Áp dụng nguyên tắc không gây tổn hại để truy tố hiệu quả các vụ án mua bán người
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
ĐỂ TRUY TỐ HIỆU QUẢ CÁC VỤ ÁN MUA BÁN NGƯỜI
NURUL QOIRIAH* - CHEN CHEN LEE**
Nguyên tắc không gây tổn hại là một trong những nguyên tắc nền tảng của phương
pháp tiếp cận lấy nạn nhân làm trung tâm. Bài viết sau đây cung cấp giải thích về nguyên
tắc không gây tổn hại, tầm quan trọng của nguyên tắc này trong công tác phòng, chống
mua bán người cũng như phân tích mối liên hệ giữa nguyên tắc không gây tổn hại và quy
trình tư pháp hình sự.
Từ khóa: Nguyên tắc không gây tổn hại, phương pháp lấy nạn nhân làm trung tâm, nạn
nhân, vụ án mua bán người, giai đoạn truy tố.
Ngày nhận bài: 24/6/2021; Biên tập xong: 30/6/2021; Duyệt đăng: 30/6/2021
‘Do no harm’ is one of the foundational principles of the victim-centered approach.
This article provides an explanation of the ‘do no harm’ principle, its importance
in preventing and combating human trafficking. It also provides an analysis of the
relationship between the ‘do no harm’ principle and the criminal justice process.
Keywords: ‘Do no harm’ principle, victim-centered approach, human trafficking
case, prosecution stage.
háng 4/2020, Phi-líp-pin đã đạt vợ2. Năm 2019, cảnh sát In-đô-nê-xi-a thông
được bước ngoặt khi truy tố tám
đối tượng mua bán người về tội
tin việc bắt tám nghi phạm – liên quan đến
bốn ổ nhóm – được mô tả là vụ án mua bán
người lớn nhất từ trước đến nay mà họ đã
từng triệt phá. Đây là một đường dây đưa
trái phép 1.200 lao động giúp việc nhà người
In-đô-nê-xi-a sang Trung Đông và Bắc Phi3.
T
cưỡng ép, bắt phụ nữ Phi-líp-pin làm mại
dâm ở Ba-ranh1. Một phiên tòa ở Ba-ranh
kết án tất cả các bị cáo tội mua bán người,
bao gồm năm phụ nữ và hai nam giới người
Phi-líp-pin và một sĩ quan cảnh sát người
Ba-ranh với mức án bảy năm tù giam và
mỗi bị cáo phải nộp 5.000 đi-na tiền phạt
(tương đương 5.300 USD).
Đây chỉ là một số ví dụ minh chứng cho
cam kết và nỗ lực của Chính phủ các nước
*CốvấnvềQuyềnnạnnhân, BìnhđẳngvàHòanhập
xã hội, Chương trình hợp tác ASEAN-Ô-xtrây-li-a
về phòng, chống mua bán người (ASEAN-ACT).
** Tư vấn của Chương trình hợp tác ASEAN-Ô-xtrây-li-a
về phòng, chống mua bán người (ASEAN-ACT).
2ꢀ Truong Ha, “Người phụ nữ từng là nạn nhân bị kết án
vì phạm tội bán sáu người Việt Nam sang Trung Quốc
làm mại dâm”, 18/11/2020. Xem tại hꢁps://e.vnexpress.
Tại Việt Nam, một phiên tòa tại tỉnh Bà
Rịa – Vũng Tàu gần đây kết án một phụ nữ
chín năm tù giam về Tội môi giới bán bốn
phụ nữ Việt Nam sang Trung Quốc làm
1ꢀ Quỹ toàn cầu chấm dứt nô lệ thời hiện đại, “Các net/news/news/former-victim-jailed-for-trafficking-
đối tác Phi-líp-pin hỗ trợ Ba-ranh kết án tám four-vietnamese-women-to-china-4193561.html
bị cáo về tội mua bán người, tội lỗi của hai lao 3ꢀ Arie Firdaus, “In-đô-nê-xi-a triệt phá vụ án
động di cư Phi-líp-pin ở nước ngoài” (12/2020). mua bán người lớn nhất, bắt giữ 8 nghi phạm”,
philippines-partners-assist-bahrain-in-conviction- org/english/news/indonesian/trafficking-
of-eight-traffickers-guilty-of-trafficking-two-ofws
arrests-04092019150904.html
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát
5
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
và các tổ chức xã hội ở Đông Nam Á trong
đấu tranh phòng, chống mua bán người.
Những quyết định mang tính bước ngoặt và
các cuộc điều tra các vụ án mua bán người
quy mô lớn là kết quả đáng biểu dương cho
các tập thể và cá nhân đã và đang ủng hộ
cũng như tiên phong trong việc đảm bảo
tiếp cận công lý cho nạn nhân bị bóc lột. Báo
cáo toàn cầu mới nhất về mua bán người
của UNODC (Cơ quan phòng chống Ma túy
và Tội phạm của Liên Hợp Quốc) năm 2020
cho thấy trong những năm qua, tỷ lệ truy tố,
xét xử tội phạm mua bán người đang tăng
lên do tội danh này đã được nội luật hóa
trong pháp luật các nước, đặc biệt tại khu
vực Đông Nam Á với đại đa số các nước đã
hình sự hóa hành vi mua bán người.
Mặc dù đạt được một số kết quả đáng
khích lệ gần đây nhưng việc truy tố, xét xử
vụ án mua bán người vẫn tiếp tục gặp nhiều
thách thức. Nguyên nhân là do một loạt các
yếu tố như: Khó khăn trong xác minh, xác
định và hỗ trợ nạn nhân, điều tra tội phạm
và truy tố tội phạm4.
Quá trình hợp tác với nạn nhân và nhân
chứng là một yếu tố then chốt trong công
tác điều tra tội phạm mua bán người. Sẽ
không thể phát hiện và trừng trị bất cứ loại
tội phạm nghiêm trọng nào nếu Điều tra
viên không có khả năng thu thập đầy đủ
chứng cứ và cung cấp tại tòa. Các yếu tố
cản trở việc thu thập và sử dụng chứng cứ
bao gồm: Công tác xác minh, xác định nạn
nhân chưa tốt; nạn nhân ngần ngại không
khai báo; chưa cân nhắc thấu đáo về quyền
và sự an toàn của nạn nhân.
Tác động kéo dài của đại dịch toàn cầu
COVID-19 sẽ tăng sức ép lên các cơ quan,
ban ngành phòng, chống mua bán người
và cơ quan tư pháp có liên quan ở Đông
Nam Á. Suy thoái kéo dài cùng với việc
không có gói trợ giúp xã hội hoặc có nhưng
rất ít cho những người làm công việc thu
nhập thấp và trong khối phi chính thức sẽ
góp phần gia tăng số người sẵn sàng chấp
nhận mức lương thấp hơn với điều kiện lao
động nghèo nàn hơn từ chủ sử dụng lao
động vô lương tâm. Những nhóm người
này dễ tham gia vào di cư mạo hiểm hoặc
nhận lời kết hôn6. Hiện trạng mua bán “cô
dâu” Cam-pu-chia sang Trung Quốc được
báo cáo là có xu hướng tăng lên trong năm
Theo báo cáo về mua bán người năm
2020 của Hoa Kỳ, hầu hết các quốc gia Đông
Nam Á có tỷ lệ truy tố, xét xử các vụ án mua
bán người thấp. Nạn tham nhũng đặc hữu, 2020, do mất việc hàng loạt bởi đại dịch
COVID-19 khiến nhiều phụ nữ và trẻ em gái
ra nước ngoài tìm kiếm cơ hội giúp đỡ gia
đình7. Một báo cáo nhanh của UNODC chỉ
ra rằng trong thời kỳ đại dịch đang diễn ra,
các cơ quan chức năng gặp nhiều khó khăn
hơn trong việc xác định nạn nhân của mua
bán người. Lý do một phần là vì các biện
pháp phong tỏa và hạn chế xã hội góp phần
quan chức chính là người đồng lõa; năng
lực hạn chế của lực lượng thực thi pháp
luật, đặc biệt ở địa phương; sự thiếu vắng
của hệ thống thông tin dữ liệu toàn diện,
được phân tách về các vụ án mua bán người
là một trong các yếu tố cản trở thành công
và tiến bộ về tư pháp5.
