Bài giảng Pháp luật đại cương - Bài 7, Phần 4: Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh

PHÁP LUẬT

VỀ GIẢI QUYẾT TRANH

CHẤP TRONG KINH DOANH

GIẢI QUYẾT

TRANH CHẤP

KINH DOANH

I. Khái niệm chung về giải quyết tranh chấp

trong hoạt động kinh doanh:

1. Định nghĩa:

Tranh chấp trong hoạt động kinh doanh là những

mâ u thuẫn phá t sinh giữa cá c chủ thể kinh doanh do

việc khô ng thực hiện hoặc thực hiện khô ng đúng

nghĩa vụ trong hoạt động kinh doanh

➔ Đặc trưng của tranh chấp trong kinh doanh là gắn liền với

hoạt động kinh doanh của cá c chủ thể kinh doanh, đều phản

á nh những xung đột về lợi í ch kinh tế giữa cá c bên tham gia

trong quan hệ kinh doanh.

2. Đặc điểm

Tranh chấp kinh doanh, thương mại có một số

dấu hiện đặc trưng sau:

+ Thứ nhất, tranh chấp về kinh doanh,

thương mại nảy sinh trực tiếp từ các quan hệ kinh

doanh và luôn gắn liền với hoạt động kinh doanh.

+ Thứ hai, giải quyết tranh chấp trong kinh

doanh, thương mại là vấn đề do các bên tranh chấp

tự định đoạt.

+ Thứ ba, các bên tranh chấp thường là chủ

thể kinh doanh, có tư cách thương nhân hoặc tư

cách nhà kinh doanh. (hoạt động TM một cách độc

lập, thường xuyên, phải đăng ký kinh doanh).

+ Thứ tư, tranh chấp kinh doanh, thương mại

là những tranh chấp mang yếu tố vật chất và

thường có giá trị lớn.

-> Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương

mại là việc các bên tranh chấp thông qua hình thức,

thủ tục thích hợp tiến hành các giải pháp nhằm loại

bỏ những mâu thuẫn, xung đột, bất đồng về lợi ích

kinh tế nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng

của mình.

II. Các hình thức giải quyết tranh chấp

trong kinh doanh

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh có thể được hiểu là

cá ch thức, phương phá p hay cá c hoạt động để điều chỉnh cá c

bất đồng, cá c xung đột nhằm khắc phục và loại trừ cá c tranh

chấp đã phá t sinh, nhằm bảo vệ quyền và lợi í ch hợp phá p

của cá c chủ thể kinh doanh, bảo vệ trật tự kỷ cương xã hội.

1.Thương lượng:

Là hình thức các bên tranh chấp cùng nhau

bàn bạc và đi đến thỏa thuận một biện pháp giải

quyết tranh chấp mà không cần đến sự tác động

hay giúp đỡ của người thứ ba.

Nếu các bên đạt được thỏa thuận, thỏa thuận

này được xem như một hợp đồng, là sự thống nhất

ý chí của các bên, các bên có nghĩa vụ phải thực

hiện thỏa thuận đó.

Thương lượng là phương thức phổ biến thích

hợp cho việc giải quyết tranh chấp kinh doanh,

thương mại.

Phương thức này từ lâu đã được giới thương

nhân ưa chuộng, vì nó đơn giản lại không bị ràng

buộc bởi các thủ tục pháp lý phiền phức, ít tốn kém

hơn và nói chung không làm phương hại đến quan

hệ hợp tác vốn có giữa các bên trong kinh doanh

cũng như giữ được các bí mật kinh doanh.

Bản chất của thương lượng được thể hiện qua

các đặc trưng cơ bản sau:

- Thứ nhất, các bên tự giải quyết gặp nhau

bàn bạc, thỏa thuận… mà không cần thông qua bên

thức ba trợ giúp.

- Thứ hai, quá trình thương lượng không chịu

sự ràng buộc bởi các quy định pháp luật.

- Thứ ba, việc thực thi kết quả thương lượng

hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự nguyện của các bên

tranh chấp mà không có cơ chế pháp lý bảo đảm.

Ưu điểm:

- Sự thuận tiện, nhanh chóng, đơn giản, linh

hoạt, hiệu quả và ít tốn kém.

- Bảo vệ uy tín cũng như bí mật trong kinh

doanh của các bên

Hạn chế:

- Kết quả của thương lượng phụ thuộc vào sự

hiểu biết và thái độ, thiện chí, hợp tác của các bên

tranh chấp.

