Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp đối với việc chuyển quyền sử dụng đất tại huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu
Kinh tế & Chính sách
NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI VIỆC
CHUYỂN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT TẠI HUYỆN PHONG THỔ, TỈNH LAI CHÂU
Phạm Quý Giang1, Phan Thị Thanh Huyền2, Phạm Thanh Quế3,
Trần Đình Thành4, Nguyễn Văn Thường5
1Trường Đại học Hạ Long
2Học viện Nông nghiệp Việt Nam
3Trường Đại học Lâm nghiệp
4Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lai Châu
5UBND tỉnh Bắc Ninh
TÓM TẮT
Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục đích đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp đối với việc chuyển quyền
sử dụng đất (SDĐ) tại huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu. Nguồn số liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc điều
tra, phỏng vấn ngẫu nhiên 92 người SDĐ và 30 cán bộ, viên chức. Trong giai đoạn 2014 - 2018, tổng số trường
hợp chuyển quyền SDĐ trên địa bàn huyện Phong Thổ là 1.067, trong đó hình thức tặng cho quyền SDĐ được
thực hiện nhiều nhất với 405 trường hợp (chiếm 37,96%); tiếp đến là quyền chuyển nhượng với 376 trường hợp
(35,25%); cuối cùng là quyền thừa kế với 286 trường hợp (chiếm 26,80%). Các thủ tục chuyển quyền SDĐ được
thực hiện theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính công khai, minh bạch được người dân đánh giá cao. Cụ thể:
tính công khai (94,57% đánh giá là công khai); tính thuận tiện (80,43% đánh giá thuận tiện); văn bản (trên 70%
đánh giá bình thường và dễ hiểu); hồ sơ (trên 70% đánh giá bình thường và đơn giản); thái độ phục vụ (47,5%
đánh giá mức thân thiện, nhiệt tình; 41,67% đánh giá mức bình thường); năng lực của cán bộ (75,83% đánh giá
mức tốt); thời gian thực hiện (trên 60% đánh giá đúng quy định và nhanh); thuế, phí (trên 80% đánh giá phù
hợp). Tuy nhiên, hoạt động này vẫn còn tồn tại một số hạn chế đo đó cần có một số giải pháp khắc phục như sau:
xây dựng, cập nhật và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa chính; tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận
liên quan đến thủ tục hành chính (TTHC) chuyển quyền SDĐ; thường xuyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp
luật đất đai đến người SDĐ...
Từ khóa: Chuyển quyền sử dụng đất, giải pháp, huyện Phong Thổ, thực trạng.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
nông nghiệp, đất rừng chiếm diện tích lớn, bao
phủ hầu như diện tích toàn huyện. Những năm
gần đây, huyện Phong Thổ đã có những bước
phát triển mạnh mẽ về kinh tế, văn hóa - xã hội,
dẫn đến việc chuyển quyền SDĐ ngày càng
được quan tâm. Tuy nhiên, trong quá trình thực
hiện, việc chuyển quyền SDĐ còn gặp phải một
số vấn đề tồn tại, vướng mắc. Nghiên cứu này
được thực hiện nhằm mục đích đánh giá thực
trạng và đề xuất giải pháp đối với việc chuyển
quyền sử dụng đất (SDĐ) tại huyện Phong Thổ,
tỉnh Lai Châu.
Đối với mỗi quốc gia, đất đai là tài nguyên
vô giá, là tài sản cơ bản nhất. Theo tính toán của
các chuyên gia kinh tế, một phần hai của cải ở
các nước phát triển là đất đai và tại các nước
đang phát triển, con số này chiếm tới gần ba
phần tư (Đặng Đức Đạm, 2003). Điều đó cho
thấy, đất đai không chỉ là tài nguyên thiên nhiên
mà còn là nguồn lực dồi dào sẵn có phục vụ cho
mục tiêu phát triển kinh tế và ổn định xã hội, là
thước đo sự giàu có của mỗi quốc gia. Ở Việt
Nam, do đặc thù của chế độ sở hữu toàn dân về
đất đai nên người sử dụng đất chỉ có quyền SDĐ
mà không có quyền sở hữu về đất đai. Tuy
nhiên, để đảm bảo quyền lợi cho người SDĐ,
nhà nước cho phép họ được chuyển quyền SDĐ
thông qua 5 hình thức chuyển đổi, chuyển
nhượng, thừa kế, tặng cho và góp vốn bằng
quyền SDĐ (Quốc hội, 2013).
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu: Trong giai đoạn 2014 -
2018, trên địa bàn huyện Phong Thổ có 1.153
trường hợp chuyển quyền SDĐ. Trong 5 hình
thái chuyển quyền SDĐ, chuyển nhượng, thừa
kế và tặng cho quyền SDĐ được thực hiện nhiều
và thường xuyên, quyền góp vốn bằng quyền
SDĐ chỉ có 86 trường hợp thực hiện vào năm
2014 và không có trường hợp nào thực hiện
Phong Thổ là một huyện miền núi nằm ở
phía Bắc tỉnh Lai Châu với diện tích tự nhiên là
102.924,85 ha, trong đó chỉ có 10% đất sản xuất
156
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
Kinh tế & Chính sách
chuyển đổi quyền SDĐ. Lựa chọn 3/4 hình thái
chuyển quyền SDĐ được thực hiện nhiều và
thường xuyên trên địa bàn Phong Thổ để nghiên
cứu gồm chuyển nhượng, thừa kế và tặng cho
quyền SDĐ.
