Bài giảng Luật kinh tế - Chương 2: Pháp luật về doanh nghiệp

CHƯƠNG II

PHÁP LUẬT VỀ

DOANH NGHIỆP

Pháp luật về doanh nghiệp

Khái quát về doanh nghiệp

Phần 1

Các loại hình DN cụ thể theo quy định của

Luật Doanh nghiệp 2005

Phần 2

Phần 3

Phần 4

Thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản DN

Các quyền và nghĩa vụ của DN

1

I – KHÁI QUÁT VỀ DOANH NGHIỆP

Định nghĩa

Đặc điểm

Phân loại

1

2

3

1. Định nghĩa doanh nghiệp

“Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên

riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được

đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật

nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh

doanh”

(Khoản 1 Điều 4 Luật doanh nghiệp 2005)

2

2. Đặc điểm của doanh nghiệp

1

DN Là tổ chức kinh tế có tên riêng

2

DN có trụ sở xác định

3

DN có tài sản

4

DN được hình thành trên cơ sở

ĐKDN theo QĐPL

Tên doanh nghiệp

• Tên doanh nghiệp phải viết được bằng các chữ cái trong

Bảng chữ cái tiếng Việt, có thể kèm theo các chữ cái F, J,

Z, W, chữ số và ký hiệu, phát âm được.

• Không được đặt tên trùng hoặc tên gây nhầm lẫn với tên

của DN khác đã đăng ký trong phạm vi toàn quốc.

• Ko được sử dụng tên CQNN, đ/vị lực lượng vũ trang

nhân dân, tên của tổ chức c/trị, tổ chức c/trị - xh.

• Ko được sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống

lịch sử, văn hóa, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân

tộc, tên danh nhân để đặt tên riêng cho DN.

3

3. Phân loại doanh nghiệp

Căn cứ vào

hình thức sở hữu

vốn điều lệ

Căn cứ vào quy

mô của DN

Căn cứ vào hình

thức pháp lý

•

DN nhà nước

•

DN tư nhân

•

DN quy mô nhỏ

DN quy mô vừa

DN quy mô lớn

DN thuộc các

t/phần KT khác

Công ty hợp danh

Công ty TNHH

Công ty cổ phần

•

DN có vốn đầu tư

nước ngoài

II – CÁC LOẠI HÌNH DOANH NGHIỆP

CỤ THỂ THEO LUẬT DN 2005

1. Doanh nghiệp tư nhân

2. Công ty hợp danh

3. Công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên

4. Công ty trách nhiệm hữu hạn 2 t/viên trở lên

5. Công ty cổ phần

4

1. Doanh nghiệp tư nhân

1.1. Khái niệm

1.2. Vấn đề vốn của doanh nghiệp tư nhân

1.3. Tổ chức và quản lý của doanh nghiệp tư nhân

1.1. Khái niệm

“Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do 1

cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn

bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh

nghiệp.”

(Khoản 1 Điều 141 Luật DN 2005)

5

Đặc điểm

DNTN là doanh nghiệp do 1 cá

nhân làm chủ

Chủ DNTN chịu trách nhiệm vô

hạn về mọi nghĩa vụ TS của DN

Doanh

nghiệp

tư nhân

DNTN không được phát hành

chứng khoán

1 cá nhân chỉ được thành lập 1

DN tư nhân

BÀI TẬP 01

Tài sản chung giữa vợ chồng Hợi và Tý là 16 tỷ, ngoài

ra Hợi đang là t/viên của c/ty TNHH Lợn Lòi (vốn góp trong đó

2 tỷ); A dự định thành lập DNTN Lợn Béo (vốn 5 tỷ - ngoài tài

sản chung vợ chồng).

1. Dự định đó có hợp pháp không?

2. Sau 1 thời gian kinh doanh, DNTN Lợn Béo nợ 15

tỷ. Trường hợp này, số nợ 15 tỷ của DNTN Lợn Béo được

giải quyết thế nào?

6

1.2. Vấn đề vốn của DNTN

(Điều 142 Luật DN)

• Vốn của DNTN do chủ doanh nghiệp đầu tư.

• Chủ DNTN có thể tăng và giảm vốn đầu tư trong quá

trình hoạt động của DN.

• Toàn bộ vốn và tài sản (kể cả vốn vay và tài sản thuê)

được sử dụng vào hoạt động kinh doanh của DN đều

phải được ghi chép đầy đủ vào sổ sách kế toán và báo

cáo tài chính của DN.

