Tiểu luận Toàn cầu hoá kinh tế

Môc lôc

- PhÇn më ®Çu

- PhÇn néi dung

I- C¬ së lý luËn triÕt häc dïng lµm tiÒn ®Ò lý luËn cho ®Ò tµi.

1. Nguyªn t¾c ph-¬ng ph¸p luËn cña qui luËt l-îng- chÊt.

2. Nguyªn t¾c ph-¬ng ph¸p luËn cña mèi quan hÖ nguyªn nh©n- kÕt qu¶.

II-

VËn dông nguyªn lý triÕt häc ®Ó ph©n tÝch, lµm râ thùc tr¹ng cña nÒn

kinh tÕ ViÖt Nam tr-íc xu thÕ toµn cÇu ho¸.

III- Nh÷ng gi¶i ph¸p vµ kiÕn nghÞ.

- PhÇn kÕt luËn

Lêi më ®Çu

Kinh tÕ lµ ngµnh kh«ng thÓ thiÕu ®-îc cña mäi quèc gia trªn thÕ giíi. ChÝnh

v× thÕ, nã chiÕm mét vai trß quan träng trong hÖ thèng nhµ n-íc cña mçi quèc

gia. Kh«ng chØ cã vËy, lÜnh vùc kinh tÕ cßn ¶nh h-ëng ®Õn mäi mÆt cña ®êi sèng

x· héi nh-: chÝnh trÞ, v¨n ho¸, m«i tr-êng... Do cã vai trß quan träng nh- vËy

nªn mçi mét thay ®æi dï lín hay nhá cña ngµnh kinh tÕ ®Òu ¶nh h-ëng ®Õn sù

ph¸t triÓn chung cña mét quèc gia.

Ngµy nay, xu thÕ toµn cÇu ho¸ ®ang lµ mét ®Ò tµi thu hót nhiÒu sù chó ý vµ

gÇn ®©y hiÖp ®Þnh th-¬ng m¹i ViÖt - Mü ®· ®-îc th«ng qua t¹o thªm nhiÒu c¬

héi cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë n-íc ta nh-ng ®ång thêi ®©y còng lµ mét th¸ch

thøc lín ®èi víi nÒn kinh tÕ cßn ®ang trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nh- n-íc ta ,v×

hiÖn nay cã thÓ nãi c«ng nghÖ vµ kü thuËt cña ta cßn ®i chËm h¬n so víi thÕ giíi

vµ chóng ta buéc ph¶i cã nh÷ng ®æi míi trong cung c¸ch s¶n xuÊt, qu¶n lý , ®Çu

t- ®óng h-íng ...

Bµi tiÓu luËn nµy ®· gióp em häc hái ®-îc rÊt nhiÒu trong viÖc rÌn luyÖn c¸ch

viÕt, c¸ch diÔn gi¶i mét vÊn ®Ò vµ trau dåi kh¶ n¨ng t- duy. Song do ®©y lµ bµi

tiÓu luËn ®Çu tiªn cho nªn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng sai sãt vÒ néi dung còng

nh- h×nh thøc. KÝnh mong c¸c thÇy c« gi¸o söa ch÷a vµ gãp ý ®Ó tiÓu luËn cã thÓ

hoµn thiÖn h¬n.

Em xin ch©n thµnh c¸m ¬n !

PhÇn néi dung

I- C¬ së lý luËn triÕt häc dïng lµm tiÒn ®Ò lý luËn cho ®Ò tµi

1 - Q uy luËt l-îng- chÊt

Muèn hiÓu thÊu ®¸o qui luËt l-îng- chÊt th× tr-íc hÕt ph¶i t×m hiÓu xem thÕ

nµo lµ l-îng, thÕ nµo lµ chÊt. Trong gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c- Lªnin, kh¸i niÖm vÒ

chÊt vµ l-îng ®-îc dÞnh nghi· nh- sau:” chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó

chØ tÝnh qui ®Þnh kh¸ch quan vèn cã cña sù vËt vµ hiÖn t-îng, lµ sù thèng nhÊt

h÷u c¬ cña c¸c thuéc tÝnh lµm cho nã lµ nã chø kh«ng ph¶i c¸i kh¸c”. Cßn”l-îng

lµ mét ph¹m trï triÕt häc ®Ó chØ tÝnh qui ®Þnh vèn cã cña sù vËt biÓu thÞ sè l-îng,

qui m«,tr×nh ®é, nhÞp ®iÖu cña sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña sù vËt còng nh- cña

c¸c thuéc tÝnh cña nã”.

BÊt k× sù vËt, hiÖn t-îng nµo còng cã chÊt vµ l-îng. Trong qu¸ tr×nh vËn ®éng

vµ ph¸t triÓn, chÊt vµ l-îng cña sù vËt còng biÕn ®æi. Sù thay ®æi cña l-îng vµ

cña chÊt kh«ng diÔn ra ®éc lËp víi nhau. Tr¸i l¹i, chóng cã quan hÖ chÆt chÏ víi

nhau. Nh-ng kh«ng ph¶i bÊt k× sù thay ®æi nµo cña l-îng còng ngay lËp tøc lµm

thay ®æi c¨n b¶n chÊt cña sù vËt. L-îng cña sù vËt cã thÓ thay ®æi trong mét giíi

h¹n nhÊt ®Þnh mµ kh«ng lµm thay ®æi c¨n b¶n chÊt cña sù vËt ®ã. V-ît qua giíi

h¹n ®ã sÏ lµm cho vËt kh«ng cßn lµ nã, chÊt cò mÊt ®i, chÊt míi ra ®êi.