Đối tượng nghiên cứu: hộ gia đình, cá nhân
thực hiện chuyển nhượng, thừa kế và tặng cho
quyền SDĐ; công chức, viên chức liên quan đến
TTHC thực hiện chuyển quyền SDĐ.
phần mềm Microsofft Excel theo các nhóm chỉ
tiêu cụ thể như sự công khai TTHC; sự thuận
tiện khi thực hiện TTHC; văn bản hướng dẫn
TTHC; thái độ phục vụ và năng lực chuyên môn
của công chức, viên chức; thời gian thực hiện
TTHC; các khoản thuế, phí và lệ phí; những tồn
tại, hạn chế ảnh hưởng đến việc chuyển quyền
SDĐ.
- Phương pháp phân tích, so sánh: thực trạng
chuyển quyền SDĐ được so sánh, phân tích,
đánh giá theo thời gian và theo đơn vị hành
chính cấp xã; các chỉ tiêu về TTHC khi thực
hiện chuyển quyền SDĐ như mức thuế, phí, lệ
phí; thời gian thực hiện thủ tục hành chính được
đánh giá so với quy định của pháp luật đất đai
hiện hành.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp điều tra, thu thập số liệu:
Nguồn số liệu thứ cấp được thu thập tại Văn
phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lai Châu và chi
nhánh văn phòng Đăng ký đất đai (VPĐKĐĐ)
huyện Phong Thổ. Nguồn số liệu sơ cấp được
thu thập thông qua việc điều tra, phỏng vấn ngẫu
nhiên người SDĐ thực hiện đăng ký biến động
tại Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện Phong Thổ. Các
tiêu chí điều tra gồm: tính công khai, minh bạch
về thủ tục hành chính (TTHC); sự thuận tiện
thực hiện TTHC; quy định về văn bản và hồ sơ
thực hiện TTHC; thái độ và năng lực của công
chức, viên chức; thời gian thực hiện TTHC; các
khoản thuế, phí, lệ phí. Số lượng phiếu điều tra
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Khái quát về huyện Phong Thổ
Huyện Phong Thổ có dân số là 73.210 người
gồm 8 dân tộc chung sống, trong đó chủ yếu là
dân tộc Dao, H’Mông và Thái. Huyện có 17 đơn
vị hành chính (01 thị trấn và 16 xã), nằm ở vị trí
chiến lược quan trọng trong đảm bảo an ninh
khu vực cũng như cả nước với đường biên giới
dài 98,95 km tiếp giáp với tỉnh Vân Nam -
Trung Quốc. Trong giai đoạn 2014 - 2018,
huyện Phong Thổ đạt tốc độ tăng trưởng GDP
bình quân/năm là 6%. Sức cạnh tranh của nền
kinh tế tuy còn khó khăn nhưng cơ cấu kinh tế
đã có sự chuyển biến tích cực, phù hợp với xu
thế của cả nước. Cơ cấu ngành nông, lâm
nghiệp, thủy sản năm 2014 là 36,50%, giảm
xuống còn 31,20 năm 2018; ngành công nghiệp,
xây dựng tăng từ 31,40% năm 2014 lên 35,31%
năm 2018; ngành dịch vụ tăng nhẹ, từ 32,10%
năm 2014 lên 33,49% năm 2018. Bằng sự nỗ lực
của các cấp, các ngành, tiềm năng, lợi thế của địa
phương được tập trung khai thác, chất lượng sản
phẩm được từng bước nâng cao gắn với chế biến
và xuất khẩu (UBND huyện Phong Thổ, 2019a).
Huyện Phong Thổ có 96.045,46 ha/
102.924,85 ha diện tích tự nhiên đã được đo đạc
bản đồ địa chính, chiếm tỷ lệ 93,32%. Thực hiện
Nghị quyết số 71/ NQ-CP ngày 02/11/2012 của
Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành
chính để thành lập đơn vị hành chính cấp xã
thuộc tỉnh Lai Châu, các xã, thị trấn trên địa bàn
huyện đã phối hợp với cơ quan chức năng đã
tiến hành hoạch định ranh giới hành chính các
được xác định theo công thức sau:
ꢀ
n =
Yamane (1967)
ꢄ
ꢁꢂꢀ (ꢃ)
Trong đó, n là số mẫu cần điều tra; N là tổng
dung lượng mẫu; e là sai số cho phép (e = 5 -
15%). Trong giai đoạn 2014 - 2018, tổng số
trường hợp chuyển quyền SDĐ thuộc phạm vi
nghiên cứu là 1.067, với sai số e = 10% thì số
phiếu điều tra được xác định là 92 phiếu. Ngoài
ra, nghiên cứu còn thực hiện điều tra, phỏng vấn
đối với 30 công chức, viên chức để tìm hiểu
những vấn đề tồn tại, hạn chế ảnh hưởng đến
việc chuyển quyền SĐĐ tại huyện Phong Thổ.
