Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước theo quan điểm của đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
HOÀN THIỆN CƠ CHẾ KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC
THEO QUAN ĐIỂM CỦA ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN THỨ XIII CỦA ĐẢNG
Hoàng Minh Hội
TS. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Kiểm soát quyền lực nhà nước là chủ đề được đề cập nhiều lần trong Văn kiện
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. Trong phạm vi bài viết này,
tác giả trình bày, phân tích thực trạng hoạt động kiểm soát quyền lực nhà nước
ở nước ta và đề xuất một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm soát
quyền lực nhà nước theo quan điểm của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII
của Đảng.
Từ khóa: Kiểm soát quyền lực, cơ
chế kiểm soát quyền lực, Đại hội
đại biểu toàn quốc lần thứ XIII
của Đảng.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 23/3/2021
: 07/4/2021
: 10/4/2021
Article Infomation:
Abstract:
Control of state power is a topic mentioned several times in the Document of
the 13th National Congress of the Communist Party of Vietnam. In the scope
of this article, the author provides introduction of and an analysis of the current
status of state power control in our country and proposes a number of solutions
to further improve the state power control mechanism from the point of view of
13th National Congress of the Communist Party of Vietnam.
Keywords: Control of state power;
power
control
mechanism;
13th National Congress of the
Communist Party of Vietnam
Article History:
Received
Edited
: 23 Mar. 2021
: 07 Apr. 2021
: 10 Apr. 2021
Approved
1. Cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước
ở Việt Nam hiện nay
pháp, tư pháp”. Trên cơ sở quy định của
Hiến pháp năm 2013, nhiều văn bản luật
được ban hành thời gian qua đã cụ thể hóa
nguyên tắc hiến định về kiểm soát quyền
lực nhà nước. Theo đó, thể chế và các thiết
chế kiểm soát quyền lực nhà nước ngày
càng được hoàn thiện. Báo cáo chính trị của
Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII
tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII
của Đảng nhận định: “Cơ chế phân công,
phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các
cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các
quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp ngày
Thể chế hóa quan điểm của Đảng về
kiểm soát quyền lực nhà nước được ghi
nhận tại Cương lĩnh xây dựng đất nước
trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
(sửa đổi, bổ sung năm 2011) và Nghị quyết
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của
Đảng, khoản 3 Điều 2 Hiến pháp năm 2013
quy định nguyên tắc “Quyền lực nhà nước
là thống nhất, có sự phân công, phối hợp,
kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong
việc thực hiện các quyền lập pháp, hành
Số 08(432) - T4/2021
3
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
càng rõ hơn và có nhiều chuyển biến tích
cực”1. Hoạt động xây dựng pháp luật, giám
sát tối cao và quyết định những vấn đề quan
trọng của đất nước của Quốc hội có nhiều
đổi mới, chất lượng và hiệu quả được nâng
cao. “Hoạt động của Hội đồng nhân dân các
cấp có nhiều đổi mới”2.
ứng lan toả mạnh mẽ trong toàn xã hội, được
nhân dân đồng tình, đánh giá cao, các tổ chức
quốc tế ghi nhận”6.
Đảng cầm quyền kiểm soát quyền lực nhà
nước bằng việc định ra chủ trương, đường
lối và lãnh đạo, kiểm tra, giám sát quá trình
thực hiện chủ trương, đường lối đó. Báo cáo
của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa
XII về tổng kết công tác xây dựng Đảng và
thi hành Điều lệ Đảng tại Đại hội đại biểu
toàn quốc lần thứ XIII khẳng định “Bộ Chính
trị, Ban Bí thư đã chỉ đạo từng bước hoàn
thiện thể chế về công tác cán bộ; xây dựng,
bổ sung, sửa đổi và ban hành mới nhiều quy
định, quy chế về đánh giá, quy hoạch, luân
chuyển, bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử
và kiểm soát quyền lực, chống chạy chức,
chạy quyền; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền
đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát,
kiểm soát quyền lực”7. Do đó, “việc chống
chạy chức, chạy quyền được coi trọng, đã có
tác động cảnh báo, răn đe và ngăn chặn”8.
