Nghiên cứu tác động của quản trị lợi nhuận tới khả năng phá sản của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam
ꢀ661ꢁꢂꢃꢄꢅꢆꢇꢈꢉꢈ
TẠPꢀCHÍ
QUẢNꢀLÝ
ꢀꢁꢀKINHꢀTẾꢀQUỐCꢀTẾ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế
Trangꢀchủ:ꢀhttp://tapchi.ftu.edu.vn
NGHIÊNꢀCỨUꢀTÁCꢀĐỘNGꢀCỦAꢀQUẢNꢀTRỊꢀLỢIꢀNHUẬNꢀ
TỚIꢀKHẢꢀNĂNGꢀPHÁꢀSẢNꢀCỦAꢀCÁCꢀDOANHꢀNGHIỆPꢀ
NIÊMꢀYẾTꢀTẠIꢀVIỆTꢀNAM
NguyễnꢀĐỗꢀQuyênꢁ
TrườngꢀĐạiꢀhọcꢀNgoạiꢀthương,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
LêꢀNgọcꢀMai
CôngꢀtyꢀChứngꢀkhoánꢀVPS,ꢀHàꢀNội,ꢀViệtꢀNam
Ngàyꢀnhận:ꢀꢀꢁꢂꢃꢀꢂꢀꢃꢀꢄꢅꢆNgàyꢀhoànꢀthànhꢀbiênꢀtập:ꢀꢃꢇꢂꢃꢈꢂꢀꢃꢀꢄꢅꢆNgàyꢀduyệtꢀđăng:ꢀꢄꢉꢂꢃꢈꢂꢀꢃꢀꢄ
Tómꢀtắt:ꢀBàiꢀnghiênꢀcứuꢀkiểmꢀđịnhꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀ
năngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀdoanhꢀnghiệpꢀ(DN)ꢀniêmꢀyếtꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀChúngꢀtôiꢀsửꢀdụngꢀ
phươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀlượngꢀvớiꢀ360ꢀmẫuꢀquanꢀsátꢀcácꢀcôngꢀtyꢀniêmꢀyếtꢀphiꢀ
tàiꢀchínhꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀtácꢀđộngꢀ
ngượcꢀchiềuꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZꢀcủaꢀAltman.ꢀĐiềuꢀnàyꢀcóꢀnghĩaꢀlàꢀnếuꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀ
nhuậnꢀcàngꢀnhiềuꢀthìꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcàngꢀcao.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcũngꢀ
hàmꢀýꢀrằngꢀnếuꢀDNꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀnhuậnꢀởꢀmộtꢀmứcꢀđộꢀvừaꢀphải,ꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀtìnhꢀ
hìnhꢀhoạtꢀđộng,ꢀsẽꢀđemꢀlạiꢀnhữngꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀhiệuꢀquảꢀhoạtꢀđộngꢀcủaꢀDNꢀ
vàꢀgiúpꢀDNꢀđạtꢀđượcꢀnhữngꢀmụcꢀtiêuꢀnhấtꢀđịnh.ꢀMặtꢀkhác,ꢀnếuꢀDNꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀ
nhuậnꢀquáꢀnhiềuꢀvàꢀkhôngꢀphòngꢀvệꢀrủiꢀroꢀthìꢀdễꢀdẫnꢀtớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.
Từꢀkhóa:ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận,ꢀKhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp
AꢀRESEARCHꢀONꢀTHEꢀIMPACTꢀOFꢀEARNINGSꢀMANAGEMENTꢀ
ONꢀTHEꢀPROBABILITYꢀOFꢀDEFAULTꢀOFꢀꢀ
VIETNAMESEꢀLISTEDꢀFIRMS
Abstract:ꢀThisꢀstudyꢀexaminesꢀtheꢀrelationshipꢀbetweenꢀearningsꢀmanagementꢀ
andꢀtheꢀprobabilityꢀofꢀdefaultꢀofꢀlistedꢀꢁrmsꢀinꢀVietnam.ꢀWeꢀemployꢀquantitativeꢀ
researchꢀmethodꢀwithꢀ360ꢀꢁrm-yearꢀobservationsꢀofꢀnon-ꢁnancialꢀlistedꢀꢁrmsꢀinꢀ
Vietnam.ꢀTheꢀresearchꢀꢁndingsꢀshowꢀthatꢀearningsꢀmanagementꢀhasꢀaꢀnegativeꢀ
relationshipꢀwithꢀAltman’sꢀZꢀscore.ꢀThisꢀindicatesꢀthatꢀtheꢀmoreꢀꢁrmsꢀengageꢀinꢀ
earningsꢀmanagement,ꢀtheꢀhigherꢀprobabilityꢀofꢀdefault.ꢀHowever,ꢀourꢀꢁndingsꢀ
alsoꢀimplyꢀthatꢀproperꢀearningsꢀmanagementꢀwouldꢀbringꢀpositiveꢀimpactsꢀonꢀꢁrmꢀ
performanceꢀandꢀhelpꢀꢁrmsꢀachieveꢀcertainꢀgoals.ꢀOnꢀtheꢀotherꢀhand,ꢀifꢀꢁrmsꢀareꢀ
dependentꢀonꢀearningsꢀmanagementꢀandꢀdoꢀnotꢀhedgeꢀrisk,ꢀitꢀwillꢀpossiblyꢀleadꢀtoꢀ
aꢀhigherꢀprobabilityꢀofꢀdefault.
Keywords:ꢀEarningsꢀManagement,ꢀFirmꢀProbabilityꢀofꢀDefault
ꢄꢀTácꢀgiảꢀliênꢀhệ,ꢀEmail:ꢀquye[email protected]
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀ
ꢁ
1.ꢀĐặtꢀvấnꢀđề
KhiꢀDNꢀpháꢀsản,ꢀkhôngꢀchỉꢀchủꢀDNꢀmàꢀcònꢀrấtꢀnhiềuꢀđốiꢀtượngꢀkhácꢀnhưꢀngườiꢀ
laoꢀđộng,ꢀcácꢀđốiꢀtác,ꢀcácꢀchủꢀnợ,ꢀchủꢀđầuꢀtưꢀvàꢀnhiềuꢀbênꢀliênꢀquanꢀkhácꢀcũngꢀphảiꢀ
chịuꢀảnhꢀhưởngꢀnặngꢀnề.ꢀĐốiꢀvớiꢀcácꢀchủꢀđầuꢀtưꢀvàꢀchủꢀnợ,ꢀDNꢀbịꢀpháꢀsảnꢀđồngꢀ
nghĩaꢀvớiꢀviệcꢀcôngꢀtyꢀngừngꢀhoạtꢀđộng,ꢀmấtꢀcảꢀvốnꢀlẫnꢀlãi,ꢀkéoꢀtheoꢀsựꢀmấtꢀcânꢀđốiꢀ
vềꢀdòngꢀtiền,ꢀthâmꢀhụtꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀphụꢀthuộcꢀlượngꢀvốnꢀbanꢀđầuꢀhọꢀđầuꢀtưꢀvàoꢀDNꢀ
đó.ꢀCóꢀnhiềuꢀnguyênꢀnhânꢀdẫnꢀđếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀDN,ꢀtrongꢀđóꢀcóꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀ
nhuận.ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀphảnꢀánhꢀchiếnꢀthuậtꢀnhàꢀquảnꢀtrịꢀsửꢀdụngꢀđểꢀhướngꢀtớiꢀ
cácꢀmụcꢀtiêuꢀnhưꢀtăngꢀlợiꢀnhuậnꢀdựꢀkiếnꢀcủaꢀcổꢀphiếuꢀcácꢀDNꢀhayꢀgiảmꢀthuếꢀDN,ꢀ
từꢀđó,ꢀthổiꢀphồngꢀgiáꢀtrịꢀDN,ꢀtạoꢀtínhꢀhấpꢀdẫnꢀhơnꢀđốiꢀvớiꢀnhàꢀđầuꢀtưꢀvàꢀsẽꢀđạtꢀđượcꢀ
tínhꢀsinhꢀlợiꢀtrongꢀtươngꢀlai.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀtrongꢀmộtꢀsốꢀtrườngꢀhợp,ꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀ
lạiꢀđượcꢀtriểnꢀkhaiꢀvớiꢀmụcꢀđíchꢀtiêuꢀcựcꢀnhưꢀlừaꢀgạtꢀnhàꢀđầuꢀtư,ꢀgâyꢀtổnꢀthấtꢀnặngꢀ
vềꢀtàiꢀchính,ꢀthậmꢀchíꢀdẫnꢀđếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀChínhꢀvìꢀvậy,ꢀviệcꢀnghiênꢀ
cứuꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀlàꢀrấtꢀcầnꢀ
thiết,ꢀgiúpꢀDNꢀhiểuꢀrõꢀcácꢀnguyꢀcơꢀtiềmꢀẩnꢀnếuꢀDNꢀlạmꢀdụngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận.
NghiênꢀcứuꢀcủaꢀWuꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀchoꢀthấyꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcàngꢀnhiềuꢀ
thìꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcàngꢀtăng.ꢀNghiênꢀcứuꢀcủaꢀDafyddꢀ&ꢀJongseoꢀ(2016)ꢀ
tạiꢀHànꢀQuốcꢀchoꢀthấyꢀviệcꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀtạiꢀnămꢀt-2ꢀsẽꢀtácꢀđộngꢀtiêuꢀcựcꢀtớiꢀkhảꢀ
năngꢀpháꢀsảnꢀvàoꢀnămꢀt,ꢀcònꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀtạiꢀnămꢀt-1ꢀlạiꢀcóꢀquanꢀhệꢀthuậnꢀchiềuꢀ
vớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀởꢀnămꢀt.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀWeiꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2009)ꢀtạiꢀTrungꢀ
QuốcꢀchỉꢀraꢀrằngꢀhànhꢀviꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀcóꢀthểꢀlàmꢀxácꢀsuấtꢀvỡꢀnợꢀcủaꢀ
họꢀtăngꢀlên.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀIrawatiꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀlạiꢀkếtꢀluậnꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀchiềuꢀ
giữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀỞꢀViệtꢀNam,ꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀ
mốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀchoꢀnhữngꢀkếtꢀquảꢀ
khácꢀnhau.ꢀVõꢀ&ꢀHoàngꢀ(2013)ꢀtìmꢀthấyꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcùngꢀchiềuꢀgiữaꢀchỉꢀsốꢀZꢀvàꢀtỷꢀ
lệꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀDN,ꢀtứcꢀlàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀgiảmꢀkhiꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀDNꢀ
tăng.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀĐinhꢀ&ꢀNguyễnꢀ(2016)ꢀlạiꢀkếtꢀluậnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀtăngꢀthựcꢀchấtꢀ
chỉꢀlàmꢀchoꢀmôꢀhìnhꢀdựꢀbáoꢀkhôngꢀcònꢀtínhꢀchínhꢀxácꢀvàꢀnângꢀcaoꢀđánhꢀgiáꢀvềꢀtìnhꢀ
hìnhꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀDN,ꢀchứꢀkhôngꢀphảiꢀthựcꢀsựꢀlàmꢀgiảmꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsản.
Doꢀđó,ꢀmụcꢀtiêuꢀcủaꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀnhằmꢀkiểmꢀđịnhꢀlạiꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀniêmꢀyếtꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀtừꢀđóꢀgiúpꢀcácꢀ
DNꢀđánhꢀgiáꢀđượcꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀ
vàꢀcânꢀnhắcꢀkỹꢀhơnꢀkhiꢀthựcꢀhiệnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận.ꢀBàiꢀviếtꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀ
nghiênꢀcứuꢀđịnhꢀlượng.ꢀCácꢀDNꢀđượcꢀlựaꢀchọnꢀtrongꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀnhómꢀDNꢀ
phiꢀtàiꢀchínhꢀđượcꢀniêmꢀyếtꢀtrênꢀcảꢀhaiꢀsànꢀchứngꢀkhoánꢀlàꢀSànꢀGiaoꢀdịchꢀChứngꢀ
khoánꢀHàꢀNộiꢀ(HNX)ꢀvàꢀSànꢀGiaoꢀdịchꢀChứngꢀkhoánꢀThànhꢀphốꢀHồꢀChíꢀMinhꢀ
(HOSE)ꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀcóꢀđầyꢀđủꢀdữꢀliệuꢀđểꢀtínhꢀtoánꢀcácꢀbiếnꢀsốꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀliênꢀ
tụcꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀtừꢀ2013-2018.ꢀSauꢀkhiꢀlọcꢀsốꢀliệu,ꢀcóꢀ60ꢀDNꢀđượcꢀlựaꢀ
chọnꢀvớiꢀtổngꢀsốꢀ360ꢀquanꢀsát.ꢀDữꢀliệuꢀđượcꢀthuꢀthậpꢀtừꢀFiinproꢀvàꢀđượcꢀxửꢀlýꢀbằngꢀ
phầnꢀmềmꢀStataꢀ14.
ꢂ
ꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Nghiênꢀcứuꢀđượcꢀchiaꢀthànhꢀnămꢀphần.ꢀPhầnꢀ1ꢀlàꢀđặtꢀvấnꢀđề.ꢀPhầnꢀ2ꢀgiớiꢀthiệuꢀ
tổngꢀquanꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀ
DN.ꢀPhầnꢀ3ꢀmôꢀtảꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀthuꢀthậpꢀsốꢀliệu.ꢀPhầnꢀ4ꢀphânꢀtíchꢀkếtꢀ
quảꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀPhầnꢀ5ꢀkếtꢀluận.