Đối tượng lựa chọn điều tra là những cán bộ,
viên chức liên quan trực tiếp đến TTHC thực
hiện chuyển quyền SDĐ gồm: 18 công chức địa
chính của tất cả 18 đơn vị hành chính cấp xã; 02
công chức của bộ phận “một cửa” của Văn
phòng UBND - HĐND huyện Phong Thổ; 02
viên chức của Chi cục Thuế huyện Phong Thổ,
04 công chức của phòng Tài nguyên và Môi
trường huyện Phong Thổ; 04 viên chức của chi
nhánh VPĐKĐĐ huyện Phong Thổ.
- Phương pháp tổng hợp và xử lý số liệu: các
số liệu được thống kê, tổng hợp và xử lý bằng
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
157
Kinh tế & Chính sách
xã, cắm mốc giới, ổn định phạm vi quản lý và
SDĐ trên địa bàn từng xã. Hiện tại, hệ thống hồ
sơ địa giới hành chính cơ bản được thống nhất
rõ ràng, được lưu trữ cơ bản đầy đủ. Công tác
lập và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch SDĐ
được thực hiện theo quy định của Luật Đất đai
năm 2013, là cơ sở để thực hiện tốt việc quản lý
đất đai theo từng đối tượng sử dụng, đồng thời
đảm bảo tính cân đối, hợp lý của quy hoạch tổng
thể theo các mục đích SDĐ và đáp ứng yêu cầu
chung về quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội
của huyện. Ngoài ra, trong giai đoạn này huyện
Phong Thổ cũng đã thực hiện giao đất có thu
tiền cho 16 trường hợp, giao đất tái định cư cho
95 trường hợp và giao đất ở cho cán bộ là 15
trường hợp; thực hiện thủ tục chuyển mục đích
SDĐ cho 313 trường hợp; công tác thanh tra,
kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật
về đất đai, xử lý các vi phạm về đất đai được
thực hiện thường xuyên (các sai phạm bị phát
hiện sớm và được xử lý kịp thời); công tác quản
lý tài chính về đất đai được thực hiện theo đúng
quy định. Tuy nhiên, việc cập nhật, chỉnh lý
biến động đất đai từ cấp cơ sở chưa được thực
hiện đồng bộ nên đã gây khó khăn cho công tác
quản lý đất đai nói chung và ảnh hưởng đến hoạt
động chuyển quyền SDĐ nói riêng (UBND
huyện Phong Thổ, 2019b).
3.2. Đánh giá thực trạng chuyển quyền sử dụng
đất huyện Phong Thổ giai đoạn 2014-2018
3.2.1. Đánh giá kết quả chuyển quyền sử dụng
đất huyện Phong Thổ
Để thực hiện chuyển quyền SDĐ thì người
SDĐ phải tuân thủ các điều kiện chung quy định
tại Điều 188, Luật Đất đai năm 2013, gồm: (i)
có giấy chứng nhận, đối với trường hợp chuyển
đổi quyền SDĐ nông nghiệp thì người SDĐ
được thực hiện quyền sau khi có quyết định giao
đất, cho thuê đất; trường hợp nhận thừa kế
quyền SDĐ thì người SDĐ được thực hiện
quyền khi có giấy chứng nhận hoặc đủ điều kiện
để cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ, quyền sở
hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; (ii)
đất không có tranh chấp; (iii) quyền SDĐ không
bị kê biên để bảo đảm thi hành án; (iv) trong thời
hạn SDĐ (Quốc hội, 2013). Số liệu bảng 01 cho
thấy, tổng số trường hợp chuyển quyền SDĐ
trên địa bàn huyện Phong Thổ thuộc phạm vi
nghiên cứu là 1.067 trường hợp (Bảng 1).
Bảng 1. Kết quả chuyển quyền sử dụng đất tại huyện Phong Thổ giai đoạn 2014-2018
Đơn vị tính: trường hợp
Chuyển
nhượng
TT
Đơn vị hành chính
Tặng cho
Thừa kế
Tổng
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
Xã Bản Lang
Xã Pa Vây Sử
Xã Sì Lờ Lầu
Xã Sin Súi Hồ
Thị trấn Phong Thổ
Xã Ma Ly Chải
Xã Mồ Sì Sang
Xã Vàng Ma Chải
Xã Dào San
Xã Hoang Thèn
Xã Huổi Luông
Xã Khổng Lào
Xã Lản Nhì Thàng
Xã Ma Ly Pho
Xã Mường So
Xã Mù Sang
14
2
1
7
90
4
21
9
9
23
44
10
8
11
7
6
7
38
9
46
18
16
37
172
23
19
18
68
80
55
149
43
78
190
18
4
2
7
7
9
17
28
15
56
8
30
83
3
34
33
28
51
24
27
55
8
17
19
12
42
11
21
52
7
Xã Nậm Xe
Xã Tung Qua Lìn
9
3
8
4
7
6
24
13
Tổng
376
405
286
1.067
Nguồn: Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện Phong Thổ, 2019.
