạng xã hội phát triển như hiện nay,
vấn đề này trên mạng xã hội ngày càng
nguy hiểm và gây ra nhiều hệ lụy xấu
cho xã hội. Mạng xã hội được ví như con
dao 2 lưỡi ẩn chứa nhiều vấn đề bất cập
1
mạng.
Tóm lại, bạo lực ngôn từ trên mạng xã
hội là hành vi lạm dụng ngôn ngữ của cư dân
mạng khi sử dụng mạng xã hội trong không
gian ảo (Internet) nói riêng và là một phần mở
rộng của bạo lực xã hội nói chung nhằm đe
* ꢀSinh viên khoa Pháp luật quốc tế, Trường Đại
và hiểm họa khó lường đối với người sử học Luật Hà Nội
Số chuyên đề 03 - 2020
Khoa học Kiểm sát 129
PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐỐI VỚI BẠO LỰC NGÔN TỪ...
dọa, xúc phạm, hạ thấp giá trị người khác, thꢀa đã thông qua một trong những đạo luật
mãn cảm xúc cá nhân, vô hình gây nên những tấn công mạng đầu tiên vào năm 2004.
Đó là Dự luật Hạ viện thay thế 27713,
trong đó tuyên bố một người sử dụng
liên lạc điện tử với “ý định quấy rối, đe dọa,
hành hạ hoặc làm xấu hổ bất kꢁ người nào
khác” bằng ngôn ngữ dâm dục, tục tĩu;
ngôn ngữ ám chỉ các mối đe dọa vật lý
hoặc liên tục quấy rối một người thì được
coi là tội nhẹ. Tuy nhiên, tính hợp hiến
của luật này đã bị phản đối tại các tòa
án. Tháng 2 năm 2019, thẩm phán Ronald
B. Leighton của Tòa án Hoa Kỳ tại Quận
Tây Washington phán quyết rằng quy
định trong đạo luật trên có thể bao gồm
“một loạt các lời nói không tục tĩu, không
đe dọa” và “kết quả là ngay cả những lời
chỉ trích công khai về các nhân vật công
chúng, các quan chức nhà nước có thể bị
truy tố và trừng phạt hình sự”4.
Ngày 30/6/2008, thống đốc bang
Missouri, Maꢁ Blunt đã ký một dự luật
cập nhật luật tiểu bang chống quấy rối
bằng cách loại bỏ quy định yêu cầu thông
tin quấy rối phải được viết hoặc thực hiện
qua điện thoại. Theo đó, quấy rối từ máy
tính, tin nhắn văn bản và các thiết bị điện
tử khác giờ đây cũng có thể được coi là bất
hợp pháp. Dự luật Thượng viện này mang
tên “Sửa đổi các điều khoản khác nhau liên
tổn thương tâm lý cho người tiếp nhận, thậm
chí ảnh hưởng tới thể chất và có thể thiệt hại
cả tính mạng.
2. Pháp luật của một số quốc gia trên thế
giới về bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội
Hiện nay, sự phát triển của công nghệ
4.0 đưa lại nhiều cơ hội về phát triển các
mặt của đời sống xã hội nhưng cũng đặt
ra những thách thức không nhỏ trong
việc bảo vệ quyền con người, trong đó
bao gồm vấn đề bảo vệ cá nhân trước thực
trạng bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội.
Pháp luật của các quốc gia trên thế giới
đã ghi nhận và bảo vệ để cá nhân không
bị tấn công trên môi trường mạng xã hội
ở một số cấp độ và khía cạnh nhất định.
Tại Hoa Kỳ, hiện có 22 trong số 52 tiểu
bang của Hoa Kỳ đã quy định các điều
khoản của luật hình sự liên quan đến bạo
lực mạng với mức án từ ba tháng đến
hơn 10 năm1. Năm 2009, Bộ luật hình sự
tiểu bang Texas đã được sửa đổi, bổ sung
thêm mục 33.07 vào Phần 1 Chương 332.
Nội dung điều luật này nói về những
hành vi tấn công mạng như gửi thư điện
tử, tin nhắn, v.v. với mục đích tìm kiếm
thông tin về người khác khi họ không cho
phép, có ý định lừa đảo, lừa gạt hoặc làm
hại người khác. Tiểu bang Washington
3ꢀ Dự luật Hạ viện thay thế 2771 Tiểu bang
Washington (Hoa Kỳ), tại: hꢁp://lawꢃlesext.leg.
