Bài giảng Kinh tế chính trị - Chương 6: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam - Ngô Quế Lân
28/09/2020
CHƯƠNG 6:
CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA &
HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
HỌC PHẦN KINH TẾ CHÍNH TRỊ
Giảng viên: Ngô Quế Lân
Năm học 2019 - 2020
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.1 Khái niệm Cách mạng Công nghiệp
o
o
Nội dung: Là sự phát triển về chất của tư liệu lao động
Nền tảng: Trên cơ sở ứng dụng những phát minh đột phá về khoa học, kỹ thuật -
công nghệ một cách có hệ thống
o
Tác dụng: Từ đó, tạo ra sự phát triển về chất của phân công lao động xã hội, dẫn
đến năng suất lao động vượt trội, và những ứng dụng mới làm thay đổi căn bản
phương thức lao động, quản trị và sinh hoạt của con người
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1
28/09/2020
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.1 Khái niệm Cách mạng Công nghiệp
Cách mạng Công
nghiệp là sự phát
triển về chất của
Tư liệu lao động
Người lao
động
LỰC LƯỢNG
SẢN XUẤT
Tư liệu lao
động
Tư liệu sản
xuất
Đối tượng
lao động
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.2 Lịch sử các cuộc Cách mạng công nghiệp
o
Cách mạng công nghiệp 1.0
-
-
-
Khởi nguồn: Nước Anh, từ giữa đến cuối thế kỷ 18
Thành tựu chủ đạo: Cơ khí hóa SX, Năng lượng đốt than, Động cơ hơi nước
Kết quả: Khởi đầu công nghiệp hóa, hình thành Chủ nghĩa tư bản, nhưng vẫn
dựa trên các phương pháp quản trị thủ công.
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.2 Lịch sử các cuộc Cách mạng Công nghiệp
o
Cách mạng công nghiệp 2.0
-
-
Khởi nguồn: Nước Mỹ, từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20
Thành tựu chủ đạo: Điện khí hóa SX; Năng lượng hạt nhân, dầu thô, khí đốt;
Động cơ đốt trong; Phương pháp tổ chức SX dây chuyền, Tín hiệu tương tự
analog; Chinh phục không gian (hàng không); Công nghiệp luyện kim
-
Kết quả: Hạ tầng phát triển, hình thành CNTB độc quyền, thúc đẩy TM Quốc tế
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2
28/09/2020
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.2 Lịch sử các cuộc Cách mạng Công nghiệp
o
Cách mạng công nghiệp 3.0
-
-
Khởi nguồn: Nước Mỹ, từ cuối thế kỷ 20
Thành tựu chủ đạo: Công nghệ số thay cho analog; Chinh phục vũ trụ; Kết nối
không dây; Điều khiển tự động; Cá nhân hóa các thiết bị vi xử lý; Mạng thông
tin toàn cầu Internet; Công nghệ sinh học AND
-
Kết quả: Bùng nổ thông tin, toàn cầu hóa
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.2 Lịch sử các cuộc Cách mạng Công nghiệp
o
Cách mạng công nghiệp 4.0
-
-
Khởi nguồn: Dự báo bùng nổ ở nhiều trung tâm vào khoảng giữa thế kỷ 21
Thành tựu chủ đạo: Năng lượng sạch, tái tạo (năng lượng mặt trời, gió, hydro,
sinh học); SX và quản trị tự động; Siêu CSDL (Big Data), Siêu kết nối (IoT);
Phân tích và xử lý thông tin (Trí tuệ nhân tạo AI); Vật liệu mới; Công nghệ
cảm ứng; Công nghệ nuôi cấy tế bào, tái tạo sinh học …
-
