Nâng cao chất lượng mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án mua bán người trên cơ sở tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

GIỮA CÁC CƠ QUAN CÓ THẨM QUYỀN TRONG KHỞI TỐ,

ĐIỀU TRA, TRUY TỐ, XÉT XỬ CÁC VỤ ÁN MUA BÁN NGƯỜI

TRÊN CƠ SỞ TIẾP CẬN LẤY NẠN NHÂN LÀM TRUNG TÂM

TRẦN ĐÌNH HẢI*

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm mua bán người (MBN), việc

nâng cao chất lượng mối quan hệ giữa các cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết các vụ

án này là hết sức cần thiết. Bài viết chỉ ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng mối

quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận nguồn tin về tội phạm,

khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án MBN trên cơ sở lấy nạn nhân làm trung tâm.

Từ khóa: Tội phạm mua bán người, Viện kiểm sát, Cơ quan điều tra, Tòa án.

Ngày nhận bài: 31/5/2021; Biên tập xong: 31/5/2021; Duyệt đăng: 07/6/2021

Due to the complicated developments of human traﬃcking crimes, it is essential to

improve the collaboration and competencies of agencies in solving these cases. This

article points out solutions to improve the quality of the coordination relationship

between competent agencies in receiving information about crimes, the initiation of

criminal cases, and the investigation, prosecution, and adjudication human traﬃcking

cases based on the victim-centered approach.

Keywords: Human traﬃcking crimes, the Procuracy, the Investigation Agency, the Court.

1. Sự cần thiết phải tăng cường chất báo, từ thời điểm xảy ra tội phạm đến khi

lượng mối quan hệ phối hợp trong khởi nạn nhân trở về cũng thường là vài tháng

tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án mua đến vài năm… Điều này khiến cho việc

bán người với mục tiêu lấy nạn nhân làm thu thập chứng cứ thường chỉ có thể dựa

trung tâm

vào lời khai của người bị hại cũng như lời

khai nhận tội của đối tượng phạm tội,

nhất là khi đối tượng bị buộc tội đang ở

nước ngoài. Hơn nữa, việc xác định thiệt

hại, giá trị vụ lợi cũng gặp nhiều khó khăn

do hoạt động mua bán được thỏa thuận

riêng giữa người mua và người bán. Các

yếu tố trên làm cho chứng cứ có giá trị

chứng minh không cao và tiềm ẩn nguy

cơ thiếu khách quan. Ngoài ra, việc tổ

chức bắt giữ, xử lý đối tượng phạm tội

thường trong thời gian dài, tốn nhiều

công sức và kinh phí do nhiều nạn nhân

còn mặc cảm, ngại giao tiếp, không muốn

Hiện nay, tội phạm MBN đang trở

thành một vấn nạn mang tính thời sự

nóng bỏng, gây bức xúc trong xã hội

không chỉ ở Việt Nam mà còn trên phạm

vi toàn thế giới. Tội phạm này có diễn biến

ngày càng phức tạp, thủ đoạn hoạt động

tinh vi, tính chất nghiêm trọng, nhiều vụ

án có tổ chức chặt chẽ và có tính xuyên

quốc gia. Tuy vậy, việc phát hiện, xử lý tội

phạm MBN lại thường chỉ mang tính truy

xét, rất ít trường hợp bị bắt quả tang bởi

phần lớn các vụ án MBN được phát hiện,

điều tra khám phá thông qua đơn thư tố

cáo của gia đình nạn nhân hoặc chỉ khi

nạn nhân trốn được về địa phương trình

* Thạc sĩ, Khoa Tội phạm học và Điều tra tội phạm,

Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội

116 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

khai báo hoặc tố giác tội phạm, hay khi

nạn nhân trở về không có giấy tờ, không ở

lại địa phương… Việc bảo đảm quyền lợi

của các nạn nhân MBN cũng bị ảnh hưởng,

nhất là trong công tác tiếp nhận, bảo vệ và

hỗ trợ nạn nhân do hậu quả của hành vi

MBN để lại đã gây ra nỗi ám ảnh. Thêm

vào đó là sự ảnh hưởng nặng nề của tình

trạng phân biệt, kỳ thị vẫn còn tồn tại

trong xã hội, nạn nhân không đủ tự tin để

tái hòa nhập với cộng đồng…

mái, gần gũi để động viên họ tự tin khai

báo. Để làm được điều này, ngoài lực

lượng nòng cốt trong công tác điều tra,

truy tố, xét xử, việc phát hiện, xử lý các

hành vi MBN, còn cần có sự chung tay

của nhiều lực lượng khác trong triển khai

chức năng, nhiệm vụ đặc thù của mình

như: Các cơ quan y tế, cơ quan Lao động

– Thương binh và Xã hội, lực lượng Công

an phường, thị trấn, Công an xã, Đồn

Công an, các đơn vị Bộ đội biên phòng,

cơ quan giám định, các tổ chức chính trị

- xã hội, tổ chức xã hội và các cá nhân có

liên quan khác. Nói cách khác, hiệu quả

của hoạt động tố tụng phụ thuộc rất lớn

vào chất lượng mối quan hệ phối hợp của

nhiều cơ quan có thẩm quyền. Theo đó,

“quan hệ” được hiểu là “sự gắn liền về mặt

nào đó giữa hai hay nhiều sự vật khác nhau,

khiến sự vật này có biến đổi, thay đổi thì có

Mặc dù nhận thức được những khó

khăn, trở ngại nêu trên nhưng về cơ bản,

các hoạt động tố tụng vẫn phải phụ thuộc

nhiều vào hiệu quả thu thập, đánh giá

và sử dụng lời khai của cả đối tượng bị

hại và gia đình, người thân. Tuy nhiên,

với sức ép từ các đối tượng phạm tội,

nạn nhân của tội MBN thường không

dám khai báo về hành vi phạm tội, bản

thân gia đình bị hại cũng còn tâm lý e dè,

¹, còn “phối hợp”

thể tác động đến sự vật kia”

là “cùng hành động hoặc hoạt động hỗ trợ lẫn

muốn “gói kín” sự việc. Do đó, để giải nhau”². Chủ nghĩa duy vật biện chứng đã

khẳng định các sự vật, hiện tượng trong

thế giới khách quan không tồn tại biệt

lập mà luôn có mối quan hệ tác động qua

lại, ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau. Do

đó, các chủ thể trong quá trình hoạt động

đều có mối quan hệ với các chủ thể khác;

chất lượng, hiệu quả hoạt động của mỗi

chủ thể không chỉ phụ thuộc vào bản

thân chủ thể đó mà còn phụ thuộc vào

mối quan hệ với những chủ thể mà nó

liên hệ.

quyết thành công vụ án, đảm bảo thu

thập đầy đủ chứng cứ để chứng minh sự

việc, các cơ quan tiến hành tố tụng một

mặt vừa phải tuân thủ triệt để các quy

định của pháp luật, mặt khác phải luôn

tiếp cận các hoạt động nghiệp vụ trên cơ

sở lấy nạn nhân làm trung tâm.