4ꢀ Tania E. DoCarmo, “Các vấn đề về đạo đức cần cân
nhắc khi tìm hiểu về mua bán người ”, 31/10/2019. 6ꢀ Hội đồng đối ngoại, “Covid-19 và nô lệ thời hiện
Xem tại hꢁps://link.springer.com/referenceworkentr đại: Thách thức, cơ hội và tương lai của cuộc chiến”,
y/10.1007%2F978-3-319-63058-8_40
5ꢀ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2020), Báo cáo về mua bán 19-and-modern-slavery-challenges-opportunities-
người năm 2020. Oa-xinh-tơn: Văn phòng giám and-future-fight
7ꢀ
sát và phòng, chống mua bán người , Bộ Ngoại
Quỹ Thomson Reuters, “Đại dịch được xem là
uploads/2020/06/2020-TIP-Report-Complete-062420- Quốc”, 11/12/2020. Xem tại: hꢁps://news.trust.org/
FINAL.pdf)
item/20201211123838-al4e5/
6
Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
NURUL QOIRIAH - CHEN CHEN LEE
cô lập nạn nhân và khiến việc giải thoát họ nhân và phân tích mối liên hệ giữa nguyên
khỏi hoàn cảnh bóc lột đó khó khăn hơn8. tắc không gây tổn hại và quy trình tư pháp
Năm 2020, tỷ lệ xét xử vụ án mua bán người
của Thái Lan giảm 35% so với năm 2019 do
số vụ việc được chuyển đến tòa án giảm.
Lệnh hạn chế và cách ly xã hội do đại dịch
COVID-19 được cho là nguyên nhân gây
giảm số lượng các cuộc điều tra về mua bán
người vì mục đích lao động và tình dục mà
cảnh sát Hoàng gia Thái Lan được thực hiện
trong thời gian vừa qua9.
hình sự.
1. Không gây tổn hại và tầm quan
trọng của nguyên tắc này đối với phòng,
chống mua bán người
Mua bán người là một hành vi vi phạm
nhân quyền dựa trên việc bóc lột con người,
thường liên quan đến bạo lực thể chất hoặc
tâm lý. Vì lý do này, các nguyên tắc và hướng
dẫn được đề xuất của Văn phòng Cao ủy
Nhân quyền (OHCHR) về Quyền con người
và mua bán người nêu rõ rằng “Các quốc
gia phải đảm bảo rằng nạn nhân mua bán
người được bảo vệ khỏi bị bóc lột và gây tổn
hại thêm và được tiếp cận dịch vụ chăm sóc
thể chất và tâm lý đầy đủ” bất kể năng lực
hoặc sự sẵn sàng hợp tác của họ trong quá
trình tố tụng10.
Cách tiếp cận không gây tổn hại thừa
nhận rằng các can thiệp có mục đích tốt được
thiết kế để hỗ trợ hoặc giúp đỡ đôi khi có
thể gây hại. Do đó, cách tiếp cận không gây
tổn hại yêu cầu cán bộ tuyến đầu xác định
và giảm thiểu bất kỳ tác hại tiềm ẩn nào có
thể xảy ra trong quá trình họ tương tác với
nạn nhân mua bán người. Các chương trình
phòng, chống mua bán người được thiết kế
không cân đối với nhu cầu của nạn nhân và
các nhóm dễ bị tổn thương trước các vấn
đề phân biệt đối xử và bóc lột dựa trên các
yếu tố giới, tôn giáo, dân tộc, tính dục, tình
trạng di cư hoặc tuổi tác của họ11. Những tác
Cách tiếp cận dựa trên quyền để chấm
dứt mua bán người đòi hỏi phải có nhiều nỗ
lực để đảm bảo nạn nhân được bảo vệ trong
và sau quá trình tố tụng hình sự vụ án mua
bán người. Điều này bao gồm việc đảm bảo
họ có thể tham gia tố tụng một cách tự do,
an toàn và trên cơ sở đồng thuận đầy đủ
được thông báo trước. Phần đầu bài viết đề
cập đến việc vận động chính phủ các nước
Đông Nam Á áp dụng cách tiếp cận lấy nạn
nhân làm trung tâm trong ứng phó tư pháp
hình sự trong công tác phòng, chống mua
bán người. Điều này sẽ góp phần truy tố
các vụ án mua bán người hiệu quả hơn và
hy vọng giảm thiểu nạn bóc lột người do
cuộc khủng hoảng COVID-19 hiện nay gây
ra. Nguyên tắc không gây tổn hại làm cơ sở
cho khuôn khổ khái niệm của cách tiếp cận
lấy nạn nhân làm trung tâm. Phần còn lại
của bài viết này giải thích nguyên tắc không
gây tổn hại là gì và tại sao cách tiếp cận này
lại quan trọng trong công tác phòng, chống
mua bán người. Bài viết cung cấp một cái
nhìn tổng quan về chính sách và khuôn hại tiềm tàng có thể xảy ra ở mỗi bước của
khổ pháp lý của ASEAN về quyền của nạn quy trình - xác định sai nạn nhân thành tội
8ꢀ Cơ quan phòng, chống ma túy và tội phạm của Liên 10ꢀ Văn phòng Cao ủy Nhân quyền, Các Nguyên tắc
Hợp Quốc (2020). “Tác động của đại dịch COVID-19 đối và hướng dẫn khuyến nghị về nhân quyền và mua bán
với mua bán người. Phát hiện ban đầu và thông điệp dựa người. (n.d.) Hướng dẫn 6 về Bảo vệ và hỗ trợ nạn
trên đánh giá nhanh”. Viên: UNODC. Xem tại: hꢁps:// nhân bị buôn bán. Xem tại: hꢁps://www.ohchr.org/
www.unodc.org/documents/Advocacy-Section/ Documents/Publications/Traffickingen.pdf
HTMSS_Thematic_Brief_on_COVID-19.pdf
11ꢀ UNODC, Sổ tay hướng dẫn chống mua bán người
9ꢀ Quỹ Thomson Reuters, “Vụ việc mua bán người cho các bộ tư pháp hình sự: Đánh giá rủi ro trong điều
ở Thái Lan xuống thấp hơn cả thập kỷ do COVID-19”, tra mua bán người. (Niu-Ooc: 2009). Xem tại: hꢁps://
21/01/2021. Xem tại:
20210120230109-6b7h0/
module5_Ebook.pdf
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát
7
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
phạm, không cung cấp đầy đủ thông tin và quy mô khu vực” và điều đó đòi hỏi “các
phiên dịch trong quy trình pháp lý và hồi quy tắc ứng xử và biện pháp hợp tác được
hương nạn nhân về nguyên quán, bất chấp thống nhất” từ các quốc gia thành viên14. Tất
nguy cơ bị tội phạm mua bán người trả thù. cả 10 quốc gia thành viên ASEAN (AMS) đã
phê chuẩn Công ước của Liên Hợp Quốc về
chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia
(UNTOC) và Nghị định thư về ngăn ngừa,
phòng chống và trừng trị việc buôn bán
người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em (Nghị
định thư Palermo). Tất cả các nước ASEAN
cũng là thành viên của ba trong số các điều
ước quốc tế cốt lõi về quyền con người: Công
ước về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử
với phụ nữ (CEDAW); Công ước về quyền
trẻ em (CRC) và Công ước về quyền của
người khuyết tật (CRPD). Ngoài ra, tất cả các
quốc gia này đều có luật phòng, chống mua
bán người trong khung luật pháp trong nước
cũng như đều hình sự hóa tội danh mua bán
người dưới một số hình thức và tạo tiền đề
cho các hoạt động tư pháp hình sự.