Khu«n khæ mµ trong ®ã, sù thay ®æi vÒ l-îng ch-a lµm thay ®æi vÒ chÊt cña sù

vËt ®-îc gäi lµ ®é. “§é lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó chØ sù thèng nhÊt gi÷a

l-îng vµ chÊt, nã lµ kho¶ng giíi h¹n, mµ trong ®ã, sù thay ®æi vÒ l-îng ch-a lµm

thay ®æi c¨n b¶n vÒ chÊt cña sù vËt .”

Nh÷ng ®iÓm giíi h¹n mµ t¹i ®ã sù thay ®æi vÒ l-îng sÏ lµm thay ®æi chÊt cña

sù vËt ®-îc gäi lµ ®iÓm nót.

Sù thay ®æi vÒ l-îng khi ®¹t tíi ®iÓm nót sÏ dÉn ®Õn sù ra ®êi chÊt míi. Sù

thèng nhÊt gi÷a l-îng vµ chÊt míi t¹o thµnh mét ®é míi víi ®iÓm nót míi. V×

vËy, cã thÓ h×nh dung sù ph¸t triÓn d-íi d¹ng mét ®-êng nót cña nh÷ng quan hÖ

vÒ ®é.

Sù thay ®æi vÒ chÊt do nh÷ng thay ®æi vÒ l-îng tr-íc ®ã g©y ra gäi lµ b-íc

nh¶y. Nãi c¸ch kh¸c, b-íc nh¶y lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó chØ giai ®o¹n

chuyÓn ho¸ vÒ chÊt cña sù vËt do nh÷ng thay ®æi vÒ chÊt tr-íc ®ã g©y ra.

Sù thay ®æi vÒ chÊt lµ kÕt qu¶ cña sù thay ®æi vÒ l-îng khi ®¹t tíi ®iÓm nót.

Sau khi ra ®êi, chÊt míi cã thÓ t¸c ®éng trë l¹i sù thay ®æi cña l-îng. ChÊt míi

cã thÓ lµm thay ®æi quy m« tån t¹i cña sù vËt, lµm thay ®æi nhÞp ®iÖu cña sù vËn

®éng vµ ph¸t triÓn cña sù vËt ®ã.

Bëi v× chÊt vµ l-îng lµ hai m¹t ®èi lËp vèn cã trong lßng sù vËt hiÖn t-îng.

ChÊt th× t-¬ng ®èi æn ®Þnh cßn l-îng th× th-êng xuyªn biÕn ®æi. Sù thay ®æi cña

l-îng ®Õn mét lóc nµo ®ã th× ®èi lËp víi chÊt cò, bÞ chÊt cò k×m h·m, nã ®ßi hái

ph¶i ph¸ bá ®é cò më ra mét ®é míi ®Ó më ®-êng cho l-îng thay ®æi. Khi chÊt

cò bÞ ph¸ bá, chÊt míi ®-îc thiÕt lËp l¹i t¹o ra sù thèng nhÊt gi÷a chÊt vµ l-îng.

Quy luËt l-îng chÊt ®-îc ph¸t biÓu nh- sau: “BÊt k× sù vËt nµo còng lµ sù

thèng nhÊt gi÷a chÊt vµ l-îng, sù thay ®æi dÇn dÇn vÒ l-îng v-ît qu¸ giíi h¹n

cña ®é sÏ dÉn tíi thay ®æi c¨n b¶n vÒ chÊt cña sù vËt th«ng qua b-íc nh¶y; chÊt

míi ra ®êi sÏ t¸c ®éng trë l¹i sù thay ®æi cña l-îng.

XuÊt ph¸t tõ nh÷ng ®iÒu trªn, trong ho¹t ®éng nhËn thøc vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn

®ßi hái ph¶i quan t©m ®Õn qu¸ tr×nh tÝch luü vÒ l-îng bëi v× kh«ng cã qu¸ tr×nh

nµy th× kh«ng cã sù thay ®æi c¨n b¶n vÒ chÊt. Sù vËt còng kh«ng thÓ mÊt ®i, c¸i

míi tiÕn bé h¬n kh«ng thÓ ra ®êi thay thÕ.

Khi chÊt míi ra ®êi th× ph¶i biÕt x¸c ®Þnh quy m« tèc ®é ph¸t triÓn míi vÒ

l-îng cho phï hîp, kh«ng ®-îc tho¶ m·n dõng l¹i.

Ph¶i chèng l¹i quan ®iÓm t¶ khuynh vµ h÷u khuynh. T¶ khuynh lµ quan ®iÓm

coi th-êng tÝch luü vÒ l-îng. Cßn h÷u khuynh lµ khi l-îng thay ®æi ®· chÝn muåi

cÇn ph¶i cã sù thay ®æi vÒ chÊt l¹i kh«ng d¸m thùc hiÖn b-íc thay ®«Ø vÒ chÊt.

C¶ hai quan ®iÓm ®ã ®Òu lµ quan ®iÓm sai lÇm.

2. Nguyªn t¾c ph-¬ng ph¸p luËn cña mèi quan hÖ nguyªn nh©n- KÕt qu¶.

Nguyªn nh©n lµ c¸i sinh ra kÕt qu¶. Do ®ã, nguyªn nh©n bao giê còng cã tr-íc

kÕt qu¶. Cßn kÕt qu¶ bao giê còng xuÊt hiÖn sau khi nguyªn nh©n ®· xuÊt hiÖn

Song kh«ng ph¶i mäi sù viÖc nèi tiÕp trong thêi gian cña c¸c hiÖn t-îng ®Òu lµ

biÒu hiÖn cña mèi quan hÖ nh©n qu¶.