Trong đó, mọi hoạt động từ giải quyết

nguồn tin ban đầu đến suốt quá trình

tố tụng tiếp theo đòi hỏi các chủ thể có

chức năng giải quyết phải chủ động tạo

môi trường thân thiện, cởi mở trong việc

động viên, an ủi và chia sẻ, cảm thông

với người bị hại, kích thích lòng tự trọng,

tự tôn, nhân phẩm, khơi dậy lòng căm

thù tội phạm để họ mạnh dạn cung cấp

thông tin. Đồng thời, phải tạo niềm tin

trong công tác hỗ trợ, bảo vệ, phối hợp

chặt chẽ với gia đình, người thân và các

tổ chức xã hội, đảm bảo không khí thoải

Trong giải quyết các vụ án MBN, các

cơ quan tham gia vào việc điều tra, truy

tố, xét xử tuy có vị trí, vai trò, chức năng,

nhiệm vụ khác nhau nhưng đều cùng

có mục đích chung là phát hiện, xử lý

nghiêm minh, kịp thời các hành vi phạm

tội nên sự phối hợp giữa các cơ quan này

¹ꢀ Nxb Đà Nẵng (2004), Từ điển tiếng Việt, tr. 799.

²ꢀ Nxb Đà Nẵng (2004), Từ điển tiếng Việt, tr. 786.

Số chuyên đề 02 - 2021

Khoa học Kiểm sát 117

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

là tất yếu, khách quan. Với bối cảnh tội

xử nhanh chóng, nghiêm minh các hành

phạm MBN diễn biến ngày càng nghiêm vi phạm tội.

trọng về tính chất và gia tăng về mức độ,

Trong những năm qua, mặc dù còn

tinh vi về thủ đoạn, việc thu thập chứng

cứ có liên quan giữa nhiều cơ quan, đơn

vị, nhiều địa bàn từ nội địa đến biên giới,

thậm chí cả ở nước ngoài, việc giải cứu,

khám chữa bệnh, ổn định tâm lý đối với

nạn nhân luôn là đòi hỏi cấp bách. Điều

này một lần nữa cho thấy sự vào cuộc của

nhiều cơ quan, đơn vị chức năng để cùng

phối hợp giải quyết càng là đòi hỏi mang

tính khách quan. Trọng tâm của mối quan

hệ phối hợp này nhằm bảo đảm giải quyết

kịp thời các vấn đề ngay từ khi tiếp nhận

nguồn tin về tội phạm, tránh bỏ lọt tội

phạm, thực hiện các biện pháp hỗ trợ,

bảo vệ nạn nhân, các biện pháp thu thập

chứng cứ để chứng minh tội phạm một

cách kịp thời… Mặc dù mỗi cơ quan, đơn

vị có chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng

hoạt động của mỗi chủ thể có tác động

trực tiếp đến hoạt động chung và ngược

lại. Tính chất, mức độ, hình thức của hoạt

động phối hợp đóng vai trò quyết định

đến hiệu quả phối hợp, nếu sự phối hợp

nhịp nhàng, đồng bộ thì hoạt động phối

hợp có hiệu quả; nếu hoạt động phối hợp

chồng chéo hoặc không chặt chẽ thì hiệu

quả phối hợp hạn chế. Mặt khác, nếu trong

hoạt động phối hợp, quyền hạn, nhiệm

vụ và trách nhiệm của các bên hữu quan

không được xác định cụ thể, rõ ràng thì sẽ

dẫn đến tình trạng không làm tròn hoặc

đùn đẩy trách nhiệm, không phát huy

được sức mạnh tổng hợp, làm cho công

tác phối hợp không hiệu quả. Việc phối

hợp trước hết thể hiện nhận thức đúng

tính chất và yêu cầu cấp bách của công tác

đấu tranh phòng, chống tội phạm MBN,

nhiều khó khăn nhưng các cơ quan tiến

hành tố tụng đã có nhiều cố gắng, đặc biệt

trong phát huy mối quan hệ phối hợp nên

việc giải quyết các vụ án đạt tỷ lệ cao và

chất lượng hoạt động tố tụng ngày càng

được đảm bảo, án tồn đọng và quá hạn

luật định được hạn chế tối đa. Việc xét

xử các vụ án MBN về cơ bản đã đảm bảo

đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Nhiều vụ án nghiêm trọng đã được phối

hợp chặt chẽ giữa Cơ quan điều tra, Viện

kiểm sát, Tòa án để khẩn trương bảo vệ,

giải cứu nạn nhân, điều tra, thu thập chứng

cứ, đưa ra xét xử công khai, nghiêm minh;

các hình phạt áp dụng đối với người phạm

tội nghiêm khắc, đúng mức, được dư luận

nhân dân đồng tình, quyền và lợi ích hợp

pháp của bị hại được bảo đảm. Tuy nhiên,

bên cạnh những kết quả đã đạt được, thời

gian qua công tác phối hợp giữa các cơ

quan có thẩm quyền vẫn còn một số tồn

tại, hạn chế nhất định làm giảm hiệu quả

của quá trình tố tụng như:

- Nội dung trao đổi thông tin chưa

sâu, chưa thường xuyên, chưa cụ thể, còn

mang tính đơn lẻ của từng vụ việc; việc

xác lập, đấu tranh chuyên án MBN còn

khiêm tốn, chưa đáp ứng với tình hình

thực tiễn;

- Sau khi kết thúc các vụ việc chưa tổ

chức tổng kết, trao đổi, rút kinh nghiệm;

- Chưa xây dựng kế hoạch chung để

triển khai thực hiện mà mỗi lực lượng còn

làm theo cách riêng của mình;

- Đặc biệt, phối hợp trong công tác

nghiệp vụ còn chưa đồng bộ, chưa chặt

áp dụng thống nhất các quy định của chẽ, trong đó công tác tiếp nhận nguồn

pháp luật, thông tin kịp thời, khẩn trương tin chưa triệt để, nhanh chóng, một số vụ

việc công an cơ sở xử lý chưa chính xác,

phát hiện, điều tra, truy tố và đưa ra xét

118 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

giữ lại tự giải quyết trái thẩm quyền hoặc

chuyển chậm, gây mất dấu vết, chứng cứ,

lộ bí mật, gây khó khăn cho việc điều tra,

xác minh tội phạm. Nhiều trường hợp

Điều tra viên không chủ động trao đổi

với Kiểm sát viên, Kiểm sát viên không

nắm được đầy đủ về vụ án, bị lúng túng,

đề xuất xử lý không chuẩn xác, dẫn đến

bị trả hồ sơ điều tra bổ sung, Toà án xử

không tội hoặc bị huỷ án. Bên cạnh đó, cơ

sở pháp lý của quan hệ phối hợp không

rõ ràng, không có quy định phối hợp đến

đâu là đủ khiến một số vụ án có sự ỷ lại,

trông chờ nhau dẫn đến chậm tiến độ.