2.ꢀTổngꢀquanꢀnghiênꢀcứuꢀvềꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀ
sảnꢀcủaꢀdoanhꢀnghiệp
Quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđượcꢀcácꢀnhàꢀquảnꢀtrịꢀsửꢀdụngꢀnhằmꢀtáсꢀđộngꢀđếnꢀkếtꢀquảꢀ
hоạtꢀđộngꢀсủаꢀDNꢀđượсꢀthểꢀhiệnꢀtrоngꢀbáоꢀсáоꢀtàiꢀсhính,ꢀtạоꢀrаꢀấnꢀtượngꢀDNꢀсóꢀ
dоаnhꢀthuꢀсаоꢀhоặсꢀсhiꢀрhíꢀthấр.ꢀNhàꢀquảnꢀtrịꢀсóꢀnhiềuꢀmụсꢀđíсhꢀđểꢀthựсꢀhiệnꢀquảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀnhưꢀthuꢀnhiềuꢀlợiꢀnhuậnꢀthôngꢀquаꢀgiаоꢀdịсhꢀtrênꢀthịꢀtrườngꢀvốn,ꢀhоặсꢀ
đểꢀgiảmꢀthiểuꢀсhiꢀрhíꢀtrоngꢀviệсꢀрhátꢀhànhꢀсổꢀрhiếu,ꢀmuаꢀbánꢀsápꢀnhậр.ꢀHànhꢀviꢀ
quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhôngꢀđượсꢀxеmꢀlàꢀviꢀрhạmꢀрháрꢀluật,ꢀvìꢀcácꢀnhàꢀquảnꢀlýꢀáрꢀdụngꢀ
nhữngꢀnguyênꢀlýꢀđượcꢀchấpꢀnhậnꢀtrongꢀkếꢀtoánꢀnhằmꢀhạсhꢀtоánꢀсáсꢀkhоảnꢀсhiꢀрhí,ꢀ
lợiꢀnhuậnꢀ(Nguyễnꢀ&ꢀTrần,ꢀ2018).ꢀCáсꢀbútꢀtоánꢀnàyꢀvậnꢀdụngꢀnguyênꢀtắсꢀdồnꢀtíсh,ꢀ
hаyꢀсáсꢀсáсhꢀkháсꢀnhаuꢀtrоngꢀquáꢀtrìnhꢀkhấuꢀhаоꢀtàiꢀsản.ꢀMặcꢀdùꢀkhôngꢀbịꢀluậtꢀgiớiꢀ
hạn,ꢀtuyꢀnhiên,ꢀđâyꢀlạiꢀlàꢀhànhꢀviꢀgâyꢀảnhꢀhưởngꢀnghiêmꢀtrọngꢀđếnꢀlợiꢀíсhꢀсủаꢀрhầnꢀ
lớnꢀсổꢀđôngꢀvàꢀkhiꢀсôngꢀtyꢀgặрꢀvấnꢀđềꢀvềꢀkhảꢀnăngꢀthаnhꢀtоán,ꢀthườngꢀdẫnꢀđếnꢀ
khоảnꢀthâmꢀhụtꢀlớnꢀvàꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀDN.
Hеаlyꢀ&ꢀWаhlеnꢀ(1999)ꢀсhоꢀrằngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđượcꢀnhàꢀquảnꢀtrịꢀápꢀdụngꢀkhiꢀ
điềuꢀсhỉnhꢀbáоꢀсáоꢀtàiꢀсhínhꢀvàꢀсấuꢀtrúсꢀgiаоꢀdịсhꢀđểꢀthаyꢀđổiꢀsốꢀliệuꢀtrongꢀbáоꢀсáоꢀtàiꢀ
сhínhꢀhоặсꢀnhằmꢀđánhꢀlừаꢀmộtꢀsốꢀbênꢀliênꢀquаnꢀvềꢀtìnhꢀhìnhꢀhоạtꢀđộngꢀkinhꢀdоаnhꢀсủаꢀ
сôngꢀtyꢀhоặсꢀnhằmꢀtácꢀđộngꢀđếnꢀkếtꢀquảꢀсáсꢀhợрꢀđồngꢀрhụꢀthuộсꢀvàоꢀsốꢀliệuꢀbáоꢀсáоꢀkếꢀ
tоán.ꢀСáсꢀDNꢀсóꢀnhiềuꢀсáсhꢀđểꢀthựсꢀhiệnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận,ꢀbaoꢀgồmꢀbốnꢀрhươngꢀрháрꢀ
сhính:ꢀ(1)ꢀƯớсꢀtínhꢀnợꢀvàꢀсáсꢀkhоảnꢀkếꢀtоánꢀdồnꢀtíсhꢀсóꢀthểꢀđiềuꢀсhỉnh;ꢀ(2)ꢀDựꢀtоánꢀ
vượtꢀmứсꢀсáсꢀkhоảnꢀdựꢀрhòng;ꢀ(3)ꢀGhiꢀnhậnꢀdоаnhꢀthuꢀsớmꢀhоặсꢀmuộn,ꢀhоặсꢀghiꢀnhậnꢀ
dоаnhꢀthuꢀtừꢀсáсꢀđơnꢀhàngꢀсóꢀđiềuꢀkhоảnꢀhоànꢀtrảꢀnhằmꢀрhóngꢀđạiꢀdоаnhꢀthuꢀtrоngꢀ
mộtꢀgiаiꢀđоạnꢀnhấtꢀđịnh;ꢀvàꢀ(4)ꢀViꢀрhạmꢀсáсꢀquyꢀđịnhꢀvềꢀnguyênꢀtắсꢀbáоꢀсáоꢀtàiꢀсhính.
Nóiꢀđếnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận,ꢀhаiꢀtrườngꢀрháiꢀсhínhꢀthườngꢀđượcꢀnhắcꢀđếnꢀlà:ꢀ(i)ꢀQuảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀthựcꢀtếꢀ(Rеаlꢀеаrningsꢀmаnаgеmеnt)ꢀvàꢀ(ii)ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthôngꢀquаꢀ
сáсꢀbiếnꢀkếꢀtоánꢀdồnꢀtíсhꢀсóꢀthểꢀđiềuꢀсhỉnhꢀ(Ассruаlꢀеаrningsꢀmаnаgеmеnt).ꢀTrongꢀđó,ꢀ
trườngꢀpháiꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthôngꢀquaꢀcácꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀlàꢀ
trườngꢀpháiꢀđượсꢀđаꢀsốꢀсáсꢀnghiênꢀсứuꢀsửꢀdụng.ꢀTrongꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀnày,ꢀnhómꢀtácꢀ
giảꢀsửꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnhꢀcủaꢀDechowꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(1995)ꢀđểꢀướcꢀlượngꢀ
biếnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀbởiꢀmôꢀhìnhꢀnàyꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀtrongꢀnhiềuꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀđượcꢀ
choꢀlàꢀmôꢀhìnhꢀphùꢀhợpꢀnhấtꢀvớiꢀthịꢀtrườngꢀViệtꢀNamꢀ(Nguyễnꢀ&ꢀPhạm,ꢀ2015).
2.1ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀtrênꢀthếꢀgiới
Charitouꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2007)ꢀthựcꢀhiệnꢀnghiênꢀcứuꢀtrênꢀ859ꢀDNꢀđãꢀpháꢀsảnꢀtạiꢀHoaꢀ
Kỳꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀtừꢀnămꢀ1986ꢀđếnꢀnămꢀ2004.ꢀNhómꢀtácꢀgiảꢀkiểmꢀtraꢀcácꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀ
ꢃ
khoảnꢀdồnꢀtíchꢀbấtꢀthườngꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀ1ꢀnămꢀvàꢀ2ꢀnămꢀtrướcꢀkhiꢀDNꢀđệꢀ
đơnꢀxinꢀpháꢀsản.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀcácꢀnhàꢀquảnꢀlýꢀcủaꢀDNꢀđiềuꢀchỉnhꢀ
giảmꢀlợiꢀnhuậnꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀtrướcꢀ2ꢀnămꢀsoꢀvớiꢀthờiꢀđiểmꢀpháꢀsảnꢀvàꢀ
chuyểnꢀlợiꢀnhuậnꢀtăngꢀvàoꢀnămꢀngayꢀtrướcꢀnămꢀpháꢀsản.ꢀKếtꢀquảꢀcũngꢀchoꢀthấyꢀýꢀ
kiếnꢀkiểmꢀtoánꢀkhiếnꢀDNꢀthậnꢀtrọngꢀhơnꢀtrongꢀviệcꢀquảnꢀlýꢀthuꢀnhậpꢀởꢀthờiꢀkỳꢀkhóꢀ
khănꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀmứcꢀlươngꢀthưởngꢀdựaꢀtrênꢀkếtꢀquảꢀkinhꢀdoanhꢀcủaꢀnhàꢀquảnꢀtrịꢀ
cũngꢀlàꢀyếuꢀtốꢀchủꢀchốtꢀdẫnꢀđếnꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀnhuận.
Tingꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2009)ꢀđãꢀtiếnꢀhànhꢀnghiênꢀcứuꢀđểꢀxemꢀxétꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀquảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀđếnꢀrủiꢀroꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀtrênꢀthịꢀtrườngꢀTrungꢀQuốcꢀvớiꢀmẫuꢀ
nghiênꢀlàꢀ471ꢀDNꢀtrongꢀvòngꢀ5ꢀnămꢀtừꢀ2001ꢀđếnꢀ2005.ꢀMôꢀhìnhꢀKMV-Mertonꢀ
(Merton,ꢀ1974)ꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀđểꢀđoꢀlườngꢀxácꢀsuấtꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN,ꢀcònꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀ
dồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđượcꢀtínhꢀtoánꢀbằngꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnhꢀcủaꢀDechowꢀ
&ꢀcộngꢀsựꢀ(1995).ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀ
tíchꢀvàꢀxácꢀsuấtꢀpháꢀsảnꢀbiếnꢀđộngꢀcùngꢀchiềuꢀvàꢀmốiꢀquanꢀhệꢀnàyꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀ
kê.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀmốiꢀquanꢀhệꢀnàyꢀchỉꢀđượcꢀxácꢀnhậnꢀvớiꢀđiềuꢀkiệnꢀcácꢀDNꢀđiềuꢀchỉnhꢀ
tăngꢀlợiꢀnhuận.ꢀĐiềuꢀnàyꢀcóꢀnghĩaꢀlàꢀxácꢀsuấtꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtăngꢀkhiꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀ
nhuậnꢀtăngꢀnhiềuꢀhơn.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀcácꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀtăngꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀxuꢀhướngꢀđiềuꢀ
chỉnhꢀnhiềuꢀhơnꢀsoꢀvớiꢀcácꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀgiảmꢀlợiꢀnhuận.ꢀNhómꢀtácꢀgiảꢀkhuyếnꢀnghịꢀ
nhàꢀđầuꢀtưꢀnênꢀchọnꢀcácꢀDNꢀcóꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthấp,ꢀquyꢀmôꢀkhôngꢀquáꢀ
nhỏꢀvàꢀchếꢀđộꢀđãiꢀngộꢀchoꢀbanꢀđiềuꢀhànhꢀtốtꢀđểꢀtránhꢀrủiꢀroꢀmấtꢀvốn.
NghiênꢀcứuꢀcủaꢀGeiszlerꢀ(2014)ꢀsửꢀdụngꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀnhiệmꢀcủaꢀtổꢀchứcꢀS&Pꢀđểꢀ
phânꢀloạiꢀcácꢀDNꢀtheoꢀtìnhꢀhìnhꢀtàiꢀchínhꢀtừꢀthấpꢀđếnꢀcaoꢀvìꢀđâyꢀlàꢀmộtꢀtổꢀchứcꢀxếpꢀ
hạngꢀtínꢀnhiệmꢀđángꢀtinꢀcậyꢀvàꢀuyꢀtínꢀtrongꢀviệcꢀkiểmꢀđịnhꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀ
lợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀvàꢀnguyꢀcơꢀmấtꢀkhảꢀnăngꢀthanhꢀtoánꢀcủaꢀDN.ꢀQuảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀcủaꢀDNꢀđượcꢀtínhꢀtoánꢀtheoꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnh.ꢀ
KếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀDNꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀvớiꢀ
đánhꢀgiáꢀtínꢀnhiệmꢀmàꢀDNꢀnhậnꢀđược.ꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthấpꢀhơnꢀsẽꢀnhậnꢀđượcꢀ
mứcꢀxếpꢀhạngꢀthấp,ꢀtươngꢀđươngꢀvớiꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcao.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀ
quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀlênꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀtrongꢀnhữngꢀnămꢀtừꢀ2008ꢀtrởꢀđiꢀđãꢀgiảmꢀhơnꢀ
soꢀvớiꢀthờiꢀkỳꢀtrướcꢀđó.ꢀKhiꢀhồiꢀquyꢀmôꢀhìnhꢀvớiꢀsốꢀliệuꢀtừꢀnămꢀ2010-2013,ꢀtácꢀgiảꢀ
nhậnꢀthấyꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀhaiꢀnhânꢀtốꢀnàyꢀkémꢀchặtꢀchẽꢀhơnꢀmẫuꢀdữꢀliệuꢀtổngꢀthểꢀ
từꢀ1999-2013ꢀhayꢀtừꢀ1999-2007.ꢀNămꢀ2008ꢀlàꢀthờiꢀđiểmꢀxảyꢀraꢀcuộcꢀkhủngꢀhoảngꢀtàiꢀ
chínhꢀtoànꢀcầuꢀnênꢀtừꢀđóꢀtrởꢀđi,ꢀcácꢀchuyênꢀgiaꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀđãꢀcẩnꢀtrọngꢀhơnꢀvàꢀ
xemꢀxétꢀkỹꢀcàngꢀnhiềuꢀyếuꢀtốꢀkhiꢀxếpꢀhạngꢀmộtꢀDN,ꢀtrongꢀđóꢀcóꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận.