Trong hiÖn thùc mèi liªn hÖ nh©n- qu¶ biÓu hiÖn rÊt phøc t¹p. Mét kÕt qu¶

th«ng th-êng kh«ng ph¶i do mét nguyªn nh©n vµ mét nguyªn nh©n cã thÓ s¶n

sinh ra nhiÒu kÕt qu¶. Khi c¸c nguyªn nh©n t¸c ®éng cïng chiÒu, cïng h-íng,

cïng mét lóc lªn sù vËt th× chóng sÏ g©y lªn ¶nh h-ëng cïng chiÒu tíi sù h×nh

thµnh kÕt qu¶ vµ ng-îc l¹i.

Trong sîi d©y chuyÒn v« tËn cña sù vËn ®éng vËt chÊt, kh«ng cã hiÖn t-îng

nµo ®-îc coi lµ nguyªn nh©n ®Çu tiªn vµ còng kh«ng cã kÕt qu¶ nµo ®-îc xem lµ

kÕt qu¶ cuèi cïng. Trong mèi quan hÖ nµy, sù vËt nµo ®ã ®-îc coi lµ nguyªn

nh©n th× trong sù viÖc kh¸c, nã l¹i ®-îc coi lµ kÕt qu¶ vµ ng-îc l¹i.

Nguyªn nh©n s¶n sinh ra kÕt qu¶. Nh-ng sau khi xuÊt hiÖn, kÕt qu¶ kh«ng gi÷

vai trß thô ®éng ®èi víi nguyªn nh©n. Tr¸i l¹i, nã t¸c ®éng l¹i nguyªn nh©n theo

hai chiÒu h-íng hoÆc tÝch cùc hoÆc tiªu cùc.

Mèi liªn hÖ nh©n – qu¶ cã tÝnh kh¸ch quan. Kh«ng cã sù vËt hiÖn t-îng nµo

tån t¹i mµ kh«ng cã nguyªn nh©n. Do ®ã, nhiÖm vô cña nhËn thøc khoa häc lµ

ph¶i kh¸m ph¸ ra nguyªn nh©n. Bëi v× cã biÕt nguyªn nh©n, chóng ta míi cã thÓ

®Þnh h-íng cho sù ph¸t triÓn tiÕp sau.

Mét sù vËt hiÖn t-îng cã thÓ do nhiÒu nguyªn nh©n sinh ra. Mçi nguyªn nh©n

cã vÞ trÝ kh¸c nhau trong viÖc h×nh thµnh kÕt qu¶. V× vËy, ta cÇn ph¶i ph©n lo¹i

c¸c nguyªn nh©n ®ång thêi ph¶i n¾m ®-îc nh÷ng nguyªn nh©n ph¸t triÓn cïng

chiÒu ®Ó t¹o ra søc m¹nh tæng hîp vµ h¹n chÕ nh÷ng nguyªn nh©n ng-îc chiÒu.

Nguyªn nh©n sinh ra kÕt qu¶ nh-ng sau khi kÕt qu¶ xuÊt hiÖn th× nã l¹i t¸c

®éng trë l¹i nguyªn nh©n sinh ra nã. V× vËy, ph¶i biÕt khai th¸c tËn dông c¸c kÕt

qu¶ ®· ®¹t ®-îc ®Ó n©ng cao nhËn thøc ®Ó thóc ®Èy sù vËt ph¸t triÓn.

II- VËn dông nguyªn lý triÕt häc ®Ó ph©n tÝch, lµm râ thùc tr¹ng cña nÒn

kinh tÕ ViÖt Nam tr-íc xu thÕ toµn cÇu ho¸.

Trªn thÕ giíi cã rÊt nhiÒu tµi liÖu viÕt vÒ kh¸i niÖm héi nhËp kinh tÕ Quèc tÕ.

Gi¸o s- vÒ kinh tÕ häc quèc tÕ thuéc ®¹i häc Tæng hîp Gi«n Hèp- kin, Oa- sinh-

t¬n D.C, Giªm Ri- ®en ®· ®Þnh nghÜa: “Héi nhËp lµ tù do th-¬ng m¹i, kh«ng ph¶i

chØ ®¬n gi¶n lµ b¶n th©n th-¬ng m¹i”. VÒ mÆt lý luËn, c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ kh«ng

chØ mang c¸c ®Æc tr-ng cña kinh tÕ ®¬n thuÇn, mµ lu«n g¾n víi mét hÖ thèng cña

chÝnh trÞ lµ nÒn t¶ng cña t- t-ëng cña nã. VÒ mÆt thùc tiÔn, râ rµng ë quèc gia

nµo còng vËy , ng-êi ta chØ chÊp nhËn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ mét khi lîi Ých

cña quèc gia ®ã ®-îc b¶o ®¶m- C¸c lîi Ých nµy kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ lîi Ých

kinh tÕ. Nã lu«n ®-îc x¸c ®Þnh gåm c¶ lîi Ých chÝnh trÞ cña mçi quèc gia. Cho

nªn, bÊt cø hiÖp ®Þnh song ph-¬ng gi÷a hai quèc gia nµo còng lu«n cã ®iÒu

kho¶n lo¹i trõ c¸c yÕu tè g©y h¹i ®Õn an ninh quèc gia mçi n-íc. Víi c¸ch tiÕp

cËn trªn, cã thÓ hiÓu héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ, cña n-íc ta hiÖn nay kh«ng chØ lµ

qu¸ tr×nh gia nhËp c¸c tæ chøc kinh tÕ quèc tÕ mµ cßn ®-îc thÓ hiÖn trong b¶n

th©n hÖ thèng chÝnh c¸c th-¬ng m¹i, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ ®· vµ ®ang

®-îc §¶ng, Nhµ n-íc ®Þnh h-íng.