Nhiều vụ việc còn thể hiện việc phối hợp

chưa đúng mức, vi phạm tính độc lập của

mỗi cơ quan, có vụ án phải họp nhiều lần,

làm giảm tính chủ động của mỗi ngành,

các vụ án khó xác định tội danh, có quan

điểm khác nhau về đánh giá chứng cứ,

mỗi cơ quan đều muốn giữ nguyên tắc

bảo vệ quan điểm của mình dẫn đến vụ

án bị kéo dài…

MBN phải được thụ lý điều tra, xác minh,

khi có đủ căn cứ phải khởi tố vụ án hình

sự để điều tra theo đúng quy định của

pháp luật. Hiệu quả mối quan hệ phối

hợp còn giúp cho công tác điều tra, truy

tố, xét xử tội phạm MBN bảo đảm đúng

người, đúng tội, đúng pháp luật, không

để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm. Quyền

và lợi ích hợp pháp của bị hại phải được

bảo đảm tối đa, bị hại được tiếp nhận, xác

minh, xác định, giải cứu, bảo vệ và hỗ trợ

kịp thời, hiệu quả, được giữ bí mật đời

tư. Hạn chế tối đa hoạt động lấy lời khai

nhằm tránh những sang chấn và tái sang

chấn tâm lý cũng như các trường hợp trả

hồ sơ điều tra bổ sung giữa ba cơ quan,

bảo đảm không có trường hợp đình chỉ

điều tra hoặc Viện kiểm sát truy tố, Tòa

án tuyên không phạm tội.

2. Giải pháp nâng cao chất lượng mối

quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có

thẩm quyền trong tiếp nhận nguồn tin

về tội phạm, khởi tố, điều tra, truy tố, xét

xử các vụ án mua bán người trên cơ sở

lấy nạn nhân làm trung tâm

Nguyên nhân của tình trạng trên chủ

yếu là do chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu

tổ chức, chuyên môn, nghiệp vụ, thẩm

quyền khác nhau của các lực lượng.

Nhưng điều đặc biệt không thể phủ nhận

là do nhận thức về quan hệ phối hợp

chưa thống nhất, chưa thật sự tin tưởng

lẫn nhau, chưa có cơ chế phối hợp đồng

bộ, toàn diện trên toàn tuyến để xác định

trách nhiệm của từng lực lượng phối hợp.

Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ còn yếu

về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ dẫn

đến ngại phối hợp, làm ảnh hưởng đến

yêu cầu chung.

Để nâng cao chất lượng mối quan hệ

phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền

trong tiếp nhận nguồn tin về tội phạm,

khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án

MBN trên cơ sở lấy nạn nhân làm trung

tâm, cần tiến hành đồng bộ các giải pháp

sau đây:

Thứ nhất, về yêu cầu chung của mối

quan hệ phối hợp

- Sự phối hợp phải được thực hiện trên

cơ sở phát huy dân chủ, tính chủ động,

sáng tạo, nhạy bén của mỗi cơ quan. Việc

phối hợp phải dựa trên nguyên tắc bảo

đảm tuân thủ pháp luật, phối hợp chặt

chẽ, kịp thời, giải quyết nhanh chóng, làm

cho quan hệ phối hợp trở nên thực chất,

Vì vậy, việc nâng cao chất lượng phối

hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trên

cơ sở lấy nạn nhân làm trung tâm là đòi

hỏi cấp thiết để đảm bảo các vụ án, vụ

việc MBN được giải quyết kịp thời, nhanh

chóng. Các vụ việc có dấu hiệu tội phạm gắn bó trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của

Số chuyên đề 02 - 2021 Khoa học Kiểm sát 119

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

mỗi ngành. Việc phối hợp phải toàn diện trừ những nguy cơ dẫn đến bị hại có thể

với sự tham gia của đầy đủ các lực lượng tiếp tục bị mua bán. Ưu tiên, nhanh chóng

có liên quan trong công tác phòng, chống thực hiện khám bệnh, chữa bệnh, hỗ trợ

tội phạm. Công tác phối hợp nhằm bảo ổn định tinh thần cho nạn nhân, bảo đảm

đảm tính khách quan và phù hợp với chức giải quyết kịp thời quyền được bồi thường

năng, nhiệm vụ của từng ngành, từng đơn thiệt hại do hành vi MBN gây ra cũng như

vị nhưng không vì việc phối hợp mà bỏ khẩn trương thu thập, đánh giá, sử dụng

qua cho nhau các vi phạm trong công tác chứng cứ, giải quyết vụ án nhanh chóng,

nghiệp vụ.

kịp thời, đúng pháp luật.

- Ngay từ thời điểm xuất hiện nguồn

- Cần khuyến khích các cơ quan có

tin về tội phạm, cơ quan tố tụng (đặc biệt thẩm quyền tiến hành ký kết các quy chế

là Cơ quan điều tra) phải phối hợp chặt phối hợp để tạo cơ sở pháp lý chặt chẽ

chẽ với cấp uỷ, chính quyền cơ sở tổ chức trong hoạt động thực tiễn, thường xuyên

tiếp nhận, hỗ trợ ban đầu cho những nạn kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện quy chế

nhân bị buôn bán trở về; phối hợp với gia phối hợp giữa các lực lượng, kịp thời phát

đình tạo điều kiện động viên về tinh thần hiện những khó khăn, vướng mắc để có

để các nạn nhân ổn định cuộc sống, tái hòa biện pháp xử lý. Tích cực tổ chức các hội

nhập cộng đồng. Đồng thời, cơ quan quản thảo, hội nghị trao đổi, rút kinh nghiệm

lý Nhà nước trong lĩnh vực chức năng của trong công tác phối hợp, mở các lớp tập

mình phải thực hiện tốt thỏa thuận hợp huấn chung cho cán bộ chuyên trách

tác trao đổi thông tin với lực lượng chức phòng, chống tội phạm MBN về nghiệp

năng nước bạn, kịp thời trao đổi thông tin vụ, pháp luật. Đồng thời, có biện pháp

tình hình, phối hợp giải quyết các vụ việc nâng cao trình độ, nghiệp vụ đi đôi với

xảy ra trên tuyến biên giới. Giữa các cơ rèn luyện bản lĩnh, tu dưỡng phẩm chất,

quan có chức năng tiếp nhận, xác minh đạo đức của đội ngũ cán bộ, Điều tra viên,

nguồn tin phải đảm bảo thu thập nhanh Kiểm sát viên, Thẩm phán và các cơ quan

chóng tài liệu, đồ vật, lời khai… theo đúng có thẩm quyền trong việc giải quyết các

quy định của pháp luật để đảm bảo các vụ án MBN.

thuộc tính của chứng cứ, tránh làm mất,

hư hỏng dấu vết, vật chứng.