TrênꢀthịꢀtrườngꢀẤnꢀĐộ,ꢀAgrawalꢀ&ꢀChatterjeeꢀ(2015)ꢀđãꢀkiểmꢀđịnhꢀmốiꢀquanꢀhệꢀ
giữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀbằngꢀphươngꢀphápꢀbìnhꢀ
phươngꢀnhỏꢀnhất.ꢀTácꢀgiảꢀlựaꢀchọnꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀ150ꢀDNꢀtrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ
2009-2014.ꢀNguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀthôngꢀquaꢀchỉꢀsốꢀZꢀcủaꢀAltmanꢀ(2000)ꢀ
vàꢀkhoảngꢀcáchꢀđếnꢀvỡꢀnợꢀcủaꢀKMV-Mertonꢀ(Merton,ꢀ1974).ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀ
choꢀthấyꢀcácꢀDNꢀthựcꢀhiệnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀnhiềuꢀhơnꢀlạiꢀcóꢀtìnhꢀtrạngꢀtàiꢀchínhꢀ
ꢄ
ꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
tốtꢀhơn.ꢀBiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđềuꢀcóꢀquanꢀhệꢀnghịchꢀchiềuꢀvớiꢀrủiꢀ
roꢀpháꢀsản,ꢀtuyꢀmôꢀhìnhꢀsửꢀdụngꢀbiếnꢀphụꢀthuộcꢀlàꢀchỉꢀsốꢀZꢀthìꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀ
lợiꢀnhuậnꢀnhỏꢀhơnꢀsoꢀvớiꢀmôꢀhìnhꢀsửꢀdụngꢀbiếnꢀphụꢀthuộcꢀlàꢀkhoảngꢀcáchꢀđếnꢀvỡꢀnợꢀ
vàꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀcủaꢀmốiꢀquanꢀhệꢀnàyꢀkhôngꢀcao.
Dafyddꢀ&ꢀJongseoꢀ(2016)ꢀkiểmꢀtraꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđếnꢀxếpꢀ
hạngꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀtrênꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀgồmꢀ1481ꢀquanꢀsátꢀlàꢀcácꢀDNꢀHànꢀQuốcꢀ
từꢀnămꢀ2002-2013.ꢀBàiꢀnghiênꢀcứuꢀsửꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquyꢀOLSꢀđaꢀbiếnꢀđểꢀxemꢀ
xétꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀtrongꢀnămꢀt-1ꢀvàꢀt-2ꢀđếnꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀ
củaꢀDNꢀvàoꢀnămꢀt.ꢀBiếnꢀphụꢀthuộcꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀlàꢀchênhꢀlệchꢀđiểmꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀ
dụngꢀgiữaꢀnămꢀtꢀvàꢀt-1,ꢀvớiꢀcácꢀmứcꢀxếpꢀhạngꢀtừꢀdướiꢀB-ꢀđếnꢀAAA,ꢀtươngꢀđươngꢀvớiꢀ
chỉꢀsốꢀtừꢀ1ꢀđếnꢀ17.ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀvàꢀthựcꢀtế.ꢀ
Cụꢀthể,ꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀđượcꢀtínhꢀtoánꢀthôngꢀquaꢀmôꢀhìnhꢀ
JonesꢀhiệuꢀchỉnhꢀcủaꢀDechowꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(1995)ꢀvàꢀKothariꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2005),ꢀcònꢀ
quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthựcꢀtếꢀđượcꢀtínhꢀtoánꢀnhờꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀCohenꢀ&ꢀZarowinꢀ(2010).ꢀ
Kếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀtrongꢀnămꢀ
t-1ꢀbiếnꢀđộngꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀDNꢀvàoꢀnămꢀt.ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀ
thựcꢀtếꢀởꢀnămꢀt-1ꢀkhôngꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀchặtꢀchẽꢀvớiꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀnămꢀsauꢀđó,ꢀ
nhưngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthựcꢀtếꢀnămꢀt-2ꢀthìꢀlạiꢀcóꢀảnhꢀhưởngꢀtíchꢀcựcꢀmộtꢀcáchꢀrõꢀ
rệtꢀđếnꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụngꢀnămꢀt.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀnàyꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀkếtꢀluậnꢀtrướcꢀ
đóꢀcủaꢀCohenꢀ&ꢀZarowinꢀ(2010)ꢀrằngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀngàyꢀ
càngꢀđượcꢀxemꢀxétꢀkỹꢀlưỡngꢀbởiꢀcácꢀcơꢀquanꢀxếpꢀhạngꢀtínꢀdụng.ꢀKhiꢀxếpꢀhạngꢀDN,ꢀ
cơꢀquanꢀđánhꢀgiáꢀchấtꢀlượngꢀtínꢀdụngꢀsẽꢀtínhꢀtoánꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdồnꢀtíchꢀ
đểꢀnângꢀhayꢀhạꢀbậcꢀxếpꢀhạng.ꢀMộtꢀDNꢀcóꢀmứcꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdồnꢀtíchꢀcaoꢀđượcꢀ
choꢀlàꢀcóꢀnguyꢀcơꢀvỡꢀnợꢀcaoꢀhơnꢀsoꢀvớiꢀcácꢀDNꢀkhác.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀ
thựcꢀtếꢀkhóꢀphátꢀhiệnꢀhơnꢀbởiꢀDNꢀđãꢀthựcꢀsựꢀđiềuꢀchỉnhꢀhoạtꢀđộng,ꢀvìꢀvậyꢀcóꢀkhảꢀ
năngꢀbịꢀbỏꢀquaꢀkhiꢀxếpꢀhạng,ꢀdẫnꢀđếnꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcùngꢀchiềuꢀgiữaꢀhaiꢀnhânꢀtốꢀnày.
Irawatiꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀlấyꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀ22ꢀDNꢀphiꢀtàiꢀchínhꢀniêmꢀyếtꢀ
trênꢀthịꢀtrườngꢀchứngꢀkhoánꢀIndonesiaꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀtừꢀnămꢀ2012ꢀđếnꢀ
2016ꢀđểꢀxemꢀxétꢀtácꢀđộngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀchiꢀphíꢀđạiꢀdiệnꢀtớiꢀkhảꢀnăngꢀ
pháꢀsản.ꢀNhómꢀtácꢀgiảꢀlựaꢀchọnꢀchỉꢀsốꢀZꢀđểꢀđoꢀlườngꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcôngꢀty.ꢀ
Biếnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđượcꢀthểꢀhiệnꢀbởiꢀgiáꢀtrịꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnh,ꢀ
đượcꢀtínhꢀtoánꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnh.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀ
thấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhôngꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtrựcꢀtiếpꢀđếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsản.ꢀĐiềuꢀnàyꢀ
cóꢀthểꢀlàꢀdoꢀcácꢀDNꢀkhiꢀvướngꢀvàoꢀkhóꢀkhănꢀtàiꢀchínhꢀsẽꢀcóꢀxuꢀhướngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀ
nhuậnꢀgiảmꢀđểꢀgiảmꢀthiểuꢀthuếꢀvàꢀcácꢀchiꢀphíꢀkhác,ꢀnếuꢀhọꢀđãꢀtừngꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀ
nhuậnꢀtăngꢀtrongꢀquáꢀkhứ.ꢀNhậnꢀxétꢀnàyꢀcũngꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀkếtꢀquảꢀkiểmꢀđịnhꢀcủaꢀ
Charitouꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2007)ꢀvềꢀxuꢀhướngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhiꢀDNꢀcóꢀkhóꢀkhănꢀ
tàiꢀchính.ꢀNgoàiꢀra,ꢀWuꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀchoꢀthấyꢀcácꢀDNꢀcóꢀtìnhꢀtrạngꢀtàiꢀchínhꢀ
ổnꢀđịnhꢀthìꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhôngꢀkhiếnꢀDNꢀđốiꢀdiệnꢀvớiꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsản.ꢀTuyꢀ
nhiên,ꢀđốiꢀvớiꢀDNꢀcóꢀtìnhꢀhìnhꢀtàiꢀchínhꢀkhôngꢀổnꢀđịnh,ꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀsẽꢀkhiếnꢀ
DNꢀđốiꢀmặtꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀlớnꢀhơn.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀ
ꢅ
TạiꢀmộtꢀsốꢀthịꢀtrườngꢀkhácꢀnhưꢀIran,ꢀRanjbarꢀ&ꢀAmanollahiꢀ(2018)ꢀlựaꢀchọnꢀchỉꢀ
sốꢀOꢀcủaꢀOhlsonꢀđểꢀđánhꢀgiáꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀTheoꢀtácꢀgiả,ꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀ
cứuꢀđiꢀtrướcꢀđãꢀchỉꢀraꢀchỉꢀsốꢀOꢀphùꢀhợpꢀđểꢀnghiênꢀcứuꢀtạiꢀthịꢀtrườngꢀIranꢀhơnꢀchỉꢀsốꢀZ.ꢆꢀ
Kếtꢀquảꢀchoꢀthấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀquanꢀhệꢀcùngꢀchiềuꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsản.ꢀ
Trongꢀkhiꢀđó,ꢀtạiꢀthịꢀtrườngꢀJordan,ꢀMohammadꢀ(2018)ꢀlấyꢀmẫuꢀquanꢀsátꢀlàꢀ58ꢀtrênꢀ
tổngꢀsốꢀ65ꢀDNꢀởꢀJordanꢀhoạtꢀđộngꢀtrongꢀlĩnhꢀvựcꢀcôngꢀnghiệpꢀvàꢀkếtꢀluậnꢀquảnꢀtrịꢀ
lợiꢀnhuậnꢀvàꢀchỉꢀsốꢀZꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀthuậnꢀchiều.ꢀTácꢀgiảꢀnhậnꢀxétꢀrằngꢀviệcꢀđiềuꢀ
chỉnhꢀtăngꢀphầnꢀnàoꢀkhiếnꢀDNꢀđượcꢀxếpꢀhạngꢀcaoꢀhơn,ꢀtuyꢀnhiênꢀmốiꢀquanꢀhệꢀnàyꢀ
khôngꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkê.
2.2ꢀCácꢀnghiênꢀcứuꢀởꢀViệtꢀNam
TạiꢀViệtꢀNam,ꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀcũngꢀtậpꢀtrungꢀlàmꢀrõꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀ
trịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀnàyꢀápꢀdụngꢀ
cácꢀcáchꢀđoꢀlườngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhácꢀnhauꢀvàꢀcũngꢀchoꢀthấyꢀcácꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀ
cứuꢀkhôngꢀđồngꢀnhất.ꢀVõꢀ&ꢀHoàngꢀ(2013)ꢀnghiênꢀcứuꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀ
lợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtrênꢀmẫuꢀgồmꢀ85ꢀcôngꢀtyꢀniêmꢀyếtꢀliênꢀtụcꢀ
từꢀnămꢀ2007ꢀđếnꢀ2011ꢀtrênꢀHOSE.ꢀNhómꢀtácꢀgiảꢀthốngꢀkêꢀ3ꢀnhómꢀDN,ꢀbaoꢀgồm:ꢀ
nhómꢀcóꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcao,ꢀnhómꢀcóꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀtrungꢀbìnhꢀvàꢀnhómꢀchưaꢀ
cóꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsản.ꢀThốngꢀkêꢀchoꢀthấyꢀnhómꢀDNꢀcóꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcaoꢀlạiꢀcóꢀ
trungꢀbìnhꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthấpꢀnhất,ꢀcònꢀnhữngꢀcôngꢀtyꢀchưaꢀcóꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀ
lạiꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀnhiềuꢀnhất.ꢀKếtꢀquảꢀtừꢀmôꢀhìnhꢀchoꢀthấyꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcùngꢀ
chiềuꢀgiữaꢀchỉꢀsốꢀZꢀvàꢀtỷꢀlệꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀDN,ꢀtứcꢀlàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀgiảmꢀ
khiꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀDNꢀtăng.
NghiênꢀcứuꢀcủaꢀĐinhꢀ&ꢀNguyễnꢀ(2016)ꢀlựaꢀchọnꢀmẫuꢀlàꢀ80ꢀDNꢀbịꢀhủyꢀniêmꢀyếtꢀ
trênꢀthịꢀtrườngꢀchứngꢀkhoánꢀViệtꢀNamꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀtrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ2012-
2015.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀvàꢀchỉꢀsốꢀ
Zꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀthuậnꢀchiềuꢀvàꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkê.ꢀTheoꢀnhómꢀtácꢀgiả,ꢀquảnꢀtrịꢀ
lợiꢀnhuậnꢀtăngꢀthựcꢀchấtꢀchỉꢀlàmꢀchoꢀmôꢀhìnhꢀdựꢀbáoꢀbịꢀđánhꢀlừaꢀvàꢀnângꢀcaoꢀđánhꢀ
giáꢀvềꢀtìnhꢀhìnhꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀDN,ꢀchứꢀkhôngꢀphảiꢀthựcꢀsựꢀlàmꢀgiảmꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀ
sản.ꢀNếuꢀDNꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀởꢀmộtꢀmứcꢀđộꢀvừaꢀphảiꢀvàꢀhợpꢀlýꢀthìꢀsẽꢀhấpꢀdẫnꢀ
đượcꢀsựꢀtinꢀtưởngꢀcủaꢀnhàꢀđầuꢀtư.
Nhưꢀvậy,ꢀcóꢀthểꢀthấyꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀtrongꢀvàꢀngoàiꢀnướcꢀchoꢀthấyꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀ
cứuꢀtráiꢀchiềuꢀvềꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀ
Mộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀrằngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀtácꢀđộngꢀcùngꢀchiềuꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀ
pháꢀsảnꢀcủaꢀDN,ꢀtrongꢀkhiꢀđóꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀkhácꢀlạiꢀtìmꢀthấyꢀmốiꢀquanꢀhệꢀ
ngượcꢀchiều.ꢀDoꢀđó,ꢀcầnꢀcóꢀthêmꢀcácꢀbằngꢀchứngꢀthựcꢀnghiệmꢀvềꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀ
quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀĐâyꢀcũngꢀlàꢀkhoảngꢀtrốngꢀnghiênꢀ
cứuꢀmàꢀbàiꢀviếtꢀtậpꢀtrungꢀlàmꢀrõ.