Nh÷ng ph¸t kiÕn vÒ ®Þa lý, nh÷ng cuéc chiÕn tranh x©m chiÕm thuéc ®Þa, sù

ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp, sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt nhê ¸p dông c¸c thµnh tùu khoa

häc vµ c«ng nghÖ, sù më réng thÞ tr-êng quèc tÕ, më réng giao l-u quèc tÕ ®·

ph¸ vì tÝnh biÖt lËp, khÐp kÝn trong ph¹m vi quèc gia, më réng kh«ng gian ho¹t

®éng cña c¸c quèc gia. §©y chÝnh lµ tiÒn ®Ò cho qu¸ tr×nh tÝch luü vÒ l-îng ®Ó

chuÈn bÞ cho sù thay ®æi vÒ chÊt tíi mét giíi h¹n nµo ®ã(®é) th× dÉn ®Õn mét

b-íc nh¶y vÒ kinh tÕ lµ xu thÕ toµn cÇu ho¸ ra ®êi.

Cã nhiÒu nguyªn nh©n t¸c ®éng dÉn tíi sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn xu thÕ toµn

cÇu ho¸ kinh tÕ, trong ®ã cã mét sè nguyªn nh©n chñ yÕu lµ:

-Xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ tr-íc hÕt b¾t nguån tõ sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña

lùc l-îng s¶n xuÊt, tõ tÝnh chÊt x· héi ho¸ cña lùc l-îng s¶n xuÊt trªn ph¹m vi

quèc gia vµ quèc tÕ.

-Xu thÕ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ chÞu sù t¸c ®éng trùc tiÕp rÊt m¹nh mÏ cña cuéc

c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. Sù ph¸t triÓn cña c¸c c«ng nghÖ cao(

c«ng nghÖ sinh häc, c«ng nghÖ viÔn th«ng...) ®· lµm thay ®æi vÒ chÊt lùc l-îng

s¶n xuÊt cña loµi ng-êi, ®· ®-a loµi ng-êi tõ v¨n minh c«ng nghiÖp lªn v¨n minh

tin häc, ®· t¹o thµnh kinh tÕ tri thøc, kÜ thuËt sè, h×nh thµnh m¹ng m¸y tÝnh toµn

cÇu( Internet), ph¸ vì hµng rµo ng¨n c¸ch vÒ kh«ng gian vµ thêi gian gi÷a c¸c

quèc gia trªn thÕ giíi vµ thóc ®Èy c¸c n-íc quan hÖ, hîp t¸c víi nhau.

- Sù ph¸t triÓn vµ bµnh tr-íng cña c¸c c«ng ty t- b¶n ®éc quyÒn xuyªn quèc

gia,lùc l-îng chi phèi toµn cÇu ho¸.

ChÝnh nh÷ng nguyªn nh©n trªn ®· ®Æt c¸c quèc gia, ph¸t triÓn còng nh- ®ang

ph¸t triÓn, ®øng tr-íc th¸ch thøc vÒ tôt hËu. Do ®ã c¸c quèc gia ®Òu ®Æt -u tiªn

cho ph¸t triÓn kinh tÕ. Trong ®ã, yªu cÇu vÒ më réng thÞ tr-êng, t×m kiÕm ®èi t¸c

ngµy nay ®· trë thµnh mét nhiÖm vô chñ yÕu.

Qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ cña ViÖt Nam ®-îc b¾t ®Çu tõ cuèi nh÷ng n¨m 80

khi §¶ng vµ Nhµ n-íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch më cöa vµ ®æi míi nÒn kinh tÕ. §¹i

Héi VII cña §¶ng (1991) ®· th«ng qua ®Þnh h-íng nÒn kinh tÕ ®a ph-¬ng ho¸,

®a d¹ng ho¸ quan hÖ quèc tÕ “NghÞ quyÕt ®¹i héi VIII cña §¶ng (1996) ®· quyÕt

®Þnh : “®Èy nhanh qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi” NghÞ quyÕt héi

nghÞ Trung ¦¬ng lÇn thø 4 kho¸ VIII (12-1997) chØ râ nguyªn t¾c héi nhËp lµ : “

trªn c¬ së ph¸t huy néi lùc, thùc hiÖn nhÊt qu¸n, l©u dµi chÝnh s¸ch thu hót c¸c

nguån lùc tõ bªn ngoµi”, “tiÕn hµnh khÈn tr-¬ng, v÷ng ch¾c viÖc ®µm ph¸n hiÖp

®Þnh Th-¬ng m¹i víi Mü, gia nhËp APEC vµ WTO”, cã “ kÕ ho¹ch cô thÓ ®Ó chñ

®éng thùc hiÖn c¸c cam kÕt trong khu«n khæ AFTA”.

§Ó thùc hiÖn héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ c¸c quy ®Þnh ®èi víi mçi quèc gia, lµ

tù do ho¸ th-¬ng m¹i vµ ®Çu t- mét c¸ch c«ng khai, râ rµng theo 4 nguyªn t¾c c¬

b¶n sau:

- C«ng b»ng

- Tù do ho¸ th-¬ng m¹i

- Lµm ¨n hay th-¬ng l-îng víi nhau ph¶i trªn cã së cã ®i cã l¹i.

- C«ng khai mäi chÝnh s¸ch Th-¬ng M¹i vµ ®Çu t-.

Víi c¸c nguyªn t¾c trªn, n-íc “®i sau” nh- n-íc ta sÏ cã nhiÒu thuËn lîi, nhÊt

lµ trong viÖc häc hái c¸c kinh ngiÖm cña c¸c n-íc “®i tr-íc”, nh-ng còng sÏ

ph¶i chÞu rÊt nhiÒu khã kh¨n th¸ch thøc mµ quan träng hµng ®Çu lµ viÖc b¶o

hé nÒn s¶n xuÊt trong n-íc vµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam nhÊt lµ c¸c doanh

nghiÖp quèc doanh míi “ch©n -ít, ch©n r¸o” b-íc vµo nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng.