1ꢀ
徐才淇, “论网络暴力行为的刑法规制” (Về các wa.gov/biennium/2003-04/Pdf/Bills/House%20
quy định hình sự của bạo lực mạng), tại: hꢁp:// Passed%20Legislature/2771-S.PL.pdf#page=1,
fbclid=IwAR3wCzEjSZXiJb3FWinYWC49R8aP 4ꢀ Gene Johnson, Associated Press, “Federal judge
Fo_AViwlJO2A1KWa9eNo57dIgHlNgTs, truy cập blocks Washington state cyberstalking law” (Thẩm
ngày 15/3/2020.
phán liên bang chặn luật tấn công mạng của tiểu
2ꢀ
Bộ luật Hình sự Tiểu bang Texas (Hoa Kỳ), tại: bang Washington), tại: hꢁps://komonews.com/
shtml?ꢂclid=IwAR3x9xS9m3yzVZ1gxuK1q84ZB state-cyberstalking-law?ꢂclid=IwAR2mB-H5Ygd
WTchWHZ2MSyNqKzImLIxpkG-lXX_AF45M8, nAQAQWQts0e2aRBKmD0l8Jdhi2lP69hkZRIClv
truy cập ngày 20/3/2020.
g6vP75LMOM, truy cập ngày 23/3/2020.
130 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
NGUYỄN THỊ CHÂM - GIANG PHƯƠNG THẢO - BÙI THỊ VIỆT ANH
quan đến theo dõi và quấy rối.”, ký hiệu là
SB 818 (HCS SS SCS SBs 818 & 795)1.
Tại Hà Lan, theo khoản c, d Điều 137
Luật Hình sự nước này, các hành vi phỉ
báng công cộng bị nước này ngăn cấm,
bao gồm hình thức lời nói, viết, minh họa
Theo luật pháp Hoa Kỳ, ở cấp Liên
bang, phỉ báng và vu khống không phải
là tội hình sự, mặc dù đến nay vẫn còn
hơn 20 tiểu bang quy định một số hình
thức phỉ báng có thể là tội hình sự. Tuy
nhiên, khái niệm và quy định về tội phỉ
báng của các bang không đồng nhất. Một
số bang ngoài việc quy định phải nộp
tiền phạt thì bị cáo còn có thể phải ngồi
tù (imprisonment) hoặc bị buộc làm việc
nặng (hard labor). Dù vậy, xu hướng ở
Hoa Kỳ là các bang dần bỏ quy định phỉ
báng là tội hình sự, chẳng hạn như bang
Columbia đã bỏ quy định này từ năm
2001, Arkansas từ năm 2005, Colorado
kích động thù ghét dựa trên chủng tộc,
7
4
tôn giáo, xu hướng tính dục .
Tại Pháp, cũng như bất kỳ phương
tiện nào khác, tự do ngôn luận và giao
tiếp trên internet không thể là một sự
tự do tuyệt đối. Đó là một quyền tự do
thường đi kèm với những hạn chế, ít nhất
là trong truyền thống pháp luật châu Âu
nói chung và Pháp nói riêng. Điều này
cũng được ghi nhận trong Điều 11 Tuyên
ngôn nhân quyền và dân quyền năm 1789
8
5
của Pháp . Sự tôn trọng tự do ngôn luận
từ năm 2012, Georgia từ năm 2015, v.v5
2
không có nghĩa là cho phép phỉ báng,
tấn công vào phẩm giá của những người
khác bằng những thông điệp, âm thanh,
Còn Liên minh châu Âu (EU), tại châu
Âu, việc hạn chế những phát ngôn thù
ghét trên Internet được tập trung thể hiện
thông qua Bộ Quy tắc Ứng xử của EU và
cam kết hành động của các công ty công
nghệ thông tin lớn như Facebook, You-
tube, Twiꢁer, v.v mà không loại trừ trách
nhiệm của các công ty này. Đối với từng
quốc gia, các quy định về chống phát ngôn
thù ghét thường nằm trong các đạo luật
bảo vệ trật tự công như Luật Hình sự, Luật
hình ảnh hoặc dàn dựng việc khiêu dâm
9
6
trẻ em . Luật hình sự của Pháp quy định
rõ ràng bắt nạt tinh thần mà tạo cơ sở
cho bạo lực mạng sẽ bị trừng phạt, với
mức án tối đa là 1 năm tù và phạt 15.000
euro. Các vụ bạo lực mạng có thể được
đệ trình để tự truy tố hình sự. Nạn nhân
của bạo lực trực tuyến trên các nền tảng
truyền thông, địa chỉ email, blog, mạng
xã hội và các nền tảng trực tuyến khác có
Trật tự công và thường được xếp cùng các
6
3
nội dung chống “phỉ báng”, “bôi nhọ” :
1ꢀ Dự luật Thượng viện 818 Tiểu bang Missouri (Hoa 7ꢀ Rebecca Thomas, Tlđd.