Kết quả: Siêu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế tri thức thay cho kinh tế công nghiệp
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.3 Đặc trưng của Cách mạng Công nghiệp hiện đại
o
Thứ nhất, ngày nay Khoa học trở thành Lực lượng sản xuất trực tiếp, bởi vì:
-
-
Sử dụng tri thức khoa học có vai trò chủ yếu và trực tiếp để tạo nên sản phẩm
Các ngành sản xuất dựa trên thành tựu của Cách mạng Công nghiệp hiện đại
ngày càng chiếm tỷ trọng chủ yếu trong nền kinh tế quốc dân
Ngày
trước
Nghiên cứu ,
Sáng chế
Đầu tư cơ sở vật chất
kỹ thuật, ứng dụng
SẢN PHẨM
SẢN PHẨM
Nghiên cứu ,
Sáng chế
Ngày
nay
trực tiếp
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
3
28/09/2020
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.3 Đặc trưng của Cách mạng Công nghiệp hiện đại
o
Thứ haợc rút ngắn
Mức độ nâng cấp
các phát minh
Thời gian
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.4 Vai trò của các cuộc Cách mạng công nghiệp
o
Là cơ sở cho sự phát triển hình thái kinh tế -
xã hội. Bởi vì tạo cơ sở vật chất kỹ thuật cho
xã hội mới
CM KHKT 4.0
Kinh tế tri thức,
SX và điều hành
tự động, chuyên
môn hóa sâu, trí
tuệ nhân tạo,
công nghệ cảm
ứng, siêu kết nối
không dây, siêu
CSDL số, năng
CM KHKT 3.0
tự động hóa SX,
kỹ thuật số, kết
nối không dây
CM KHKT 2.0
lượng mới, vật
liệu mới, biến đổi
gen, công nghệ
nuôi cấy tế bào …
CM KHKT 1.0
Kinh tế công
nghiệp, cơ khí
hóa SX
Kinh tế công
nghiệp, năng
lượng hóa thạch,
điện khí hóa SX
Chưa có CM KHKT
Kinh tế nông nghiệp, SX thủ công
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
1. Khái quát về Cách mạng Công nghiệp
1.5 Chức năng, tác dụng của Cách mạng Công nghiệp
Nâng cao
chất
lượng
HÌNH
cuộc sống
Hoàn thiện Quản trị XH
Hoàn thiện QHSX
Phát triển LLSX
THÁI
KINH
TẾ
Cách mạng
Công nghiệp
tác dụng thúc đẩy
XÃ
HỘI
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
4
28/09/2020
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.1 Khái niệm Công nghiệp hóa
QuanđiểmcủaUNIDO
Quan điểmcủaĐảngCộng sảnViệt Nam
Về tính Quá trình huy động nguồn Quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện
chất
lực ngày càng lớn
Về
phạm vi
Trong lĩnh vực kinh tế
Các hoạt động bao gồm Đầu tư, Sản xuất kinh
doanh, Dịch vụ và Quản lý kinh tế - xã hội
Về nội
dung
Xây dựng nền kinh tế có
Từ sử dụng lao động thủ công với phương tiện
nhiều ngành sử dụng công thô sơ là chính; sang sử dụng phổ biến lao động
nghệ hiện đại, để sản xuất với công nghệ, phương tiện và phương pháp
TLSX và Hàng tiêu dùng
hiện đại, dựa trên thành tựu của CM KHCN
Về mục Nhằm đảm bảo tăng
Nhằm tạo ra NSLĐ cao, xây dựng cơ sở vật chất
kỹ thuật của CNXH & Phát triển bền vững
đích
trưởng K.tế & Tiến bộ XH
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.1 Khái niệm Công nghiệp hóa
o
Lưu ý đặc điểm thực hiện Công nghiệp hóa tại VN
-
-
-
Về thể chế và mục tiêu: CNH trong nền kinh tế
Thể chế
& Mục
tiêu
thị trường định hướng XHCN
Thị
trường
Về kỹ thuật công nghệ: CNH trong sự bùng nổ
CM Công nghiệp hiện đại lần thứ ba, thứ tư...