Víi tÇm nh×n chiÕn l-îc x¸c ®Þnh râ t×nh h×nh vµ xu thÕ ph¸t triÓn cña thÕ

giíi, trªn c¬ së yªu cÊu bøc xóc cña ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n-íc, §¹i héi ®·

kh¼ng ®Þnh “X©y dùng mét nÒn kinh tÕ më”, “®Èy nhanh qu¸ tr×nh héi nhËp

kinh tÕ vµ ThÕ giíi”, nghÞ quyÕt 4 cña Ban chÊp hµnh TW kho¸ III còng ®·

nªu râ:”tÝch cùc, chñ ®éng th©m nhËp vµ më réng thÞ tr-êng quèc tÕ”, “gia

nhËp APEC vµ WTO, cã kÕ ho¹ch cô thÓ ®Ó chñ ®éng thùc hiÖn c¸c cam kÕt

trong khu«n khæ AFTA”. Râ rµng, héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ quan ®iÓm, lµ

®Þnh h-íng ph¶i ®-îc nhÊt qu¸n tu©n thñ.

Qua nghiªn cøu thùc tiÔn c¸c ho¹t ®éng héi nhËp kinh tÕ cña c¸c n-íc, nhÊt

lµ c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn, cã thÓ thÊy r»ng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lu«n

kh«ng ph¶i chØ toµn ®-îc mµ kh«ng cã thua thiÖt. VÊn ®Ò toµn cÇu ho¸ nh-

mét:”con dao hai l-ìi”. Mét mÆt nã t¹o c¬ héi ph¸t triÓn kinh tÕ- kÜ thuËt, t¹o

kh¶ n¨ng giao l-u v¨n ho¸, trÝ tuÖ, chuyÓn giao c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, ph¸t triÓn

v¨n minh vËt chÊt. MÆt kh¸c, nã lµm trÇm träng thªm bÊt c«ng x· héi, ®µo s©u

hè ng¨n c¸ch giµu nghÌo, lµm xãi mßn b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc, tÊn c«ng vµo

chñ quyÒn quèc gia. VÒ ph-¬ng diÖn nguyªn t¾c, ph¶i x¸c ®Þnh mét chiÕn

l-îc hîp lý, sao cho cã thÓ kiÕm ®-îc lîi mét c¸ch tèi ®a vµ h¹n chÕ ®Õn møc

thÊp nhÊt cã thÓ ®-îc nh÷ng thua thiÖt. Vµ ®iÒu quan träng lµ c¸i ®-îc ph¶i

nhiÒu h¬n c¸i mÊt.

Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ lµ qu¸ tr×nh võa hîp t¸c võa ®Êu tranh, võa tranh thñ

võa c¹nh tranh, võa tËn dông mäi c¬ héi võa ph¶i ®èi phã víi nh÷ng th¸ch thøc

to lín. §èi víi n-íc ta hiÖn nay, th¸ch thøc lín nhÊt lµ n¨ng lùc c¹nh tranh cña

c¸c doanh nghiÖp trong n-íc, nhÊt lµ c¸c doanh nghiÖp quèc doanh cßn yÕu, rÊt

dÔ bÞ thua thiÖt trªn th-¬ng tr-êng; lµ sù thiÕu hôt n¨ng lùc thu thËp vµ ph©n tÝch

th«ng tin ®Ó dù b¸o chiÒu h-íng ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ c¸c ®èi t¸c

c¹nh tranh, tõ ®ã kÐm kh¶ n¨ng më réng vµ ph¸t triÓn thÞ tr-êng cña m×nh. Ngay

c¶ ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña ta hiÖn nay còng

võa häc, võa lµm.

Chóng ta tham gia cuéc ®ua tranh kinh tÕ khi tr×nh ®é kinh tÕ vµ c«ng nghÖ cña

ta cßn thÊp. B¶o vÖ nÒn kinh tÕ còng nh- b¶o vÖ c¸c doanh nghiÖp cña ta, nhÊt lµ

c¸c doanh nghiÖp quèc doanh lµ vÊn ®Ò ph¶i ®-îc ®Æt lªn hµng ®Çu. Mét lé tr×nh

héi nhËp nhanh qu¸ kh¶ n¨ng chÞu ®ùng cña nÒn kinh tÕ víi møc ®é cao qu¸ kh¶

n¨ng cña c¸c doanh nghiÖp sÏ dÉn ®Õn nh÷ng hËu qu¶ khã l-êng ®èi víi nÒn

kinh tÕ, ®«i khi c¶ chÝnh trÞ cña ®Êt n-íc. Song ®iÒu ®ã còng kh«ng cã nghÜa lµ

cµng kÐo dµi lé tr×nh héi nhËp kinh tÕ víi møc ®é cµng thÊp cµng tèt. Bëi v× kÐo

dµi lé tr×nh sÏ lµm cho søc × cµng nÆng, kÐm ®Çu t- c¶i tiÕn qu¶n lý c«ng nghÖ,

dÉn tíi t×nh tr¹ng kÐm hiÖu qu¶, yÕu søc c¹nh tranh vµ nÒn kinh tÕ ngµy cµng tôt

hËu so víi nÒn kinh tÕ thÕ giíi.