158
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
Kinh tế & Chính sách
Số liệu tại bảng 1 cho thấy, việc chuyển
quyền SDĐ có đăng ký biến động với cơ quan
Nhà nước chủ yếu tập chung vào các đơn vị
hành chính ở khu vực trung trung tâm huyện
như xã Mường So, xã Khổng Lào và thị trấn
Phong Thổ. Số lượng chuyển quyền tại ba đơn
vị hành chính này chiếm gần 50% tổng số
trường hợp chuyển quyền SDĐ trên địa bàn
huyện Phong Thổ. Đây là các đơn vị hành chính
có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển hơn so
với những xã vùng sâu, vùng xa khác của huyện,
do vậy nhu cầu chuyển quyền SDĐ của người
dân cũng lớn hơn. Bên cạnh đó, nhận thức của
người dân ở các khu vực này cao hơn, họ nắm
được tầm quan trọng và quyền lợi của việc đăng
ký biến động khi thực hiện chuyển quyền SDĐ
cũng là một yếu tố làm cho số lượng chuyển
quyền SDĐ lớn hơn. Kết quả nghiên cứu cho
thấy, diễn biến chuyển quyền SDĐ trên địa bàn
huyện Phong Thổ khác với nhiều khu vực khác
ở vùng đồng bằng. Tại đồng bằng, trong các
hình thức chuyển quyền SDĐ thì chuyển
nhượng quyền SDĐ thường chiếm tỷ lệ lớn
nhất, trong khi đó tại huyện Phong Thổ thì hình
thức chuyển nhượng quyền SDĐ lại thấp hơn
hình thức tặng cho quyền SDĐ. Nghiên cứu của
Nguyễn Chí Hoàng (2015) cho thấy, trong 5
năm (2013 - 2017), trên địa bàn huyện Đông
Triều, tỉnh Quảng Ninh có tổng số 10.347
trường hợp chuyển quyền SDĐ, trong đó hình
thức chuyển nhượng quyền SDĐ chiếm tỷ lệ lớn
nhất với 60,41%, tiếp đến là hình thức tặng cho
chiếm 29,90%, cuối cùng là hình thức thừa kế
và góp vốn bằng quyền SDĐ chiếm 9,69%.
Tương tự nghiên cứu của Phạm Văn Hiển
(2018) cũng cho thấy, trên địa bàn huyện Mỹ
Lộc, tỉnh Nam Định có 32.541 trường hợp
chuyển quyền SDĐ trong giai đoạn 2014-2018,
trong đó hình thức chuyển nhượng quyền SDĐ
chiếm tỷ lệ lớn nhất với 56,08%. Như vậy, có
thể thấy rằng thị trường bất động sản trên địa
bàn huyện phong Thổ chưa sôi động. Bên cạnh
đó, do quỹ đất lớn cùng với thủ tục tặng cho
được thực hiện dễ dàng và không mất thuế thu
nhập cá nhân trong các trường hợp tặng giữa vợ
với chồng; cha mẹ đẻ với con đẻ, cha mẹ nuôi
với con nuôi; cha mẹ chồng với con dâu, cha mẹ
vợ với con rể; ông bà nội với cháu nội, ông bà
ngoại với cháu ngoại; anh chị em ruột với nhau
nên hình thức này chiếm tỷ lệ lớn nhất.
Kết quả điều tra, khảo sát tại địa bàn nghiên
cứu cho thấy, thời gian trước khi Luật Đất đai
năm 2003 có hiệu lực, công tác quản lý về đất
đai còn lỏng lẻo cùng với nhận thức của người
dân về pháp luật đất đai còn hạn chế nên tại các
xã vùng sâu, vùng xa huyện Phong Thổ người
SDĐ thường không thực hiện các thủ tục đăng
ký biến động khi chuyển quyền SDĐ. Họ
thường thực hiện chuyển quyền theo hình thức
giấy tờ viết tay có người làm chứng. Tuy nhiên
thời gian gần đây, công tác tuyên truyền pháp
luật đất đai được đẩy mạnh đã giúp cho người
dân nhận thức sâu rộng về tầm quan trọng của
việc đăng ký biến động khi thực hiện quyền
SDĐ, do vậy số trường hợp đăng ký biến động
khi thực hiện QSDĐ tăng dần qua các năm tuy
chưa nhiều (Bảng 2).
Bảng 2. Biến động về chuyển quyền sử dụng đất huyện Phong Thổ giai đoạn 2014 - 2018
Đơn vị tính: Trường hợp
Năm
2014
65
Năm
2015
71
Năm
2016
75
Năm
2017
82
Năm
TT
Quyền
Tổng
2018
83
1
2
3
Chuyển nhượng
Tặng cho
376
405
69
74
78
89
95
Thừa kế
36
47
68
62
73
286
Toàn huyện
170
192
221
233
251
1.067
Nguồn: Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện Phong Thổ, 2019.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020 159
Kinh tế & Chính sách
3.2.2. Đánh giá của người dân về thủ tục
chuyển quyền sử dụng đất
thấy, tỷ lệ số phiếu đánh giá về văn bản hướng
dẫn và hồ sơ thực hiện TTHC ở mức dễ hiểu và
đơn giản còn chiếm tỷ lệ thấp (dưới 30%), trong
khi đó tỷ lệ số phiếu đánh giá ở mức bình
thường chiếm tỷ lệ cao nhất (trên 40%). Thực tế
cho thấy, các văn bản hướng dân thủ tục hành
chính về đất đai khá nhiều, liên quan đến nhiều
cơ quan chuyên môn nên người SDĐ còn gặp
khó khăn khi thực hiện. Đặc biệt, đối với một
huyện miền núi như huyện Phong Thổ thì trình
độ và khả năng tiếp cận của người dân còn hạn
chế nên họ còn gặp khó khăn khi chuẩn bị hồ sơ
thực hiện chuyển quyền SDĐ. Bên cạnh đó, khi
thực hiện thủ tục chuyển nhượng, tặng cho
quyền SDĐ thì phải có đầy đủ các thành viên
trong hộ gia đình (từ 15 tuổi trở lên) tại thời
điểm được cấp GCN đó ký vào hợp đồng. Tuy
nhiên, trong nhiều trường hợp, tại thời điểm lập
hợp đồng có thành viên đã chết, có người đi làm
ăn xa, có trường hợp cá biệt đã bỏ đi nhiều năm
không rõ tung tích nên việc hoàn thiện hồ sơ là
rất khó khăn.