Thứ hai, đảm bảo nội dung phối hợp

trong từng giai đoạn tố tụng với nhiệm vụ

- Công tác phối hợp phải thực hiện đặt nạn nhân vào vị trí trung tâm

thường xuyên, đồng bộ, kịp thời, bám sát

nội dung quy định của Bộ luật tố tụng hình

Một là, trong giai đoạn tiếp nhận, giải

quyết nguồn tin về tội phạm. Giai đoạn

sự (BLTTHS); Luật phòng, chống MBN và

này, Điều tra viên phải đóng vai trò chủ

các văn bản pháp luật có liên quan. Lãnh

trì và đảm bảo tính chủ động trong hoạt

đạo các cơ quan phải thường xuyên, định

động phối hợp, bảo đảm tất cả các nguồn

kỳ họp thống nhất các biện pháp tổ chức

tin về tội phạm MBN đều phải được tiếp

phối hợp, tăng cường chỉ đạo, kịp thời

nhận, giải quyết. Theo đó, việc phối hợp

tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong quá

phải chú trọng mối quan hệ với các chủ

trình tiến hành giải quyết vụ án MBN.

thể có vai trò quan trọng nhằm kịp thời

- Công tác phối hợp phải đảm bảo giữ giải cứu, khám chữa bệnh cho nạn nhân

bí mật cá nhân của bị hại và gia đình, loại (nếu cần), thu thập đầy đủ chứng cứ,

120 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

tránh bỏ lọt tội phạm cũng như thực hiện tra, xác minh sơ bộ; đối với Công an xã

các biện pháp khác nhằm hỗ trợ, bảo vệ phải tiến hành lấy lời khai ban đầu người

nạn nhân kịp thời. Do đó, trong giai đoạn tố giác, lập biên bản thu giữ tài liệu vật

này, Cơ quan điều tra phải tích cực phối chứng có liên quan đến hành vi MBN.

hợp với các chủ thể như cơ quan y tế, cơ

+ Nếu phát hiện nạn nhân bị thương

quan Lao động – Thương binh và Xã hội,

tích thì phải đưa ngay đi khám, điều trị và

lực lượng Công an phường, thị trấn, Công

chuyển nguồn tin về tội phạm kèm theo

an xã, Đồn Công an, các đơn vị Bộ đội biên

tài liệu, đồ vật có liên quan đến Cơ quan

phòng, Viện kiểm sát, Cơ quan đại diện

điều tra có thẩm quyền trong đúng thời

ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài, cơ

hạn luật định.

quan giám định, các tổ chức chính trị - xã

+ Trường hợp quần chúng nhân dân

hội, tổ chức xã hội và các cá nhân có liên

đã bắt đối tượng phạm tội quả tang

quan. Cụ thể:

đưa đến trụ sở thì phải tiếp nhận, lập

- Cơ quan điều tra có trách nhiệm tiếp

biên bản bắt giữ người có hành vi phạm

nhận tất cả các nguồn tin về tội phạm

tội quả tang, thu giữ vật chứng có liên

MBN do cá nhân, các cơ quan, tổ chức

quan. Nếu nhận được nguồn tin đối

chuyển đến để thụ lý và giải quyết theo

tượng đang thực hiện hành vi MBN (đặc

thẩm quyền.

biệt đang vận chuyển) phải kịp thời bắt

- Viện kiểm sát có trách nhiệm thực giữ người phạm tội quả tang, giải cứu

hành quyền công tố, kiểm sát ngay từ và bảo vệ nạn nhân, bảo vệ người cung

khi các cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận cấp thông tin, bảo vệ hiện trường, thu

nguồn tin về tội phạm. Trường hợp có giữ ngay và bảo quản những tài liệu,

người trực tiếp đến báo tin, tố giác tại đồ vật. Trường hợp nạn nhân bị thương

trụ sở thì lập biên bản tiếp nhận, thông tích thì đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất

báo, chuyển ngay nguồn tin đã nhận cho để cấp cứu, điều trị, đồng thời báo ngay

Cơ quan điều tra có thẩm quyền. Nếu có cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền và

người đưa nạn nhân đến trụ sở báo tin, tố tiếp tục phối hợp, hỗ trợ trong quá trình

giác thì cần thông báo ngay cho Cơ quan giải quyết tiếp theo.

điều tra, Cơ quan Lao động - Thương binh

+ Trường hợp cơ quan Biên phòng nhận

và Xã hội để cử người trực tiếp đến trụ sở

nguồn tin là người Việt Nam đang bị

Viện kiểm sát cùng phối hợp giải quyết

mua bán ở khu vực biên giới nước đối

theo quy định của pháp luật.

diện thì Đồn Biên phòng, Trạm kiểm soát

- Công an phường, thị trấn, Đồn Công Biên phòng ở khu vực biên giới đất liền,

an, Đồn Biên phòng, Trạm kiểm soát Biên bờ biển, hải đảo phải thông báo ngay cho

phòng ở khu vực biên giới đất liền, bờ lực lượng bảo vệ biên giới nước đối diện

biển, hải đảo, Công an xã khi tiếp nhận biết và đề nghị giải cứu, bảo vệ nạn nhân;

nguồn tin về tội phạm MBN phải lập biên đồng thời báo ngay cho Cơ quan điều tra

bản tiếp nhận. Đối với Công an phường, có thẩm quyền để tiếp tục phối hợp, hỗ

thị trấn, Đồn công an, Đồn Biên phòng, trợ trong quá trình giải quyết tiếp theo.

Trạm kiểm soát Biên phòng ở khu vực Trường hợp đủ căn cứ khởi tố vụ án thì

biên giới đất liền, bờ biển, hải đảo phải tiến hành theo quy định của pháp luật

tiến hành lập biên bản tiếp nhận, kiểm và thực hiện chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ

Số chuyên đề 02 - 2021

Khoa học Kiểm sát 121

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

quan điều tra có thẩm quyền trong thời của nạn nhân, cấp giấy tờ cần thiết, làm

hạn luật định.

thủ tục đưa họ về nước.