Việc thông qua Công ước ASEAN về
phòng, chống buôn bán người, đặc biệt là
phụ nữ và trẻ em (Công ước ACTIP) vào
tháng 11/2015 là một bước tiến trong phòng,
chống mua bán người và phản ánh cam
kết của khu vực trong việc giải quyết vấn
đề này. Việc xây dựng Công ước ACTIP là
bước đi rất quan trọng vì nó đưa ra nghĩa vụ
pháp lý có tính ràng buộc cho các quốc gia
thành viên ASEAN trong việc tăng cường
các biện pháp phòng, chống mua bán người
và các biện pháp bảo vệ nạn nhân15. Công
Một nguyên nhân gây hại phổ biến khác là
việc thiết kế và cung cấp các chương trình
tâm lý xã hội, xã hội và kinh tế/dạy nghề
không đầy đủ mà không xem xét đến quyền
riêng tư, bản sắc xã hội, quyền tự chủ và
quyền tự quyết của người khác12.
Nguyên tắc không gây tổn hại yêu cầu
mọi nỗ lực cần tránh gây tổn hại khi bảo vệ
và hỗ trợ nạn nhân của mua bán người, bao
gồm cả việc gây nguy hiểm đến tính mạng,
sự an toàn về thể chất và tâm lý, quyền tự
do và hạnh phúc của nạn nhân, nhân chứng
và tất cả những người tiếp xúc với họ. Tổn
hại liên quan đến mua bán người có thể
tồn tại dưới một số hình thức - thể chất,
tâm lý, pháp lý, xã hội và kinh tế. Mặc dù
tác hại tiềm ẩn chủ yếu tập trung vào nạn
nhân và nhân chứng của mua bán người,
nhưng điều quan trọng cần lưu ý là cán bộ
tuyến đầu, cán bộ thực thi pháp luật, phiên
dịch viên, nhân viên xã hội, Kiểm sát viên
và Thẩm phán cũng có nguy cơ bị tác động
hoặc bị tổn hại thông qua công việc của họ
trong phòng, chống mua bán người13.
2. Khung luật pháp và chính sách của
ASEAN về quyền của nạn nhân
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á
(ASEAN) đã thừa nhận rằng, mua bán người
là một vấn đề “chỉ có thể giải quyết được ở
14ꢀ
ASEAN (2012), Tầm nhìn ASEAN 2020. Xem tại:
12ꢀ Rende Taylor, L. & Latonero, M. Hướng dẫn cập nhật (hꢁps://asean.org/?static_post=asean-vision-2020)
về đạo đức và quyền con người trong phòng,chống buôn 15ꢀ Yusran, R (2018), “Công ước ASEAN về phòng, chống
người: Tiêu chuẩn đạo đức để làm việc với lao động nhập cư buôn bán người: Đánh giá sơ bộ”. Tạp chí Luật Quốc
vànạnnhânmua bánngườitrongthờiđạikỹthuậts.. (Băng tế Châu Á, Tập 8 (1), trang 258–92. Yusran, R (2018).
Cốc, Viện Issara: 2018). Xem tại: hꢁps://44f2713d- Trước khi Công ước ACTIP ra đời, các biện pháp
a205-4701-bba3-8d419653b4b6.filesusr.com/ugd/5bf36 phòng, chống mua bán người của ASEAN dựa trên
e_1307f698e5ec46b6b2fc7f4391bff4b6.pdf.
các công cụ khu vực không có tính ràng buộc như
13ꢀ Để có thêm thông tin về chăm sóc bản thân dành Tuyên bố ASEAN về đấu tranh tội phạm có tổ chức
cho cán bộ làm việc với nạn nhân mua bán người, xuyên quốc gia (1997) và kế hoạch hành động đi kèm
xem thêm Winrock (2020); Lồng ghép giới và hòa nhập (1999), Tuyên bố ASEAN về phòng, chống buôn bán
xã hội vào bộ công cụ lập chương trình phòng, chống mua người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em (2004) và Tuyên
bán người. Xem tại: hꢁps://indd.adobe.com/view/ bố ASEAN có liên quan về bảo vệ và thúc đẩy quyền
a4fd1ec1-f6b1-4e7b-8662-33dcb6c93817
của lao động di cư (2007).
8
Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
NURUL QOIRIAH - CHEN CHEN LEE
ước ACTIP bắt buộc các quốc gia thành
Cho đến nay, ASEAN cũng đã xây
viên ASEAN thúc đẩy và bảo vệ quyền con dựng một số hướng dẫn và nguyên tắc về
đối xử với nạn nhân của mua bán người,
bao gồm Hướng dẫn về nhạy cảm giới
trong làm việc với nạn nhân bị mua bán
là phụ nữ (sau đây gọi là Hướng dẫn về
nhạy cảm giới của ASEAN); Hướng dẫn
và quy trình khu vực về giải quyết nhu
cầu của nạn nhân mua bán người (sau đây
được gọi là Hướng dẫn và quy trình khu
vực của ASEAN); Bộ công cụ thực hiện mô
hình dành cho cán bộ tuyến đầu (bổ sung
cho Hướng dẫn và quy trình khu vực của
ASEAN); Rà soát khu vực về luật pháp,
chính sách và thực tiễn trong ASEAN liên
quan đến việc xác định, quản lý và đối xử
với nạn nhân của mua bán người, đặc biệt
là phụ nữ và trẻ em; và Sổ tay ASEAN về
Hợp tác pháp lý quốc tế trong xử lý các vụ
việc mua bán người21.
người của nạn nhân trong các vụ án mua
bán người, đồng thời xây dựng các biện
pháp chăm sóc, bảo vệ và hỗ trợ thích hợp
cho họ, phù hợp với Điều 14 của Công ước
ACTIP16. Ví dụ, Công ước ACTIP quy định
rằng kết quả xác định nạn nhân ở một quốc
gia phải được tự động công nhận ở một
quốc gia khác, cũng như Công ước ACTIP
cũng quy định nạn nhân được xác định có
quyền tiếp cận với một loạt các hình thức hỗ
trợ được xác định trước và họ không bị giam
giữ không có lý do trước, trong hoặc sau giai
đoạn tố tụng hình sự hoặc hành chính.
Các cam kết khác có liên quan của
ASEAN đối với việc bảo vệ nạn nhân của
mua bán người bao gồm: Kế hoạch hành
động của ASEAN phòng, chống buôn
bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em
(bổ sung Công ước ACTIP)17; Tuyên bố về
Nhân quyền ASEAN18; Tuyên bố ASEAN
về phòng, chống buôn bán người, đặc biệt
là phụ nữ và trẻ em (2004)19; và Tuyên bố
chung của các nhà lãnh đạo ASEAN về
Tăng cường hợp tác chống buôn bán người
ở Đông Nam Á (2011)20.