Toµn cÇu ho¸ kinh tÕ cã t¸c dông trùc tiÕp ®Õn chÝnh trÞ, cã nh÷ng hÖ qu¶ vÒ

mÆt chÝnh trÞ. Song ë ®©y kh«ng nªn hiÓu luËn ®iÓm kinh tÕ quyÕt ®Þnh chÝnh trÞ

mét c¸ch ®¬n gi¶n vµ m¸y mãc. Th«ng qua con ®-êng hîp t¸c, ®Çu t-, tù do ho¸

th-¬ng m¹i, viÖn trî, cho vay theo h-íng khuyÕn khÝch t- nh©n ho¸, tù do ho¸ t-

s¶n. C¸c thÕ lùc t- b¶n chñ nghÜa ®øng ®Çu lµ MÜ muèn t¹o ra nh÷ng c¬ së kinh

tÕ t- b¶n chñ nghÜa. Tõ ®ã dÉn ®Õn h×nh thµnh nh÷ng lùc l-îng chÝnh trÞ ®èi lËp

ngay trong lßng x· héi ®Ó thùc hiÖn tù diÔn biÕn hßng thay ®æi chÕ ®é x· héi chñ

nghÜa( ®èi víi c¸c n-íc x· héi chñ nghÜa) hoÆc thay ®æi chÝnh phñ theo h-íng

th©n ph-¬ng T©y( ®èi víi c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn) g©y søc Ðp vÒ kinh tÕ vµ

chÝnh trÞ ®èi víi c¸c n-íc. Tuy vËy, chñ nghÜa ®Õ quèc vÊp ph¶i sù ph¶n kh¸ng

m¹nh mÏ cña c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn, c¸c n-íc x· héi chñ nghÜa nh»m chèng

l¹i ©m m-u ¸p ®Æt vÒ chÝnh trÞ. Võa qua, HiÖp ®Þnh th-¬ng m¹i ViÖt- MÜ ®· ®-îc

kÝ kÕt, mét hiÖp ®Þnh rÊt cã lîi ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë ViÖt Nam, nh-ng

tr-íc ®ã MÜ ®Þnh dïng ¸p lùc nµy nh»m th«ng qua “®¹o luËt nh©n quyÒn”, mét

sù can thiÖp th« b¹o vµo nÒn chÝnh trÞ cña n-íc ta.

Còng nh- lÜnh vùc chÝnh trÞ, lÜnh vùc v¨n ho¸ còng chÞu t¸c ®éng bëi qu¸ tr×nh

toµn cÇu ho¸ kinh tÕ. Toµn cÇu ho¸ t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc më réng giao l-u quèc

tÕ, t¨ng thªm mèi liªn hÖ vµ sù hiÓu biÕt lÉn nhau gi÷a c¸c d©n téc, sù xÝch l¹i

gÇn nhau gi÷a c¸c quèc gia. Do ®ã, nã còng t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc më réng giao

l-u vÒ v¨n ho¸, khoa häc gi÷a c¸c quèc gia, d©n téc tiÕp thu cã chän läc nh÷ng

thµnh tùu cña v¨n ho¸ nh©n lo¹i, bæ sung cho nhau t¹o ®iÒu kiÖn hiÖn ®¹i ho¸

v¨n ho¸. Tuy nhiªn, mÆt kh¸c, toµn cÇu ho¸ kinh tÕ trong ®iÒu kiÖn do thÕ lùc t-

b¶n chi phèi l¹i t¹o nguy c¬ lµm sãi mßn b¶n s¾c d©n téc, m©u thuÉn víi viÖc gi÷

g×n b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc. Trªn thÕ giíi, chñ nghi· ®Õ quèc nhÊt lµ ®Õ quèc

Mü dùa trªn søc m¹nh kinh tÕ cña m×nh ®ang muèn toµn cÇu ho¸ v¨n ho¸, thËm

chÝ lµ Mü ho¸. Ng-êi ta tuyªn truyÒn vÒ lèi sèng Mü, v¨n ho¸ Mü, cßn c¸c kªnh

truyÒn th«ng Mü th× phñ kh¾p hµnh tinh, phim ¶nh H«-li-ót cña Mü ®-îc chiÕu

kh¾p c¸c n-íc, thËm chÝ ®å ¨n thøc uèng Mü( Mac Donald, Coca Cola...) lan

trµn kh¾p n¬i. §Õn nçi Ph¸p còng lo bÞ Mü ho¸. Mü muèn ¸p ®Æt gi¸ trÞ, lîi Ých

v¨n ho¸, lèi sèng cña m×nh cho toµn cÇu. ChÝnh v× thÕ, n-íc ta ph¶i hÕt søc chó

träng ®Õn vÊn ®Ò b¶o tån v¨n ho¸ trong xu thÕ toµn cÇu ho¸, tr¸nh bÞ “hoµ tan”

trong khi “hoµ nhËp”.

Kh«ng chØ cã vËy, toµn cÇu ho¸ cßn ¶nh h-ëng ®Õn vÊn ®Ò m«i tr-êng. Tõ n¨m

1973 ®Õn nay, tuy sè liÖu ®iÒu tra ch-a ®Çy ®ñ nh-ng ch¾c ch¾n diÖn tÝch rõng bÞ

gi¶m kh«ng ph¶i lµ con sè Ýt. Ch¼ng h¹n nh- ë L©m §ång, mçi m¨n tÝnh trung

b×nh cã 10.000 ha rõng bÞ tµn ph¸. Trong vßng 20 n¨m trë l¹i ®©y cã 25% diÖn

tÝch rõng bÞ biÕn mÊt. Tõ n¨m 1990 ®Õn 1995, toµn cuèc cã 5 triÖu ha rõng bÞ

huû diÖt (b×nh qu©n mçi n¨m mÊt 1 triÖu ha rõng) . VÊn ®Ò « nhiÔm m«i tr-ßng ,

khãi bôi vµ r¸c th¶i ...

Tuy cßn nhiÒu khã kh¨n vµ tån t¹i nh-ng sau h¬n 2 thËp niªn tham gia vµo

qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸ nÒn kinh tÕ n-íc ta ®· thu ®-îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ.