- Chính quyền địa phương khi tiếp

Hai là, trong hoạt động kiểm tra, xác

nhận nạn nhân đến tố giác nếu phát hiện minh nguồn tin về tội phạm. Ở giai đoạn

nạn nhân có thương tích phải đưa nạn này, Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát

nhân tới cơ sở y tế để điều trị thương phải phối hợp chặt chẽ, thường xuyên để

tích và thông báo ngay cho cơ quan cùng bàn bạc, đề ra những giải pháp, biện

Công an nơi gần nhất để giải quyết theo

thẩm quyền.

pháp xác minh, điều tra, thu thập chứng

cứ nhanh chóng, hiệu quả. Hai cơ quan

phải thực hiện đánh giá một cách khách

quan, toàn diện và chính xác nguồn tin về

tội phạm nhằm hướng đến một kết quả

duy nhất là kịp thời xử lý đúng người,

đúng tội, đúng pháp luật, không bỏ lọt tội

phạm cũng như không làm oan người vô

tội. Cụ thể:

- Cơ quan Lao động - Thương binh và

Xã hội, Tổng đài quốc gia về bảo vệ trẻ em

111 hoặc các cơ quan, tổ chức xã hội khác

khi tiếp nhận nguồn tin về MBN (trực tiếp

hoặc qua điện thoại) cần hỏi rõ tên tuổi,

địa chỉ nạn nhân và thực hiện ngay một

số nội dung sau:

- Sau khi tiếp nhận nguồn tin, Cơ quan

điều tra phải gửi các quyết định tố tụng

đến Viện kiểm sát cùng cấp để thực hiện

việc kiểm sát; khẩn trương tổ chức lực

lượng xác minh, thu thập chứng cứ, tạo

điều kiện cho các cơ sở khám chữa bệnh,

các cơ quan chức năng và tổ chức xã hội

khác thực hiện các hoạt động khám, điều

trị, hỗ trợ cho người bị xâm hại; thu giữ

dấu vết, vật chứng có liên quan, trưng cầu

giám định; bảo vệ nạn nhân và người thân

của họ, người báo tin, người tố giác. Quá

trình kiểm tra, xác minh phải bảo đảm

hạn chế tối đa việc lấy lời khai nạn nhân

bị mua bán. Các cơ quan, tổ chức và cá

nhân có trách nhiệm hỗ trợ Cơ quan điều

tra, Viện kiểm sát trong quá trình kiểm

+ Nếu có người đến báo tin trực tiếp tại

trụ sở thì hướng dẫn người báo tin hoặc

đưa nạn nhân tới cơ sở khám chữa bệnh

ngay (nếu cần) và thông báo cho cơ quan

Công an nơi gần nhất để giải quyết.

+ Ghi nhận các dấu vết trên người nạn

nhân (nếu có); tạm bảo quản các dấu vết,

đồ vật liên quan trong khi chờ cơ quan

Công an đến tiếp nhận vụ việc.

+ Cung cấp đầy đủ các thông tin, bàn

giao đầy đủ các dấu vết, đồ vật, các tài liệu

chứng cứ khác có liên quan đến hành vi

MBN và phối hợp trong quá trình lấy lời

khai nạn nhân khi cơ quan Công an đến

tiếp nhận, giải quyết.

- Trường hợp cần thiết, cơ quan Lao

động - Thương binh và Xã hội phải phối tra, xác minh nguồn tin.

hợp ngay với các cơ quan, tổ chức, cá nhân

- Kiểm sát viên phải kịp thời đề ra yêu

cầu xác minh nguồn tin về tội phạm, nội

dung yêu cầu kiểm tra, xác minh phải rõ

có liên quan triển khai việc hỗ trợ, bảo vệ

nạn nhân theo quy định của pháp luật.

- Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ràng, cụ thể, tạo điều kiện hỗ trợ Điều tra

ngoài khi tiếp nhận nạn nhân đến báo viên làm rõ các tình tiết của sự việc. Điều

tin cần thu thập đầy đủ các thông tin, tài tra viên phải thực hiện yêu cầu kiểm tra,

liệu về nạn nhân và phối hợp ngay với Bộ xác minh và thông báo ngay cho Kiểm

Công an trong việc xác minh nhân thân sát viên biết khi có kết quả. Nếu có tình

122 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

huống phát sinh, có thay đổi so với dự trường hợp cần thiết để bảo đảm ổn định

tâm lý cho nạn nhân, Điều tra viên mời

cán bộ y tế, chuyên gia tâm lý, người thân

của nạn nhân cùng tham gia. Những cơ

quan, tổ chức, cá nhân được mời tham gia

kiểm tra, xem xét dấu vết trên thân thể

nạn nhân phải có trách nhiệm hỗ trợ Điều

tra viên và giữ bí mật khi thực hiện việc

xem xét dấu vết thân thể.

kiến, Điều tra viên phải thông báo ngay

cho Kiểm sát viên để cùng thống nhất kế

hoạch kiểm tra, xác minh, thu thập chứng

cứ tiếp theo.

- Trước khi kết thúc việc kiểm tra, xác

minh, ban hành quyết định giải quyết, Cơ

quan điều tra phải có văn bản, kèm theo

hồ sơ kiểm tra, xác minh gửi đến Viện

kiểm sát để trao đổi, thống nhất nội dung

giải quyết.

- Đối với hoạt động trưng cầu giám

định (đặc biệt đối với thương tích, các

giấy tờ, tài liệu, dữ liệu điện tử lưu trong

các thiết bị ngoại vi…), Cơ quan điều tra

phải khẩn trương quyết định trưng cầu

giám định khi có căn cứ, đồng thời cung

cấp đầy đủ các thông tin, tài liệu có liên

quan cho Giám định viên. Đặc biệt, nếu

nạn nhân bị mua bán là người dưới 18

tuổi, cần mời và phối hợp với cha, mẹ,

người thân trong gia đình, đại diện Nhà

trường, chuyên gia tâm lý trong quá trình

khám dấu vết nếu nhận thấy nạn nhân

có biểu hiện bất thường, hoảng loạn về

tâm lý. Cơ quan điều tra cần trao đổi với

cơ quan, tổ chức, cá nhân dự kiến được

trưng cầu giám định và cơ quan, tổ chức,

cá nhân có liên quan trước khi ra quyết

định trưng cầu giám định để thống nhất

về nội dung trưng cầu giám định, thời

hạn giám định và vấn đề khác (nếu có).

Đối với tổ chức giám định, Giám định

viên cần khẩn trương giám định và ban

hành kết luận trong thời gian sớm nhất và

trao đổi ngay với Điều tra viên trước khi

thực hiện giám định nếu nhận thấy nội

dung yêu cầu giám định chưa rõ ràng và

kịp thời giải thích cụ thể các vấn đề trong

kết luận giám định khi có đề nghị của Cơ

quan điều tra.