1.3. Tổ chức và quản lý của doanh

nghiệp tư nhân

Chủ sở hữu

Giám đốc

Phòng ban

chức năng

7

1.3. Tổ chức và quản lý của doanh

nghiệp tư nhân

• Chủ DNTN là đại diện theo pháp luật của DN.

• Chủ DNTN có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt

động doanh nghiệp; có thể trực tiếp hoặc thuê người

khác quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh.

• Chủ DNTN là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền,

nghĩa vụ và lợi ích liên quan trước các CQ giải quyết

tranh chấp liên quan đến DN.

• Chủ DNTN có quyền cho thuê DNTN (Điều 144 Luật DN)

• Chủ DNTN có quyền bán DNTN (Điều 145 Luật DN)

BÀI TẬP 02

Ông Hợi bỏ 3 tỷ để thành lập DNTN Lợn Béo. Do đi

nghỉ mát 2 tháng, đã thuê ông Tuất (là bạn thân) làm giám

đốc và giao (ủy quyền) cho ông Tuất toàn bộ việc điều hành

hoạt động kinh doanh của DNTN Lợn Béo. Sau 2 tháng trở

lại, ông phát hiện DNTN Lợn Béo đã nợ công ty Y 6 tỷ.

1. T/hợp này, số nợ 6 tỷ sẽ được giải quyết ra sao?

2. Do không cáng đáng được số nợ, Hợi và Tuất đã

bàn cách trốn nợ bằng ý định bán DNTN Lợn Béo cho ông

Ngọ. Hỏi ý định này trên thực tế có khả thi không?

8

2. Công ty hợp danh

2.1. Khái niệm

2.2. Vấn đề vốn của công ty hợp danh

2.3. Tổ chức và quản lý công ty hợp danh

2.4. Thành viên công ty hợp danh

2.1. Khái niệm

a/ Định nghĩa

Công ty hợp danh là doanh nghiệp do ít nhất

hai cá nhân cùng nhau thành lập, quản lý, cùng

kinh doanh dưới một tên chung và cùng chịu trách

nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa

vụ của công ty.

9

2.1. Khái niệm

b/ Đặc điểm

• C/ty hợp danh có ít nhất 2 cá nhân cùng nhau làm chủ

• Công ty hợp danh có thể có thành viên góp vốn (cá

nhân hoặc tổ chức).

• Công ty hợp danh không được phát hành chứng khoán.

• Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân.

2.2. Vấn đề vốn của công ty hợp danh

a/ Thực hiện góp vốn (Điều 131 Luật DN)

- Thành viên phải góp đủ và đúng thời hạn  cấp giấy

chứng nhận phần vốn góp

- TV HD ko góp đủ + đúng hạn, gây thiệt hại cho công ty

 bồi thường thiệt hại.

- TV góp vốn ko góp đủ + đúng hạn  là khoản nợ của

TV đối với công ty  có thể bị khai trừ theo quyết định

của HĐTV

10

2.2. Vấn đề vốn của công ty hợp danh

b/ Tài sản của công ty hợp danh (Điều 132 Luật DN)

• TS góp vốn của các TV đã được chuyển QSH cho CTHD

• TS tạo lập được mang tên công ty.

• Tài sản thu được từ HĐKD do các TVHD thực hiện nhân

danh CT và từ các HĐKD các ngành, nghề kinh doanh đã

đăng ký của CT do các TVHD nhân danh cá nhân t/hiện.

• Các tài sản khác theo quy định của pháp luật.

2.2. Vấn đề vốn của công ty hợp danh

c/ Hạn chế về vốn đối với thành viên hợp danh

• Chuyển nhượng 1 phần hoặc toàn bộ phần vốn góp cho

người khác  phải được sự đồng ý của các thành viên

hợp danh khác (Khoản 3 Điều 133 Luật DN)

• Rút vốn khỏi công ty  phải được Hội đồng thành viên

chấp thuận (Khoản 2 Điều 138 Luật DN)

11

2.3. Tổ chức và quản lý CTHD

Chủ đầu

Hội đồng thành viên

tư

Chủ tịch HĐTV

Giám đốc (TGĐ)

Phòng ban

chức năng

2.3. Tổ chức và quản lý CTHD

a/ Hội đồng thành viên, Chủ tịch HĐTV (Điều 135)

• Là cơ quan quản lý cao nhất của CTHD, có quyền quyết

định tất cả công việc kinh doanh của công ty.