Hµng n¨m nÒn kinh tÕ ®Òu cã t¨ng tr-ëng: tæng s¶n phÈm x· héi (GDP) t¨ng

12,7% n¨m 1995 vµ kho¶ng 5% n¨m 1996. Kim ng¹ch xuÊt khÈu trong 5 n¨m

(1991-1995) ®¹t 17 tû ®« la vµ 1996 ®¹t trªn 7 tû ®« la. Më réng ®-îc quan hÖ

hîp t¸c víi n-íc ngoµi, thu hót vèn ®Çu t- vµ kÜ thuËt cña nhiÒu n-íc ®Ó ph¸t

triÓn kinh tÕ trong n-íc ®Õn cuèi n¨m 1996 cã trªn 700 c«ng ty lín, nhá ®Çu t-

vµo n-íc ta víi 22 tû ®« la n»m trong 1800 dù ¸n ph¸t triÓn kinh tÕ thuéc nhiÒu

chÝnh. Chóng ta ®· thiÕt lËp quan hÖ bu«n ngo¹i th-¬ng víi 120 n-íc trªn thÕ

th-¬ng m¹i ngµy cµng ®-îc c¶i thiÖn râ rÖt lµm cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn vµ

n¨ng ®éng h¬n.

III-Nh÷ng kiÕn nghÞ vµ gi¶i ph¸p.

§Ó kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i cña kinh tÕ ViÖt Nam nh»m môc tiªu ®-a nÒn kinh

tÕ ph¸t triÓn vµ bÒn v÷ng tr-íc xu thÕ toµn cÇu ho¸ em cã nh÷ng kiÕn nghÞ sau:

mét hÖ thèng ®ång bé c¸c tho¶ thuËn, còng nh- c¸c hiÖp ®Þnh lµm nÒn t¶ng

cho quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ. Cô thÓ lµ: tham gia vµ hç trî viÖc chuÈn bÞ,

®µm ph¸n kÝ kÕt c¸c hiÖp ®Þnh, tho¶ thuËn cÊp chÝnh phñ gi÷a n-íc ta víi

c¸c n-íc, còng nh- thùc hiÖn tèt viÖc theo dâi, ®«n ®èc thùc hiÖn c¸c tho¶

hÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ cña ta cho phï hîp víi luËt ph¸p vµ tËp qu¸n

quèc tÕ, trùc tiÕp tham gia vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn c¸c luËt

ta trong quan hÖ quèc tª. Ph¸p huy vai trß tÝch cùc trong c¸c uû ban hçn

hîp vµ c¸c quy chÕ song ph-¬ng vÒ hîp t¸c kinh tÕ gi÷a ViÖt Nam vµ c¸c

n-íc; kÞp thêi ph¸t hiÖn, kiÕn nghÞ vµ phèi hîp gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò n¶y

sinh trong quan hÖ kinh tÕ gi÷a n-íc ta víi c¸c n-íc vµ c¸c tæ chøc quèc

tÕ; b¶o vÖ chñ quyÒn kinh tÕ vµ lîi Ých kinh tÕ cña ViÖt Nam trªn tr-êng

quèc tÕ.

- TriÓn khai thùc hiÖn c¸c chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ vÒ kinh

tÕ ®èi ngo¹i. NhiÖm vô nµy lµ cña ngµnh ngo¹i giao. Cô thÓ lµ lµm thËt tèt

c«ng t¸c tiÕp thÞ, t×m kiÕm c¸c nguån vèn ®Çu t-, më réng thÞ tr-êng, t×m

kiÕm ®èi t¸c. Víi lîi thÕ, ®Æc ®iÓm cña ngµnh cÇn n¾m v÷ng chÝnh s¸ch,

luËt lÖ cña c¸c n-íc së t¹i, cung cÊp nhanh vµ chÝnh x¸c nh÷ng th«ng tin

hoÆc kh«ng thuËn lîi; t¨ng c-êng giíi thiÖu vÒ tiÒm n¨ng kinh tÕ, chÝnh

s¸ch, luËt lÖ vµ nhu cÇu cña ta cho c¸c ®èi t¸c n-íc ngoµi. Ngµnh ngo¹i

giao thùc hiÖn c«ng viÖc nµy trong sù hîp t¸c vµ phèi phîp chÆt chÏ víi

c¸c bé, ngµnh, c¸c ®Þa ph-¬ng, còng nh- c¸c doanh nghiÖp.

- Nghiªn cøu kinh tÕ c¸c n-íc, kinh tÕ thÕ giíi, khu vùc, c¸c tæ chøc kinh tÕ

quèc tÕ vµ quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ; nghiªn cøu kinh tÕ ViÖt Nam ®Ó gãp

phÇn ho¹ch ®Þnh c¸c chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ trong lÜnh

vùc kinh tÕ ®èi ngo¹i vµ héi nhËp kinh tÕ thÕ giíi vµ khu vùc. Trong bèi

c¶nh hiÖn nay, c«ng t¸c nµy cÇn ®-îc t¨ng c-êng víi chÊt l-îng cao h¬n

®Ó cã nh÷ng ®Ò xuÊt tham m-u cã gia trÞ cao víi ®¶ng vµ chÝnh phñ.