3. Không gây tổn hại, quyền của nạn
nhân và tiến trình tư pháp hình sự
Một số nguyên tắc cơ bản của cách tiếp
cận không gây tổn hại là:
- Tôn trọng và bảo vệ quyền con người;
- Không phân biệt đối xử;
- Bảo mật và quyền riêng tư và ẩn danh;
- Thông tin đầy đủ và đồng thuận;
- Tự quyết định và tham gia;
- Lợi ích tốt nhất của trẻ em; và
- Nhạy cảm giới.
16ꢀ ASEAN. Công ước ASEAN về phòng, chống buôn bán
người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. (Gia-các-ta: 2015).
hꢁps://asean.org/asean-convention-against-trafficking-
in-persons-especially-women-and-children/
17ꢀ ASEAN. Kế hoạch hành động của ASEAN phòng,
chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
(Gia-các-ta: 2012). Xem tại: hꢁps://asean.org/wp-
content/uploads/2012/05/APA-FINAL.pdf
21ꢀ ASEAN, Hướng dẫn về xử lý nạn nhân của mua bán
18ꢀ ASEAN, Tuyên bố Nhân quyền ASEAN, người là phụ nữ nhạy cảm về giới. (Gia-các-ta: 2016).
18/12/2012. Xem tại: hꢁps://asean.org/asean- https://asean.org/wp-content/uploads/2012/05/
human-rights-declaration/
FAASN_gender_8_email_REV.pdf; ASEAN, Rà soát
19ꢀ ASEAN, Tuyên bốASEAN về phòng, chống buôn bán khu vực về luật pháp, chính sách và thực tiễn trong
người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, 29/11/2004. Xem tại: ASEAN liên quan đến việc xác định, quản lý và đối xử
hꢁps://asean.org/asean-declaration-against-trafficking- với nạn nhân mua bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ
in-persons-particularly-women-and-children-4/.
em. (Gia-các-ta: 2016); Ủy ban ASEAN về Thúc đẩy
20ꢀ ASEAN, Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo và bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em, Hướng dẫn
ASEAN về Tăng cường hợp tác phòng, chống và quy trình khu vực về giải quyết nhu cầu của nạn nhân
buôn bán người ở Đông Nam Á, 08/5/2011. Xem mua bán người. Phụ lục: Tài liệu tham khảo và Thực
tại: hꢁps://asean.org/asean-leaders-joint-statement- hành tốt. (n.d.) hꢁps://asean.org/?static_post=asean-
in-enhancing-cooperation-against-trafficking-in- handbook-on-international-legal-cooperation-in-
persons-in-south-east-asia-jakarta-8-may-2011/
trafficking-in-persons-cases-3
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát
9
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
Các nguyên tắc này đều được ASEAN nhân lên hàng đầu và là trung tâm của mọi
phê duyệt trong các chính sách và tài liệu
khác nhau của mình như: Công ước ACTIP,
Tuyên bố nhân quyền ASEAN, Hướng dẫn
nhạy cảm giới của ASEAN, Hướng dẫn và
quy trình khu vực của ASEAN.
Một phần quan trọng trong ứng phó tư
pháp hình sự đối với vấn đề mua bán người
là bảo vệ quyền con người của nạn nhân. Việc
bảo vệ quyền của nạn nhân trong vụ án mua
bán người được thể hiện thông qua khuôn
khổ chính sách, luật pháp khu vực và quốc
tế được xây dựng toàn diện, như đã trình
nỗ lực phòng, chống mua bán người, bao
gồm cả trong ứng phó tư pháp hình sự23.
Mặc dù vậy, trên thực tế, nạn nhân thường
xuyên chỉ được coi là một nguồn cung cấp
chứng cứ trong quá trình tố tụng hình sự
với trọng tâm là truy tố người phạm tội. Ví
dụ: Việc cung cấp các gói hỗ trợ có điều kiện
và nơi tạm trú gắn liền với sự hợp tác của
nạn nhân có thể không nhất thiết dẫn đến
việc kết án thành công tội phạm mua bán
người. Nạn nhân không sẵn sàng có thể bị
sang chấn tâm lý hoặc thể chất hoặc lo sợ bị
bày trong phần trước. Khuôn khổ này bao trả thù và do đó không thể làm chứng với
gồm: Công ước ACTIP, Công ước UNTOC lời khai rõ ràng. Hơn nữa, hỗ trợ có điều
và Nghị định thư Palermo bổ sung cho Công
ước CEDAW, Công ước CRC và Công ước
CRPD. Điều quan trọng cần lưu ý là những
biện pháp bảo vệ này phải được đảm bảo vô
điều kiện, cho dù nạn nhân có tham gia vào
quá trình tư pháp hình sự hay không.
kiện có thể làm trầm trọng hóa việc nạn
nhân thiếu tin tưởng vào cơ quan thực thi
pháp luật.24 Cách tiếp cận dựa trên quyền
công nhận nạn nhân của mua bán người là
một nguồn tin thiết yếu và việc bảo vệ và
cung cấp các biện pháp hỗ trợ mà họ cần
để tham gia một cách an toàn và hiệu quả
vào quá trình tư pháp hình sự có nhiều khả
năng đạt được các kết quả tư pháp tốt hơn
ở bình diện lâu dài.
Nạn nhân của mua bán người tham gia
vào hoặc có khả năng sẽ tham gia vào quá
trình tố tụng hình sự có những nhu cầu đặc
biệt và những yếu tố dễ bị tổn thương cần
được giải quyết. Việc tham gia vào bất kỳ
quy trình pháp lý nào có thể gây ra tác động
lớn về sức khỏe thể chất và tinh thần của
nạn nhân, đặc biệt nếu quá trình này kéo
dài. Nạn nhân thường không ý thức được
quyền hợp pháp của họ và có nguy cơ bị
gây tổn hại thêm trong suốt quá trình này.
Nạn nhân cần được nhận thức đầy đủ về tất
cả các vấn đề và rủi ro liên quan đến bất kỳ
quyết định nào mà họ được Điều tra viên,
Kiểm sát viên hoặc luật sư yêu cầu để từ
đó có thể đưa ra quyết định sau khi được
thông tin đầy đủ. Việc nạn nhân hợp tác
Quá trình tư pháp hình sự trong các
vụ án mua bán người kéo dài từ giai đoạn
ngăn chặn, điều tra đến truy tố tội phạm.
Mức độ thành công ở mỗi giai đoạn phụ
thuộc nhiều vào sự hợp tác và lời khai của
nạn nhân. Tuy nhiên, việc xác định nạn
nhân của mua bán người vẫn là một thách
thức lớn ở nhiều quốc gia ASEAN. Nạn
nhân của mua bán người hiếm khi tự trình
diện và họ ngại tìm kiếm sự giúp đỡ vì lo
sợ tội phạm mua bán người đe dọa và trả
thù. Do đó, nạn nhân rất ít được tham gia
vào quá trình tố tụng hình sự với tư cách là
nhân chứng. Ngược lại, họ thường xuyên
bị hình sự hóa và không được tiếp cận
công lý, bị từ chối bồi thường cho những
tổn hại đã gây ra cho họ22.
Công ước ACTIP đặt quyền của nạn
22ꢀ Gallagher, A T & Karlebach, N., Truy tố các vụ án
mua bán người: Tích hợp phương pháp tiếp cận dựa
trên quyền con người trong Cơ quan Tư pháp hình sự
(Tài liệu cơ bản). (n.d) Xem tại: hꢁps://www.ohchr.
org/Documents/Issues/Trafficking/Geneva2011BP_ 23ꢀ Công ước ACTIP Điều 1.1.b
GallagherAndKarlebach.pdf
24ꢀ Gallagher, A T & Karlebach, N.
