Bài giảng Luật hành chính 2 - Bài 5: Tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân

LUẬT HIẾN PHÁP II

Giảng viên: ThS. Trần Ngọc Định

1

v1.0014107208

BÀI 5

TÒA ÁN NHÂN DÂN,

VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN

Giảng viên: ThS. Trần Ngọc Định

2

v1.0014107208

MỤC TIÊU BÀI HỌC

• Phân biệt được chức năng, nhiệm vụ, Tòa án

nhân dân trong bộ máy nhà nước;

• Trình bày được và vận dụng được các nguyên tắc

trong tổ chức và hoạt động của Tòa án nhân dân;

• Trình bày được hệ thống tổ chức Tòa án nhân dân

ở Việt Nam;

• Trình bày và vận dụng được các quy định về

thẩm phán và hội thẩm;

• Trình bày được được chức năng, nhiệm vụ của Viện kiểm sát nhân dân;

• Phân tích được nguyên tắc tổ chức và hoạt động, hệ thống tổ chức của Viện

kiểm sát nhân dân;

• Phân tích và vận dụng được các quy định về Kiểm sát viên và Điều tra viên của

Viện kiểm sát nhân dân.

3

v1.0014107208

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Sinh viên cần có các kiến thức cơ bản liên quan đến môn học l:

• Luật hiến pháp I;

• Lý luận Nhà nước và Pháp luật;

• Lịch sử Nhà nước và Pháp luật.

4

v1.0014107208

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc tài liệu tham khảo;

• Thảo luận với giáo viên và các sinh viên khác về

những vấn đề chưa nắm rõ;

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài, các câu hỏi

trắc nghiệm;

• Đọc và tìm hiểu thêm về các vấn đề thực tiễn về

hoạt động của tòa án nhân dân, viện kiểm sát

nhân dân;

• Đọc thêm các tài liệu về góp ý sửa đổi hiến pháp,

cải cách tư pháp ở các nội dung có liên quan.

5

v1.0014107208

CẤU TRÚC NỘI DUNG

5.1

5.2

Khái quát về các hoạt động tư pháp

Tòa án nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân

5.3

6

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP

Hoạt động

xét xử/ giải

quyết các vụ

việc/vụ án của

Tòa án

Hoạt động

điều tra các vụ

án hình sự

công tố và kiểm

sát tư pháp của

Viện kiểm sát

nhân dân

Hoạt động

thi hành án

Hoạt động

bổ trợ tư pháp

Hoạt động

tạm giam, tạm

giữ, giáo dục

cải tạo

7

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

Sự phát triển của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân trong lịch sử lập hiến

Việt Nam

Giai đoạn hiến pháp năm 1946

Giai đoạn hiến pháp năm 1959

Giai đoạn hiến pháp năm 1980

Giai đoạn hiến pháp năm 1992

(sửa đổi năm 2001)

Giai đoạn hiến pháp năm 2013

8

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

Hiến pháp 1946

Chính phủ

Nghị viện nhân dân

Ban thường vụ

Tòa án tối cao

Tòa phúc thẩm

Chủ tịch nước

Nội các

UBHC Bộ

(3 Bộ)