- T×m hiÓu nhu cÇu, kh¶ n¨ng vÒ c¸c mÆt cña c¸c ®èi t-îng, c¸c n-íc vµ c¸c

tæ chøc quèc tÕ , kh¶ n¨ng vµ nhu cÇu cña c¸c bé ngµnh trong n-íc ®Ó ®Ò

xuÊt kiÕn nghÞ víi chÝnh phñ cã chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch lµm ¨n víi tõng

n-íc. HiÖn nay vµ trong thêi gian tíi cÇn tËp trung vµo c¸c lÜnh vùc nh-:

xóc tiÕn th-¬ng m¹i ®Æc biÖt lµ t×m kiÕm thÞ tr-êng míi, më réng thÞ

tr-êng ®Ó t¨ng c-êng xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô vµ xuÊt khÈu lao ®éng

cña ViÖt Nam; thu hót FDI vµ c¸c h×nh thøc ®Çu t- quèc tÕ kh¸c; vËn ®éng

ODA, c¸c h×nh thøc viÖn trî kh¸c vµ hç trî kÜ thuËt cña céng ®ång quèc tÕ,

vµ xö lý nî n-íc ngoµi; thóc ®Èy du lÞch vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ...; tranh

thñ sù ®ãng gãp cña céng ®ång ng-êi ViÖt Nam ë n-íc ngoµi cho sù

Nam trªn thÕ giíi.

- Trùc tiÕp chuÈn bÞ vµ ®µm ph¸n hoÆc tham gia ®µm ph¸n kÝ kÕt c¸c lo¹i

hiÖp ®Þnh, tho¶ thuËn chÝnh phñ (song ph-¬ng, ®a ph-¬ng) gi÷a ta víi c¸c

n-íc lµm nÒn t¶ng ph¸p lý cho quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ ph¸t triÓn; theo

dâi, ®«n ®èc viÖc thùc hiÖn c¸c hiÖp ®Þnh, tho¶ thuËn ®· kÝ kÕt. HiÖn nay

hiÖp ®Þnh song ph-¬ng vµ ®a ph-¬ng nh»m h×nh thµnh mét hÖ thèng ®ång

bé c¸c tho¶ thuËn vµ hiÖp ®Þnh vÒ tÊt c¶ c¸c mÆt biªn giíi l·nh thæ, l·nh

sù, hç trî t- ph¸p, hîp t¸c kinh tÕ- th-¬ng m¹i vµ khoa häc- c«ng nghÖ.

- Hç trî c¸c bé, ngµnh, ®Þa ph-¬ng vµ c¸c doanh nghiÖp trong viÖc mãc nèi,

thÈm tra c¸c ®èi t¸c, t×m kiÕm vµ më réng thÞ tr-êng; gióp ®ì c¸c doanh

nghiÖp lµm ¨n ë n-íc ngoµi. Trong thêi gian tíi cÇn: tÝch cùc t×m kiÕm vµ

më réng thÞ tr-êng quèc tÕ cho xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô, ng-êi lao

®éng vµ ®Çu t- cña ViÖt Nam.

nãi chung vµ v¨n b¶n chuyªn ngµnh, ®Æc biÖt lµ viÖc th«ng tin vÒ kinh

nghiÖm cña c¸c n-íc.

- C«ng t¸c th«ng tin, tuyªn truyÒn kinh tÕ nh»m cung cÊp nh÷ng th«ng tin

cÇn thiÕt, chÝnh x¸c cho nh÷ng ho¹t ®éng kinh tÕ cô thÓ cña c¸c c¬ quan

nhµ n-íc vµ doanh nghiÖp.

- Tham gia qu¶n lý nhµ n-íc trong lÜnh vùc kinh tÕ ®èi ngo¹i.

PhÇn kÕt luËn

néi lùc, ®ång thêi thu hót vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc bªn ngoµi;

kÕt hîp néi lùc víi ngo¹i lùc thµnh søc m¹nh tæng hîp lµ néi dung quan träng

cña ®-êng lèi kinh tÕ do §¹i héi IX cña §¶ng ®Ò ra. Chñ ®éng héi nhËp kinh

kh¸c, cã ®éc tù chñ vÒ kinh tÕ míi cã thÓ chñ ®éng héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ

minh, v÷ng b-íc ®i lªn CNXH

ViÖc ViÖt Nam tham gia toµn cÇu ho¸ kinh tÕ ®· kh¬i dËy tiÒm n¨ng cña

s¶n xuÊt, kh¬i dËy n¨ng lùc s¸ng t¹o, chñ ®éng cña c¸c chñ thÓ lao ®éng trong

s¶n xuÊt kinh doanh thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Do ®ã nÒn kinh tÕ n-íc ta

thùc sù ®-îc ®æi míi, b-íc ®Çu ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu to lín: tõ mét n-íc

®ãi kÐm, c¬ së vËt chÊt nghÌo nµn, kü thuËt l¹c hËu ®Õn nay trë thµnh mét

n-íc kh«ng chØ ®ñ ¨n mµ cßn d- thõa, xuÊt khÈu ra n-íc ngoµi( ®Æc biÖt lµ

lóa, g¹o). Tuy nhiªn, ta kh«ng ®-îc tù b»ng lßng víi nh÷ng g× ®· ®¹t ®-îc bëi

v× ®¹t ®-îc ®· khã, gi÷ ®-îc cßn khã h¬n. V× thÕ ®ßi hái ta ph¶i cè g¾ng nç

lùc kh«ng ngõng ®Ó cñng cè nh÷ng thµnh qu¶ vµ t¹o cho m×nh mét chç ®øng

ch¾c ch¾n trªn tr-êng quèc tÕ.

Tµi liÖu tham kh¶o

- Gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c-Lªnin

- Kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa

T¸c gi¶ PTS . NguyÔn Cóc - NXB Thèng kª- Hµ Néi- 1995

- ASEAN- Nh÷ng vÊn ®Ò vµ xu h-íng

Bµi ASEAN- Mét sè vÊn ®Ò m«i tr-êng vµ ph¸t triÓn

T¸c gi¶ PTS . TrÇn Quèc TrÞ – ViÖn nghiªn cøu §«ng Nam ¸

T¹p chÝ Céng s¶n :

- Ph¹m C«ng Minh – Vô tr-ëng Vô Quan hÖ quèc tÕ, Bé tµi chÝnh