10 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
NURUL QOIRIAH - CHEN CHEN LEE
nhiều hơn giúp giảm thiểu rủi ro cho những quan điểm về bất kỳ vấn đề nào liên quan
đến họ. Văn kiện khẳng định rằng nạn nhân
cần được khuyến khích, nhưng không bị ép
buộc tham gia vào việc truy tố những người
bóc lột mình. Để đạt được mục tiêu đó, mọi
nỗ lực cần được thực hiện để đảm bảo họ có
thể tham gia một cách tự do, an toàn và trên
cơ sở thông tin đầy đủ. Hơn nữa, Hướng
dẫn và quy trình khu vực ASEAN khẳng
định rằng tất cả các nạn nhân của mua bán
người tham gia vào điều tra hoặc truy tố
những người bóc lột họ phải được bảo vệ,
hỗ trợ, giúp đỡ đầy đủ và hợp pháp trong
suốt thời gian họ tham gia tố tụng hình sự.
Các biện pháp thiết thực nhằm giảm
căng thẳng và tổn thương cho nạn nhân có
thể bao gồm tham quan phòng xử án trước
khi xét xử để nạn nhân có thể làm quen với
môi trường xung quanh và xem ai sẽ ngồi
ở đâu, người hộ tống đến và rời Tòa án, sử
dụng các lối ra vào Tòa án riêng, khu vực
chờ riêng và cung cấp thông tin thường
xuyên liên quan đến việc Kiểm sát viên tiến
hành tác nghiệp tại phiên tòa như thế nào
trong suốt quá trình tố tụng tại Tòa28. Trong
các phiên tòa, nạn nhân cần được cung cấp
các phương án lựa chọn khi cung cấp lời
khai mà họ không phải đối mặt với bị cáo.
Các phương án này có thể bao gồm: Phòng
chờ riêng, lối vào riêng, lời khai được ghi lại
từ trước, sử dụng tên giả, xét xử kín, biến
dạng hình ảnh/âm thanh, gương một chiều,
màn chắn hoặc rèm cửa.
người liên quan.
Các cơ quan tư pháp và cơ quan hỗ trợ
nạn nhân đồng ý tham gia vào quá trình
truy tố tội phạm mua bán người có nghĩa
vụ phải bảo vệ quyền riêng tư và bí mật
của nạn nhân trong suốt quá trình này. Ví
dụ, nghĩa vụ này bao gồm việc đảm bảo
tính bảo mật nghiêm ngặt nhất với tất cả
thông tin có thể tiết lộ danh tính hoặc địa
chỉ của nạn nhân25, 26. Quyết định không
tham gia của nạn nhân cũng không được
làm phương hại đến khả năng tiếp cận
các hỗ trợ thiết yếu. Một số quốc gia cho
nạn nhân đã được xác định khoảng thời
gian suy ngẫm và phục hồi để họ có thể
đưa ra quyết định được thông báo trước
về việc liệu họ có sẵn sàng tham gia vào
quá trình tố tụng hay không. Đây là một
bước đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ
quyền và hạnh phúc của nạn nhân người
nước ngoài, những người có thể bị trục
xuất hoặc giam giữ trái với ý muốn của họ.
Khoảng thời gian suy ngẫm và phục hồi
cũng có thể giúp tránh vấn đề phổ biến là
nạn nhân đồng ý “giải quyết” vụ việc của
họ một cách không chính thức để họ có thể
trở lại cuộc sống bình thường. Những dàn
xếp như vậy chắc chắn sẽ gây ra thỏa hiệp,
đặc biệt là vì chúng cổ xúy cho nạn tham
nhũng và kéo dài thời gian trốn tránh tội
lỗi cho những người đã tham gia bóc lột
nạn nhân27.
Các cơ quan tư pháp cần tìm ra các hình
thức khác nhau để thu được lời khai làm
chứng cứ từ nạn nhân mà không cần giữ họ
trong thời gian dài tại các cơ sở tạm trú29.
Điều này có thể bao gồm việc lấy lời khai
trước phiên tòa, ghi hình lời khai hoặc lời
Hướng dẫn và quy trình khu vựcASEAN
quy định rằng nạn nhân của mua bán người
có quyền được tham gia và được bày tỏ
25ꢀ Như đã đề cập trong Hướng dẫn dành cho cán bộ
tuyến đầu ASEAN: “Nạn nhân, nhân chứng và khi cần
thiết, gia đình của họ, cần được bảo vệ để không bị
trả thù. Cần có khung luật pháp để bảo vệ tính riêng 28ꢀ Hướng dẫn dành cho cán bộ tuyến đầuASEAN, Phần
tư của nạn nhân/nhân chứng và đảm bảo bí mật các một F.4. Hướng dẫn nhạy cảm giới ASEAN Đoạn 3.6.
thông tin nhận dạng của họ.” Phần một E.1 và E.2.
29ꢀ Sđd. Xem thêm: Văn phòng Cao ủy Nhân quyền.
26ꢀ Công ước ACTIP Điều 14(6).
Các nguyên tắc và hướng dẫn khuyến nghị về nhân quyền
cán bộ tuyến đầu của ASEAN (2019).
Documents/Publications/Traffickingen.pdf
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 11
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
khai qua liên kết video. Nếu nạn nhân sẵn là rất hạn chế. Trong khu vực Đông Nam Á,
sàng làm chứng, hãy áp dụng việc lấy lời nạn nhân thường không biết về quyền được
khai trước phiên tòa, liên kết video và các bồi thường của mình và những gì họ cần
làm để xin được bồi thường32. Nạn nhân là
người nước ngoài tạm trú ở quốc gia khác
thường bị trả về bản quán trước khi họ kịp
yêu cầu hoặc nhận tiền bồi thường33. Việc
bồi thường cũng thường phụ thuộc vào kết
quả kết án người phạm tội và khả năng bồi
hoàn của họ. Không hiếm trường hợp các vụ
án mua bán người được giải quyết “không
chính thức” thông qua việc thủ phạm trả
tiền cho nạn nhân34. Do đó, nỗ lực thực hiện
các biện pháp khắc phục hiệu quả trong đó
có bồi thường phải bao gồm nỗ lực xóa bỏ
các rào cản về thủ tục và pháp lý bằng cách
đảm bảo rằng nạn nhân của mua bán người
nhận được thông tin, hỗ trợ và trợ giúp mà
họ cần để tiếp cận.
Ở Đông Nam Á, mua bán người vẫn là
vấn đề liên quan đến giới sâu sắc trong hình
thức và tác động của nó, trong đó phụ nữ
và trẻ em gái bị mua bán để bóc lột tình dục
và làm giúp việc gia đình trong khi nam
giới và trẻ em trai bị mua bán để cưỡng bức
lao động trong các lĩnh vực đánh cá, xây
dựng và đồn điền. Khu vực ASEAN có số
lượng lớn lao động nhập cư không thường
xuyên, họ là mục tiêu dễ dàng cho tội phạm
mua bán người và những người tìm cách
bóc lột họ. Trẻ em gái thuộc các nhóm dân
tộc thiểu số, đặc biệt là từ Việt Nam, Lào và
My-an-mar rất dễ bị mua bán để ép buộc kết
phiên tòa cấp tốc, nếu khung pháp lý cho
phép điều đó để giúp rút ngắn thời gian
lưu trú bắt buộc trong các cơ sở tạm trú cửa
đóng then cài30. Có thể tìm hiểu khả năng sử
dụng chứng cứ bổ sung và giám định/nhân
chứng khác làm hình thức thay thế cho lời
khai của nạn nhân nếu việc lấy lời khai của
nạn nhân có khả năng gây tổn hại cho họ.