Ba là, phối hợp trong thực hiện các

biện pháp thu thập chứng cứ trong giai

đoạn khởi tố, điều tra. Việc phối hợp

trong tiến hành các biện pháp thu thập

chứng cứ phải trên cơ sở tuân thủ quy

định của pháp luật, bảo đảm thu thập đầy

đủ chứng cứ nhưng không được tác động

xấu tới tâm lý của nạn nhân. Cụ thể:

- Việc khám nghiệm hiện trường phải

được thực hiện theo quy định tại Điều

201 BLTTHS năm 2015. Trước khi khám

nghiệm, Điều tra viên chủ trì có trách

nhiệm cung cấp đầy đủ các thông tin liên

quan đến vụ việc cần khám nghiệm cho

Kiểm sát viên biết. Trong quá trình phát

hiện, ghi nhận, thu giữ, bảo quản các dấu

vết, vật chứng, tài liệu tại hiện trường thì

Điều tra viên chủ động trao đổi thống

nhất với Kiểm sát viên, Giám định viên,

người có chuyên môn bảo đảm việc thực

hiện đúng trình tự pháp luật. Kiểm sát

viên phải kịp thời trao đổi, đề ra các yêu

cầu điều tra để tạo điều kiện thuận lợi cho

Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Giám định

viên, người có chuyên môn khi thu thập

chứng cứ.

- Việc xem xét dấu vết trên thân thể nạn

nhân phải được ghi nhận đầy đủ trong

Biên bản ghi nhận dấu vết trên thân thể,

đánh dấu đầy đủ vị trí thương tích vào sơ

đồ, chụp ảnh dấu vết thương tích. Trong

- Việc lấy lời khai của người bị hại

cần lựa chọn địa điểm và bố trí theo cách

thức thích hợp để họ cảm thấy an toàn,

thoải mái. Khi lấy lời khai, Điều tra viên,

Số chuyên đề 02 - 2021

Khoa học Kiểm sát 123

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

Kiểm sát viên có thể ghi âm, ghi hình và đã thu thập được. Trong quá trình đối

phải ghi vào biên bản để làm căn cứ bổ chất, nếu bị hại có biểu hiện sợ hãi, không

dám đối diện với bị can thì Điều tra viên,

Kiểm sát viên phải kịp thời trao đổi, thống

nhất phương pháp đối chất cho phù hợp

mà không nhất thiết phải tiếp xúc trực

diện. Trường hợp cần thiết để không làm

ảnh hưởng xấu tới tâm lý của bị hại, Cơ

quan điều tra có thể chỉ cho bị hại nhận

dạng qua ảnh, nhận biết giọng nói qua

băng, đĩa ghi hình có âm thanh. Nếu bị

hại là người dưới 18 tuổi, trong quá trình

thực hiện, Điều tra viên, Cán bộ điều tra,

Kiểm sát viên không nên mặc trang phục

của ngành mình và có thể mời đại diện

cơ quan Lao động - Thương binh và Xã

hội, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Nhà

trường, chuyên gia tâm lý hoặc cán bộ trợ

giúp khác tham gia. Những người được

mời có trách nhiệm tham gia và phối hợp

với người có thẩm quyền tiến hành tố

tụng để hỗ trợ, ổn định tâm lý cho bị hại

và giữ bí mật thông tin.

trợ cho các chứng cứ khác, hạn chế phải

lấy lời khai nhiều lần trong thời gian tiếp

theo. Khi tiến hành lấy lời khai, Điều tra

viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên phải

có thái độ thân thiện, nhẹ nhàng, xem xét

áp dụng các biện pháp phù hợp nhằm

giảm đến mức thấp nhất thời gian, lần

lấy lời khai, tạm dừng ngay việc lấy lời

khai khi bị hại có biểu hiện mệt mỏi, ảnh

hưởng đến khả năng khai báo chính xác,

đầy đủ. Trường hợp bị hại có biểu hiện

bất thường, hoảng loạn về tâm lý, Điều

tra viên có thể mời thêm người thân trong

gia đình, chuyên gia tâm lý, đại diện các

tổ chức xã hội tham gia để phối hợp, hỗ

trợ ổn định tâm lý cho bị hại. Người được

mời tham gia trong buổi ghi lời khai có

trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ Điều tra viên

ổn định tâm lý cho bị hại trong suốt quá

trình lấy lời khai và phải giữ bí mật thông

tin liên quan đến việc ghi lời khai. Nếu bị

hại là người dưới 18 tuổi, Điều tra viên,

Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên không nên

mặc trang phục ngành khi lấy lời khai.

- Trước khi kết thúc điều tra vụ án ít

nhất 20 ngày, Điều tra viên chủ động trao

đổi với Kiểm sát viên để rà soát, đánh giá

toàn bộ các chứng cứ, tài liệu đã thu thập

được. Nếu thấy cần bổ sung thêm chứng

cứ thì Kiểm sát viên yêu cầu Điều tra viên

bổ sung kịp thời. Đối với những vụ án đặc

biệt nghiêm trọng, phức tạp, việc đánh giá

chứng cứ khó khăn thì Điều tra viên và

Kiểm sát viên báo cáo lãnh đạo Cơ quan

điều tra và Viện kiểm sát họp, thống nhất

đánh giá toàn diện các tình tiết của vụ án.

Nếu thấy còn mâu thuẫn chưa làm rõ thì

Điều tra viên tiếp tục thu thập bổ sung các

chứng cứ, đảm bảo việc kết thúc điều tra

vụ án có căn cứ, đúng thời hạn luật định.

- Phối hợp trong hoạt động đối chất,

nhận dạng, nhận biết giọng nói. Việc đối

chất, nhận dạng, thực nghiệm điều tra,

nhận biết giọng nói phải được thực hiện

theo đúng quy định tại các điều 189, 190,

204 BLTTHS năm 2015 và không được

làm ảnh hưởng xấu tới tâm lý của bị hại.

Điều tra viên phải thông báo cho Kiểm

sát viên trong thời hạn luật định, Kiểm

sát viên phải có mặt, trường hợp vắng

mặt phải thông báo cho Cơ quan điều tra

trước khi tiến hành 02 giờ. Kết thúc việc

thực hiện đối chất, nhận dạng, nhận biết

giọng nói, Điều tra viên phối hợp cùng

với Kiểm sát viên kiểm tra, đánh giá kết

quả, xem xét sự phù hợp giữa kết quả của

các hoạt động trên với các chứng cứ khác

Bốn là, phối hợp trong giai đoạn truy

tố. Trong giai đoạn này, Kiểm sát viên

phải là người chủ động và đóng vai

trò chủ trì trong thực hiện mối quan hệ

124 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

phối hợp. Kiểm sát viên cần đảm bảo

việc nhận hồ sơ kết thúc điều tra nhanh

chóng, chính xác, đúng pháp luật; chủ

động và phối hợp nhịp nhàng với Điều

tra viên trong triển khai các biện pháp

trực tiếp tiến hành một số hoạt động

điều tra, cùng với Cơ quan điều tra rà

soát, củng cố chứng cứ, kịp thời bổ sung

tài liệu, chứng cứ trong trường hợp phát

hiện thiếu sót, mâu thuẫn; giải quyết các

vấn đề phát sinh để việc truy tố đúng

pháp luật, hạn chế phải trả hồ sơ điều tra

bổ sung. Cụ thể:

- Trường hợp Tòa án trả lại hồ sơ yêu

cầu điều tra bổ sung, Kiểm sát viên phối

hợp với Điều tra viên rà soát, đánh giá

toàn bộ yêu cầu điều tra bổ sung của

Tòa án. Nếu thấy quyết định trả hồ sơ

có căn cứ mà xét thấy không cần phải

trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra thì Viện

kiểm sát trực tiếp tiến hành một số hoạt

động điều tra để bổ sung tài liệu, chứng

cứ, Điều tra viên có trách nhiệm phối

hợp, hỗ trợ Kiểm sát viên trong việc tiến

hành các hoạt động điều tra. Viện kiểm

sát chỉ ra quyết định trả hồ sơ để điều

tra bổ sung và chuyển ngay hồ sơ cho

Cơ quan điều tra để tiến hành điều tra

nếu Viện kiểm sát không thể tự điều tra

bổ sung được.

- Khi kiểm tra hồ sơ kết thúc điều tra,

vật chứng, cần bảo đảm tạo thuận lợi cho

cả hai cơ quan, khắc phục nhanh chóng nếu

có thiếu sót, đảm bảo tiến độ giải quyết vụ

án theo hướng tiếp tục nhận hồ sơ nếu sai

sót không nghiêm trọng nhưng có đề nghị

Cơ quan điều tra bổ sung, khắc phục trong

thời hạn nhất định và chỉ không nhận hồ

sơ nếu sai sót nghiêm trọng.

Năm là, phối hợp trong giai đoạn xét

xử. Trong giai đoạn này, Tòa án, Thẩm

phán chủ tọa phiên tòa phải chủ động trao

đổi thông tin, thống nhất trong việc đánh

giá các tình tiết với Viện kiểm sát và các cá

nhân, tổ chức có liên quan nhằm bảo đảm

việc xét xử được nhanh chóng, thân thiện,

đúng pháp luật. Cụ thể:

- Kiểm sát viên cần nghiên cứu tổng

hợp các chứng cứ, bản kết luận điều tra,

nếu có tình tiết còn mâu thuẫn chưa được

làm rõ thì chủ động trao đổi với Điều tra

viên để kiểm tra bổ sung chứng cứ. Điều

tra viên có trách nhiệm nghiên cứu, yêu

cầu bổ sung chứng cứ và chuyển ngay

các tài liệu, chứng cứ sau khi thu thập, bổ

sung được cho Kiểm sát viên. Trường hợp

thấy cần thiết phải xem xét các vật chứng,

dấu vết thì Kiểm sát viên trao đổi để

Điều tra viên hỗ trợ thực hiện. Trường

hợp cần làm rõ thêm các nội dung nêu

trong kết luận giám định thì Kiểm sát

viên trao đổi với Giám định viên, mời

Điều tra viên cùng tham gia để nghe

Giám định viên giải thích nội dung kết

quả giám định. Giám định viên có trách

nhiệm giải thích rõ những nội dung yêu

cầu của Kiểm sát viên.

- Thẩm phán được phân công thường

xuyên có sự trao đổi nghiệp vụ với Kiểm

sát viên nhằm tháo gỡ, khắc phục những

thiếu sót có thể xảy ra. Kiểm sát viên

chuẩn bị kỹ nội dung, đưa ra các luận cứ

sắc bén buộc tội các bị can, nhất là các vụ

án trọng điểm, án xét xử rút kinh nghiệm.

- Với các vụ án chuyển Tòa án để chuẩn

bị xét xử có nhiều quan điểm khác nhau

khi áp dụng điều khoản trong Cáo trạng

thì Thẩm phán và Kiểm sát viên chủ động

trao đổi, thống nhất về quan điểm và áp

dụng điều luật. Lãnh đạo hai cơ quan tố

tụng theo dõi chặt chẽ các vụ án và có

hướng chỉ đạo kịp thời, trường hợp cần

thiết thì Kiểm sát viên, Thẩm phán chủ

động báo cáo Lãnh đạo họp liên ngành

Số chuyên đề 02 - 2021

Khoa học Kiểm sát 125

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG MỐI QUAN HỆ PHỐI HỢP...

để cùng nhau tháo gỡ những khó khăn, các hoạt động thu thập chứng cứ. Kiểm

vướng mắc, thống nhất quan điểm xử lý sát viên cần nghiên cứu yêu cầu bổ sung

vụ án nhằm đảm bảo vụ án được xét xử chứng cứ và chuyển ngay các tài liệu,

đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, chứng cứ sau khi thu thập, bổ sung được

tránh bỏ lọt tội phạm hay oan sai.

cho Tòa án.

- Tòa án có trách nhiệm phân công cán

- Tòa án và Viện kiểm sát phải phối

bộ, Thẩm phán có năng lực, trình độ, kiến hợp chặt chẽ trong việc tổ chức phiên

thức tâm lý và kinh nghiệm chuyên môn tòa trên cơ sở rút ngắn thời hạn, đảm

để xét xử các vụ án MBN; thường xuyên bảo thân thiện, giữ bí mật thông tin của

phối hợp, họp bàn với các cơ quan tiến bị hại. Đối với các tài liệu cần công bố

hành tố tụng để đề ra những biện pháp bằng hình ảnh tại phiên tòa đã được số

tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ hóa, Kiểm sát viên phối hợp với Thẩm

giải quyết các vụ án, đảm bảo nâng cao phán chủ tọa phiên tòa chuẩn bị các thiết

chất lượng xét xử các vụ án MBN, đảm bị phục vụ việc công bố. Tòa án có trách

bảo các vụ án này được tiến hành chính nhiệm tạo điều kiện cho Kiểm sát viên

xác, đúng pháp luật, không để quá hạn áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt

luật định, tồn đọng; kiên quyết không xét động tranh tụng nhằm đảm bảo hiệu quả

xử oan hoặc bỏ lọt tội phạm.