8
Kỳ), tại: hꢁp://missourilawyershelp.org/wp-content/
Điều 11 Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền
uploads/2014/07/bill-summary.pdf, truy cập ngày năm 1789 của Pháp: “Tự do biểu đạt các tư tưởng,
24/3/2020.
ý nghĩ là một trong những quyền quý báu nhất của
5ꢀ PGS.TS. Vũ Công Giao, Nguyễn Đình Đức: con người. Tất cả công dân có quyền phát ngôn,
“Chống phát ngôn thù ghét, phꢂ báng trên Internet ở viết, xuất bản một cách tự do, trừ trường hợp xác
Hoa Kꢁ, Liên minh châu Âu và kinh nghiệm tham khảo định để giới hạn quyền này theo luật”.
9ꢀ
cho Việt Nam”, Phạm vi và giới hạn của tự do Internet,
PGS.TS. Nguyễn Hoàng Anh, “Internet với tự do
NXB. Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2018, tr.268.
biểu đạt và quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân trong pháp
6ꢀ Rebecca Thomas, “Legislative Provisions for Hate luật Cộng hòa Pháp”, Phạm vi và giới hạn của tự do
Crime across EU Member States”, 6/2004, Institute Internet, NXB. Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2018,
for Conflict Research.
tr.337.
Số chuyên đề 03 - 2020
Khoa học Kiểm sát 131
PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐỐI VỚI BẠO LỰC NGÔN TỪ...
thể gọi đường dây nóng miễn phí để báo
Ở Việt Nam, quyền con người, quyền
cáo ẩn danh.10
và nghĩa vụ cơ bản của công dân luôn được
tôn trọng và bảo đảm. Hiến pháp nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam quy
định danh dự và nhân phẩm luôn được
pháp luật bảo hộ. Mặc dù nước ta chưa
có văn bản pháp luật quy định trực tiếp
về vấn đề bạo lực ngôn từ trên mạng xã
hội cũng như các phương thức bảo vệ cá
nhân khỏi các hành vi bạo lực này nhưng
một số quy định trong các văn bản pháp
luật hiện nay quy định có liên quan đến
vấn đề này.
Trong lĩnh vực dân sự, Điều 34 Bộ
luật dân sự (BLDS) năm2015 quy định về
quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm,
uy tín. Bộ luật này cũng quy định các
phương thức bảo vệ quyền dân sự, trong
đó bao gồm: “Khi quyền nhân thân của cá
nhân bị xâm phạm thì người đó có quyền tự
mình cải chính; yêu cầu người vi phạm hoặc
yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền buộc
người vi phạm chấm dứt hành vi, xin lỗi, cải
chính công khai; yêu cầu người vi phạm hoặc
yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền buộc
người vi phạm bồi thường thiệt hại”. Hay
như quy định tại khoản 1 Điều 584 BLDS
năm 2015 về căn cứ phát sinh trách nhiệm
bồi thường thiệt hại, Điều 592 BLDS năm
2015 về cách xác định thiệt hại do danh
dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm. Đây
là những quy định chung bảo vệ quyền
nhân thân của cá nhân, trong đó bao gồm
cả vấn đề bảo vệ quyền nhân thân của cá
nhân (danh dự, nhân phẩm, uy tín...) trên
không gian mạng nói riêng.