Việc sử dụng chứng cứ bổ sung cũng có
nghĩa là vụ án không chỉ dựa vào lời khai
của nạn nhân và có thể được tiến hành nếu
nạn nhân không thể hoặc không muốn đối
chứng.
Điều đáng chú ý là cả Công ước ACTIP và
Hướng dẫn và quy trình khu vực của ASEAN
đều công nhận quyền của tất cả các nạn nhân
của mua bán người được tiếp cận các biện
pháp khắc phục hậu quả. Điều này bao gồm
tiền bồi thường cho những tổn hại mà nạn
nhân phải gánh chịu và tiền lương không
được trả. Các nước ASEAN có trách nhiệm
xây dựng luật pháp và thủ tục cần thiết để
quy định việc bồi thường và giúp nạn nhân
nhận thức được quyền của họ trong việc tiếp
cận các biện pháp khắc phục hậu quả. Khi
thích hợp, các hình thức hỗ trợ và trợ giúp
nên được thực hiện thông qua các tổ chức xã
hội dân sự có liên quan. Cần áp dụng các biện
pháp đặc biệt để đảm bảo rằng nạn nhân là
người nước ngoài không bị cản trở trong việc
tiếp cận và nhận tiền bồi thường.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng bồi thường,
ngay cả dưới hình thức lương chưa được trả,
có thể mang lại lợi ích mang tính phục hồi
lớn về mặt kinh tế và giúp giảm thiểu cảm
giác sang chấn của nạn nhân31. Tuy nhiên,
trên thực tế, khả năng tiếp cận với các khoản
bồi thường của nạn nhân của mua bán người
32ꢀHội đồng Châu Âu, So sánh cơ chế và hành động
pháp lý phòng, chống buôn người của Hội đồng
châu Âu và ASEAN: Thực tế, khuôn khổ và khả năng
hợp tác. (Pháp: 2018). Xem tại: hꢁps://rm.coe.int/coe-
asean-study-thb/16808c1b91.
33ꢀ Tiến trình Ba-li, Hướng dẫn chính sách về bảo vệ nạn
nhân mua bán người. (5/2015). Xem tại: hꢁps://www.
baliprocess.net/UserFiles/baliprocess/File/Bali%20
Process%20Policy%20Guide%20on%20Protecting%20
30ꢀ Báo cáo rà soát khu vực của ACWC Khuyến nghị 4.1. Victims%20of%20Trafficking%20(1).pdf.
31ꢀ Liên Hợp Quốc. Nhân quyền và mua bán người: 34ꢀ ASEAN. Bộ công cụ thực hành mẫu dành cho cán bộ
Tờ thông tin số 36. (Niu-ooc & Giơ-ne-vơ: 2014). tuyến đầu của Hướng dẫn và quy trình khu vực để giải
Xem
tai:
hꢁps://www.ohchr.org/documents/ quyết nhu cầu của nạn nhân mua bán người của Ủy ban
publications/fs36_en.pdf
ACWC (2019).
12 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
NURUL QOIRIAH - CHEN CHEN LEE
hôn. Những người tự nhận mình là đồng của các em, đồng nghĩa với việc các em có
tính nữ, đồng tính nam, lưỡng tính, chuyển thể cần được hỗ trợ bổ sung và phù hợp
với từng trường hợp35. Lợi ích tốt nhất của
trẻ em cần được xem xét đầu tiên trong tất
cả các quyết định hoặc hành động có ảnh
hưởng đến trẻ em. Trẻ em bị mua bán, theo
độ tuổi, sự trưởng thành và trải nghiệm bị
mua bán, có những nhu cầu hỗ trợ cụ thể và
được hỗ trợ chuyên biệt; do đó các em cần
được chăm sóc chuyên biệt. Cần đặc biệt
chú ý đến việc đánh giá và đáp ứng các yêu
cầu của trẻ em có nhu cầu đặc biệt như trẻ
rất nhỏ, trẻ khuyết tật, trẻ bị bóc lột và xâm
hại nghiêm trọng theo quy định của Công
ước về Quyền trẻ em (mà tất cả các nước
ASEAN là quốc gia thành viên).36
Một trong những tổn hại lớn nhất có thể
xảy ra đối với nạn nhân bị mua bán là trẻ
em là không được xác định và đối xử như
nạn nhân. Trẻ em bị mua bán thường xuyên
bị cơ quan chức năng xác định nhầm. Một
khi các em bị xác định sai, cơ quan chức
năng sẽ đưa ra các quyết định không chính
xác và không phù hợp về những gì sẽ xảy
ra tiếp theo với các em và các em không
được cung cấp các biện pháp bảo vệ đặc
biệt mà các em đáng ra được hưởng. Việc
xác định sai cũng xảy ra theo chiều ngược
lại. Trẻ em không bị mua bán có thể bị chặn
lại vì cán bộ xuất nhập cảnh hoặc cảnh sát
nghi ngờ rằng các em đang bị mua bán và
các em có thể cảm thấy mình là đối tượng
bị phân biệt đối xử37.
giới, có xu hướng tính dục và bản dạng giới
khác biệt, đang trong giai đoạn tìm hiểu bản
thân và liên giới tính (LGBTQI) tiếp tục chịu
sự kỳ thị ở nhiều nước ASEAN và mua bán
người đối với nhóm này vẫn là một vấn đề
ít được báo cáo.
Giới và tình trạng kinh tế xã hội của nạn
nhân của mua bán người ảnh hưởng đến
khả năng tiếp cận quyền, các biện pháp bảo
vệ và các hình thức trợ giúp họ. Nạn nhân
thuộc các nhóm yếu thế có khả năng bị tổn
hại nhiều hơn, cho dù có cố ý hay không,
trong quá trình tố tụng hình sự. Về vấn đề
này, việc không xem xét các yếu tố dễ bị tổn
thương cụ thể của họ trong việc cung cấp
các biện pháp bảo vệ và các hình thức hỗ trợ
có thể khiến tình hình của họ trở nên tồi tệ
hơn trước. Nhiều người trong số họ có thể
miễn cưỡng tự nhận mình là nạn nhân khi
làm việc với cơ quan chức năng hoặc hợp
tác toàn diện với các nhà cung cấp dịch vụ.
Trong khu vực Đông Nam Á, các dịch vụ
hỗ trợ cho một số nhóm này, chẳng hạn như
nam giới và trẻ em trai, người khuyết tật,
nhóm LGBTQI… nói chung còn hạn chế.
Điều quan trọng đối với các Chính phủ
ASEAN là xóa bỏ định kiến tư pháp trong
hệ thống tư pháp như một bước quan trọng
trong việc đảm bảo bình đẳng và công lý
cho các nạn nhân và người làm chứng. Điều
này có thể đạt được bằng cách tổ chức tập
huấn đầy đủ và thường xuyên về các luật và
công ước quốc tế có liên quan về quyền con
người, cũng như về định kiến giới và thành
kiến vô thức. Các rủi ro cụ thể liên quan đến
các nhóm yếu thế trong bất kỳ thủ tục pháp
lý nào cần được đánh giá kỹ lưỡng và thảo
luận với nạn nhân trước khi thực hiện.