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị
- xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, truyền
thông báo chí “tiếp tục đổi mới nội dung và
phương thức hoạt động, vận động đông đảo
nhân dân tham gia các phong trào thi đua
yêu nước, phát huy ngày càng tốt hơn vai trò
Cùng với hoạt động kiểm soát quyền lực
nhà nước của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các
cấp, kiểm soát quyền lực nhà nước còn được
thực hiện bởi các thiết chế thanh tra trong bộ
máy hành pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng
thông qua hoạt động điều tra, truy tố, xét xử
các vụ án kinh tế, tham nhũng nghiêm trọng,
phức tạp. Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII
khẳng định: “Hoạt động thanh tra hành chính
và chuyên ngành được tăng cường và đạt kết
quả tích cực”3; đồng thời, “tổ chức bộ máy của
Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân, cơ
quan điều tra, cơ quan bổ trợ tư pháp tiếp tục
được kiện toàn, chất lượng hoạt động có tiến
bộ…”4. Do vậy, thời gian qua, công tác đấu
tranh phòng, chống tham nhũng“với quyết tâm
chính trị rất cao, không có vùng cấm, không có
ngoại lệ, đạt nhiều kết quả rất quan trọng, được
cán bộ, đảng viên và nhân dân đồng tình, ủng
hộ. Tham nhũng từng bước được kiềm chế,
ngăn chặn và có chiều hướng giảm5, “tạo hiệu
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.72.
2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.72.
3 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.54.
4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.72- 73.
5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr76.
6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.54.
7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.191-192.
8 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.75.
4
Số 08(432) - T4/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp,
chính đáng của đoàn viên, hội viên và nhân
dân; chủ động tham gia giám sát và phản biện
xã hội”9. Quyền làm chủ của nhân dân không
ngừng được “chú trọng thực hiện dân chủ cả
trực tiếp và đại diện, nhất là ở cơ sở, bảo đảm
công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình;
người đứng đầu ở nhiều cấp uỷ đảng, chính
quyền đã tăng cường tiếp xúc, đối thoại, lắng
nghe, tiếp thu, giải quyết những bức xúc và
nguyện vọng chính đáng của nhân dân”10.
Quá trình thực hiện cơ chế kiểm soát quyền
lực nhà nước luôn bảo đảm “sự phối hợp
giữa kiểm tra, giám sát của Đảng với thanh
tra, kiểm toán nhà nước và điều tra, truy tố,
xét xử ngày càng chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả
hơn, hạn chế sự chồng chéo trong thực hiện
chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền; kịp thời
phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong lãnh
đạo, quản lý để đề xuất bổ sung, sửa đổi các
văn bản có liên quan cho phù hợp”11. Sự phối
hợp đó góp phần thực hiện có hiệu quả cơ chế
kiểm soát quyền lực nhà nước.
- Việc điều tra, phát hiện, xử lý những
vụ án tham nhũng “vẫn còn hạn chế, nhất là
việc tự kiểm tra, tự phát hiện và xử lý tham
nhũng, lãng phí trong nội bộ cơ quan, đơn
vị còn yếu”13;
- Vẫn còn tình trạng lợi ích cục bộ, sách
nhiễu người dân, doanh nghiệp trong giải
quyết thủ tục hành chính. Báo cáo đánh giá
kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế
- xã hội 5 năm 2016 - 2020 và phương hướng,
nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội 5 năm
2021-2025 nhận định “việc công khai, minh
bạch và trách nhiệm giải trình còn hạn chế”14;
- Hoạt động kiểm soát quyền lực của
Đảng được thể hiện thông qua quá trình
kiểm tra, giám sát việc thực hiện chủ
trương, chính sách của Đảng đối với đảng
viên, cán bộ, công chức, cơ quan nhà nước.