- Đánh giá tính công khai và sự thuận tiện
trong thực hiện TTHC: Kết quả điều tra 92 đối
tượng thực hiện chuyển quyền SDĐ trên địa bàn
huyện Phong Thổ cho thấy, TTHC về chuyển
quyền SDĐ được đánh giá ở mức rất công khai
và thuận tiện chiếm tỷ lệ khá cao, tương ứng là
94,57% và 80,43%. Thực hiện đề án cải cách
thủ tục hành chính theo Nghị quyết 30c/NQCP
ngày 08/11/2011 của Chính phủ, Quyết định số
39/QĐ-UBND ngày 26/3/2011 của Chủ tịch
UBND tỉnh Lai Châu về kế hoạch cải cách hành
chính tỉnh Lai Châu giai đoạn 2011- 2005; Chỉ
thị số 12/CT-UBND ngày 23/8/2013 Chủ tịch
UBND tỉnh Lai Châu về việc tăng cường thực
hiện công tác kiểm soát thủ tục hành chính trên
địa bàn tỉnh Lai Châu và Quyết định số 42
129/QĐ-UBND ngày 31/01/2015 Chủ tịch
UBND tỉnh Lai Châu về việc ban hành Kế
hoạch cải cách hành chính tỉnh Lai Châu năm
2015, huyện Phong Thổ đã tăng cường sự lãnh
đạo, chỉ đạo bộ phận “một cửa” trong lĩnh vực
thực hiện nhiệm vụ cải cách hành chính
(CCHC) nhà nước. Đặc biệt, năm 2013 huyện
Phong Thổ đã áp dụng hệ thống quản lý chất
lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 tại
bộ phận “một cửa”, “một cửa liên thông” tại các
cơ quan hành chính nhà nước thuộc huyện đã
giảm thời gian và công sức của người dân, tổ
chức, doanh nghiệp trong các quan hệ giao dịch
hành chính; giải quyết thủ tục nhanh chóng hơn,
đúng hạn, đúng luật và được người dân đồng
tình ủng hộ. Việc thực hiện tiêu chuẩn TCVN
ISO 9001:2008 giúp cho việc xử lý hồ sơ bảo
đảm tính công khai, minh bạch, rõ ràng; giúp
người dân hiểu rõ được quá trình giải quyết hồ
sơ, tạo điều kiện chuẩn bị hồ sơ theo đúng quy
định khi đến liên hệ công việc.
- Đánh giá về thái độ phục vụ và năng lực
của công chức, viên chức: Số liệu tổng hợp cho
thấy, bên cạnh những đánh giá tích cực thì vẫn
còn 9 ý kiến (chiếm 10,83%) cho rằng thái độ
của một số công chức, viên chức là chưa thân
thiện, nhiệt tình khi giải quyết TTHC cho người
dân. Chỉ tiêu năng lực của công chức, viên chức
được người dân đánh giá ở mức tốt chiếm tỷ lệ
khá cao (70%). Trong những năm gần đây, để
nâng cao hiệu quả giải quyết TTHC nói chung
và TTHC về đất đai nói riêng, UBND huyện
Phong Thổ luôn quan tâm và đẩy mạnh việc đào
tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo nhiều
hình thức khác nhau nhằm nâng cao trình độ
chuyên môn và kỹ năng làm việc cho cán bộ,
công chức. Tuy nhiên, kết quả điều tra vẫn cho
thấy còn có những ý kiến đánh giá năng lực của
cán bộ ở mức bình thường và kém, chiếm tỷ lệ
tương ứng là 21,67% và 2,5%.
- Đánh giá quy định về văn bản hướng dẫn
và hồ sơ thực hiện TTHC: Kết quả điều tra cho
160
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
Kinh tế & Chính sách
- Đánh giá về thời gian thực hiện TTHC:
Trong tổng số 92 phiếu điều tra, có 59 phiếu
đánh giá thời gian thực hiện TTHC về chuyển
quyền SDĐ đúng và trước thời gian quy định
(chiếm 62,5%); còn lại 33 phiếu (chiếm 37,50%
đánh giá thời gian thực hiện TTHC không đúng
quy định. Theo Điểm l Khoản 2 Điều 161 Nghị
định 43/2014/NĐ-CP, thời gian hoàn thành
TTHC chuyển quyền SDĐ là không quá 10
ngày. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện vẫn
còn một số hồ sơ thụ lý không đảm bảo thời gian
quy định ở trên là do các nguyên nhân như: hồ sơ
kê khai với nhiều thủ tục và nhiều nội dung dẫn
đến sai sót, nhầm lẫn; hệ thống hồ sơ địa chính
đã quá cũ, chủ yếu được lưu trữ dưới dạng giấy
và không được cập nhật chỉnh lý thường xuyên
đã gây khó khăn cho công tác thẩm tra hồ sơ.