Điều quan trọng là cán bộ tuyến đầu
cần ghi nhận rằng không phải tất cả nạn
nhân bị mua bán là trẻ em đều có biểu hiện
35ꢀ
Hội nghị bàn tròn quốc gia của Chính phủ
Ô-xtrây-li-a về Nạn buôn người và nô lệ, Hướng dẫn
dành cho các tổ chức phi chính phủ làm việc với nạn nhân bị
mua bán (Ấn bản thứ ba) 2015. Xem tại: hꢁps://www.
homeaffairs.gov.au/criminal-justice/files/guidelines-
ngos-working-with-trafficked-people.PDF
Cuối cùng nhưng không kém phần quan
trọng, những tổn hại cụ thể về thể chất và
tâm lý mà trẻ em bị mua bán có thể phải
chịu và tính dễ bị bóc lột ngày càng tăng
36ꢀ Hướng dẫn và quy trình khu vực ASEAN.
37ꢀ UNICEF, Hướng dẫn tham khảo về bảo vệ quyền trẻ em
của nạn nhân bị buôn bán ở Châu Âu. (Giơ-ne-vơ: 2006).
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 13
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
giống nhau. Các em có thể trông già dặn được. Đánh giá của nạn nhân về những gì
hơn tuổi 18. Hộ chiếu của các em có thể đã
bị phá hủy hoặc bị tịch thu. Các em có thể
mang theo giấy tờ tùy thân giả để khai sai
tuổi của mình. Nạn nhân bị mua bán là trẻ
em có thể nói dối về tuổi của mình vì đây là
những gì các em được những người bóc lột
mình yêu cầu phải nói. Các em có thể nói
dối vì sợ bị đưa vào cơ sở chăm sóc hoặc
bị hồi hương38. Vì nạn nhân bị mua bán là
trẻ em hiếm khi có thể tự thoát khỏi hoàn
cảnh bị bóc lột nên họ phải dựa vào các
biện pháp xác định nạn nhân chủ động của
các cơ quan chính phủ, tổ chức xã hội dân
sự và tổ chức phúc lợi xã hội địa phương
thực hiện39.
gây ra và không gây ra tổn hại có thể khác
với những người hỗ trợ họ; nó cũng có thể
khác với nhận thức của gia đình họ về thế
nào là tổn hại. Ngoài ra, tổn hại thường gia
tăng đối với các nhóm xã hội vốn đã bị phân
biệt đối xử do các yếu tố giới, dân tộc, tính
dục, khuyết tật, sức khỏe tâm thần, quyền
công dân, tình trạng kinh tế xã hội hoặc các
đặc điểm khác của họ.
Điều quan trọng là các cơ quan tư pháp
làm việc với nạn nhân của mua bán người
phải áp dụng cách tiếp cận lấy nạn nhân
làm trung tâm và dựa trên quyền để đánh
giá tác hại và rủi ro. Điều này bao gồm
cùng nạn nhân xác định yếu tố cấu thành
tổn hại trong mỗi trường hợp, thông báo
và tư vấn cho họ ở mọi bước của quy trình.
Bởi lẽ, mỗi nạn nhân đều có một bản sắc xã
hội riêng và trải nghiệm bị mua bán khác
nhau nên không thể có “một cách tiếp cận
phù hợp với tất cả” để giảm thiểu tác hại.
Thay vào đó, các cơ quan tư pháp cần sử
dụng khả năng phán đoán và chuyên môn
của mình khi làm việc với nạn nhân để
phân tích, đánh giá và giảm thiểu tổn hại
tiềm ẩn.
4. Kết luận
Nhiều nạn nhân của tội phạm mua bán
người không thấy được lợi ích cụ thể từ
việc tham gia vào tiến trình tố tụng hình
sự. Họ sợ bị hình sự hóa, bị bắt, bị giam giữ
hoặc bị trục xuất vì ở lại bất hợp pháp hoặc
tham gia vào hoạt động bất hợp pháp. Họ
sợ bị đối tượng mua bán người, người sử
dụng lao động, môi giới mua bán người,
ma cô dẫn mối và các quan chức thực thi
pháp luật trả thù. Họ sợ bị gia đình hoặc
cộng đồng chế nhạo, từ chối và trừng phạt
nếu họ bị xác định là nạn nhân của mua
bán người. Nạn nhân của mua bán người
có thể bị sang chấn và tổn thương thêm
thông qua quá trình tìm kiếm các biện
pháp bảo vệ và công lý.
Làm như vậy sẽ hỗ trợ việc xây dựng
mối quan hệ và lòng tin giữa cán bộ tư
pháp và nạn nhân mà họ làm việc cùng. Sự
tin tưởng này và cảm giác được bảo vệ và
hỗ trợ của nạn nhân thường là yếu tố quan
trọng để truy tố thành công và cuối cùng là
mang lại kết quả xét xử tốt hơn khi xử lý các
vụ án mua bán người./.
Như đã phân tích, tổn hại đối với nạn
nhân, gia đình của họ và những người hỗ
trợ họ tồn tại dưới nhiều hình thức - thể
chất, tâm lý, pháp lý, xã hội và kinh tế.
Tổn hại không phải lúc nào cũng nhìn thấy
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Arie Firdaus, “In-đô-nê-xi-a khám phá
vụ buôn người lớn nhất, bắt giữ 8 kẻ tình nghi”,
(Gia-các-ta 2019). Xem thêm: hꢁps://www.
benarnews.org/english/news/indonesian/
trafficking-arrests-04092019150904.html
38ꢀ OHCHR. Nhân quyền và mua bán người: Tờ thông
tin số 36. (Niu-Ooc và Giơ-ne-vơ: 2014).
39ꢀ UNICEF. Hướng dẫn về bảo vệ trẻ em nạn nhân của mua
bán người. Hướng dẫn kỹ thuật của UNICEF (Niu-
ooc 2006) hꢁps://ec.europa.eu/anti-trafficking/sites/
antitrafficking/files/unicef_guidlines_on_protection_
of_the_rights_of_teh_child_2006_en_2.pdf
2. ASEAN (2012), Tầm nhìn ASEAN 2020
(hꢁps://asean.org/?static_post=asean-vision-2020)
14 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
NURUL QOIRIAH - CHEN CHEN LEE
3. ASEAN, Công ước ASEAN về phòng, sách và thực tiễn trong ASEAN liên quan đến
chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ
và trẻ em. (Gia-các-ta: 2015). hꢁps://asean.
org/asean-convention-against-trafficking-in-
persons-especially-women-and-children/
xác định, quản lý và đối xử với nạn nhân của
buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
(Gia-các-ta: 2016)
12. Hội nghị bàn tròn quốc gia của Chính
phủ Ô-xtrây-li-a về mua bán người và nô lệ.
Hướng dẫn dành cho các tổ chức phi chính
phủ làm việc với nạn nhân bị mua bán (Ấn
gov.au/criminal-justice/files/guidelines-ngos-
working-with-trafficked-people.PDF
4. ASEAN, Kế hoạch hành động của
ASEAN phòng, chống buôn bán người,
đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. (Gia-các-ta:
2012) Xem tại hꢁps://asean.org/wp-content/
uploads/2012/05/APA-FINAL.pdf
5. ASEAN, Tuyên bố Nhân quyền
ASEAN, 18/11/2012. hꢁps://asean.org/asean-
human-rights-declaration/
13. Hội đồng Châu Âu, So sánh cơ chế và
hành động pháp lý phòng, chống buôn người
của Hội đồng châu Âu và ASEAN: Thực tế,
khuôn khổ và khả năng hợp tác. (Cộng hòa
Pháp: 2018). hꢁps://rm.coe.int/coe-asean-
study-thb/16808c1b91
6. ASEAN, Tuyên bố ASEAN về phòng,
chống buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ
và trẻ em. 29/11/2004. Xem tại: hꢁps://asean.
org/asean-declaration-against-trafficking-in-
persons-particularly-women-and-children-4/
14. Hội đồng Đối ngoại, “Covid-19 và nô lệ
thời hiện đại: Thách thức, cơ hội và tương lai của
7. ASEAN, Tuyên bố chung của các
nhà lãnh đạo ASEAN về Tăng cường hợp cuộc chiến”, 28/4/2020. Xem tại: hꢁps://www.
tác phòng, chống buôn bán người mua bán cfr.org/blog/covid-19-and-modern-slavery-
người ở Đông Nam Á. Gia-các-ta: 08/5/2011.