ꢆ
ꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
3.ꢀPhươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀmôꢀhìnhꢀthựcꢀnghiệm
3.1ꢀPhươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀvàꢀthuꢀthậpꢀsốꢀliệu
Bàiꢀviếtꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀnghiênꢀcứuꢀđịnhꢀlượng.ꢀMẫuꢀnghiênꢀcứuꢀđượcꢀsửꢀ
dụngꢀtrongꢀbàiꢀviếtꢀbaoꢀgồmꢀ60ꢀDNꢀphiꢀtàiꢀchínhꢀvớiꢀngànhꢀnghềꢀkinhꢀdoanhꢀthuộcꢀ
nhiềuꢀlĩnhꢀvựcꢀkhácꢀnhau,ꢀđượcꢀniêmꢀyếtꢀtrênꢀcảꢀHNXꢀvàꢀHOSE,ꢀđượcꢀlựaꢀchọnꢀtrênꢀ
tiêuꢀchíꢀđượcꢀniêmꢀyếtꢀliênꢀtụcꢀvàꢀcóꢀđầyꢀđủꢀdữꢀliệuꢀđểꢀtínhꢀtoánꢀcácꢀbiếnꢀsốꢀtrongꢀ
môꢀhìnhꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀ6ꢀnămꢀtừꢀ2013ꢀđếnꢀ2018.ꢀNguồnꢀdữꢀliệuꢀsửꢀdụngꢀ
trongꢀnghiênꢀcứuꢀlàꢀdữꢀliệuꢀthứꢀcấp,ꢀđượcꢀtổngꢀhợpꢀvàꢀthuꢀthậpꢀtừꢀFiinpro.ꢀDữꢀliệuꢀ
nghiênꢀcứuꢀgồmꢀ360ꢀquanꢀsátꢀvàꢀthuộcꢀloạiꢀdữꢀliệuꢀbảng,ꢀđượcꢀxửꢀlýꢀvàꢀchạyꢀmôꢀ
hìnhꢀthôngꢀquaꢀphầnꢀmềmꢀStataꢀ14.
3.2ꢀXâyꢀdựngꢀcácꢀbiến
3.2.1ꢀBiếnꢀphụꢀthuộc
KhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀlàꢀbiếnꢀphụꢀthuộcꢀtrongꢀmôꢀhình,ꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀthôngꢀ
quaꢀchỉꢀsốꢀZꢀcủaꢀAltmanꢀ(2000).ꢀĐâyꢀlàꢀmộtꢀphươngꢀphápꢀtínhꢀtoánꢀtuyꢀđơnꢀgiảnꢀ
nhưngꢀcóꢀđộꢀtinꢀcậyꢀcao,ꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀphổꢀbiếnꢀtrênꢀthếꢀgiớiꢀnóiꢀchungꢀvàꢀtạiꢀViệtꢀ
Namꢀnóiꢀriêng.ꢀCáchꢀtínhꢀtoánꢀchỉꢀsốꢀZꢀlà:
ꢀ
Zꢀ=ꢀ1,2ꢀXꢄꢀ+ꢀ1,4ꢀXꢀꢀ+ꢀ3,3ꢀXꢁꢆ+ꢀ0,6ꢀX4ꢀ+ꢀX5ꢀ
(1)
trongꢀđóꢀ XꢄꢀlàꢀVốnꢀlưuꢀđộngꢀ(Tàiꢀsảnꢀngắnꢀhạnꢀ-ꢀNợꢀngắnꢀhạn)/Tổngꢀtàiꢀsản;
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
XꢀꢀlàꢀLợiꢀnhuậnꢀchưaꢀphânꢀphối/Tổngꢀtàiꢀsản;
XꢁꢀlàꢀEBITꢀ(Lợiꢀnhuậnꢀtrướcꢀlãiꢀvayꢀvàꢀthuế)/Tổngꢀtàiꢀsản;
X4ꢀlàꢀ(Giáꢀthịꢀtrườngꢀcủaꢀcổꢀphiếu*Sốꢀlượngꢀcổꢀphiếuꢀlưuꢀhành)/Tổngꢀnợ;
X5ꢀlàꢀhiệuꢀquảꢀsửꢀdụngꢀtàiꢀsảnꢀvàꢀđượcꢀtínhꢀtheoꢀDoanhꢀthu/Tổngꢀtàiꢀsản.
ĐểꢀđánhꢀgiáꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN,ꢀAltmanꢀđưaꢀraꢀchỉꢀtiêuꢀvềꢀchỉꢀsốꢀZꢀnhưꢀsau:
●ꢀZꢀ>ꢀ2,99ꢀ ꢀ:ꢀ DNꢀcóꢀtàiꢀchínhꢀlànhꢀmạnh
●ꢀ1,81<Z≤2,99ꢀꢀ:ꢀ DNꢀkhôngꢀcóꢀvấnꢀđềꢀtrongꢀngắnꢀhạn,ꢀtuyꢀnhiênꢀcầnꢀphảiꢀxemꢀ
xétꢀđiềuꢀkiệnꢀtàiꢀchínhꢀmộtꢀcáchꢀthậnꢀtrọng
●ꢀZꢀ≤ꢀ1,81ꢀ
ꢀ:ꢀ DNꢀcóꢀvấnꢀđềꢀnghiêmꢀtrọngꢀvềꢀtàiꢀchính
DựaꢀvàoꢀkếtꢀluậnꢀmàꢀAltmanꢀđưaꢀraꢀvềꢀgiáꢀtrịꢀcủaꢀchỉꢀsốꢀZ,ꢀtaꢀcóꢀthểꢀthấyꢀchỉꢀsốꢀ
ZꢀcàngꢀcaoꢀchoꢀthấyꢀDNꢀcàngꢀcóꢀkếtꢀquảꢀhoạtꢀđộngꢀtốt.ꢀNgượcꢀlại,ꢀchỉꢀsốꢀZꢀ≤ꢀ1,81ꢀ
đồngꢀnghĩaꢀvớiꢀviệcꢀDNꢀcóꢀnhiềuꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsản.
3.2.2ꢀBiếnꢀđộcꢀlập
Quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuận
Quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtích,ꢀtứcꢀlàꢀcáchꢀDNꢀlợiꢀ
dụngꢀcácꢀphươngꢀphápꢀkếꢀtoánꢀđểꢀdịchꢀchuyểnꢀcácꢀkhoảnꢀdồnꢀtíchꢀnhằmꢀthayꢀđổiꢀlợiꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀ
ꢇ
nhuậnꢀđểꢀhướngꢀtớiꢀcácꢀmụcꢀtiêuꢀđãꢀđềꢀraꢀtrướcꢀđóꢀ(Nguyễnꢀ&ꢀLê,ꢀ2016;ꢀNguyễnꢀ
&ꢀTrần,ꢀ2018).ꢀTrongꢀbàiꢀnghiênꢀcứu,ꢀcácꢀtácꢀgiảꢀsửꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnhꢀ
củaꢀDechowꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(1995)ꢀđểꢀtínhꢀtoánꢀgiáꢀtrịꢀnày,ꢀbởiꢀtínhꢀchínhꢀxácꢀcủaꢀnóꢀđãꢀ
đượcꢀkiểmꢀđịnhꢀvàꢀápꢀdụngꢀtrongꢀnhiềuꢀnghiênꢀcứuꢀtrướcꢀđây.ꢀNguyễnꢀ&ꢀNguyễnꢀ
(2019)ꢀsauꢀkhiꢀtiếnꢀhànhꢀkiểmꢀđịnhꢀtínhꢀchínhꢀxácꢀcủaꢀmộtꢀsốꢀmôꢀhìnhꢀđoꢀlườngꢀchấtꢀ
lượngꢀlợiꢀnhuậnꢀởꢀViệtꢀNam,ꢀđãꢀkếtꢀluậnꢀmôꢀhìnhꢀJonesꢀhiệuꢀchỉnhꢀcủaꢀDechowꢀ&ꢀ
cộngꢀsựꢀ(1995)ꢀlàꢀphùꢀhợpꢀnhấtꢀvớiꢀthịꢀtrườngꢀViệtꢀNam.
Côngꢀthứcꢀtínhꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀnhưꢀsau:
ꢀ
DAtꢀ=TAtꢀ-ꢀNDAtꢀ
ꢀ(2)
trongꢀđóꢀDAtꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀtạiꢀnămꢀt;ꢀNDAtꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀ
toánꢀkhôngꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđượcꢀtạiꢀnămꢀt;ꢀTAtꢀlàꢀtổngꢀcácꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtích.
TAtꢀđượcꢀxácꢀđịnhꢀquaꢀcôngꢀthức:
ꢀ
TAtꢀ=ꢀNItꢀ-ꢀOCFtꢀ
(3)
trongꢀđóꢀNItꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀsauꢀthuếꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;ꢀOCFtꢀlàꢀdòngꢀtiềnꢀtừꢀhoạtꢀđộngꢀ
kinhꢀdoanhꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt.
Vìꢀvậy,ꢀđểꢀxácꢀđịnhꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđược,ꢀtaꢀcầnꢀtìmꢀbiếnꢀ
kếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀkhôngꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđược.ꢀCôngꢀthứcꢀđượcꢀDechowꢀđưaꢀraꢀnhưꢀsau:
(4)
ꢆ
ꢆ
Vớiꢀαꢄ,ꢀαꢀ,ꢀαꢁꢀꢀlàꢀcácꢀthamꢀsốꢀđượcꢀướcꢀlượngꢀtừꢀmôꢀhìnhꢀsau:
(5)
ꢆ
ꢆ
Vậyꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđượcꢀnhưꢀsauꢀhayꢀchínhꢀlàꢀphầnꢀdưꢀ
trongꢀmôꢀhìnhꢀướcꢀlượng:
(6)
ꢆ
ꢆ
trongꢀđóꢀ ∆REVtꢀlàꢀchênhꢀlệchꢀdoanhꢀthuꢀgiữaꢀnămꢀtꢀvàꢀt-1ꢀcủaꢀDN;
ꢀ
ꢀ
ꢀ
∆RECtꢀlàꢀchênhꢀlệchꢀkhoảnꢀphảiꢀthuꢀgiữaꢀnămꢀtꢀvàꢀt-1ꢀcủaꢀDN;
PPEtꢀlàꢀnguyênꢀgiáꢀtàiꢀsảnꢀcốꢀđịnhꢀhữuꢀhìnhꢀcủaꢀnămꢀt;
At-1ꢀlàꢀtrịꢀgiáꢀtổngꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcuốiꢀnămꢀt-1.
Đểꢀtìmꢀraꢀcácꢀhệꢀsốꢀαꢄ,ꢀαꢀ,ꢀαꢁꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀtiếnꢀhànhꢀtínhꢀtoánꢀcácꢀgiáꢀtrịꢀTA,ꢀPPE,ꢀ
REC,ꢀREVꢀcủaꢀtừngꢀDNꢀtrongꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀ6ꢀnămꢀtừꢀ2013ꢀđếnꢀ2018.ꢀNhữngꢀ
dữꢀliệuꢀcầnꢀthiếtꢀcủaꢀnămꢀ2012ꢀcũngꢀđượcꢀthuꢀthậpꢀvàꢀtínhꢀtoánꢀcùngꢀlúc.ꢀSauꢀđó,ꢀ
nhómꢀtácꢀgiảꢀdùngꢀExcelꢀhồiꢀquyꢀchoꢀtừngꢀDNꢀđểꢀtìmꢀraꢀphầnꢀdưꢀtươngꢀứngꢀcủaꢀmôꢀ
hìnhꢀướcꢀlượngꢀTA,ꢀhayꢀcũngꢀchínhꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnhꢀđược.
ꢈ
ꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
3.2.3ꢀBiếnꢀkiểmꢀsoát
QuyꢀmôꢀDNꢀđượcꢀxácꢀđịnhꢀbằngꢀcáchꢀlấyꢀlogaritꢀcơꢀsốꢀeꢀcủaꢀdoanhꢀthuꢀcuốiꢀnămꢀ
củaꢀDN:
ꢀ
SIZEtꢀꢀ=ꢀln(REVt)ꢀ
(7)
trongꢀđóꢀSIZEtꢀlàꢀquyꢀmôꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;ꢀREVtꢀlàꢀdoanhꢀthuꢀcủaꢀDNꢀvàoꢀcuốiꢀnămꢀt.
Tỷꢀlệꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsảnꢀđượcꢀxácꢀđịnhꢀbằngꢀcáchꢀlấyꢀhiệuꢀsốꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀnămꢀ
hiệnꢀtạiꢀvàꢀnămꢀliềnꢀtrước,ꢀsauꢀđóꢀchiaꢀhiệuꢀnàyꢀchoꢀtàiꢀsảnꢀnămꢀtrước:
(8)
ꢆ
ꢆ
trongꢀđóꢀ GAtꢀlàꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
ꢀ
ꢀ
AtꢀlàꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
At-1ꢀlàꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt-1.
Đònꢀbẩyꢀtàiꢀchínhꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀnhưꢀsau:
(9)
ꢆ
ꢆ
trongꢀđóꢀ LEVtꢀlàꢀhệꢀsốꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
ꢀ
ꢀ
DtꢀlàꢀtổngꢀnợꢀphảiꢀtrảꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
AtꢀlàꢀtổngꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt.
Betaꢀđượcꢀtínhꢀbằngꢀcáchꢀlấyꢀhiệpꢀphươngꢀsaiꢀcủaꢀtỷꢀsuấtꢀsinhꢀlờiꢀcủaꢀcổꢀphiếuꢀvàꢀ
tỷꢀsuấtꢀsinhꢀlờiꢀcủaꢀthịꢀtrườngꢀchiaꢀchoꢀphươngꢀsaiꢀcủaꢀtỷꢀsuấtꢀsinhꢀlờiꢀcủaꢀthịꢀtrường.ꢀ
CôngꢀthứcꢀtínhꢀBetaꢀnhưꢀsau:
(10)
ꢆ
ꢆ
trongꢀđóꢀ BetatꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
ꢀ
ꢀ
Rtꢀlàꢀtỷꢀsuấtꢀsinhꢀlờiꢀcủaꢀcổꢀphiếuꢀtạiꢀnămꢀt;
Rmꢀlàꢀtỷꢀsuấtꢀsinhꢀlờiꢀcủaꢀthịꢀtrườngꢀ(tỷꢀsuấtꢀsinhꢀlợiꢀcủaꢀchỉꢀsốꢀVN-INDEX).