- Đánh giá về các khoản thuế, phí, lệ phí:
Theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân
và các văn bản hướng dẫn, khi thực hiện chuyển
quyền SDĐ, người SDĐ phải nộp thuế thu nhập
cá nhân trong trường hợp chuyển nhượng quyền
SDĐ với mức thuế suất là 2% và trong trường
hợp tặng cho không thuộc các đối tượng được
miễn giảm thì mức thuế suất là 10% (Quốc hội,
2007, 2012). Đối với lệ phí trước bạ được thu ở
mức 0,5% theo quy định của pháp lệnh phí và lệ
phí, Luật phí - lệ phí và các văn bản hướng dẫn
(Ủy ban Thường vụ Quốc hội, 2001; Quốc hội
2015). Đối với lệ phí địa chính thì mức thu do
UBND cấp tỉnh quy định sao cho phù hợp với
quy định Luật Đất đai năm 2013 và Thông tư
02/2014/TT-BTC ngày 02/01/2014 của Bộ Tài
chính hướng dẫn về phí và lệ phí thuộc thẩm
quyền quyết định của Hội đồng nhân dân tỉnh,
thành phố trực thuộc trung ương. Số liệu tại
bảng 03 cho thấy, phần lớn người dân đánh giá
mức thuế, phí và lệ phí trong các giao dịch
chuyển quyền SDĐ là phù hợp (chiếm 80,43%).
Một số đối tượng thuộc diện gia đình khó khăn
về kinh tế đánh giá các khoản thu này ở mức cao
(chiếm 11,96%), tuy nhiên cũng có một tỷ lệ
nhỏ người dân đánh giá các khoản thu này ở
mức thấp.
Bảng 3. Đánh giá của người dân về thủ tục chuyển quyền sử dụng đất
Số Tỷ lệ
(%)
Số
Tỷ lệ
Tiêu chí đánh giá
Tiêu chí đánh giá
phiểu
92
87
5
phiểu (%)
1. Công khai TTHC
100,00 5. Thái độ phục vụ
92
45
38
9
100,00
47,50
41,67
10,83
- Rất công khai
- Bình thường
- Không công khai
2. Sự thuận tiện thực hiện
TTHC
94,57 - Thân thiện, nhiệt tình
5,43
0,00
- Bình thường
0
- Không nhiệt tình
6. Năng lực của công chức,
viên chức
92
100,00
92
100,00
- Thuận tiện
74
17
1
80,43 - Tốt
70
20
2
75,83
21,67
2,50
- Bình thường
- Không thuận tiện
3. Văn bản về TTHC
- Dễ hiểu
18,48 - Bình thường
1,09
- Kém
92
27
38
27
92
26
41
25
100,00 7. Thời gian thực hiện TTHC
29,35 - Nhanh hơn quy định
41,30 - Đúng quy định
29,35 - Chậm hơn quy định
100,00 8. Thuế, phí, lệ phí
28,26 - Cao
92
19
40
33
92
11
74
7
100,00
20,00
42,50
37,50
100,00
11,96
80,43
7,61
- Bình thường
- Khó hiểu
4. Hồ sơ thực hiện TTHC
- Đơn giản
- Bình thường
- Phức tạp
44,57 - Phù hợp
27,17 - Thấp
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
161
Kinh tế & Chính sách
3.2.3. Một số tồn tại, hạn chế ảnh hưởng đến
việc chuyển quyền sử dụng đất
Thổ. Nguyên nhân của tình trạng này là do một
số đối tượng có tâm lý chung là ngại đến gặp cơ
quan nhà nước. Bằng sự tin tưởng lẫn nhau,
người dân thực hiện điều chỉnh các quan hệ đất
đai trong mối quan hệ hàng xóm, bạn bè quen
biết truyền thống. Điều này gây khó khăn cho
công tác quản lý đất đai và là nguyên nhân làm
số lượng những vụ tranh chấp, khiếu kiện về đất
đai gây mất ổn định xã hội. Nguyên nhân của
tình trạng này là do nhận thức của một bộ phận
người SDĐ chưa hiểu được tầm quan trọng và
quyền lợi của việc đăng ký biến động về quyền
SDĐ. Ngoài ra, một số trường hợp do không đủ
các điều kiện chuyển quyền (chưa được cấp
giấy chứng nhận quyền SĐĐ hoặc không có
giấy tờ chứng minh về quyền SDĐ) nên họ
cũng thực hiện các giao dịch ngầm, không đăng
ký biến động.
- Số liệu điều tra đối với đối tượng là công
chức, viên chức cho thấy, trên 90% số phiếu cho
rằng cơ sở vật chất, trang thiết bị như phòng làm
việc, tủ lưu trữ tại các xã chưa đảm bảo theo quy
định gây khó khăn cho việc lưu trữ hồ sơ, tài liệu
đã làm ảnh hưởng đến thủ tục chuyển quyền
SDĐ; hệ thống cơ sơ dữ liệu đất đai chưa hoàn
chỉnh, công tác cấp giấy chứng nhận quyền SDĐ
chưa hoàn thành và việc cập nhật, chỉnh lý hồ sơ
địa chính chưa thực hiện đồng bộ ảnh hưởng lớn
đến điều kiện và thủ tục chuyển quyền SDĐ; sự
hiểu biết của người dân về trình tự, thủ tục và các
quy định về pháp luật đất đai còn hạn chế nên
gặp khó khăn trong quá trình thực hiện kê khai,
chuẩn bị hồ sơ chuyển quyền SDĐ.