Kỹ thuật
công nghệ
Về thị trường: CNH trong xu thế toàn cầu
hóa, hội nhập kinh tế quốc tế
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.2 Tính tất yếu khách quan của tiến trình Công nghiệp hóa tại Việt Nam
Để phát triển LLSX,
cần có tiến bộ về chất
của Tư liệu lao động,
tức là cần phải CNH
Nguyên
Do cơ sở lý luận
nhân
thực
hiện
Mục tiêu xây dựng
CNXH trình độ rất cao,
mà nền tảng lại thấp,
tức là cần phải CNH
Do thực tiễn Việt Nam
Do bối cảnh thời đại
Công
nghiệp
hóa tại
Việt Nam
Sự bùng nổ Cách mạng
Công nghiệp đòi hỏi các
quốc gia thích ứng, tức
là cần phải CNH
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
5
28/09/2020
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.4 am (7)
Đại hội XII 2016: “Sớm trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”
Đại hội XI 2011: “Giữa TK21, phấn đấu trở thành
nước công nghiệp hiện đại theo định hướng XHCN”
Đại hội X 2006: “Đến 2020, cơ bản trở thành nước công nghiệp
theo hướng hiện đại, gắn với phát triển kinh tế tri thức”
Đại hội IX 2001: “Đến 2020, cơ bản trở thành
nước công nghiệp, theo hướng hiện đại”
Đại hội VIII 1996: “Phấn đấu 2020 cơ
bản trở thành nước công nghiệp”
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.5 Nội dung tiến hành CNH tại Việt Nam thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0
o
Một là, phát triển LLSX, trên cơ sở thành tựu Cách mạng KHCN hiện đại
Đầu tư hạ tầng đồng bộ, tiếp cận trình độ tiên tiến nhất trong các
lĩnh vực trọng điểm như viễn thông, CNTT, truyền thông, tài chính
ngân hàng …
Tập trung phát triển tiềm lực khoa học công nghệ, đổi mới căn bản
giáo dục đào tạo nhân lực trình độ cao. Thúc đầy đổi mới sáng tạo,
khởi nghiệp trong toàn xã hội
Ứng dụng các thành tựu công nghệ 4.0, đặc biệt là công nghệ số vào
đồng bộ các lĩnh vực của nền kinh tế như: nông nghiệp, dịch vụ, sản
xuất hàng tiêu dùng … hướng tới xây dựng nền kinh tế tri thức
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.5 Nội dung tiến hành CNH tại Việt Nam thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0
o
Hai là, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lý, hiệu quả
-
-
-
Khái niệm cơ cấu kinh tế: Là tổng hợp các bộ phận cấu thành nền kinh tế quốc
dân và mối quan hệ hữu cơ giữa các bộ phận đó
Phân loại cơ cấu kinh tế: Cơ cấu thành phần kinh tế, cơ cấu vùng kình tế, cơ cấu
ngành kinh tế …
Yêu cầu về tính hợp lý, hiệu quả của cơ cấu kinh tế:
+ Khai thác, phân bổ hiệu quả, hợp lý các nguồn lực của nền kinh tế
+ Ứng dụng rộng rãi thành tựu khoa học công nghệ trong nền kinh tế
+ Phù hợp với xụ thế hội nhập, toàn cầu hóa
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
6
28/09/2020
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.5 Nội dung tiến hành CNH tại Việt Nam thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0
o
Hai là, chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, hợp lý, hiệu quả
Dịch chuyển cơ cấu kinh tế thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0:
-
+ Nâng cao tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, (đặc biệt là công nghiệp công nghệ
cao), giảm tỷ trọng của nông nghiệp. Nhưng cả 03 lĩnh vực đều tăng về giá trị
+ Công nghiệp hóa, hiện đại hóa “Nông nghiệp, Nông thôn & Nông dân”
+ Quy hoạch vùng kinh tế, chuẩn bị các chiến lược phát triển mới phù hợp với sự
biến đổi khí hậu và xu thế của thị trường nhân lực trong bối cảnh hội nhập
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
2. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong thời kỳ
Cách mạng Công nghiệp hiện đại
2.5 Nội dung tiến hành CNH tại Việt Nam thích ứng với Cách mạng Công nghiệp 4.0
o
Ba là, điều chỉnh QHSX và Kiến trúc thượng tầng phù hợp với sự phát triển LLSX
-
-
Kinh tế Nhà nước dựa trên công hữu vẫn là chủ đạo, nắm giữ lĩnh vực then chốt
Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, hoàn thiện hệ thống luật
pháp, cải cách hành chính, xây dựng Chính phủ điện tử, phòng chống tham nhũng
-
-
Tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế phát triển, kinh tế tư nhân là một nguồn
lực then chốt cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa
Tích cực và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, trên nguyên tắc đảm bảo nền kinh
tế độc lập tự chủ, đảm bảo an ninh quốc phòng
Chương 6: CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA & HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM
Học phần KINH TẾ CHÍNH TRỊ - SSH 1121
KẾT THÚC
HỌC PHẦN “KINH TẾ CHÍNH TRỊ” - SSH 1121
SINH VIÊN LƯU Ý, ÔN TẬP LÝ THUYẾT & BÀI TẬP CHO BÀI THI CUỐI KỲ
7
7 trang
19180
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bài giảng Kinh tế chính trị - Chương 6: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam - Ngô Quế Lân", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_kinh_te_chinh_tri_chuong_6_cong_nghiep_hoa_hien_da.pdf