ROAꢀđóngꢀvaiꢀtròꢀlàꢀbiếnꢀkiểmꢀsoátꢀtrongꢀmôꢀhìnhꢀvàꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀnhưꢀsau:
(11)
ꢆ
ꢆ
trongꢀđóꢀ ROAtꢀlàꢀchỉꢀsốꢀROAꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
ꢀ
ꢀ
NItꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀròngꢀcủaꢀDNꢀtạiꢀnămꢀt;
AtꢀlàꢀtổngꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcuốiꢀnămꢀt.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀ
ꢉ
3.3ꢀMôꢀhìnhꢀnghiênꢀcứu
Cácꢀnghiênꢀcứuꢀxemꢀxétꢀmốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀ
trướcꢀđâyꢀnhưꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀZangꢀ(2012)ꢀhầuꢀhếtꢀđềuꢀsửꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquyꢀ
tuyếnꢀtínhꢀ(hồiꢀquyꢀhỗnꢀhợpꢀ-ꢀPooledꢀOLS)ꢀvàꢀchoꢀraꢀkếtꢀquảꢀđángꢀtinꢀcậy.ꢀĐặcꢀbiệtꢀ
khiꢀnghiênꢀcứuꢀtạiꢀthịꢀtrườngꢀViệtꢀNam,ꢀĐinhꢀ&ꢀNguyễnꢀ(2016)ꢀđãꢀkiểmꢀtraꢀvàꢀnhậnꢀ
thấyꢀmôꢀhìnhꢀnàyꢀphùꢀhợpꢀđểꢀđánhꢀgiáꢀhơnꢀsoꢀvớiꢀmôꢀhìnhꢀtácꢀđộngꢀcốꢀđịnhꢀvàꢀmôꢀ
hìnhꢀtácꢀđộngꢀtựꢀnhiên.
Doꢀđó,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀcũngꢀsửꢀdụngꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquyꢀnhưꢀsau:
LNZꢀ=ꢀαꢄꢀ+ꢀαꢀEMitꢀ+ꢀαꢁSIZEitꢀ+ꢀα4LEV ꢀ+ꢀα5GAitꢀ+ꢀαꢉROAitꢀ+ꢀα7BETAitꢀ+εꢀꢀ(12)
it
trongꢀđóꢀZꢀđượcꢀtínhꢀlàꢀln(Z-score);
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
ꢀ
EMꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnh;
SIZEꢀđượcꢀđoꢀbằngꢀlnꢀ(Doanhꢀthu);
LEVꢀđượcꢀđoꢀbằngꢀln(Tổngꢀnợ/Tổngꢀtàiꢀsản);
GAꢀđượcꢀđoꢀbằngꢀ(Tàiꢀsảnꢀnămꢀhiệnꢀtạiꢀ-ꢀTàiꢀsảnꢀnămꢀtrước)/Tàiꢀsảnꢀnămꢀtrước;
ROAꢀđượcꢀđoꢀbằngꢀln(Lợiꢀnhuậnꢀròng/Tổngꢀtàiꢀsản);
BETAꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀcổꢀphiếu;
iꢀlàꢀDN;
tꢀlàꢀnăm;
εꢀlàꢀsaiꢀsốꢀngẫuꢀnhiên.
4.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu
4.1ꢀMôꢀtảꢀdữꢀliệu
Bảngꢀ1ꢀthốngꢀkêꢀchiꢀtiếtꢀdữꢀliệuꢀcácꢀbiếnꢀđượcꢀsửꢀdụngꢀtrongꢀmôꢀhình.ꢀChỉꢀsốꢀZꢀcóꢀ
giáꢀtrịꢀtrungꢀbìnhꢀlàꢀ1,29;ꢀgiáꢀtrịꢀlớnꢀnhấtꢀvàꢀnhỏꢀnhấtꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀ2,56ꢀvàꢀ-0,47.ꢀĐộꢀlệchꢀ
chuẩnꢀcủaꢀbiếnꢀnàyꢀlàꢀ0,82.ꢀGiáꢀtrịꢀtrungꢀbìnhꢀchỉꢀsốꢀZꢀcủaꢀcácꢀDNꢀtrongꢀmẫuꢀlớnꢀhơnꢀ
logaritꢀtựꢀnhiênꢀcủaꢀ2,99ꢀđồngꢀnghĩaꢀvớiꢀviệcꢀtìnhꢀhìnhꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀcácꢀDNꢀnàyꢀtươngꢀ
đốiꢀlànhꢀmạnhꢀvàꢀítꢀxảyꢀraꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsản.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀcóꢀmộtꢀsựꢀkhácꢀbiệtꢀlớnꢀgiữaꢀgiáꢀ
trịꢀchỉꢀsốꢀZꢀnhỏꢀnhấtꢀvàꢀlớnꢀnhấtꢀnênꢀvẫnꢀcóꢀmộtꢀsốꢀítꢀDNꢀtrongꢀmẫuꢀđangꢀởꢀtrongꢀtìnhꢀ
trạngꢀđángꢀbáoꢀđộng.ꢀSoꢀsánhꢀkếtꢀquảꢀnàyꢀvớiꢀkếtꢀquảꢀthốngꢀkêꢀởꢀthịꢀtrườngꢀIndonesiaꢀ
củaꢀIrawatiꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018)ꢀvàꢀthịꢀtrườngꢀJordanꢀcủaꢀMohammadꢀ(2018),ꢀtaꢀthấyꢀtrungꢀ
bìnhꢀchỉꢀsốꢀZꢀởꢀcácꢀDNꢀViệtꢀNamꢀnhỉnhꢀhơn,ꢀnhưngꢀđộꢀlệchꢀchuẩnꢀởꢀhaiꢀthịꢀtrườngꢀnàyꢀ
lạiꢀkháꢀthấp.ꢀĐiềuꢀnàyꢀchứngꢀtỏꢀcácꢀDNꢀởꢀViệtꢀNamꢀcóꢀsựꢀphânꢀhóaꢀrõꢀnétꢀhơnꢀvềꢀkhảꢀ
năngꢀpháꢀsảnꢀởꢀgiữaꢀcácꢀDN.ꢀMứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀtrungꢀbìnhꢀlàꢀ-0,0019ꢀvớiꢀgiáꢀ
trịꢀnhỏꢀnhấtꢀlàꢀ-0,12ꢀvàꢀgiáꢀtrịꢀlớnꢀnhấtꢀlàꢀ0,10.ꢀTrungꢀbìnhꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀnhỏꢀhơnꢀ0ꢀ
choꢀthấyꢀcácꢀDNꢀởꢀViệtꢀNamꢀcóꢀxuꢀhướngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀgiảm.ꢀRấtꢀcóꢀthểꢀnhiềuꢀDNꢀ
đãꢀlựaꢀchọnꢀquảnꢀtrịꢀgiảmꢀlợiꢀnhuậnꢀđểꢀtừꢀđóꢀgiảmꢀchiꢀphíꢀthuế.ꢀMặcꢀdùꢀvậy,ꢀconꢀsốꢀnàyꢀ
kháꢀnhỏꢀnênꢀcóꢀthểꢀnóiꢀxuꢀhướngꢀnàyꢀchỉꢀnhỉnhꢀhơnꢀxuꢀhướngꢀquảnꢀtrịꢀtăngꢀmộtꢀchút.
ꢁꢊꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Bảngꢀ1.ꢀThốngꢀkêꢀmôꢀtảꢀcácꢀbiếnꢀsửꢀdụngꢀtrongꢀmôꢀhình
Giáꢀtrịꢀꢀ
trungꢀbình
Độꢀlệchꢀ
chuẩn
Biếnꢀsửꢀdụng Sốꢀquanꢀsát
ꢀMin
ꢀMax
Z
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
1,29
-1,08
-0,00
-2,89
0,38
0,82
0,62
0,05
1,36
0,38
0,15
1,63
-0,47
-2,34
-0.12
-6.65
-2,14
-0,21
22,69
2,56
-0,24
0,10
LEV
EM
ROA
BETA
GA
-1,26
3,33
0,07
0,43
SIZE
27,20
31,59
Chúꢀthích:ꢀZꢀlàꢀchỉꢀsốꢀZꢀtínhꢀtheoꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀAltman,ꢀEMꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀ
điềuꢀchỉnh,ꢀSIZEꢀlàꢀquyꢀmôꢀDN,ꢀLEVꢀlàꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchính,ꢀGAꢀlàꢀtốcꢀđộꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsản,ꢀ
ROAꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀròngꢀtrênꢀtổngꢀtàiꢀsản,ꢀBETAꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀcổꢀphiếu.
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Bảngꢀ2ꢀtómꢀtắtꢀkếtꢀquảꢀtươngꢀquanꢀgiữaꢀcácꢀbiếnꢀnghiênꢀcứu.ꢀCóꢀthểꢀthấy,ꢀgiữaꢀ
quảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀchỉꢀsốꢀZꢀcóꢀmộtꢀmốiꢀtươngꢀquanꢀâmꢀvớiꢀgiáꢀtrịꢀ-0,0138ꢀvàꢀquanꢀ
hệꢀnàyꢀkhôngꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkê.ꢀRấtꢀcóꢀthểꢀđốiꢀvớiꢀmẫuꢀdữꢀliệuꢀcácꢀDNꢀtạiꢀViệtꢀ
Namꢀnày,ꢀmứcꢀđộꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀkhôngꢀgâyꢀảnhꢀhưởngꢀtrựcꢀtiếpꢀđếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀ
sản.ꢀKếtꢀquảꢀnàyꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀIrawatiꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2018).ꢀHệꢀ
sốꢀtươngꢀquanꢀgiữaꢀcácꢀbiếnꢀnhỏꢀhơnꢀ0,85;ꢀvìꢀvậy,ꢀcácꢀbiếnꢀkhôngꢀbịꢀđaꢀcộngꢀtuyếnꢀ
vớiꢀnhauꢀvàꢀcóꢀthểꢀđưaꢀvàoꢀmôꢀhìnhꢀnghiênꢀcứu.
Bảngꢀ2.ꢀHệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀgiữaꢀcácꢀbiếnꢀsửꢀdụngꢀtrongꢀmôꢀhình
ꢋ
LEV
EM
ROA
Beta
GA
SIZE
Z
ꢄ
LEV
-0,6746***ꢆ ꢄ
EM
-0,0138 0,0216
ꢄ
ROA
0,7342*** -0,4354*** 0,0707
ꢄ
BETA -0,0750
0,0385
0,0163 -0,0140
ꢄ
GA
0,0279
0,1213**
0,0742 0,2671*** -0,0003
ꢄ
SIZE
-0,0452
0,4065*** 0,0122 0,0204
0,1546*** 0,1711***
ꢄ
Chúꢀthích:ꢀ*,ꢀ**,ꢀ***ꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀcácꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀ10%,ꢀ5%,ꢀ1%.ꢀZꢀlàꢀchỉꢀsốꢀZꢀtínhꢀtheoꢀmôꢀ
hìnhꢀcủaꢀAltman,ꢀEMꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀđiềuꢀchỉnh,ꢀSIZEꢀlàꢀquyꢀmôꢀDN,ꢀLEVꢀ
làꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchính,ꢀGAꢀlàꢀtốcꢀđộꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsản,ꢀROAꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀròngꢀtrênꢀtổngꢀtàiꢀ
sản,ꢀBETAꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀcổꢀphiếu.ꢀ
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢁ
4.2ꢀKếtꢀquảꢀmôꢀhìnhꢀhồiꢀquyꢀPooledꢀOLS
Bảngꢀ3ꢀtómꢀtắtꢀkếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀcủaꢀmôꢀhìnhꢀPooledꢀOLS.ꢀKếtꢀquảꢀmôꢀhìnhꢀ
choꢀthấyꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZꢀvớiꢀhệꢀsốꢀ
hồiꢀquyꢀlàꢀ-0,5599.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcủaꢀhaiꢀbiếnꢀnàyꢀkhôngꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀ
thốngꢀkê.ꢀKếtꢀquảꢀnàyꢀvẫnꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀmộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀđiꢀtrướcꢀnhưꢀAgrawalꢀ
&ꢀChatterjeeꢀ(2015)ꢀvàꢀMohammadꢀ(2018),ꢀkhiꢀcảꢀhaiꢀtácꢀgiảꢀnàyꢀđềuꢀkhôngꢀtìmꢀ
thấyꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀgiữaꢀchỉꢀsốꢀZꢀvàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀ
điềuꢀchỉnh.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấy,ꢀcácꢀbiếnꢀkiểmꢀsoátꢀkhácꢀđềuꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀ
thốngꢀkê.ꢀChỉꢀsốꢀZꢀvàꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchínhꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀmứcꢀýꢀ
nghĩaꢀthốngꢀkêꢀ1%.
ChỉꢀsốꢀROAꢀcóꢀtácꢀđộngꢀcùngꢀchiềuꢀđếnꢀchỉꢀsốꢀZꢀcủaꢀcácꢀDN,ꢀvớiꢀhệꢀsốꢀtươngꢀ
quanꢀlàꢀ0,3237ꢀởꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀ1%.ꢀTrênꢀthựcꢀtế,ꢀcùngꢀmộtꢀđồngꢀtàiꢀsảnꢀnhưꢀnhau,ꢀ
DNꢀnàoꢀthuꢀlạiꢀlợiꢀnhuậnꢀcaoꢀhơnꢀsẽꢀcóꢀcơꢀhộiꢀphátꢀtriểnꢀhơnꢀtrongꢀtươngꢀlai.ꢀChúngꢀ
taꢀsẽꢀrấtꢀkhóꢀđểꢀtìmꢀraꢀmộtꢀDNꢀcóꢀchỉꢀsốꢀROAꢀcaoꢀvàꢀổnꢀđịnhꢀquaꢀcácꢀnămꢀmàꢀlạiꢀ
vướngꢀvàoꢀtìnhꢀtrạngꢀkhóꢀkhănꢀtàiꢀchínhꢀngayꢀlậpꢀtức.