1
Tại Đức, Luật cải thiện thực thi pháp
luật trên các mạng xã hội (NetzDG), được
Quốc hội thông qua ngày 30/6/2017, có hiệu
lực từ ngày 1/10/2017, chỉ gồm sáu điều.
Trong cuộc sống hằng ngày, người Đức gọi
NetzDG là “Luật kiểm soát Facebook”. Luật
này quy định các quy tắc mà các nhà cung
cấp mạng xã hội phải tuân thủ khi xử lý
khiếu nại của người dùng về tội phạm gây
hận thù, các nội dung tội phạm khác trên
mạng và nghĩa vụ báo cáo theo hằng quý.
Ngoài ra, nạn nhân của các hành vi vi phạm
nhân cách trên mạng được quyền có thông
tin về hiện trạng dữ liệu của người vi phạm
dựa trên lệnh của Tòa án. Luật này là tất yếu
trước sự phổ biến ngày càng tăng của tội
phạm gây hận thù và các nội dung tội phạm
khác, đặc biệt trên các mạng xã hội như
Facebook, YouTube và Twiꢁer. Một số nghĩa
vụ được áp dụng đối với các nhà cung cấp
mạng xã hội trong quy định của NetzDG.
Đó là nghĩa vụ báo cáo, quản lý khiếu nại
và nghĩa vụ chỉ định người đại diện, người
được phép nhận tống đạt. Cốt lõi của việc
quản lý khiếu nại là nhà cung cấp mạng xã
hội có nghĩa vụ xóa các nội dung bất hợp
pháp theo quy định của NetzDG sau khi
biết, kiểm tra hoặc chặn truy cập21.
3. Pháp luật liên quan đến bạo lực
ngôn từ trên mạng xã hội tại Việt Nam
10ꢀ Tian Shi, Wang Yuan, Chen Lidan: “Thế giới ảo,
tại sao ngừng bắt nạt”, Nhân dân Nhật báo, ngày
13 tháng 5 năm 2015, Phiên bản 22, truy cập ngày
20/02/2020.
Trong lĩnh vực hành chính, Luật Xử lý
vi phạm hành chính quy định hành vi xúc
phạm danh dự, nhân phẩm người khác tại
Khoản 11 Điều 12: “Xâm phạm tính mạng,
sức khꢀe, danh dự, nhân phẩm của người bị
xử phạt vi phạm hành chính, người bị áp dụng
2ꢀ1
Đông Á, “Truyền thông, an ninh mạng và luật
pháp”, tại: hꢁps://nhandan.com.vn/binh-luan-phe-
phan/truyen-thong-an-ninh-mang-va-luat-phap-
451025/?ꢂclid=IwAR2CKe_NjCFP9WVMW2PZ6
2AdM51U8hGbMghRYvUn0onm9WDypxLDRW-
pZZM, truy cập ngày 29/3/2020.
132 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
NGUYỄN THỊ CHÂM - GIANG PHƯƠNG THẢO - BÙI THỊ VIỆT ANH
biện pháp xử lý hành chính, người bị áp dụng
biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm
hành chính, người bị áp dụng các biện pháp
cưỡng chế thi hành quyết định xử lý vi phạm
hành chính”. Khoản 5 Điều 90 và khoản 1
Điều 94 Luật này cũng quy định người từ
đủ 18 tuổi trở lên thực hiện hành vi xâm
phạm danh dự, nhân phẩm của công dân
hoặc người nước ngoài 02 lần trở lên trong
06 tháng nhưng chưa đến mức truy cứu
trách nhiệm hình sự thì bị áp dụng biện
pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn;
nặng hợn bị đưa vào cơ sở giáo dục bắt
buộc. Cũng giống như BLDS năm 2015,
các văn bản trong lĩnh vực hành chính chỉ
mới quy định vấn đề bảo vệ quyền nhân
thân của cá nhân nói chung mà chưa có
quy định riêng để bảo vệ cá nhân trước sự
tấn công của các hành vi bạo lực ngôn từ
trên mạng xã hội.
a) Xúc phạm nghiêm trọng danh dự, uy
tín, nhân phẩm của người khác;
b) Thông tin bịa đặt, sai sự thật xâm phạm
danh dự, uy tín, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại
đến quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ
chức, cá nhân khác.”