Tuy nhiên, Ủy ban kiểm tra của các tổ chức
Đảng chỉ hoạt động khi có khiếu nại, tố cáo,
nên thiếu tính chủ động và không mang tính
thường xuyên của kiểm soát quyền lực. Vì
vậy, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật
của Đảng chưa đủ sức răn đe, ngăn chặn,
đẩy lùi suy thoái.
Bên cạnh những kết quả đạt được, cơ chế
pháp lý kiểm soát quyền lực nhà nước còn
bộc lộ một số hạn chế sau:
- “Việc thể chế hoá, cụ thể hoá chủ trương
của Đảng về một số nội dung trong công tác
cán bộ còn chậm, có nội dung chưa thống
nhất giữa pháp luật của Nhà nước và quy
định của Đảng”12;
- Một bộ phận đảng viên, cán bộ lãnh đạo
quản lý có dấu hiệu vi phạm điều lệ đảng, vi
phạm pháp luật nhưng chưa được xử lý kịp
thời và công khai. Đảng ta nhận định “công tác
kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng chưa đáp ứng
đầy đủ yêu cầu trong tình hình mới, chất lượng,
9 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.70.
10 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.71.
11 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.199.
12 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.91.
13 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.92-93.
14 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.74-75.
Số 08(432) - T4/2021
5
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
hiệu quả chưa đồng đều ở các cấp. Việc kiểm
tra, giám sát thực hiện một số nghị quyết của
Đảng chưa thường xuyên. Công tác kiểm tra ở
một số nơi thiếu trọng tâm, trọng điểm; việc tự
kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm của nhiều
cấp ủy, tổ chức đảng vẫn là khâu yếu”15.
- Cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước
chưa tạo ra sự gắn kết hiệu quả giữa các thiết
chế kiểm soát quyền lực nhà nước. Hoạt động
giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân
các cấp, hoạt động kiểm tra của Đảng, hoạt
động thanh tra, kiểm tra của các cơ quan nhà
nước chưa có sự phối hợp chặt chẽ với hoạt
động giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ
chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội.
kiến nghị, đề nghị giám sát của nhân dân. Một
số kiến nghị, phản ánh trong hoạt động giám
sát của nhân dân gửi đến cơ quan nhà nước
chưa kịp thời xử lý, hoặc chưa được giải quyết
thấu đáo. Văn kiện Đại hội lần thứ XIII của
Đảng nhận định “một bộ phận cán bộ, đảng
viên, công chức, viên chức chưa gương mẫu,
chưa thực sự tôn trọng ý kiến, kiến nghị của
nhân dân và giải quyết kịp thời các quyền, lợi
ích hợp pháp, chính đáng của người dân”17.
Do đó, hoạt động kiểm soát quyền lực nhà
nước từ phía nhân dân thời gian qua chưa thực
sự hiệu quả, “vai trò giám sát của nhân dân
chưa được phát huy mạnh mẽ”18.
- Mô hình hoạt động giám sát của Mặt
trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã
hội chưa hoàn toàn độc lập với các cơ quan
nhà nước. Các thiết chế này vẫn lệ thuộc
vào chính đối tượng bị giám sát, phản biện
về ngân sách, biên chế. Mặt trận Tổ quốc
các cấp mới chỉ đóng vai trò là cơ quan phối
hợp, tham gia thực hiện giám sát chứ chưa
thể hiện được hết vai trò giám sát một cách
chủ động so với các thiết chế khác. Trên
thực tế, “việc đổi mới nội dung và phương
thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và
các tổ chức chính trị - xã hội có mặt chưa
theo kịp yêu cầu của tình hình mới, chưa
thật sâu sát các tầng lớp nhân dân và cơ
sở; chất lượng, hiệu quả hoạt động giám
sát, phản biện xã hội chưa đều”19. Chính vì
vậy, Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa XII tại Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng nhận
- Vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng và
chức năng quản lý nhà nước của Nhà nước
chưa được phân định rõ. Hệ thống chính trị
cồng kềnh, có hiện tượng chồng chéo về chức
năng, nhiệm vụ giữa cơ quan Đảng và Nhà
nước, “phương thức lãnh đạo của Đảng đối
với hệ thống chính trị còn chậm đổi mới, có
mặt còn lúng túng. Cơ chế kiểm soát quyền
lực trong Đảng và Nhà nước chưa đầy đủ,
đồng bộ; hiệu lực, hiệu quả chưa cao16.