- 63,33% số phiếu điều tra đánh giá công tác
quản lý Nhà nước về đất đai của một số xã còn
lỏng lẻo, chưa thực sự sâu sát với nhân dân; việc
phổ biến các quy định của pháp luật về đất đai
còn chậm; sự phối hợp liên ngành, liên cơ quan
trong giải quyết thủ tục chuyển quyền SDĐ
chưa chặt chẽ làm kéo dài thời gian thụ lý hồ sơ,
gây ách tắc, chồng chéo.
3.3. Đề xuấtmộtsố giải phápđối với việc chuyển
quyền sử dụng đất tại huyện Phong Thổ
- Để thực hiện việc chuyển quyền SDĐ được
hiệu quả, cần đầu tư hệ thống hạ tầng công nghệ
thông tin, trang thiết bị cho chi nhánh VPĐKĐĐ
huyện Phong Thổ và các xã phục vụ cho việc
đăng ký đất đai của người SDĐ được thuận lợi;
xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, tổ chức rà soát,
hoàn thiện công tác cấp giấy chứng nhận quyền
SDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn
liền với đất; kịp thời cập nhật, chỉnh lý biến
động về hồ sơ địa chính; thường xuyên tổ chức
tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật đất
đai cho người SDĐ để họ nắm được các TTHC
về đất đai nói chung và TTHC về chuyển quyền
SDĐ nói riêng.
- 86,66% số phiếu điều tra đánh giá đội ngũ
cán bộ làm công tác chuyên môn tuy đã được
kiện toàn nhưng còn thiếu về số lượng. Hiện
nay, chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai
huyện Phong Thổ chỉ có 03 biên chế (02 cán bộ
trực tiếp thực hiện TTHC về chuyển quyền
SDD), còn tại các xã, thị trấn chỉ có 01 cán bộ
địa chính có chuyên môn về quản lý đất đai và
môi trường nên khi thực hiện khó đảm bảo đúng
thời gian quy định. Ngoài ra, còn có 23,33% số
phiếu điều tra đánh giá trình độ, năng lực
chuyên môn của một số cán bộ địa chính cấp xã
còn hạn chế cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng
và hiệu quả của công tác chuyển quyền SDĐ.
- 16,66% số phiếu điều tra đánh giá tình trạng
chuyển quyền SDĐ không làm thủ tục đăng ký
biến động vẫn tồn tại trên địa bàn huyện Phong
- Tăng cường sự phối hợp giữa VPĐKĐĐ
tỉnh Lai Châu và chi nhánh VPĐKĐĐ huyện
Phong Thổ với các cơ quan liên quan đến TTHC
chuyển quyền SDĐ như UBND huyện, phòng
Tài nguyên và Môi trường, cơ quan tài chính, cơ
qua thuế và UBND các xã, thị trấn nhằm tháo
gỡ kịp thời những vấn đề tồn tại, phát sinh khi
thực hiện TTHC.
162
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
Kinh tế & Chính sách
- Tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng tiếp
công dân cho công chức, viên chức thực hiện
việc tiếp nhận, giải quyết TTHC về đất đai tại
các cơ quan nhà nước nhằm giảm thiều việc đi
lại nhiều lần của người dân. Ngoài ra, cần rà soát
nhiệm vụ và vị trí việc làm của công chức, viên
chức để có thể xem xét bổ sung nguồn nhân lực
đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý đất đai nói
chung và TTHC về thực hiện chuyển quyền
SDĐ nói riêng.
hiệu quả; nhận thức của người SDĐ về pháp luật
đất đai còn hạn chế; còn tồn tại tình trạng
chuyển quyền SDĐ không thực hiện đăng ký
với cơ quan nhà nước... Để khắc phục các hạn
chế nêu trên, đồng thời thực hiện tốt hơn việc
chuyển quyền SDĐ tại huyện Phong Thổ, cần
thực hiện các giải pháp như: xây dựng, cập nhật
và hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, hồ sơ địa
chính; tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận
liên quan đến TTHC chuyển quyền SDĐ;
thường xuyên tổ chức tuyên truyền, phổ biến
pháp luật đất đai đến người SDĐ...
- Xây dựng chế tài xử phạt hành chính các
trường hợp chuyển quyền SDĐ không làm thủ
tục đăng ký biến động đất đai cũng như việc tiếp
nhận và xử lý hồ sơ quá thời gian quy định. Bên
cạnh đó, cũng cần thường xuyên tổ chức thanh
tra, kiểm tra phát hiện những trường hợp chuyển
quyền SDĐ không thực hiện đăng ký biến động.
Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật đất đai cho người
dân nhằm giúp họ hiểu được tầm quan trọng và
quyền lợi của việc đăng ký biến động về đất đai,
đồng thời giúp họ nắm được các quy định về
chuyển quyền SDĐ khi thực hiện TTHC.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Chi nhánh VPĐKĐĐ huyện Phong Thổ (2019).