Luật này cũng quy định các biện pháp
bảo vệ an ninh mạng tại Điều 5. Trong đó,
tại điểm n khoản 1 Điều này quy định cơ
quan có thẩm quyền có thể sử dụng các
biện pháp khác theo pháp luật về xử lý
vi phạm hành chính. Các biện pháp hành
chính có thể áp dụng ở đây là biện pháp
giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc
đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc dựa vào
khoản 5 Điều 90 và khoản 1 Điều 94 Luật
Xử lý vi phạm hành chính nêu trên. Luật
An ninh mạng năm 2018 là văn bản quy
định trực tiếp các vấn đề liên quan tới môi
trường mạng xã hội. Do đó, các vấn đề về
sử dụng ngôn từ, thông tin trên mạng xã
hội cũng được đề cập trực tiếp trong văn
bản này.
Theo Luật An ninh mạng năm 2018,
điểm d khoản 1 Điều 8 quy định việc
sử dụng không gian mạng để thực hiện
hành vi thông tin sai sự thật gây hoang
mang trong nhân dân, gây thiệt hại
cho hoạt động kinh tế - xã hội, gây khó
Ngoài ra, tại Khoản 9 Điều 6 Quy chế
công tác sinh viên đối với chương trình
đạo tạo hệ chính quy ban hành kèm
khăn cho hoạt động của cơ quan nhà theo Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT ngày
nước hoặc người thi hành công vụ, xâm 05/4/2016 quy định các hành vi sinh viên
không được làm trên mạng xã hội như
sau: “Đăng tải, bình luận, chia sẻ bài viết,
hình ảnh có nội dung dung tục, bạo lực, đồi
trụy, xâm phạm an ninh quốc gia, chống phá
Đảng và Nhà nước, xuyên tạc, vu khống, xúc
phạm uy tín của tổ chức, danh dự và nhân
phẩm của cá nhân trên mạng Intenet.”.
Từ những quy định pháp luật trên, có
thể thấy:
Thứ nhất, các quy định pháp luật ở
nước ta vẫn còn chung chung, chưa rành
mạch về vấn đề bạo lực ngôn từ trên mạng
xã hội. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay,
phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ
quan, tổ chức, cá nhân khác là một trong
những hành vi bị nghiêm cấm về an ninh
mạng. Khoản 3 Điều 16 Luật này cũng
quy định về phòng ngừa, xử lý thông tin
trên không gian mạng có nội dung tuyên
truyền chống Nhà nước Cộng hòa xã hội
chủ nghĩa Việt Nam; kích động gây bạo
loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công
cộng; làm nhục, vu khống; xâm phạm
trật tự quản lý kinh tế:
“3. Thông tin trên không gian mạng có nội
dung làm nhục, vu khống bao gồm:
Số chuyên đề 03 - 2020
Khoa học Kiểm sát 133
PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ NƯỚC ĐỐI VỚI BẠO LỰC NGÔN TỪ...
vấn đề sử dụng ngôn từ xâm phạm danh
Thứ nhất, cần xây dựng khái niệm rõ
dự, nhân phẩm, uy tín của người khác ràng về xúc phạm, bôi nhọ danh dự, nhân
trên mạng xã hội ngày càng nhiều và diễn phẩm người khác trên mạng xã hội để
biến phức tạp;
phân biệt với các hình thức khác.
Thứ hai, chưa có khái niệm về bạo lực
Thứ hai, không cần thiết phải xây dựng
ngôn từ trên mạng xã hội nên người bị một bộ luật riêng quy định tội danh phỉ báng
thiệt hại rất khó chứng minh. Hành vi xúc như nước Đức mà có thể lồng ghép các quy
phạm danh dự, nhân phẩm người khác định về bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội vào
xảy ra trên mạng xã hội có thể là những các văn bản pháp luật đã có sẵn như Bộ luật
bình luận ác ý, miệt thị, chê bai, xúc phạm hình sự năm 2015, BLDS năm 2015, Luật An
nặng nề tại những bài viết, hình ảnh, ninh mạng 2019, Luật Xử lý vi phạm hành
video mà nạn nhân đăng lên mạng xã hội. chính 2012... Tuy nhiên, các điều luật cần đạt
Thông thường, bạo lực ngôn từ trên mạng được sự thống nhất cao, tránh chồng chéo
xã hội là bạo lực tập thể nên những vụ giữa các văn bản luật với nhau.
việc này thường sẽ kéo dài lâu và phức
tạp, đòi hỏi phải có thời gian theo đuổi và
đôi khi, chính người bị thiệt hại cũng sẽ
dễ dàng mệt mỏi và buông xuôi. Những
kẻ gây ra những tổn thương, thậm chí
là cái chết cho người khác vẫn nhởn nhơ
ngoài vòng pháp luật.
