Bài giảng Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực y tế

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT

TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

Ts. Nguyễn Huy Quang

Vụ trưởng Vụ Phá p chế - Bộ Y tế

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

Hoạt động y

tế và sự cần

thiết phải

Khá i niệm,

đặc điểm, vai

trò của QLNN

bằng phá p

Nội dung

QLNN bằng

phá p luật

trong lĩnh

vực y tế

QLNN bằng

pháp luật

luật trong

lĩnh vực y tế

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA Y TẾ VÀ XU HƯỚNG THAY

ĐỔI PHƯƠNG THỨC QLNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Mô hì nh dịch bệnh hiện nay và tương lai sẽ ngày càng

nguy hiểm, là nguy cơ lớn đối với sức khoẻ cộng đồng

do quá trì nh toàn cầu hó a, mô i trường bị hủy hoại, thay

đổi khí hậu toàn cầu... nên việc QLNN bằng phá p luật

phải tập trung vào cô ng tá c y tế dự phò ng chủ động,

tí ch cực để có thể phản ứng nhanh đối với dịch bệnh

xảy ra.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA Y TẾ VÀ XU HƯỚNG THAY

ĐỔI PHƯƠNG THỨC QLNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Sự phá t triển khoa học - cô ng nghệ về y tế với việc phổ

cập y học thực chứng dựa vào bằng chứng để dần thay

thế y học truyền thống với đặc trưng lấy kinh nghiệm

và suy đoán làm nền tảng hiện nay; cá c tiến bộ của

khoa học y học như đưa gien người vào cơ thể thú,

nhâ n bản vô tí nh ở người, sử dụng tế bào gốc trong y

học, chủ động tạm ngừng sự sống để phẫu thuật, chữa

bệnh trên cơ sở bản đồ gien người... nên việc QLNN

bằng phá p luật phải thay đổi theo, kể cả vấn đề y đức.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA Y TẾ VÀ XU HƯỚNG THAY

ĐỔI PHƯƠNG THỨC QLNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Toàn cầu hó a, tự do hó a thương mại tá c động tí ch cực

đến hệ thống y tế Việt Nam như việc tăng trưởng kinh

tế sẽ gắn với tăng chi ngâ n sá ch cho y tế, phá t triển

dịch vụ y tế xuyên biên giới; KCB ở ngoài nước; sự

hiện diện của dịch vụ y tế nước ngoài ở trong nước; sự

chuyển dịch của nhâ n lực y tế... đồng thời cũng có tá c

động tiêu cực như sự gia tăng về bất bì nh đẳng trong

CSSK, nguy cơ lan truyền nhanh dịch bệnh, sự gia tăng

cá c bệnh tâ m thần, rối loạn hành vi, nghiện rượu, bạo

lực gia đình, tự tử... nên việc QLNN bằng phá p luật phải

hướng tới việc quản lý, điều tiết việc phá t triển ổn định

kinh tế với cô ng bằng trong CSSK.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA Y TẾ VÀ XU HƯỚNG THAY

ĐỔI PHƯƠNG THỨC QLNN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), mọi hệ thống y tế đều có

chung 4 chức năng cơ bản: cung cấp tài chí nh cho cô ng tá c

y tế, phá t triển cá c nguồn lực y tế, cung ứng dịch vụ y tế và

stewardship - vai trò chỉ đạo, điều hành của Nhà nước và tạo

ảnh hưởng thô ng qua hệ thống phá p luật và cá c chế tài khá c.

Như vậy, với tá c động của hệ thống phá p luật và cá c chế tài.

 Sự thay đổi vai trò quản lý của Nhà nước trong lĩnh vực y tế

hướng tới mục tiêu cô ng bằng, hiệu quả và phá t triển phụ

thuộc vào 3 yếu tố cơ bản: hệ thống y tế cô ng tư hỗn hợp,

thực hiện chí nh sá ch BHYT toàn dâ n và đổi mới phương

thức QLNN theo hướng phâ n cấp.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

MỘT SỐ KHÁI NIỆM CÔNG CỤ

1. Khá i niệm về y tế: "Y tế là cá c hoạt động cụ thể trực

tiếp ứng dụng khoa học y học vào việc phò ng bệnh,

khá m chữa bệnh để bảo vệ sức khỏe cho con người".