- Hiến pháp quy định nhân dân thực hiện
quyền giám sát đối với bộ máy nhà nước thông
qua Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị
- xã hội, tổ chức xã hội và cá nhân, công dân.
Tuy nhiên, trình tự, thủ tục để các cơ quan nhà
nước tiếp thu, xử lý những kiến nghị về giám
sát của nhân dân chưa thật sự hiệu quả. Trong
khi đó, pháp luật hiện hành chưa quy định về
các biện pháp theo dõi, kiểm tra việc thực hiện
15 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.201.
16 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.93.
17 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia. Hà Nội, tr.89.
18 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb .Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.89.
19 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.88.
6
Số 08(432) - T4/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
định: “cơ chế kiểm soát quyền lực chưa
hoàn thiện”20.
Những nguyên nhân dẫn tới bất cập nêu
trên là:
- Do chưa có sự thống nhất trong nhận
thức về yêu cầu hoàn thiện và thực hiện cơ
chế kiểm soát quyền lực nhà nước;
quyền; bảo đảm quyền lực nhà nước được sử
dụng đúng mục đích. Do vậy, cần nâng cao
nhận thức cho đảng viên, cán bộ, công chức,
viên chức và các tầng lớp nhân dân nhằm tạo
ra sự đồng thuận trong xã hội về sự cần thiết,
khách quan phải hoàn thiện cơ chế kiểm soát
quyền lực nhà nước trong điều kiện mới.
- Nâng cao năng lực thể chế hóa quan
điểm của Đảng về kiểm soát quyền lực nhà
nước trong hoạt động xây dựng pháp luật
Hoạt động xây dựng pháp luật phải thể
chế hóa phải kịp thời, đồng bộ; chương
trình xây dựng pháp luật về kiểm soát
quyền lực nhà nước phải bảo đảm tính khả
thi, phù hợp với chủ trương, chính sách của
Đảng về kiểm soát quyền lực nhà nước và
phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế, xã
hội của đất nước. Quán triệt quan điểm của
Đảng “đẩy mạnh phân cấp, phân quyền hợp
lý, hiệu quả, đồng thời tăng cường kiểm
tra, giám sát, kiểm soát quyền lực bằng hệ
thống pháp luật”21. Do vậy, cần sớm “hoàn
thiện các quy định của Đảng, pháp luật
của Nhà nước về kinh tế - xã hội, về kiểm
tra, giám sát và phòng, chống tham nhũng,
lãng phí, nhất là các quy định về kiểm soát
quyền lực, trách nhiệm người đứng đầu,
trách nhiệm giải trình, bảo đảm dân chủ,
công khai, minh bạch”22. Đồng thời, tiếp
tục nghiên cứu, luận chứng rõ căn cứ khoa
học và pháp lý để hoàn thiện “cơ chế bảo vệ
Hiến pháp”23 như là một thiết chế chuyên
trách kiểm soát quyền lực nhà nước.
- Những sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về
kiểm soát quyền lực nhà nước chưa mang
tính tổng thể. Do vậy, cơ chế pháp lý kiểm
soát quyền lực nhà nước thiếu tính đồng bộ;
- Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu,
tổng kết thực tiễn về hoạt động của các thiết
chế thực hiện nhiệm vụ kiểm soát quyền lực
nhà nước chưa được quan tâm kịp thời để
có những kiến nghị lập pháp phù hợp.
2. Giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế
kiểm soát quyền lực nhà nước theo quan
điểm của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần
thứ XIII của Đảng
- Bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức
của đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức
và các tầng lớp nhân dân về mục đích, yêu
cầu của việc hoàn thiện cơ chế kiểm soát
quyền lực nhà nước
Kiểm soát quyền lực nhà nước là yêu cầu
khách quan, xu thế tất yếu. Mục đích của
kiểm soát quyền lực nhà nước không phải
cản trở hoạt động của Nhà nước, làm Nhà
nước yếu đi mà ngược lại kiểm soát quyền
lực nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu
quả hoạt động của Nhà nước. Mặt khác, kiểm
soát quyền lực nhà nước nhằm phòng ngừa,
ngăn chặn tình trạng vi phạm pháp luật, lạm
- Thực hiện đầy đủ nguyên tắc quyền lực
nhà nước là thống nhất, phân công rành
20 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.88-89.
21 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr.203.
22 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr.194-195.
23 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, tr.176.
Số 08(432) - T4/2021
7
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
mạch, phối hợp chặt chẽ, tăng cường kiểm
soát quyền lực nhà nước
chức, nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu
quả hoạt động và uy tín của toà án nhân dân,
viện kiểm sát nhân dân, cơ quan điều tra, cơ
quan thi hành án và các cơ quan, tổ chức
tham gia vào quá trình tố tụng tư pháp…
phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả với
hoạt động của tội phạm và vi phạm pháp
luật”25, không ngừng tăng cường sự phối
hợp, nâng cao hiệu quả “công tác kiểm tra,
giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy
tố, xét xử, thi hành án, phát hiện sớm, xử
lý nghiêm minh các vụ việc, vụ án tham
nhũng, lãng phí”26.
Thực hiện sự phân công, phân nhiệm
rõ ràng, mạch lạc giữa các cơ quan nhà
nước trong việc thực hiện quyền lập pháp,
hành pháp và tư pháp. Trong điều kiện chỉ
có một đảng duy nhất cầm quyền như ở
nước ta hiện nay, việc thực hiện sự phân
công quyền lực cụ thể, rõ ràng sẽ tạo điều
kiện cho bộ phận quyền lực này có thể
kiểm soát được bộ phận quyền lực khác
hiệu quả. Ngoài ra, thực hiện sự phân công
quyền lực rõ ràng sẽ khắc phục được sự
trùng lắp, dựa dẫm, ỷ lại hoặc không rõ
trách nhiệm trong tổ chức thực hiện quyền
lực nhà nước. Do vậy, cần quán triệt chủ
trương của Đảng: “xác định rõ hơn vị trí,
vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn
của các cơ quan nhà nước trong việc thực
hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư
pháp trên cơ sở các nguyên tắc pháp quyền,
bảo đảm quyền lực nhà nước là thống nhất,
có sự phân công rành mạch, phối hợp chặt
chẽ và tăng cường kiểm soát quyền lực
nhà nước”24.
- Phát huy vai trò của Đảng cẩm quyền
trong hoạt động kiểm soát quyền lực nhà nước
Phát huy vai trò và năng lực kiểm tra,
giám sát của Ủy ban kiểm tra các cấp đối
với đảng viên, nhất là các đảng viên là cán
bộ lãnh đạo quản lý trong việc thực hiện
nhiệm vụ được giao; kịp thời phát hiện,
chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc trong
thực hiện quy định Điều lệ Đảng, các quy
chế, quy định của Đảng. Các tổ chức đảng
có thẩm quyền phải xử lý nghiêm minh, kịp
thời và công khai đối với những đảng viên,
nhất là đảng viên giữ các chức vụ lãnh đạo,
quản lý trong cơ quan nhà nước có hành vi
vi phạm pháp luật. Quán triệt và thống nhất
“thực hiện tốt quy định về kiểm soát quyền
lực trong công tác cán bộ, chống chạy chức,
chạy quyền; xử lý nghiêm minh, đồng bộ kỷ
luật đảng, kỷ luật hành chính và xử lý bằng
pháp luật đối với cán bộ có vi phạm, kể cả
khi đã chuyển công tác hoặc nghỉ hưu”27.
- Nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt
động của cơ quan điều tra, truy tố, xét xử và
cơ quan bổ trợ tư pháp trong cơ chế kiểm
soát quyền lực nhà nước
Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng
lực của các cơ quan tiến hành tố tụng trong
hoạt động điều tra, truy tố, xét xử các vụ
án kinh tế, tham nhũng, chức vụ. Quán triệt
quan điểm của Đảng: “Tiếp tục đổi mới tổ
24 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.174-175.