Thứ ba, việc chống bạo lực ngôn từ trên
mạng xã hội cần sự kết hợp chặt chẽ giữa
cơ quan chức năng và các công ty công
nghệ thông tin. Luật An ninh mạng của
nước ta hiện nay cũng như các luật khác
có liên quan chưa có chế định quy định
quyền và nghĩa vụ của nhà cung cấp các
Thứ ba, cơ quan quản lý nhà nước về trang mạng xã hội để hạn chế vấn đề bạo
báo chí và truyền thông không cấp phép, lực ngôn từ trên không gian mạng. Pháp
cũng không quản lý các trang mạng xã hội luật Việt Nam cần có những học hỏi nhất
mà chỉ quản lý đơn vị cung cấp dịch vụ định các quy định trong NetzDG của Đức
mạng. Vì vậy, người dùng có thể là những để quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của
người dùng giả, lập ra chỉ để chửi bới, nhà cung cấp các trang mạng.
mặc nhiên xúc phạm người khác mà khó
có thể biết được. Đây cũng là một điểm
cần lưu ý, đòi hỏi pháp luật cũng như các
nhà mạng cần phải có những quy định,
chế tài để ngăn chặn tình trạng này.
Thứ tư, bên cạnh việc quy định quyền
và nghĩa vụ của các nhà cung cấp các
trang mạng xã hội, cần phải có chế định
quy định về trách nhiệm của các cá nhân
đối với bất kì bài viết, phát ngôn, bình
4. Một số giá trị tham khảo đối với luận, báo cáo những người dùng ảo giúp
Việt Nam
các nhà mạng trong việc lọc người dùng…
trên mạng xã hội để nâng cao trách nhiệm
của cư dân mạng.
Từ thực tiễn pháp luật về bạo lực ngôn
từ trên mạng xã hội ở một số quốc gia trên
thế giới và trong bối cảnh mà bạo lực ngôn
Thứ năm, cần có những tiêu chuẩn đặc
từ trên mạng xã hội ở Việt Nam đang diễn biệt trong việc bảo vệ người của công
ra ngày một nhiều hơn, Việt Nam có thể chúng, nghệ sĩ, những người có sức ảnh
học tập để hoàn thiện pháp luật về vấn đề hưởng trong xã hội vì họ là những người
này như sau:
thường xuyên và dễ chịu tổn thương nhất
134 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
NGUYỄN THỊ CHÂM - GIANG PHƯƠNG THẢO - BÙI THỊ VIỆT ANH
2PZ62AdM51U8hGbMghRYvUn0onm9WDypx-
LDRW-pZZM, truy cập ngày 29/3/2020.
bởi dư luận, những lời lẽ xúc phạm, phỉ
báng trên mạng xã hội. Tuy nhiên, vẫn
phải duy trì tính phản biện mạnh mẽ của
xã hội đối với các sự kiện xã hội, nhất là
đối với các cán bộ nhà nước, chính sách
công, những người nổi tiếng có ảnh hưởng
tới đạo đức xã hội.
Thứ sáu, hướng dẫn dư luận trực tuyến
là một phương pháp quan trọng để hạn
chế bạo lực ngôn ngữ trực tuyến. Trong
phương pháp này, chúng ta có thể tham
khảo, học tập đất nước Maritius ban hành
Hướng dẫn về Mạng xã hội12. Đó là một
chiến dịch nâng cao nhận thức với việc
cân nhắc chống lại đe doạ trực tuyến, tập
trung vào ý tưởng tôn trọng quyền của
người khác trực tuyến, đặc biệt là nhân
quyền./.