Bảngꢀ3.ꢀKếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀPooledꢀOLS
Tênꢀbiến
PooledꢀOLS
EM
-0,5599
(0,4374)
LEV
ROA
BETA
GA
-0,6565***
(0,0474)
0,3237***
(0,0204)
-0,0854**
(0,0160)
-0,4421**
(0,1618)
SIZE
C
0,0862***
(0,0160)
-0,7690*
(0,4779)
Rꢀ
0,7260
Sốꢀquanꢀsát
ꢁꢉꢃ
Chúꢀthích:ꢀ*,ꢀ**,ꢀ***ꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀcácꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀ10%,ꢀ5%,ꢀ1%.ꢀĐộꢀlệchꢀchuẩnꢀtrongꢀdấuꢀ
ngoặcꢀđơn,ꢀZꢀlàꢀchỉꢀsốꢀZꢀtínhꢀtheoꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀAltman,ꢀEMꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀ
điềuꢀchỉnh,ꢀSIZEꢀlàꢀquyꢀmôꢀDN,ꢀLEVꢀlàꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchính,ꢀGAꢀlàꢀtốcꢀđộꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsản,ꢀ
ROAꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀròngꢀtrênꢀtổngꢀtàiꢀsản,ꢀBETAꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀcổꢀphiếu.
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
ꢁꢂꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
HệꢀsốꢀBetaꢀcóꢀtươngꢀquanꢀâmꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZ,ꢀhayꢀnóiꢀcáchꢀkhác,ꢀtỷꢀlệꢀthuậnꢀvớiꢀkhảꢀ
năngꢀpháꢀsản.ꢀMộtꢀcổꢀphiếuꢀcóꢀbetaꢀcàngꢀcaoꢀthìꢀcàngꢀbiếnꢀđộngꢀtheoꢀxuꢀhướngꢀthịꢀ
trường,ꢀdẫnꢀđếnꢀmứcꢀrủiꢀroꢀhệꢀthốngꢀcao.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀnàyꢀhàmꢀýꢀrằngꢀbetaꢀ
caoꢀvềꢀlâuꢀdàiꢀcóꢀthểꢀkhiếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀtăng.
TỷꢀlệꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsảnꢀvàꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀcùngꢀchiều,ꢀ
bởiꢀbiếnꢀnàyꢀcóꢀtươngꢀquanꢀâmꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZꢀởꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀ5%.ꢀKếtꢀquảꢀ
nàyꢀtươngꢀtựꢀnhưꢀkếtꢀquảꢀmàꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀKeenanꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2004)ꢀđưaꢀra.ꢀTăngꢀ
trưởngꢀtàiꢀsảnꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀchoꢀthấyꢀsựꢀgiaꢀtăngꢀnàyꢀđangꢀchỉꢀ
làꢀtăngꢀ“lượng”,ꢀchứꢀchưaꢀphảiꢀtăngꢀ“chất”.ꢀNếuꢀxảyꢀraꢀtìnhꢀtrạngꢀnhưꢀvậy,ꢀtàiꢀsảnꢀ
cònꢀlàꢀgánhꢀnặngꢀkhiếnꢀDNꢀchịuꢀthêmꢀnhiềuꢀkhóꢀkhănꢀvềꢀmặtꢀtàiꢀchính.
QuyꢀmôꢀDNꢀcóꢀquanꢀhệꢀcùngꢀchiềuꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZꢀvàꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀtạiꢀmứcꢀýꢀ
nghĩaꢀ1%.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀkhẳngꢀđịnhꢀrằngꢀcácꢀDNꢀlớn,ꢀDNꢀdẫnꢀđầuꢀthịꢀtrườngꢀ
sẽꢀítꢀgặpꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀhơnꢀcácꢀDNꢀnhỏ.
KếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀmôꢀhìnhꢀdạngꢀgộpꢀPooledꢀOLSꢀ=ꢀ0,7260,ꢀnghĩaꢀlàꢀsựꢀthayꢀđổiꢀ
củaꢀcácꢀbiếnꢀđộcꢀlậpꢀgiảiꢀthíchꢀđượcꢀ72,6%ꢀsựꢀthayꢀđổiꢀcủaꢀbiếnꢀphụꢀthuộc.ꢀMôꢀhìnhꢀ
cóꢀgiáꢀtrịꢀp-valueꢀ=ꢀ0.0000,ꢀchoꢀnênꢀlàꢀphùꢀhợp.
4.3ꢀKiểmꢀđịnhꢀmôꢀhìnhꢀthựcꢀnghiệmꢀvàꢀthảoꢀluậnꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu
Vềꢀđaꢀcộngꢀtuyến,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀsửꢀdụngꢀnhânꢀtốꢀphóngꢀđạiꢀphươngꢀsaiꢀVIFꢀđểꢀ
kiểmꢀđịnh.ꢀKếtꢀquảꢀchoꢀthấyꢀkhôngꢀcóꢀhệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀnàoꢀvượtꢀquáꢀ0,8.ꢀBênꢀcạnhꢀ
đó,ꢀtheoꢀkếtꢀquảꢀkiểmꢀđịnhꢀVIF,ꢀtaꢀthấyꢀgiáꢀtrịꢀtừngꢀVIFꢀvàꢀVIFꢀtrungꢀbìnhꢀđềuꢀnhỏꢀ
hơnꢀ5.ꢀDoꢀđó,ꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀkếtꢀluậnꢀmôꢀhìnhꢀkhôngꢀmắcꢀlỗiꢀđaꢀcộngꢀtuyến.
Vềꢀphươngꢀsaiꢀsaiꢀsốꢀthayꢀđổi,ꢀkiểmꢀđịnhꢀBreusch-Pagan/CookWeisbergꢀđượcꢀ
dùngꢀđểꢀnhậnꢀbiếtꢀxemꢀmôꢀhìnhꢀbìnhꢀphươngꢀnhỏꢀnhấtꢀPooledꢀOLSꢀcóꢀmắcꢀkhuyếtꢀ
tậtꢀphươngꢀsaiꢀsaiꢀsốꢀthayꢀđổiꢀhayꢀkhông.ꢀKếtꢀquảꢀchoꢀthấyꢀmôꢀhìnhꢀbịꢀmắcꢀkhuyếtꢀ
tậtꢀphươngꢀsaiꢀsaiꢀsốꢀthayꢀđổi.ꢀĐểꢀkhắcꢀphụcꢀkhuyếtꢀtậtꢀnàyꢀcủaꢀmôꢀhình,ꢀnhómꢀtácꢀ
giảꢀdùngꢀướcꢀlượngꢀHuber-Whiteꢀsandwichꢀđểꢀkhắcꢀphụcꢀlỗiꢀphươngꢀsaiꢀsaiꢀsốꢀthayꢀ
đổiꢀvàꢀtómꢀtắtꢀkếtꢀquảꢀởꢀcộtꢀRobustꢀpooledꢀOLSꢀởꢀBảngꢀ4.
Đốiꢀvớiꢀlỗiꢀtựꢀtươngꢀquan,ꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀsửꢀdụngꢀkiểmꢀđịnhꢀWooldridgeꢀ(2002).ꢀ
Kếtꢀquảꢀchoꢀthấyꢀmôꢀhìnhꢀmắcꢀkhuyếtꢀtậtꢀtựꢀtươngꢀquan.ꢀHồiꢀquyꢀNewey-Westꢀđượcꢀ
sửꢀdụngꢀđểꢀkhắcꢀphụcꢀkhuyếtꢀtậtꢀtựꢀtươngꢀquanꢀcủaꢀmôꢀhình.
Đốiꢀvớiꢀkhuyếtꢀtậtꢀbỏꢀsótꢀbiếnꢀhayꢀkhông,ꢀbàiꢀnghiênꢀcứuꢀsửꢀdụngꢀkiểmꢀđịnhꢀ
RamseyꢀápꢀdụngꢀchoꢀmôꢀhìnhꢀPooledꢀOLS.ꢀKếtꢀquảꢀkiểmꢀđịnhꢀchoꢀthấyꢀmôꢀhìnhꢀ
khôngꢀmắcꢀkhuyếtꢀtậtꢀbỏꢀsótꢀbiến.
4.4ꢀThảoꢀluậnꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứu
Bảngꢀ4ꢀthểꢀhiệnꢀkếtꢀquảꢀhồiꢀquyꢀlầnꢀlượtꢀcủaꢀbaꢀmôꢀhìnhꢀPooledꢀOLS,ꢀRobustꢀ
PooledꢀOLSꢀvàꢀNewey-West.ꢀCóꢀthểꢀthấyꢀsauꢀkhiꢀsửaꢀlỗiꢀtựꢀtươngꢀquanꢀsửꢀdụngꢀ
môꢀhìnhꢀNewey-West,ꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀchiềuꢀgiữaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀchỉꢀ
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢃ
sốꢀZꢀđãꢀcóꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀởꢀmứcꢀ10%.ꢀNhưꢀvậy,ꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀtácꢀđộngꢀ
ngượcꢀchiềuꢀtớiꢀchỉꢀsốꢀZ,ꢀhayꢀnóiꢀcáchꢀkhác,ꢀcóꢀtácꢀđộngꢀcùngꢀchiềuꢀtớiꢀnguyꢀcơꢀ
pháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀniêmꢀyếtꢀtạiꢀViệtꢀNamꢀmàꢀnhómꢀtácꢀgiảꢀđưaꢀraꢀđãꢀđượcꢀthỏaꢀ
mãn.ꢀTrướcꢀđây,ꢀtrongꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀmình,ꢀCharitouꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2007)ꢀvàꢀTingꢀ
&ꢀcộngꢀsựꢀ(2009)ꢀcũngꢀnhậnꢀđượcꢀkếtꢀquảꢀtươngꢀtựꢀkhiꢀxemꢀxétꢀmốiꢀquanꢀhệꢀnày.ꢀ
Cóꢀthểꢀnói,ꢀDNꢀcàngꢀthựcꢀhiệnꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀmàꢀkhôngꢀchúꢀýꢀđếnꢀphòngꢀvệꢀ
rủiꢀro,ꢀthìꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcàngꢀlớn.ꢀQuảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀởꢀmộtꢀmứcꢀđộꢀ
vừaꢀphảiꢀsẽꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtớiꢀhiệuꢀquảꢀhoạtꢀđộngꢀcủaꢀDN,ꢀnhưngꢀcầnꢀphảiꢀsửꢀ
dụngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀmộtꢀcáchꢀvừaꢀphảiꢀvàꢀsaoꢀchoꢀthậtꢀphùꢀhợpꢀvớiꢀtìnhꢀhìnhꢀ
hiệnꢀtạiꢀcủaꢀDN.
Bảngꢀ4.ꢀTổngꢀhợpꢀkếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀsauꢀkhiꢀkhắcꢀphụcꢀkhuyếtꢀtậtꢀmôꢀhình
Tênꢀbiến
PooledꢀOLS
RobustꢀPooledꢀOLS
Newey-Westꢀ
EM
-0,5599
(0,4374)
-0,5599
(0,4451)
-0,5599*
(0,3588)
LEV
ROA
BETA
GA
-0,6565***
(0,0474)
-0,6565***
(0,0494)
-0,6565***
(0,0591)
0,3237***
(0,0204)
0,3237***
(0,0256)
0,3237***
(0,0288)
-0,0854***
(0,0160)
-0,0854**
(0,0375)
-0,0854**
(0,0388)
-0,4421***
(0,1618)
-0,4421**
(0,1840)
-0,4421**
(0,1953)
SIZE
C
0,0862***
(0,0160)
0,0862***
(0,0151)
0,0862***
(0,0185)
-0,7690*
(0,4779)
-0,7690*
(0,4446)
-0,7690*
(0,5394)
R-squared
0,7260
0,7260
0,7321
Sốꢀquanꢀsát
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
ꢁꢉꢃ
Chúꢀthích:ꢀ*,ꢀ**,ꢀ***ꢀlầnꢀlượtꢀlàꢀcácꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀ10%,ꢀ5%,ꢀ1%.ꢀĐộꢀlệchꢀchuẩnꢀtrongꢀdấuꢀ
ngoặcꢀđơn,ꢀZꢀlàꢀchỉꢀsốꢀZꢀtínhꢀtheoꢀmôꢀhìnhꢀcủaꢀAltman,ꢀEMꢀlàꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀ
điềuꢀchỉnh,ꢀSIZEꢀlàꢀquyꢀmôꢀDN,ꢀLEVꢀlàꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchính,ꢀGAꢀlàꢀtốcꢀđộꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsản,ꢀ
ROAꢀlàꢀlợiꢀnhuậnꢀròngꢀtrênꢀtổngꢀtàiꢀsản,ꢀBETAꢀlàꢀhệꢀsốꢀbetaꢀcủaꢀcổꢀphiếu.