- Kết quả thương lượng lại không được đảm

bảo bằng cơ chế pháp lý mang tính bắt buộc, mà

phụ thuộc vào sự tự nguyện thi hành của các bên.

- Nhiều trường hợp vì thiếu sự thiện chí, hợp

tác trong quá trình giải quyết vụ tranh chấp mà một

bên đã tìm mọi cách trì hoãn quá trình thương

lượng nhằm kéo dài vụ tranh chấp, nhất là khi thời

hiệu khởi kiện không còn nhiều.

Trong thực tế, việc thương lượng thường

được tiến hành ngay khi xảy ra tranh chấp, các bên

thỏa thuận biện pháp giải quyết những mâu thuẫn

với mục đích giữ được mối quan hệ lâu dài trong

hoạt động kinh doanh.

Pháp luật Việt Nam qui định các bên trước

hết phải tiến hành thương lượng, sau đó mới được

tiến hành các hình thức giải quyết khác.

2. Hoà giải:

Hòa giải là hình thức giải quyết tranh chấp

thông qua vai trò trung gian của bên thứ ba, hỗ trợ

hoặc thuyết phục các bên tranh chấp trong việc tìm

kiếm giải pháp nhằm giải quyết mâu thuẫn trong

kinh doanh.

Bên trung gian không đưa ra bất kỳ quyết

định nào mà chỉ hỗ trợ các bên tìm ra giải pháp

hoặc đề nghị các giải pháp và thuyết phục các bên

lựa chọn.

Hình thức hòa giải không do một cơ quan

Nhà nước nhất định tiến hành mà có thể là tổ chức

hoặc cá nhân nào đó do các bên thống nhất lựa

chọn, pháp luật không qui định cụ thể.

Cũng như thương lượng, hòa giải là biện

pháp tự nguyện nhưng có sự tham gia của người

thứ ba vào quá trình giải quyết tranh chấp.

Bên thứ ba này không ở vị trí xung đột lợi ích

đối với các bên hoặc không có những lợi ích gắn

liền với lợi ích của một trong các bên trong các vụ

việc đang có tranh chấp.

Bên thứ ba làm trung gian hoà giải không

phải là những đại diện bất kỳ của bên nào và cũng

không có quyền quyết định, phán xét như một

trọng tài Ad-hoc (trọng tài vụ việc).

Bên thứ ba làm trung gian hoà giải thường

phải là những cá nhân, tổ chức có trình độ chuyên

môn cao và có kinh nghiệm về những vụ việc có

liên quan đến các tranh chấp phát sinh.

Đặc trưng:

Thứ nhất, có sự hiện diện của bên thứ ba làm

trung gian để trợ giúp các bên tìm kiếm giải pháp

tối ưu nhằm loại trừ tranh chấp.

Thứ hai, hòa giải không chịu sự chi phối bởi

các quy định có tính khuôn mẫu, bắt buộc của pháp

luật về thủ tục hòa giải.

Thứ ba, kết quả hòa giải thành được thực thi

cũng hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự nguyện của các

bên tranh chấp mà không có cơ chế pháp lý nào

đảm bảo thi hành những cam kết của các bên trong

quá trình hòa giải.

Ưu điểm:

- Đơn giản, thuận tiện, nhanh chóng, linh

hoạt, hiệu quả và ít tốn kém,

- Có sự tham gia của người thứ ba trong quá

trình giải quyết tranh chấp, người thứ ba là trung

gian hòa giải, có trình độ chuyên môn, kinh

nghiệm, am hiểu lĩnh vực và vấn đề đang tranh

chấp.

- Kết quả hòa giải được ghi nhận và chứng

kiến bởi người thứ ba nên mức độ tôn trọng và tự

nguyện tuân thủ các cam kết đã đạt trong quá trình

hòa giải.

Hạn chế:

- Kết quả hòa giải vẫn phụ thuộc vào thiện

chí của các bên và sự tự nguyện thi hành của mỗi

bên.

- Do có sự tham gia của người thứ ba trong

quá trình hòa giải nên uy tín cũng như bí mật kinh

doanh của các bên bị ảnh hưởng.

- Chi phí tốn kém hơn thương lượng vì phải

trả khoản dịch vụ cho người thứ ba.

3. Giải quyết tranh chấp bằng tài phán:

3.1. Trọng tài thương mại:

Pháp lệnh trọng tài qui định: Trọng tài là

phương thức giải quyết tranh chấp phát sinh trong

hoạt động thương mại được các bên thoả thuận và

được tiến hành theo trình tự, thủ tục tố tụng do

pháp lệnh trọng tài qui định.