HĐND

cấp tỉnh

UBHC

Tòa đệ

nhị cấp

cấp tỉnh

UBHC

Tòa sơ cấp

cấp huyện

HĐND

cấp xã

UBHC

Ban Tư pháp

cấp xã

xã

9

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

TANDTC

VKSNDTC

Quốc hội

HĐ Chính phủ

Chủ tịch

nước

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

VKSND

HĐND

UBHC

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBHC

TAND

VKSND

cấp huyện

UBHC

HĐND

cấp xã

Hiến pháp

cấp xã

1959

10

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

HĐBT

TANDTC

VKSNDTC

Quốc hội

HĐNN

Thường vụ

HĐBT

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

VKSND

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

Hiến pháp

1980

UBND

cấp xã

HĐND

cấp xã

11

v1.0014107208

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

TANDTC

VKSNDTC

Quốc hội

Chính phủ

Chủ tịch

nước

Chánh án

TANDTC

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

VKSND

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

HĐND

cấp xã

UBND

cấp xã

Hiến pháp

1992

v1.0014107208

12

5.1. KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP (tiếp theo)

Kiểm

toán

nhà

TANDTC

Chánh án

TANDTC

Quốc hội

Chính phủ

VKSNDTC

HĐ

bầu cử

QG

Chủ

tịch

nước

Viện trưởng

VKSNDTC

UBTVQH

TTCP

nước

VKSND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

cấp tỉnh

HĐND

UBND

TAND

VKSND

cấp huyện

Hiến

pháp

2013

Quan hệ trong hình thành hoặc

lãnh đạo

HĐND

cấp xã

UBND

cấp xã

Quan hệ giám sát

13

v1.0014107208

5.2. TÒA ÁN NHÂN DÂN

5.2.2. Các nguyên

tắc tổ chức và hoạt

động của Tòa án

nhân dân

5.2.1. Chức năng,

nhiệm vụ của

Tòa án nhân dân

5.2.3. Hệ thống

tổ chức của Tòa án

nhân dân

5.2.4. Thẩm phán

và Hội thẩm Tòa án

nhân dân

14

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN

Điều 102 Hiến pháp 2013

• Tòa án nhân dân là cơ quan xét xử của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

thực hiện quyền tư pháp.

• Tòa án nhân dân gồm Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án khác do luật định.

• Tòa án nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công

dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích

hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Chức năng của toà án nhân dân

• Xét xử là chức năng duy nhất của tòa án nhân dân;

• Tòa án nhân dân thực hiện quyền thực hiện quyền tư pháp;

• Tòa án nhân dân là cơ quan duy nhất có quyền xét xử.

15

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN

Đặc điểm của hoạt động xét xử

• Chỉ có việc giải quyết của TAND mới được coi là hoạt động xét xử.

• Chỉ TAND mới có quyền xét xử các vụ án hình sự, và ra phát quyết về các |

tranh chấp tư.

• Hoạt động xét xử được thực hiện nhân danh Nhà nước.

• Hoạt động xét xử thực hiện theo thủ tục tố tụng nghiêm ngặt và chặt chẽ.

• Hoạt động xét xử được thực hiện bởi những thẩm phán và hội thẩm được

tuyển chọn đặc biệt.

• Hoạt động xét xử là hoạt động áp dụng pháp luật sáng tạo.

16

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN

Các loại việc thuộc thẩm quyền của Toà án nhân dân

Xét xử các vụ án hình sự

Giải quyết các vụ án dân sự, hôn

nhân gia đình, kinh tế, lao động

Giải quyết các vụ án hành chính

Giải quyết các việc khác theo quy

định của pháp luật

17

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN (tiếp theo)

Các thủ tục xét xử/giải quyết vụ án (vụ việc) của Tòa án

Bản án có

Không có kháng

hiệu lực

cáo, kháng nghị

pháp luật

Xét xử

sơ thẩm

Xét xử

phúc thẩm

Có kháng cáo hoặc

kháng nghị

Xem xét lại bản án theo thủ tục

giám đốc thẩm hoặc tái thẩm

18

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN (tiếp theo)

Thẩm quyền theo cấp xét xử

Hội đồng thẩm phán TAND tối cao giám đốc thẩm, tái thẩm

Các Toà phúc thẩm TANDTC

Các Toà chuyên trách TANDTC

xét xử phúc thẩm

giám đốc thẩm, tái thẩm

UB thẩm phán TAND

Các toà chuyên trách

TAND cấp tỉnh xét xử

phúc thẩm

Các toà chuyên

trách TAND cấp tỉnh

xét xử sơ thẩm

cấp tỉnh giám đốc

thẩm, tái thẩm

Tòa án cấp

huyện xét xử

sơ thẩm

19

v1.0014107208

5.2.1. CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN (tiếp theo)

Bảo vệ công lý

Bảo vệ quyền con người, quyền

công dân

Nhiệm vụ của Tòa

án nhân dân

Bảo vệ lợi ích của nhà nước,

quyền và lợi ích hợp pháp của tổ

chức, cá nhân

Giáo dục pháp luật

20

v1.0014107208

Bài giảng Luật hành chính 2 - Bài 5: Tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân - Trần Ngọc Định