25 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.177-178.
26 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia sự thật,
Hà Nội, 2021, Tập 1, tr.195; Tập 2, tr.252.
27 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia
sự thật, Hà Nội, 2021, tr.187-188.
8
Số 08(432) - T4/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
- Hoàn thiện quy định pháp luật nâng
cao vị trí, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ
chức xã hội, xã hội nghề nghiệp và cơ quan
truyền thông báo chí trong hoạt động kiểm
soát quyền lực nhà nước
minh bạch, trách nhiệm giải trình trong hoạt
động của các cơ quan nhà nước.
- Bảo đảm sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả
trong cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước
Một trong những điểm mới về nhận thức
của Đảng ta tại Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ XIII đối với việc hoàn thiện cơ chế
kiểm soát quyền lực là phải tăng cường và
bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các thiết
chế trong kiểm soát quyền lực. Do vậy, cần
quán triệt và bảo đảm sự phối hợp đồng bộ
trong hoạt động kiểm soát quyền lực của
các cơ quan quyền lực nhà nước như Quốc
hội, Hội đồng nhân dân các cấp; tăng cường
hoạt động kiểm tra của Đảng với hoạt động
kiểm toán độc lập, hoạt động của thanh tra
Chính phủ và hoạt động của các cơ quan tố
tụng trong các vụ án về kinh tế, tham nhũng,
chức vụ; tạo sự phối kết hợp trong hoạt
động kiểm tra, giám sát của Đảng và hoạt
động giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các
tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối
với hoạt động của bộ máy nhà nước nhằm
“tăng cường sức mạnh tổng hợp và nâng
cao hiệu lực, hiệu quả giám sát, kiểm tra,
tránh chồng chéo, trùng lặp, lãng phí nguồn
lực, không hiệu quả”30; quán triệt và thực
hiện phương châm “tăng cường kiểm tra,
giám sát công tác cán bộ, gắn với kiểm soát
quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền”31;
bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ cơ chế giám
sát của Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính
trị - xã hội với cơ chế nhân dân trực tiếp
Tiếp tục hoàn thiện pháp luật, cơ chế,
chính sách nhằm “phát huy vai trò của Mặt
trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị xã
hội, các đoàn thể nhân dân và các cơ quan
thông tin đại chúng trong quá trình hoạch
định chiến lược, chính sách phát triển kinh
tế - xã hội và trong việc phát hiện, đấu tranh
phòng, chống tham nhũng, lãnh phí”28. Quy
định rõ quy trình, thủ tục và trách nhiệm
của người đứng đầu tiếp nhận, giải quyết
những kiến nghị về giám sát của nhân dân.
- Phát huy vai trò và bảo đảm quyền giám
sát trực tiếp của nhân dân, góp phần thực
hiện có hiệu quả cơ chế kiểm soát quyền lực
nhà nước
Cần quán triệt sâu sắc quan điểm “dân
làm chủ”, thật sự tin tưởng, tôn trọng và
phát huy quyền làm chủ của nhân dân;
tiếp tục thực hiện đúng đắn, hiệu quả dân
chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, đặc biệt
là dân chủ ở cơ sở; thực hiện tốt có hiệu
quả phương châm “dân biết, dân bàn, dân
làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ
hưởng”29. Xây dựng kịp thời các đạo luật
về quyền con người, quyền công dân. Bên
cạnh đó, cần phải hoàn thiện các quy định
của pháp luật bảo đảm và tăng cường tính
giám sát quyền lực nhà nước
28 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.288 -289.
29 Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia,
Hà Nội, tr.173.
30 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.190.
31 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị quốc gia sự
thật, Hà Nội, 2021, tr.190.
Số 08(432) - T4/2021
9
7 trang
14320
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước theo quan điểm của đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoan_thien_co_che_kiem_soat_quyen_luc_nha_nuoc_theo_quan_die.pdf