9. Gene Johnson, Associated Press, “Federal judge
blocks Washington state cyberstalking law” (Thẩm
phán liên bang chặn luật tấn công mạng của tiểu
bang Washington), tại: ] hꢁps://komonews.com/
news/local/federal-judge-blocks-washington-
state-cyberstalking-law?ꢂclid=IwAR2mBH5Ygd
nAQAQWQts0e2aRBKmD0l8Jdhi2lP69hkZRICl
vg6vP75LMOM, truy cập ngày 23/3/2020.
10. Hiến pháp Việt Nam năm 2013.
11. Luật An ninh mạng Việt Nam năm 2018.
12. Luật Hình sự Hà Lan năm 1881, sửa đổi, bổ sung
năm 2012.
13. Luật Hình sự Pháp năm 1993.
14. Luật Ứng xử truyền thông (Hoa Kỳ).
15. Luật Xử lý vi phạm hành chính Việt Nam năm
2012.
16. Quy tắc ứng xử về phát ngôn thù hận trái pháp
luật trên mạng năm 2016 (Liên minh châu Âu).
17. Vũ Công Giao, Nguyễn Đình Đức: “Chống phát
ngôn thù ghét, phꢂ báng trên Internet ở Hoa Kꢁ, Liên
minh châu Âu và kinh nghiệm tham khảo cho Việt
Nam”, Phạm vi và giới hạn của tự do Internet,
NXB. Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2018, tr.268.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2015.
2. Bộ luật hình sự Tiểu bang Texas (Hoa Kỳ).
18. Nguyễn Hoàng Anh, “Internet với tự do biểu đạt và
quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân trong pháp luật Cộng
hòa Pháp”, Phạm vi và giới hạn của tự do Internet,
NXB. Chính trị Quốc gia - Sự thật, 2018, tr.337.
3. Bộ luật hình sự Việt Nam năm 2015, sửa đổi, bổ
sung năm 2017.
4. Cyber Security Mauritius (Hướng dẫn về mạng
xã hội của Maritius) tại: hꢁp://cybersecurity.ncb. 19. Rebecca Thomas, “Legislative Provisions for Hate
Crime across EU Member States”, 6/2004, Institute
for Conflict Research.
20. Tian Shi, Wang Yuan, Chen Lidan (2015), “虚拟世
界，为什么不再欺负” (Thế giới ảo, tại sao ngừng
bắt nạt), Nhân dân Nhật báo, ngày 13 tháng 5
năm 2015, Phiên bản 22, truy cập ngày 20/02/2020.
21. Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT về quy chế công tác
sinh viên đối với chương trình đào tạo đại học hệ
chính quy.
mu/English/Documents/Knowledge%20Bank/
Guidelines/Guideline%20on%20Social%20Net-
works.pdf, truy cập ngày 20/02/2020.
5. Dự luật Hạ viện thay thế 2771 Tiểu bang Wash-
ington (Hoa Kỳ).
6. Dự luật Thượng viện 818 Tiểu bang Missouri
(Hoa Kỳ).
7. Đạo luật Mạng xã hội năm 2017 (Đức).
8. Đông Á, “Truyền thông, an ninh mạng và luật pháp”,
tại: hꢁps://nhandan.com.vn/binh-luan-phe-phan/
truyen-thong-an-ninh-mang-va-luat-phap-
451025/?fbclid=IwAR2CKe_NjCFP9WVMW-
22. Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền năm 1789
của Pháp.
23. 徐才淇, “论网络暴力行为的刑法规制” (Về các
quy định hình sự của bạo lực mạng), tại: hꢁp://
fbclid=IwAR3wCzEjSZXiJb3FWinYWC49R8aP
Fo_AViwlJO2A1KWa9eNo57dIgHlNgTs), truy
cập ngày 20/02/2020.
12ꢀ
Hướng dẫn về mạng xã hội của Maritius:
Knowledge%20Bank/Guidelines/Guideline%20on%20
Social%20Networks.pdf, truy cập ngày 20/02/2020.
Số chuyên đề 03 - 2020
Khoa học Kiểm sát 135
7 trang
20940
Free
Bạn đang xem tài liệu "Pháp luật của một số nước đối với bạo lực ngôn từ trên mạng xã hội và giá trị tham khảo đối với Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phap_luat_cua_mot_so_nuoc_doi_voi_bao_luc_ngon_tu_tren_mang.pdf