Nguồn:ꢀTínhꢀtoánꢀcủaꢀnhómꢀtácꢀgiả
Sauꢀkhiꢀkhắcꢀphụcꢀkhuyếtꢀtậtꢀphươngꢀsaiꢀsaiꢀsốꢀthayꢀđổiꢀvàꢀtựꢀtươngꢀquanꢀbằngꢀ
môꢀhìnhꢀRobustꢀPooledꢀOLSꢀvàꢀNewey-West,ꢀhệꢀsốꢀhồiꢀquyꢀcủaꢀnhómꢀcácꢀbiếnꢀ
kiểmꢀsoátꢀkhôngꢀthayꢀđổiꢀmàꢀchỉꢀcóꢀđộꢀlệchꢀchuẩnꢀlàꢀkhácꢀđi.ꢀTrongꢀsốꢀcácꢀbiếnꢀ
kiểmꢀsoát,ꢀchỉꢀsốꢀROAꢀvàꢀquyꢀmôꢀDNꢀlàꢀcóꢀhệꢀsốꢀdươngꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀ
ꢁꢄꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
DN,ꢀcònꢀcácꢀbiếnꢀcònꢀlạiꢀnhưꢀđònꢀbẩyꢀtàiꢀchính,ꢀtỷꢀlệꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsản,ꢀhệꢀsốꢀ
betaꢀvàꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀhệꢀsốꢀtươngꢀquanꢀâmꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀ
vớiꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀởꢀmứcꢀ1%,ꢀ5%ꢀvàꢀ10%.ꢀNhưꢀvậyꢀcóꢀthểꢀthấy,ꢀROAꢀcàngꢀcaoꢀ
thìꢀkhảꢀnăngꢀDNꢀpháꢀsảnꢀcàngꢀthấp.ꢀĐiềuꢀnàyꢀhoànꢀtoànꢀthỏaꢀmãnꢀcơꢀsởꢀlýꢀthuyếtꢀ
vàꢀkếtꢀquảꢀcácꢀnghiênꢀcứuꢀđiꢀtrướcꢀnhưꢀnghiênꢀcứuꢀcủaꢀYasudaꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2004),ꢀ
Tingꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ(2009).ꢀTuyꢀnhiên,ꢀkhiꢀxemꢀxétꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀmộtꢀDN,ꢀtaꢀ
cầnꢀcóꢀđầyꢀđủꢀthôngꢀtinꢀvềꢀchỉꢀsốꢀROAꢀcủaꢀnhiềuꢀnămꢀtrướcꢀđó.ꢀTỷꢀsốꢀROAꢀcaoꢀ
làꢀtốt,ꢀnhưngꢀnếuꢀchỉꢀdựaꢀvàoꢀsốꢀliệuꢀtrongꢀ1,ꢀ2ꢀnămꢀthìꢀchưaꢀthểꢀkếtꢀluậnꢀvềꢀsứcꢀ
khỏeꢀtàiꢀchínhꢀcủaꢀcôngꢀty,ꢀbởiꢀtrongꢀmộtꢀvàiꢀtrườngꢀhợp,ꢀROAꢀcaoꢀchỉꢀvìꢀcôngꢀtyꢀ
quảnꢀtrịꢀtăngꢀlợiꢀnhuậnꢀhayꢀgiảmꢀbớtꢀlượngꢀtàiꢀsảnꢀcủaꢀmình.
QuyꢀmôꢀDNꢀcũngꢀbiếnꢀđộngꢀthuậnꢀchiềuꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZ.ꢀĐiềuꢀnàyꢀchoꢀthấyꢀDNꢀ
lớnꢀluônꢀcóꢀchỗꢀđứngꢀtrênꢀthịꢀtrườngꢀhơn,ꢀluônꢀchủꢀđộngꢀlênꢀkếꢀhoạchꢀvàꢀtheoꢀ
dõiꢀđịnhꢀkỳꢀđểꢀhạnꢀchếꢀrủiꢀro…ꢀnênꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀbấtꢀngờꢀcủaꢀhọꢀrấtꢀthấp.ꢀ
CácꢀDNꢀcàngꢀnhỏꢀcàngꢀvướngꢀphảiꢀmốiꢀloꢀphảiꢀcạnhꢀtranhꢀkhốcꢀliệtꢀvớiꢀcácꢀcôngꢀ
tyꢀkhácꢀtrênꢀthịꢀtrườngꢀđểꢀkhôngꢀbịꢀđàoꢀthải,ꢀnênꢀrủiꢀroꢀdừngꢀhoạtꢀđộngꢀcủaꢀhọꢀ
lớnꢀhơn.
KếtꢀquảꢀtươngꢀquanꢀâmꢀgiữaꢀđònꢀbảyꢀtàiꢀchínhꢀvàꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀ
cũngꢀđồngꢀnhấtꢀvớiꢀnghiênꢀcứuꢀkhácꢀnhưꢀTraczynskiꢀ(2017),ꢀCathcartꢀ&ꢀcộngꢀsựꢀ
(2018).ꢀCóꢀthểꢀthấy,ꢀmộtꢀDNꢀphụꢀthuộcꢀquáꢀnhiềuꢀvàoꢀtàiꢀtrợꢀtừꢀnguồnꢀvốnꢀvayꢀsẽꢀ
chịuꢀnhiềuꢀrủiꢀroꢀkhiꢀlãiꢀsuấtꢀtăng,ꢀkhiꢀngườiꢀchoꢀvayꢀđòiꢀlạiꢀkhoảnꢀvayꢀtrướcꢀhạn,ꢀ
hayꢀkhiꢀhoạtꢀđộngꢀkinhꢀdoanhꢀtàiꢀtrợꢀbởiꢀkhoảnꢀvayꢀkhôngꢀhiệuꢀquả.ꢀTuyꢀnhiên,ꢀ
đònꢀbẩyꢀtàiꢀchínhꢀcũngꢀkhôngꢀphảiꢀquáꢀrủiꢀroꢀbởiꢀnếuꢀsửꢀdụngꢀởꢀmộtꢀmứcꢀđộꢀvừaꢀ
phảiꢀthìꢀnóꢀsẽꢀgiúpꢀDNꢀkiếmꢀđượcꢀnhiềuꢀlờiꢀhơnꢀmàꢀchỉꢀphảiꢀtrảꢀmộtꢀlượngꢀthuếꢀ
vừaꢀphải.
MốiꢀquanꢀhệꢀgiữaꢀtỷꢀlệꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsảnꢀvàꢀchỉꢀsốꢀZꢀlàꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀ
chiềuꢀvớiꢀmứcꢀýꢀnghĩaꢀthốngꢀkêꢀlàꢀ5%.ꢀThôngꢀthườngꢀcácꢀnhàꢀphânꢀtíchꢀchoꢀrằngꢀ
tàiꢀsảnꢀnămꢀsauꢀvượtꢀtrộiꢀsoꢀvớiꢀnămꢀtrướcꢀlàꢀmộtꢀdấuꢀhiệuꢀtíchꢀcực,ꢀtuyꢀnhiên,ꢀ
mộtꢀsốꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀbiếtꢀtỷꢀlệꢀtăngꢀtrưởngꢀquáꢀcaoꢀcũngꢀlàꢀmộtꢀdấuꢀhiệuꢀđángꢀ
ngờ.ꢀKhácꢀvớiꢀchỉꢀtiêuꢀdoanhꢀthu,ꢀtăngꢀtrưởngꢀtàiꢀsảnꢀcầnꢀphảiꢀđượcꢀphânꢀtíchꢀkỹꢀ
càngꢀxemꢀphầnꢀtăngꢀđóꢀởꢀđâuꢀra,ꢀhiệuꢀquảꢀsửꢀdụngꢀtàiꢀsảnꢀraꢀsao.ꢀNếuꢀDNꢀcứꢀgiaꢀ
tăngꢀtàiꢀsảnꢀnhưngꢀkhoảnꢀđầuꢀtưꢀnàyꢀthuaꢀlỗꢀthìꢀDNꢀlạiꢀcóꢀnguyꢀcơꢀvướngꢀvàoꢀrủiꢀ
roꢀtàiꢀchính.
ChỉꢀsốꢀBetaꢀcũngꢀcóꢀmốiꢀquanꢀhệꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀchỉꢀsốꢀZ,ꢀhayꢀchínhꢀlàꢀcùngꢀ
chiềuꢀvớiꢀkhảꢀnăngꢀpháꢀsản.ꢀBetaꢀcàngꢀcaoꢀhơnꢀ1ꢀnghĩaꢀlàꢀcổꢀphiếuꢀcàngꢀbiếnꢀđộngꢀ
mạnhꢀvớiꢀtìnhꢀhìnhꢀthịꢀtrườngꢀvàꢀrủiꢀroꢀhệꢀthốngꢀcao.ꢀĐốiꢀvớiꢀmộtꢀthịꢀtrườngꢀvậnꢀ
độngꢀbấtꢀổnꢀvàꢀchưaꢀcóꢀquyꢀluậtꢀcụꢀthểꢀnàoꢀnhưꢀthịꢀtrườngꢀchứngꢀkhoánꢀViệtꢀNam,ꢀ
mộtꢀcổꢀphiếuꢀcóꢀBetaꢀcaoꢀsẽꢀtiềmꢀẩnꢀnhiềuꢀrủiꢀroꢀkhiꢀnắmꢀgiữ.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢅ
5.ꢀKếtꢀluận
Bàiꢀnghiênꢀcứuꢀđượcꢀthựcꢀhiệnꢀnhằmꢀkiểmꢀđịnhꢀsựꢀảnhꢀhưởngꢀcủaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀ
nhuậnꢀđếnꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀDNꢀtạiꢀViệtꢀNam.ꢀMẫuꢀnghiênꢀcứuꢀbaoꢀgồmꢀ
60ꢀDNꢀniêmꢀyếtꢀliênꢀtụcꢀtrênꢀcảꢀHNXꢀvàꢀHOSEꢀtrongꢀgiaiꢀđoạnꢀ2013-2018,ꢀtổngꢀ
cộngꢀcóꢀ360ꢀquanꢀsát.ꢀKếtꢀquảꢀnghiênꢀcứuꢀchoꢀthấyꢀbiếnꢀkếꢀtoánꢀdồnꢀtíchꢀcóꢀthểꢀ
điềuꢀchỉnh,ꢀđạiꢀdiệnꢀchoꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcóꢀmốiꢀtươngꢀquanꢀngượcꢀchiềuꢀvớiꢀ
nguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀDN.ꢀNhưꢀvậy,ꢀcóꢀthểꢀthấy,ꢀđốiꢀvớiꢀDN,ꢀviệcꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀ
chỉꢀcóꢀtácꢀđộngꢀtíchꢀcựcꢀtrongꢀmộtꢀsốꢀkỳꢀkếꢀtoánꢀnhấtꢀđịnh,ꢀbởiꢀnhữngꢀthôngꢀsốꢀ
đượcꢀđiềuꢀchỉnhꢀsớmꢀmuộnꢀcũngꢀsẽꢀđượcꢀphảnꢀánhꢀởꢀmộtꢀkỳꢀkếꢀtoánꢀkhác.ꢀNếuꢀ
DNꢀquáꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀmàꢀkhôngꢀđiềuꢀchỉnhꢀđượcꢀcácꢀkhoảnꢀdồnꢀ
tíchꢀchoꢀhợpꢀlý,ꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀDNꢀsẽꢀphảiꢀđốiꢀmặtꢀvớiꢀnhiềuꢀrủiꢀro.ꢀNếuꢀmuốnꢀ
điềuꢀchỉnhꢀtăngꢀlợiꢀnhuậnꢀtrongꢀmộtꢀthờiꢀgianꢀdài,ꢀtươngꢀứngꢀvàoꢀđóꢀDNꢀsẽꢀphảiꢀ
điềuꢀchỉnhꢀgiảmꢀchiꢀphíꢀhayꢀghiꢀnhậnꢀcácꢀkhoảnꢀdoanhꢀthuꢀkhôngꢀchínhꢀxácꢀvàꢀkhiꢀ
cácꢀkhoảnꢀnàyꢀbịꢀphảnꢀánhꢀvàoꢀmộtꢀkỳꢀkếꢀtoánꢀsauꢀnày,ꢀDNꢀbỗngꢀsẽꢀhụtꢀlợiꢀnhuậnꢀ
vàꢀtăngꢀchiꢀphíꢀtrầmꢀtrọng.ꢀKhiꢀđó,ꢀcácꢀnhàꢀđầuꢀtưꢀsẽꢀrútꢀvốn,ꢀdẫnꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀ
pháꢀsảnꢀcủaꢀDNꢀcàngꢀcaoꢀhơn.
Bàiꢀviếtꢀcònꢀmộtꢀsốꢀhạnꢀchếꢀnhưꢀkíchꢀcỡꢀmẫuꢀnghiênꢀcứuꢀchỉꢀtậpꢀtrungꢀvàoꢀmộtꢀ
sốꢀDNꢀniêmꢀyếtꢀvàꢀkhoảngꢀthờiꢀgianꢀnghiênꢀcứu,ꢀnênꢀchưaꢀcóꢀcáchꢀnhìnꢀtổngꢀquanꢀ
vềꢀtoànꢀbộꢀthịꢀtrườngꢀởꢀcácꢀthờiꢀđiểmꢀkhácꢀnhau.ꢀBênꢀcạnhꢀđó,ꢀnghiênꢀcứuꢀmớiꢀđoꢀ
lườngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀdựaꢀtrênꢀcơꢀsởꢀdồnꢀtíchꢀtrongꢀkhiꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀcònꢀ
cóꢀthểꢀđượcꢀđoꢀlườngꢀthôngꢀquaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthựcꢀtế.ꢀDoꢀđó,ꢀhướngꢀnghiênꢀ
cứuꢀtrongꢀtươngꢀlaiꢀcóꢀthểꢀsửꢀdụngꢀphươngꢀphápꢀđoꢀlườngꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthôngꢀ
quaꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀthựcꢀtế.
Tàiꢀliệuꢀthamꢀkhảo
Agrawal,ꢀ K.ꢀ &ꢀ Chatterjee,ꢀ C.ꢀ (2015),ꢀ “Earningsꢀ managementꢀ andꢀ ꢁnancialꢀ distress:ꢀ
evidenceꢀfromꢀIndia”,ꢀGlobalꢀBusinessꢀReview,ꢀVol.ꢀ16ꢀNo.ꢀ5,ꢀpp.ꢀ140Sꢀ-ꢀ154S.
Altman,ꢀE.I.ꢀ(2000),ꢀPredictingꢀꢁnancialꢀdistressꢀofꢀcompanies:ꢀrevisitingꢀtheꢀZ-scoreꢀandꢀ
Zetaꢀmodel,ꢀSternꢀSchoolꢀofꢀBusiness,ꢀNewꢀYorkꢀUniversity,ꢀNewꢀYork,ꢀUSA.