 Phạm vi hoạt động y tế: cá c hoạt động y tế mà Nhà

nước phải tập trung quản lý là y tế dự phò ng, an toàn

thực phẩm, khá m chữa bệnh, thuốc chữa bệnh cho

người và trang thiết bị y tế.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

 Đặc trưng của hoạt động y tế:

 Người bệnh í t có cơ hội lựa chọn cơ sở khá m bệnh, chữa

bệnh, chọn thầy thuốc

 Yêu cầu phải khô ng ngừng nâ ng cao chất lượng nhưng lại

hoạt động mang tí nh nhâ n đạo, khô ng vì mục đích lợi nhuận

 Khô ng chỉ đem lại lợi í ch cho một người mà cò n cho cả một

cộng đồng;

 Người bệnh khó có thể so sá nh chất lượng KCB giữa cá c

thày thuốc, nhâ n viên y tế, cá c cơ sở KCB với nhau vì bệnh,

tật ở mỗi người thường khô ng giống nhau;

 Giá dịch vụ y tế khô ng phải là chỉ số thu hút người bệnh;

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

 Đặc trưng của hoạt động y tế (tiếp):

 Người bệnh í t có thô ng tin về dịch vụ y tế mà mì nh được

cung cấp;

 Việc KCB khô ng tùy thuộc vào thu nhập của người bệnh vì

đều phải sử dụng một loại dịch vụ y tế như nhau;

 Đa số dịch vụ y tế luô n phải thường trực và có sẵn để KCB

kịp thời...

Cá c đặc trưng trên đòi hỏi phải có sự quản lý, can thiệp có

tí nh đặc thù chủ yếu của Nhà nước.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

2. Khá i niệm QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế:

"QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế là sự tá c động mang

tí nh tổ chức thực tiễn, tí nh quyền lực nhà nước của cá c cơ

quan QLHCNN về y tế tới đối tượng quản lý thô ng qua cô ng cụ

phá p luật để cá c hoạt động y tế vận hành, phá t triển theo đúng

mục tiêu đã đề ra về BV, CS và NCSKND“

Đây là khá i niệm đặt nền tảng cho việc:

 Phâ n biệt cô ng cụ phá p luật với cá c cô ng cụ quản lý khá c của Nhà

nước là chí nh sá ch, kế hoạch...

 Xá c định Nhà nước sử dụng đồng bộ cá c cô ng cụ để quản lý

nhưng cô ng cụ phá p luật luô n được đặt lên hàng đầu.

 Phâ n tí ch đặc điểm của QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế về

chủ thể, khá ch thể, đối tượng, hì nh thức và mục tiêu nghiên cứu.

CHỦ THỂ QUẢN LÝ

CÁC CƠ QUAN QLHCNN

Xác định

mục tiêu

Cô ng

Công cụ

phá p

cụ

quản

lý nhà

nước

MỤC TIÊU

BV, CS &

NCSKND

QLNN BẰNG

PHÁP LUẬT

luật về

y tế

khá c

Thực hiện

mục tiêu

ĐỐI TƯỢNG QUẢN LÝ

CƠ QUAN, TỔ CHỨC, CÁ NHÂN LIÊN QUAN ĐẾN

HOẠT ĐỘNG Y TẾ

Sơ đồ khái niệm QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực y tế

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

Đặc điểm QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế:

 Chủ thể của QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế là Nhà

nước bao gồm cá c cơ quan lập phá p, hành phá p và tư phá p.

 Khá ch thể của QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế

chí nh là cá c quan hệ xã hội liên quan đến hoạt động y tế và

phải được phá p luật điều chỉnh.

 Đối tượng của QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế là

cá c cơ quan y tế trong và ngoài ngành, thuộc khu vực Nhà

nước và tư nhâ n bao gồm cá c cơ sở y tế dự phò ng, KCB,

cá c doanh nghiệp dược, trang thiết bị y tế và cá c CCVC,

cô ng nhâ n dưới quyền, người bệnh, thâ n nhâ n người bệnh

và mọi cơ quan, tổ chức, cá nhâ n có liên quan đều phải bắt

buộc thi hành.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

Đặc điểm QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế:

 Mục tiêu của QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế là

tăng cường kỷ luật, kỷ cương, hiệu lực, hiệu quả trong quản

lý để bảo đảm, bảo vệ quyền và lợi í ch hợp phá p của nhâ n

dâ n trong CSSK

 Hì nh thức QLNN bằng phá p luật trong lĩnh vực y tế là xâ y

dựng, ban hành cá c VBQPPL, văn bản cá biệt về y tế để thực

hiện thẩm quyền tự chủ, tự quyết và thẩm quyền mặc nhiên

của cá c cơ quan QLHCNN về y tế: tổ chức triển khai thực

hiện cá c VBQPPL này trong lĩnh vực y tế bằng cá c phương

phá p như giá o dục tư tưởng, đạo đức; tổ chức bộ má y,

quản lý nguồn nhâ n lực y tế; cá c phương phá p kinh tế và

hành chí nh.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

VAI TRÒ CỦA PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

 Thể chế hó a quan điểm của Đảng

 Tạo cơ sở phá p lý an toàn cho hoạt động y tế.