• Chủ tịch HĐTV là 1 thành viên hợp danh do HĐTV bầu.

b/ Giám đốc (TGĐ)

• Điều hành công việc hàng ngày của công ty

• Là Chủ tịch HĐTV nếu Điều lệ c/ty không có q/định khác.

12

2.3. Tổ chức và quản lý CTHD

c/ Cuộc họp Hội đồng thành viên (Điều 135, 136)

• Triệu tập cuộc họp HĐTV:

+ Chủ tịch HĐTV

+ Yêu cầu của thành viên hợp danh

• Biểu quyết tại cuộc họp HĐTV:

+ Thành viên hợp danh: đương nhiên

+ Thành viên góp vốn (Điểm a, Khoản 1 Điều 140)

• Thông qua quyết định HĐTV: 3/4 hoặc 2/3 tổng số thành

viên hợp danh chấp thuận.

2.3. Tổ chức và quản lý CTHD

d/ Người đại diện theo pháp luật, điều hành hoạt động kinh

doanh của công ty HD (Điều 137)

• Thành viên hợp danh có quyền đại diện theo PL và tổ

chức điều hành hoạt động KD hàng ngày của c/ty;

• Các thành viên hợp danh phân công đảm nhiệm các

chức danh quản lý và kiểm soát c/ty;

• Chủ tịch HĐTV hoặc Giám đốc (TGĐ) là người đại diện

cho công ty trong q/hệ với CQNN, trong quan hệ tố tụng.

13

2.4. Thành viên công ty hợp danh

• Thành viên hợp danh (ít nhất 2 thành viên)

• Thành viên góp vốn

Phân biệt

TIÊU CHÍ

TV HỢP DANH

TV GÓP VỐN

Đối tượng

Chế độ trách nhiệm với NVTS

- Là cá nhân (2)

- TNVH

- Cá nhân, t/chức

- TNHH

Quyền đại diện theo PL và điều - Có

hành hoạt động KD của công ty

- Không

Quyền y/cầu triệu tập họp HĐTV

- Có

- Không

Quyền tham gia thảo luận, biểu - Có

quyết tại cuộc họp HĐTV

- Được t/gia trong

1 số v/đề

Chuyển nhượng phần vốn góp

- Hạn chế (khi các - Tự do

TVHD # đồng ý)

Quyền nhân danh cá nhân hoặc - Không

nhân danh người khác t/hiện KD

cùng ngành, nghề KD của CTHD

- Có

Quyền thành lập DNTN hay tham - Không

gia CTHD khác với tư cách TVHD

- Có

14

Chấm dứt tư cách TV hợp danh

(Điều 138 Luật DN)

• Tự nguyện rút vốn khỏi công ty;

• Chết hoặc bị Toà án tuyên bố là đã chết;

• Bị Toà án tuyên bố là mất tích, hạn chế năng lực hành vi

dân sự hoặc mất năng lực hành vi dân sự;

• Bị khai trừ khỏi công ty;

• Các trường hợp khác do Điều lệ công ty quy định.

Tiếp nhận thành viên mới

(Điều 139 Luật DN)

• Công ty có thể tiếp nhận thêm thành viên hợp danh hoặc

thành viên góp vốn nếu được HĐTV chấp thuận.

• Thành viên mới phải nộp đủ số vốn cam kết góp vào

công ty trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày được chấp

thuận, trừ trường hợp HĐTV quyết định thời hạn khác.

• TVHD mới phải cùng liên đới chịu trách nhiệm bằng toàn

bộ tài sản của mình đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài

sản khác của công ty, trừ trường hợp TV đó và các TV

còn lại có thoả thuận khác.

15

BÀI TẬP 03

Lợn, Tiết, Kiệm là thành viên hợp danh công ty hợp danh

Lợn Tiết Kiệm (mỗi người góp 2 tỷ), ngoài ra còn có 2 thành viên

góp vốn là A, B (mỗi người góp 1 tỷ).

1. Lợn có dự định t/lập DNTN Lợn Rừng, hỏi dự định của Lợn có

hợp pháp không?

2. Tháng 2/2013, Tiết có ý định chuyển nhượng 1/2 phần vốn góp

(1 tỷ) của mình sang cho B. Hỏi: Ý định của Tiết có hợp pháp

hay không? Liệu B sẽ trở thành TVHD của công ty không?