cao nhất. Nếu bị hại là người dưới 18 tuổi,

Tòa án cần đảm bảo các trình tự, thủ tục

đặc biệt, bảo đảm sự có mặt của những

thành phần bắt buộc theo quy định của

pháp luật tại phiên tòa, bảo đảm sự có

mặt tại phiên tòa của Điều tra viên, Giám

định viên, người có thẩm quyền tiến

hành tố tụng đã thụ lý, giải quyết vụ án

và những người khác…

- Trước khi mở phiên tòa, Tòa án phải

kịp thời phối hợp với các cơ quan có thẩm

quyền giải quyết đơn yêu cầu, đề nghị của

Kiểm sát viên, người tham gia tố tụng theo

quy định tại Điều 279 BLTTHS năm 2015

trong các trường hợp cần bố trí phòng

cách ly cho bị hại khi tham gia phiên tòa;

cử chuyên gia tâm lý hỗ trợ bị hại; triệu tập

Điều tra viên hoặc những người có thẩm

- Trong giai đoạn xét xử phúc thẩm,

quyền tiến hành tố tụng khác đã tham gia Tòa án cấp phúc thẩm phải phối hợp với

thụ lý, giải quyết vụ án đến phiên tòa; Viện kiểm sát, Tòa án cấp sơ thẩm trong

áp dụng các biện pháp bảo vệ bị hại tại việc xử lý kháng cáo, kháng nghị trên cơ

phiên tòa; cử luật sư, trợ giúp viên pháp sở rút ngắn thời hạn giải quyết vụ án,

lý, bào chữa viên nhân dân hoặc những tạo thuận lợi cho hai cơ quan, khắc phục

người khác bảo vệ quyền lợi nếu bị hại nhanh chóng những vấn đề hồ sơ chưa

dưới 18 tuổi; cung cấp trang thiết bị, cơ hợp lệ, đảm bảo giải quyết vụ án kịp thời,

sở vật chất phục vụ phiên tòa để bảo đảm đúng pháp luật.

các quyền, lợi ích của bị hại đúng quy

định của pháp luật.

Sáu là, phối hợp trong công tác tương

trợ tư pháp về hình sự và bảo vệ bị hại. Với

- Thẩm phán có trách nhiệm nghiên đặc thù của án MBN là nhu cầu thu thập

cứu hồ sơ, rà soát tài liệu, chứng cứ trước chứng cứ và đề nghị yêu cầu tương trợ tư

khi đưa vụ án ra xét xử, hạn chế trả hồ sơ pháp tương đối phổ biến, cũng như quá

điều tra bổ sung, phối hợp với Viện kiểm trình giải quyết phải đảm bảo tránh làm

sát trong việc Tòa án trực tiếp thực hiện ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý của bị hại

126 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 02 - 2021

TRẦN ĐÌNH HẢI

nên công tác phối hợp giữa các cơ quan dụng cầu truyền hình để lấy lời khai người

phải đảm bảo thu thập chứng cứ nhanh

chóng, kịp thời, tháo gỡ những khó khăn

trong thực tiễn. Cụ thể:

tham gia tố tụng đang ở nước ngoài, nhận

dạng người hoặc đồ vật… thì cơ quan tiến

hành tố tụng chủ động liên hệ, phối hợp

với VKSNDTC để thực hiện. VKSNDTC

có trách nhiệm hỗ trợ tối đa cho cơ quan

tiến hành tố tụng các địa phương trong

hoạt động này.

- Trường hợp cần thu thập tài liệu để

làm rõ nội dung vụ việc ngay từ giai đoạn

giải quyết nguồn tin tội phạm, Cơ quan

điều tra và Viện kiểm sát có thẩm quyền

cần phối hợp với Viện kiểm sát nhân dân

tối cao (VKSNDTC) để trao đổi, quyết

định về sự cần thiết lập yêu cầu tương trợ

- Nhằm bảo đảm tối đa quyền, lợi ích

hợp pháp của bị hại, khi có căn cứ xác

tư pháp hình sự. VKSNDTC phải cập nhật định tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh

đầy đủ các mẫu liên quan đến văn bản ủy

thác tư pháp, hướng dẫn việc lập yêu cầu

tương trợ tư pháp phù hợp với pháp luật

của nước được yêu cầu và đôn đốc phía

nước ngoài thực hiện ủy thác tư pháp.

dự, nhân phẩm của người bị hại hoặc

người thân thích của họ bị xâm hại hoặc

bị đe dọa xâm hại do việc cung cấp chứng

cứ, tài liệu, thông tin liên quan đến tội

phạm MBN thì ngoài các biện pháp theo

quy định tại khoản 1 Điều 486 BLTTHS

năm 2015, cơ quan tiến hành tố tụng có

thể áp dụng thêm các biện pháp sau đây:

(1) Đề nghị các cơ quan thông tin, truyền

thông gỡ các bài báo, thông tin trên mạng

xã hội về nhân thân của bị hại; (2) Áp

dụng các biện pháp hoặc đề nghị cơ quan

có thẩm quyền áp dụng các biện pháp kỹ

thuật để bảo mật thông tin nhân thân, bảo

vệ danh dự, nhân phẩm bị hại bị phát tán

trên mạng Internet hoặc các mạng xã hội;

(3) Kịp thời xử lý theo thẩm quyền hoặc

kiến nghị các cơ quan, tổ chức xử lý theo

thẩm quyền đối với người cố tình phát

tán, đưa thông tin làm ảnh hưởng nghiêm

trọng đến danh dự, nhân phẩm của bị hại;

(4) Đối với người bào chữa, khi được tiếp

xúc, nghiên cứu đơn thư tố giác, lời khai

hoặc các tài liệu khác trong hồ sơ vụ án có

liên quan đến người đang được áp dụng

các biện pháp bảo vệ, phải cam kết giữ

bí mật bằng văn bản và chịu trách nhiệm

- Trường hợp qua kiểm tra phát hiện

hồ sơ ủy thác tư pháp không hợp lệ,

VKSNDTC chủ động thông báo và yêu

cầu cơ quan lập ủy thác khắc phục, bổ

sung kịp thời. Chỉ trả lại hồ sơ yêu cầu

ủy thác nếu hết thời hạn thỏa thuận mà

cơ quan lập hồ sơ ủy thác không thể bổ

sung, khắc phục được. Cơ quan tố tụng

lập yêu cầu phải phối hợp với VKSNDTC

bổ sung, làm rõ thêm thông tin, tài liệu về

việc ủy thác của mình khi nhận được đề

nghị bổ sung của quốc gia được yêu cầu

để việc thực hiện tương trợ đạt hiệu quả.

- Sau khi nhận được kết quả ủy thác

tư pháp của phía nước ngoài, VKSNDTC

phải nghiên cứu ngay nội dung, kịp thời

chuyển trả kết quả cho cơ quan tố tụng

lập yêu cầu và phối hợp với cơ quan lập

yêu cầu thống nhất về những nội dung

cần tiếp tục trao đổi với nước ngoài trong

trường hợp kết quả tương trợ chưa đầy

đủ hoặc chưa đáp ứng đúng yêu cầu.

- Trường hợp thực hiện những biện

pháp tố tụng cần có sự trao đổi để chuẩn

bị phối hợp thực hiện với nước ngoài, sử trước pháp luật về cam kết đó./.

Số chuyên đề 02 - 2021 Khoa học Kiểm sát 127