Báo cáo kết quả công tác chuyển quyền sử dụng đất giai
đoạn 2014 - 2018 trên địa bàn huyện Phong Thổ, tỉnh
Lai Châu.
2. Đặng Đức Đạm (2003). Đổi mới quản lý đất đai
để thúc đẩy sự phát triển của thị trường bất động sản ở
Việt Nam. Hội thảo Phát triển và quản lý thị trường bất
động sản, tháng 9, Hà Nội.
3. Phạm Văn Hiển (2019). Đánh giá việc thực hiện
quyền của người sử dụng đất tại huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam
Định. Luận văn thạc sỹ Quản lý đất đai, Học viện Nông
nghiệp Việt Nam.
4. Nguyễn Chí Hoàng (2018). Đánh giá việc thực
hiện quyền của người sử dụng đất tại thị xã Đông Triều,
tỉnh Quảng Ninh. Luận văn thạc sỹ Quản lý đất đai, Học
viện Nông nghiệp Việt Nam.
4. KẾT LUẬN
Trong giai đoạn 2014 - 2018, tổng số trường
hợp chuyển quyền SDĐ trên địa bàn huyện
Phong Thổ là 1.067 trường hợp, trong đó hình
thức tặng cho QSDĐ được thực hiện nhiều nhất
với 405 trường hợp; tiếp đến là quyền chuyển
nhượng với 376 trường hợp; cuối cùng là quyền
thừa kế với 286 trường hợp, chiếm tương ứng
37,96%; 35,25%; 26,80% tổng số trường hợp
chuyển quyền SDĐ trong giai đoạn nghiên cứu.
Các thủ tục chuyển quyền SDĐ được thực hiện
theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính công
khai, minh bạch. Tuy nhiên, hoạt động này vẫn
còn tồn tại một số hạn chế như: hệ thống cơ sở
dữ liệu đất đai chưa hoàn thiện; việc cập nhật,
chỉnh lý hồ sơ địa chính chưa thực hiện đồng bộ;
sự phối hợp giữa các bộ phận liên quan chưa
5. Quốc hội (2007). Luật Thuế thu nhập cá nhân.
NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
6. Quốc hội (2012). Luật sửa đổi, bổ sung một số
điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 26/2012/QH13.
7. Quốc hội (2013). Luật Đất đai năm 2013. NXB.
Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
8. Quốc hội (2015). Luật phí và lệ phí. NXB. Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
9. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2001). Pháp lệnh phí
và lệ phí. NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
10. UBND huyện Phong Thổ (2019a). Báo cáo kết quả
thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội huyện Phong
Thổ năm 2019.
11. UBND huyện Phong Thổ (2019b). Báo cáo kết
quả tình hình thực hiện công tác quản lý nhà nước về đất
đai trên địa bàn huyện Phong Thổ năm 2019.
12. Yamane, Taro (1967). Statistics: An Introductory
Analysis, 2nd Edition, New York: Harper and Row.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
163
Kinh tế & Chính sách
A STUDY ON THE CURRENT SITUATION AND SOLUTIONS FOR LAND
USE RIGHT TRANSFER IN PHONG THO DISTRICT, LAI CHAU PROVINCE
Pham Quy Giang1, Phan Thi Thanh Huyen2, Pham Thanh Que3,
Tran Dinh Thanh4, Nguyen Van Thuong5
1Ha Long University
2Vietnam National University of Agriculture
3Vietnam National University of Forestry
4Laichau Enviroment and Natural Resource Department
5People's Committee of Bacninh Province
SUMMARY
The present study was conducted in order to assess the current situation and propose solutions of land use right
transfer in Phong Tho district, Lai Chau province. Primary data was collected through surveys and random
interviews with 92 land users and 30 government officials related to administrative procedures on land use right
transfer. In the period of 2014 - 2018, the total number of cases of land use right transfer in Phong Tho district
was 1067, in which the form of gifting of land use rights was the highest with 405 cases (accounting for 37.96%);
followed by transfer rights with 376 cases (35.25%); last is inheritance rights with 286 cases (accounting for
26.80%). The procedures for land use right transfer were complied with the provisions of law, ensuring the
openness and transparency. Specifically: publicity (94.57% rated that it is public); convenience (80.43% of
reviews for convenience); text (over 70% of normal assessment and easy to understand); profile (over 70% of
normal and simple assessment); service attitude (47.5% rated the level of friendliness and enthusiasm; 41.67%
rated the normal rate); staff capacity (75.83% rated as good); implementation time (over 60% of the evaluation
according to regulations and fast); taxes and fees (over 80% of the match rating). However, this activity still has
some limitations, which requires some remedial solutions as follows: building, updating and completing land use
databases and cadastral documents; strengthening coordination among the departments related to administrative
procedures on land use right transfer; regularly organize the propagation and dissemination of land law to land users.
Keywords: Current situation, land use rights transfer, Phong Tho district, solution.
Ngày nhận bài
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
: 12/6/2020
: 31/7/2020
: 06/8/2020
164
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 3 - 2020
9 trang
16100
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp đối với việc chuyển quyền sử dụng đất tại huyện Phong Thổ, tỉnh Lai Châu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nghien_cuu_thuc_trang_va_de_xuat_giai_phap_doi_voi_viec_chuy.pdf