3. Giả sử B ko trở thành TVHD. Sau đó, Công ty Lợn Tiết Kiệm có

số nợ 12 tỷ. Xác định trách nhiệm của Lợn, Tiết, Kiệm, A, B?

CÂU HỎI 01

So sánh giữa Công ty hợp danh và Doanh

nghiệp tư nhân? Nêu những ưu điểm và hạn chế

cơ bản của Công ty hợp danh so với Doanh

nghiệp tư nhân?

16

3. Công ty trách nhiệm hữu hạn 1

thành viên

3.1. Khái niệm

3.2. Vấn đề vốn của công ty TNHH 1 thành viên

3.3. Tổ chức và quản lý công ty TNHH 1 thành viên

3.4. Quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu công ty

(SV tự nghiên cứu)

3.1. Khái niệm

a/ Định nghĩa

Công ty TNHH 1 thành viên là doanh nghiệp

do 1 tổ chức hoặc 1 cá nhân làm chủ sở hữu; chủ

sở hữu công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ

và các nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong

phạm vi số vốn điều lệ của công ty.

(Khoản 1 Điều 63 Luật DN)

17

3.1. Khái niệm

b/ Đặc điểm

• Do 1 chủ đầu tư (cá nhân hoặc tổ chức) bỏ vốn thành

lập và tổ chức quản lý.

• CSH chịu trách nhiệm về tài sản trong phạm vi số vốn

điều lệ của công ty (đã góp hoặc cam kết góp).

• Có tư cách pháp nhân

• Không được phát hành cổ phần

• Vốn của công ty có thể được chuyển nhượng cho tổ

chức, cá nhân khác.

3.2. Vấn đề vốn của công ty TNHH 1

thành viên

• Sự tách bạch tài sản giữa CSH và CT

• Giảm vốn điều lệ: CSH không được trực tiếp rút

vốn  chuyển nhượng vốn

• Tăng vốn điều lệ: huy động thêm vốn góp của

chủ thể khác  chuyển đổi loại hình công ty.

• CSH ko được rút lợi nhuận khi CT ko thanh toán

đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản đến hạn.

18

3.3. Tổ chức và quản lý công ty TNHH

1 thành viên

a/ Công ty TNHH 1 thành viên là tổ chức

Chủ

sở hữu

Hội đồng thành viên

(2 ĐD trở lên)

Chủ tịch công ty

(1 người đại diện)

Kiểm

soát

viên

Giám đốc (TGĐ)

Phòng ban chức năng

Hội đồng thành viên

(Điều 68 Luật DN)

• Thành phần: 2 đại diện của CSH trở lên (Khoản 2 Điều 48)

• Thẩm quyền: nhân danh CSHCT tổ chức t/hiện các quyền

và nhiệm vụ được giao từ CSHCT.

• Chủ tịch HĐTV: do CSH c/ty chỉ định (Điều 49)

• Họp Hội đồng thành viên

+ Thẩm quyền triệu tập họp: Chủ tịch HĐTV

+ Điều kiện tiến hành họp: 2/3 số t/viên dự họp

+ Biểu quyết: 1 t/viên 1 phiếu

+ Th/qua quyết định: 1/2 hoặc 3/4 (Khoản 6 Điều 68)

19

Chủ tịch công ty

(Điều 69 Luật DN)

• Thẩm quyền: nhân danh CSHCT tổ chức t/hiện

các quyền và nhiệm vụ được giao từ CSHCT.

• Tiêu chuẩn, điều kiện: Khoản 2 Điều 48

• Quyền, nghĩa vụ: Theo Điều lệ và Điều 72

• Quyết định của Chủ tịch công ty: có giá trị pháp

lý khi được sự phê chuẩn của CSH công ty.

Giám đốc (TGĐ)

(Điều 70 Luật DN)

• Do HĐTV (Chủ tịch công ty) bổ nhiệm hoặc thuê

• Thẩm quyền: điều hành hoạt động kinh doanh

hàng ngày của công ty.

• Nhiệm kỳ: không quá 5 năm

• Quyền và nghĩa vụ: Khoản 2 Điều 70 và Điều 72

• Tiêu chuẩn, điều kiện: Khoản 3 Điều 70

20

Bài giảng Luật kinh tế - Chương 2: Pháp luật về doanh nghiệp - Phan Đăng Hải