Xem tại: hꢁps://asean.org/asean-leaders-joint-
statement-in-enhancing-cooperation-against-
trafficking-in-persons-in-south-east-asia-
jakarta-8-may-2011/
challenges-opportunities-and-future-fight
15. Gallagher, A T & Karlebach, N, Truy
tố các vụ án mua bán người: Tích hợp phương
pháp tiếp cận dựa trên quyền con người trong
Cơ quan tư pháp hình sự (Tài liệu cơ bản). (n.d)
I s s u e s / Tr a f f i c k i n g / G e n e va 2 0 1 1 B P _
GallagherAndKarlebach.pdf
8. ASEAN, Hướng dẫn về nhạy cảm giới
khi làm việc, tiếp xúc với nạn nhân của mua
bán người là phụ nữ (Gia-các-ta: 2016). hꢁps://
asean.org/wp-content/uploads/2012/05/
FAASN_gender_8_email_REV.pdf
16. Quỹ Toàn cầu chấm dứt chế độ nô
lệ hiện đại, “Các đối tác của Phi-líp-pin hỗ trợ
Ba-ranh kết tội 8 tội phạm buôn người, hai lao
động di cư Phi-líp-pin bị kết tội” (12/2020). Xem
philippines-partners-assist-bahrain-in-
conviction-of-eight-traffickers-guilty-of-
trafficking-two-ofws
9. Ủy ban ASEAN về Thúc đẩy và Bảo vệ
Quyền của Phụ nữ và Trẻ em, Hướng dẫn và
quy trình khu vực để giải quyết nhu cầu của
nạn nhân mua bán người. Phụ lục: Tài liệu
tham khảo và thực hành tốt. (n.d.)
10. ASEAN, Bộ công cụ thực hiện mô hình
dành cho cán bộ tuyến đầu của Hướng dẫn và
thủ tục khu vực của ACWC để giải quyết nhu
cầu của nạn nhân buôn người (2019).
17. Nhóm điều phối liên cơ quan phòng,
chống mua bán người (ICAT), Áp dụng các
biện pháp khắc phục một cách hiệu quả cho
11. ASEAN, Rà soát khu vực về luật, chính nạn nhân của mua bán người, Tài liệu chuyên
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 15
ÁP DỤNG NGUYÊN TẮC KHÔNG GÂY TỔN HẠI...
khảo (Niu-ooc: 2016). hꢁp://icat.network/ victim-jailed-for-trafficking-four-vietnamese-
sites/default/files/publications/documents/
Ebook%20ENG_0.pdf
women-to-china-4193561.html
26. Liên Hợp Quốc. Tờ thông tin nhân
quyền và mua bán người 36. (Niu-Ooc &
documents/publications/fs36_en.pdf
18. Văn phòng Cao ủy Nhân quyền,
Nguyên tắc và hướng dẫn khuyến nghị về
nhân quyền và mua bán người. (n.d.) Hướng
dẫn số 6 về bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị
Documents/Publications/Traffickingen.pdf
27. UNICEF, Hướng dẫn tham khảo về bảo
vệ quyền trẻ em của nạn nhân buôn bán ở Châu
documents/publications/fs36_en.pdf
19. OHCHR, Nhân quyền và mua bán
người: Tờ thông tin số 36. (Niu-Ooc và Giơ-
ne-vơ: 2014).
28. UNICEF, Hướng dẫn về bảo vệ trẻ em
nạnnhâncủamua bánngười.Hướngdẫnkỹthuật
của UNICEF (Niu-Ooc 2006) hꢁps://ec.europa.
eu/anti-trafficking/sites/antitrafficking/files/
unicef_guidlines_on_protection_of_the_rights_
of_teh_child_2006_en_2.pdf
20. Rende Taylor, L. & Latonero, M. Hướng
dẫn cập nhật về đạo đức và quyền con người trong
phòng, chống mua bán người: Tiêu chuẩn đạo đức
khi làm việc với người lao động nhập cư và người
bị buôn bán trong thời đại kỹ thuật số. (Băng Cốc,
Viện Issara: 2018) hꢁps://44f2713d-a205-4701-
bba3-8d419653b4b6.filesusr.com/ugd/5bf36e_
1307f698e5ec46b6b2fc7f4391bff4b6.pdf
29. UNODC, Sổ tay hướng dẫn phòng,
chống mua bán người cho cán bộ tư pháp
hình sự tuyến đầu: Đánh giá rủi ro trong điều
tra mua bán người. (Niu-Ooc: 2009). Xem tại:
trafficking/TIP_module5_Ebook.pdf
21. Tania E. DoCarmo, “Những cân nhắc về
đạo đức khi nghiên cứu mua bán người”, 31/10/2019.
Xem tại: hꢁps://link.springer.com/referenceworke
ntry/10.1007%2F978-3-319-63058-8_40
30. UNODC (2020), “Tác động của đại dịch
COVID-19 đối với nạn mua bán người. Những
phát hiện sơ bộ và thông điệp dựa trên đánh giá
nhanh.” Viên: UNODC. Xem tại: hꢁps://www.
unodc.org/documents/Advocacy-Section/
HTMSS_Thematic_Brief_on_COVID-19.pdf
22. Tiến trình Bali, Hướng dẫn chính sách
về bảo vệ nạn nhân mua bán người. (05/2015).
baliprocess/File/Bali%20Process%20
Policy%20Guide%20on%20Protecting%20
Victims%20of%20Trafficking%20(1).pdf
31. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (2020) Báo cáo
mua bán người năm 2020. Oa-xinh-tơn, DC:
Văn phòng của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ về
giám sát và phòng, chống mua bán người.
uploads/2020/06/2020-TIP-Report-Complete-
062420-FINAL.pdf)
23. Quỹ Thomson Reuters, “Các vụ buôn
người ở Thái Lan xuống mức thấp nhất trong thập
kỷ do COVID-19”, 21/01/2021. Xem hꢁps://news.
trust.org/item/20210120230109-6b7h0/
24. Quỹ Thomson Reuters, “Đại dịch đã thúc
đẩy “nạn buôn bán cô dâu” ở Cam-pu-chia sang
Trung Quốc”, 11/12/2020. Xem tại: hꢁps://news.
trust.org/item/20201211123838-al4e5/
32. Yusran, R (2018), “Công ước ASEAN về
phòng, chống mua bán người: Đánh giá sơ bộ”.
Tạp chí Luật quốc tế châu Á, Tập 8 (1), trang
258–92.
25. Trương Hà, “Người phụ nữ từng là
nạn nhân bị kết án vì tội bán sáu người Việt sang
Trung Quốc làm mại dâm”, 18/11/2020. Xem tại
16 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
12 trang
12780
Free
Bạn đang xem tài liệu "Áp dụng nguyên tắc không gây tổn hại để truy tố hiệu quả các vụ án mua bán người", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ap_dung_nguyen_tac_khong_gay_ton_hai_de_truy_to_hieu_qua_cac.pdf