 Bảo vệ quyền và lợi í ch hợp phá p của cá c chủ thể

tham gia hoạt động y tế.

 Chỗ dựa cho y đức.

 Cô ng cụ xử lý cá c vi phạm phá p luật.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

VAI TRÒ CỦA QLNN BẰNG PHÁP LUẬT

TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

 Bảo đảm định hướng phá t triển sự nghiệp y tế, gắn

phá t triển kinh tế với cô ng bằng trong chăm só c sức

khỏe

 Bảo đảm quyền và lợi í ch hợp phá p của người bệnh,

người hành nghề....

 Tạo mô i trường phá p lý bì nh đẳng, cô ng khai và minh

bạch.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT

TRONG CÁC LĨNH VỰC NÓI CHUNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP

LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XỬ LÝ

VI PHẠM PHÁP LUẬT

VỀ Y TẾ

TỔ CHỨC THỰC

HIỆN PHÁP LUẬT VỀ

Y TẾ

XÂY DỰNG, BAN

HÀNH PHÁP LUẬT

VỀ Y TẾ

CÁC ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM

Sơ đồ nội dung QLNN bằng pháp luật trong lĩnh vực y tế

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XÂY DỰNG, BAN HÀNH PHÁP LUẬT ĐỂ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Hệ thống phá p luật về y tế

 Tí nh hợp hiến, hợp phá p, tí nh thống nhất, đồng bộ của hệ

thống phá p luật về y tế

 Tí nh khả thi

 Chất lượng văn bản QPPL

 Hệ thống dữ liệu văn bản QPPL về y tế

 Cô ng tá c kiểm tra, tự kiểm tra văn bản QPPL

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ĐỂ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG Y TẾ

 Bảo đảm hì nh thức: tuâ n thủ, chấp hành, sử dụng và á p

dụng phá p luật.

 Tô n trọng nguyên tắc: "Cô ng dâ n được làm tất cả những gì

phá p luật khô ng cấm, cò n Nhà nước chỉ được làm những gì

mà phá p luật cho phé p”.

 PBGDPL: Xâ y dựng kế hoạch, nội dung, hì nh thức, phương

phá p, đối tượng PBGDPL.

 Kiểm tra: Xâ y dựng kế hoạch, hì nh thức, kiểm tra chuyên đề.

 Thanh tra: Xâ y dựng kế hoạch, thanh tra liên ngành, thanh

tra chuyên đề, thanh tra, kiểm tra nội bộ.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XỬ LÝ ĐỐI VỚI CÁC VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ Y TẾ

 Cá c hành vi gắn với từng loại trá ch nhiệm: Hì nh sự, Dâ n sự,

Hành chí nh, Kỷ luật.

 Cá c hoạt động xử lý vi phạm phá p luật về y tế: Xử phạt vi

phạm hành chí nh; xử lý kỷ luật cô ng chức viên chức.

 Vấn đề xử lý hành chí nh - Xử phạt vi phạm hành chí nh:

 Cá c văn bản QPPL: Nghị định số 176/2013/NĐ-CP, Nghị

định số 178/2013/NĐ-CP

 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chí nh của cá c chức

danh.

 Vấn đề xử phạt và cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt

vi phạm hành chí nh.

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC BẰNG PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC Y TẾ

XỬ LÝ ĐỐI VỚI CÁC VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ Y TẾ

 Vấn đề xử lý kỷ luật:

 Cá c văn bản QPPL: Luật cá n bộ, cô ng chức, Luật viên

chức, Luật lao động, Nghị định số 34/2011/NĐ-CP, Nghị

định số 27/2012/NĐ-CP.....

 Hành vi vi phạm xử lý kỷ luật.

 Bồi thường trá ch nhiệm nhà nước.

Bài giảng Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực y tế - Nguyễn Huy Quang