Đinh,ꢀT.T.T.ꢀ&ꢀNguyễn,ꢀV.K.ꢀ(2016),ꢀ“Tácꢀđộngꢀcủaꢀhànhꢀviꢀđiềuꢀchỉnhꢀthuꢀnhậpꢀđếnꢀkhảꢀnăngꢀ
hoạtꢀđộngꢀliênꢀtụcꢀtrongꢀkếꢀtoán:ꢀnghiênꢀcứuꢀthựcꢀnghiệmꢀchoꢀcácꢀdoanhꢀnghiệpꢀniêmꢀ
yếtꢀtạiꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀPhátꢀtriểnꢀKhoaꢀhọcꢀvàꢀCôngꢀnghệ,ꢀSốꢀ19,ꢀtr.ꢀ96ꢀ-ꢀ108.
Cathcart,ꢀL.,ꢀDufour,ꢀA.,ꢀRossi,ꢀL.ꢀ&ꢀVarotto,ꢀS.ꢀ(2018),ꢀ“Theꢀdiꢂerentialꢀimpactꢀofꢀleverageꢀ
cfm?abstract_id=3226246,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ01/03/2020.
Cohen,ꢀD.A.ꢀ&ꢀZarowin,ꢀP.ꢀ(2010),ꢀ“Accural-basedꢀandꢀrealꢀearningsꢀmanagementꢀactivitiesꢀ
aroundꢀseasonedꢀequityꢀoꢂerings”,ꢀJournalꢀofꢀAccountingꢀandꢀEconomics,ꢀVol.ꢀ50ꢀ
No.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ2ꢀ-ꢀ19.
Charitou,ꢀ A.,ꢀ Lambertides,ꢀ N.ꢀ &ꢀ Trigeorgis,ꢀ L.ꢀ (2007),ꢀ “Earningsꢀ qualityꢀ andꢀ ꢁnancialꢀ
performance”,ꢀ https://www.efmaefm.org/0EFMAMEETINGS/EFMA%20ANNUꢀ
AL%20MEETINGS/2007-Austria/papers/0246.pdf,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ22/01/2021.
ꢁꢆꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
Dafydd,ꢀ M.ꢀ&ꢀJongseo,ꢀC.ꢀ(2016),ꢀ “Doesꢀearningsꢀmanagementꢀinꢃuenceꢀcreditꢀratingꢀ
changesꢀinꢀsubsequentꢀperiods?ꢀAnꢀanalysisꢀofꢀKRXꢀꢁrms”,ꢀKoreaꢀInternationalꢀ
AccountingꢀReview,ꢀNo.ꢀ67,ꢀpp.ꢀ1ꢀ-ꢀ22.
Dechow,ꢀP.M.,ꢀSloan,ꢀR.G.ꢀ&ꢀSweeney,ꢀA.P.ꢀ(1995),ꢀ“Detectingꢀearningsꢀmanagement”,ꢀ
AmericanꢀAccountingꢀAssociation,ꢀVol.ꢀ70ꢀNo.ꢀ2,ꢀpp.ꢀ193ꢀ-ꢀ225.
Geiszler,ꢀM.ꢀ(2014),ꢀTheꢀeꢂectꢀofꢀaccrualꢀquality,ꢀrealꢀactivitiesꢀearningsꢀmanagementꢀandꢀ
corporateꢀgovernanceꢀonꢀcreditꢀratings,ꢀDoctoralꢀThesis,ꢀKentꢀStateꢀUniversityꢀ
GraduateꢀSchoolꢀofꢀManagement.
Hеаly,ꢀР.M.ꢀ&ꢀWаhlеn,ꢀJ.M.ꢀ(1999),ꢀ“Аꢀrеviеwꢀоfꢀthеꢀеаrningsꢀmаnаgеmеntꢀlitеrаturеꢀаndꢀitsꢀ
imрliсаtiоnsꢀfоrꢀstаndаrdꢀsеtting”,ꢀАссоuntingꢀHоrizоns,ꢀVol.ꢀ13ꢀNo.ꢀ4,ꢀpp.ꢀ365ꢀ-ꢀ383.
Irawati,ꢀN.,ꢀSadalia,ꢀI.ꢀ&ꢀMarlina,ꢀL.ꢀ(2018),ꢀ“Companyꢀperformanceꢀpredictionsꢀbyꢀagencyꢀ
cost,ꢀ earningꢀmanagementꢀusingꢀ theꢀZ-scoreꢀ(caseꢀ studyꢀinꢀIndonesia)”,ꢀ inꢀTheꢀ
2018ꢀInternationalꢀConferenceꢀofꢀOrganizationalꢀInnovation,ꢀFukuokaꢀUniversity,ꢀ
Japan,ꢀpp.ꢀ1004ꢀ-ꢀ1012.
Keenan,ꢀ S.C.,ꢀ Yu,ꢀ D.ꢀ &ꢀ Mogili,ꢀ D.ꢀ (2004),ꢀ “Theꢀ riskꢀ eꢂectsꢀ ofꢀ rapidꢀ assetꢀ growth”,ꢀ
CommercialꢀLendingꢀReview,ꢀVol.ꢀ19ꢀNo.ꢀ5,ꢀpp.ꢀ3ꢀ-ꢀ8.
Kothari,ꢀS.P.,ꢀLeone,ꢀA.J.ꢀ&ꢀWasley,ꢀC.E.ꢀ(2005),ꢀ“Performanceꢀmatchedꢀdiscretionaryꢀaccrualꢀ
measures”,ꢀJournalꢀofꢀAccountingꢀandꢀEconomics,ꢀVol.ꢀ39ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ163ꢀ-ꢀ197.
Merton,ꢀR.ꢀ(1974),ꢀ“Onꢀtheꢀpricingꢀofꢀcorporateꢀdebt:ꢀtheꢀriskꢀstructureꢀofꢀinterestꢀrates”,ꢀ
TheꢀJournalꢀofꢀFinance,ꢀVol.ꢀ29,ꢀpp.ꢀ449ꢀ-ꢀ470.
Mohammad,ꢀ H.ꢀ (2018),ꢀ “Earningsꢀ managementꢀ toꢀ avoidꢀ ꢁnancialꢀ distressꢀ andꢀ improveꢀ
proꢁtability:ꢀevidenceꢀfromꢀJordan”,ꢀInternationalꢀBusinessꢀResearch,ꢀVol.ꢀ11ꢀNo.ꢀ2,ꢀ
pp.ꢀ224ꢀ-ꢀ227.
Nguyễn,ꢀA.H.ꢀ&ꢀNguyễnꢀR.D.ꢀ(2019),ꢀ“Nhânꢀtốꢀảnhꢀhưởngꢀđếnꢀchấtꢀlượngꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀ
vn/kinh-te-vi-mo/nhan-to-anh-huong-den-chat-luong-loi-nhuan-cua-cac-cong-ty-
niem-yet-tren-hose-315948.html,ꢀtruyꢀcậpꢀngàyꢀ12/02/2021.
Nguyễn,ꢀA.H.ꢀ&ꢀPhạm,ꢀT.T.ꢀ(2015),ꢀ“Kiểmꢀđịnhꢀvàꢀnhậnꢀdiệnꢀmôꢀhìnhꢀnghiênꢀcứuꢀhànhꢀ
viꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀnhuậnꢀcủaꢀcácꢀcôngꢀtyꢀniêmꢀyếtꢀtạiꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀPhátꢀtriểnꢀ
KhoaꢀhọcꢀvàꢀCôngꢀnghệ,ꢀTậpꢀ18,ꢀSốꢀQ3,ꢀtr.ꢀ81ꢀ-ꢀ93.
Nguyễn,ꢀĐ.Q.ꢀ&ꢀTrần,ꢀQ.H.ꢀ(2018),ꢀ“Hànhꢀviꢀquảnꢀtrịꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀhiệuꢀquảꢀhoạtꢀđộngꢀcủaꢀ
cácꢀdoanhꢀnghiệpꢀniêmꢀyếtꢀtrênꢀthịꢀtrườngꢀchứngꢀkhoánꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀKinhꢀ
tếꢀđốiꢀngoại,ꢀSốꢀ99,ꢀtr.ꢀ57ꢀ-ꢀ71.
Nguyễn,ꢀT.N.L.ꢀ&ꢀLê,ꢀT.A.ꢀ(2016),ꢀ“Quảnꢀtrịꢀthuꢀnhậpꢀvàꢀlợiꢀsuấtꢀchứngꢀkhoánꢀtươngꢀ
lai:ꢀkiểmꢀchứngꢀthựcꢀnghiệmꢀtạiꢀthịꢀtrườngꢀViệtꢀNam”,ꢀTạpꢀchíꢀKinhꢀtếꢀđốiꢀngoại,ꢆꢀ
Sốꢀ85,ꢀtr.ꢀ123ꢀ-ꢀ135.
Ranjbar,ꢀ S.ꢀ &ꢀ Amanollahi,ꢀ G.F.ꢀ (2018),ꢀ “Theꢀ eꢂectꢀ ofꢀ ꢁnancialꢀ distressꢀ onꢀ earningsꢀ
managementꢀandꢀunpredictedꢀnetꢀearningsꢀinꢀcompaniesꢀlistedꢀonꢀTehranꢀStockꢀ
Exchange”,ꢀManagementꢀScienceꢀLetter,ꢀVol.ꢀ8ꢀNo.ꢀ9,ꢀpp.ꢀ933ꢀ-ꢀ938.
Ting,ꢀ W.,ꢀYen,ꢀ S.H.ꢀ &ꢀ Huang,ꢀ S.S.ꢀ (2009),ꢀ “Topꢀ managementꢀ compensation,ꢀ earningsꢀ
managemantꢀ andꢀ defaultꢀ risk:ꢀ insightsꢀ fromꢀ theꢀ Chineseꢀ stockꢀ market”,ꢀ Theꢀ
InternationalꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀandꢀFinanceꢀResearch,ꢀVol.ꢀ3,ꢀpp.ꢀ35ꢀ-ꢀ39.
Traczynski,ꢀJ.ꢀ(2017),ꢀ“Firmꢀdefaultꢀprediction:ꢀaꢀbayesianꢀmodel-averagingꢀapproach”,ꢀ
JournalꢀofꢀFinancialꢀandꢀQuantitativeꢀAnalysis,ꢀVol.ꢀ52,ꢀpp.ꢀ121ꢀ-ꢀ125.
Võ,ꢀV.N.ꢀ&ꢀHoàng,ꢀC.T.ꢀ(2013),ꢀ“Hànhꢀviꢀđiềuꢀchỉnhꢀlợiꢀnhuậnꢀvàꢀnguyꢀcơꢀpháꢀsảnꢀcủaꢀcácꢀ
côngꢀtyꢀniêmꢀyếtꢀtrênꢀSởꢀGiaoꢀdịchꢀChứngꢀkhoánꢀTP.ꢀHCM”,ꢀTạpꢀchíꢀPhátꢀtriểnꢀ
kinhꢀtế,ꢀSốꢀ276,ꢀtr.ꢀ48ꢀ-ꢀ53.
TạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)ꢀꢀꢀꢀꢀꢁꢇ
Wei,ꢀT.,ꢀSin-Hui,ꢀY.ꢀ&ꢀSheng-Shih,ꢀH.ꢀ(2009),ꢀ“Topꢀmanagementꢀcompensation,ꢀearningsꢀ
managementꢀ andꢀ defaultꢀ risk:ꢀ insightsꢀ fromꢀ theꢀ Chineseꢀ stockꢀ market”,ꢀ Theꢀ
InternationalꢀJournalꢀofꢀBusinessꢀandꢀFinanceꢀResearch,ꢀVol.ꢀ3ꢀNo.ꢀ1,ꢀpp.ꢀ31ꢀ-ꢀ46.
Wooldridge,ꢀJ.ꢀ(2002),ꢀEconometricꢀanalysisꢀofꢀcrossꢀsectionꢀandꢀpanelꢀdata,ꢀMITꢀPress.
Wu,ꢀR.S.,ꢀLin,ꢀH.W.ꢀ&ꢀLo,ꢀH.C.ꢀ(2018),ꢀ“Doesꢀrealꢀearningsꢀmanagementꢀmatterꢀinꢀdefaultꢀ
prediction?”,ꢀ https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3110862,ꢀ truyꢀ
cậpꢀngàyꢀ05/03/2020.
Yasuda,ꢀY.,ꢀOkuda,ꢀS.ꢀ&ꢀKonishi,ꢀM.ꢀ(2004),ꢀ“Theꢀrelationshipꢀbetweenꢀbankꢀriskꢀandꢀ
earningsꢀmanagement:ꢀevidenceꢀfromꢀJapan”,ꢀReviewꢀofꢀQuantitativeꢀFinanceꢀandꢀ
Accounting,ꢀVol.ꢀ22,ꢀpp.ꢀ233ꢀ-ꢀ248.
Zang,ꢀA.Y.ꢀ(2012),ꢀ“Evidenceꢀonꢀtrade-oꢂꢀbetweenꢀrealꢀactivitiesꢀmanipulationꢀandꢀaccrual-
basedꢀearningsꢀmanagement”,ꢀTheꢀAccountingꢀReview,ꢀVol.ꢀ87,ꢀpp.ꢀ675ꢀ-ꢀ703.
ꢁꢈꢀꢀꢀꢀꢀTạpꢀchíꢀQuảnꢀlýꢀvàꢀKinhꢀtếꢀquốcꢀtế,ꢀsốꢀ140ꢀ(09/2021)
18 trang
12780
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nghiên cứu tác động của quản trị lợi nhuận tới khả năng phá sản của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nghien_cuu_tac_dong_cua_quan_tri_loi_nhuan_toi_kha_nang_pha.pdf
