“Săn đầu người” – nghề nhân sự mới nhiều tiềm năng trong nền kinh tế mới

“SĂN ĐẦU NGƯỜI” – NGHỀ NHÂN SỰ MỚI NHIỀU TIỀM NĂNG TRONG

NỀN KINH TẾ MỚI

TS. Ao Thu Hoài, ThS. Phạm Thị Tuyết Nhung

Tóm tắt

Nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng nhất đối với mỗi doanh nghiệp. Để có

được nhân sự phù hợp, cùng với công tác đào tạo và đào tạo lại thì công tác tuyển

dụng nhân lực được xem là hoạt động then chốt của tổ chức trong việc có được một

đội ngũ nhân viên thoả mãn yêu cầu công việc mới. Tuy nhiên, trong nền kinh tế mới

đòi hỏi một nguồn nhân lực chất lượng cao và vượt trội để đáp ứng năng lực cạnh

tranh của tổ chức, nhiều hình thức tuyển dụng mới cần được sáng tạo và đưa vào áp

dụng, một trong những cách thức đó là “săn đầu người”. Bài viết này nhằm giới thiệu

những vấn đề liên quan đến vấn đề này.

Từ khóa: Tuyển dụng, săn đầu người, headhunter, Talent Acquisition.

GIỚI THIỆU CHUNG

Cùng với công tác đào tạo và đào tạo lại thì công tác tuyển dụng nhân lực được

xem là hoạt động then chốt của tổ chức trong việc có được một đội ngũ nhân viên thoả

mãn yêu cầu công việc mới. Hoạt động tuyển dụng nhân lực sẽ quyết định lớn đến chất

lượng và sự phù hợp của nhân viên, nếu công tác này được làm tốt thì tổ chức sẽ có

một cơ cấu tổ chức hợp lý, đủ sức tồn tại và phát triển.

Tuyển dụng nhân lực theo nghĩa hẹp là quá trình thu hút những người xin việc

có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và lực lượng lao động bên trong tổ chức.

Đồng thời, là quá trình đánh giá các ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau dựa vào

các yêu cầu của công việc, để tìm được những người phù hợp với các yêu cầu đặt ra

trong số những người đã thu hút được. Theo nghĩa rộng là quá trình tìm kiếm, thu hút,

lựa chọn và sử dụng người lao động. Như vậy, có thể hiểu quá trình tuyển dụng bắt

đầu từ khi thu hút ứng viên đến khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Cùng với sự phát triển của xã hội, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp

ngày một tăng lên, cụm từ “Head-hunter” – săn đầu người không còn xa lạ với cộng

đồng. Săn đầu người ngày càng chứng tỏ được vai trò của mình trong ngành nhân sự

toàn cầu và các tập đoàn lớn trên thế giới từng ít nhất một lần sử dụng dịch vụ này.

235

Tuy nhiên, chưa nhiều người thực sự hiểu về nghề săn đầu người và các công ty săn

đầu người.

Headhunter (Chuyên gia/Nhân viên săn đầu người) là những người chuyên tìm

ra các ứng viên tài giỏi, các nhân sự cấp cao cho các tập đoàn, doanh nghiệp.

Headhunter thường xuất thân từ các nhóm ngành Kinh tế và Xã hội. Khi tư vấn cho

ứng viên, Headhunter sẽ không thu bất cứ khoản phí nào từ ứng viên và sẽ giúp ứng

viên tìm được vị trí phù hợp, phát huy năng lực và phát triển được sự nghiệp một cách

tốt nhất. Mức độ cạnh tranh trên thị trường ngày càng lớn, nhu cầu nhân lực chất lượng

cao tăng. Đặc biệt, nhân viên ở vị trí càng cao thì càng khó tuyển dụng được một ứng

viên chất lượng. Xuất phát từ nhu cầu này, Headhunter ra đời để thay doanh nghiệp đi

tìm ứng viên đó. Công ty săn đầu người giống một dạng ‘mai mối” nhân tài với doanh

nghiệp.

CÔNG TY “SĂN ĐẦU NGƯỜI”

Hiểu một cách đơn giản, các công ty cung cấp dịch vụ săn đầu người là các công

ty đảm nhận công việc tìm kiếm nhân tài theo yêu cầu của khách hàng. Thực tế, săn

đầu người cũng là một trong những hình thức lựa chọn và tuyển dụng nhân sự nhưng ở

tầm cao và khó hơn so với tuyển dụng truyền thống. Các công ty săn đầu người với đội

ngũ các Headhunter giàu kinh nghiệm qua nhiều năm làm việc và với nhiều mối quan

hệ sâu rộng của mình sẽ bằng mọi cách liên lạc với người đặc biệt nào đó mà người

này có những phẩm chất và kĩ năng thích hợp với yêu cầu cũng như vị trí mục tiêu đã

định trước và sau đó họ cần tạo mối quan hệ và thuyết phục người này tham gia vào

quy trình tuyển dụng đặc biệt của mình.

Như vậy, săn đầu người là nghệ thuật và những chuyên gia săn đầu người cần

hội tụ rất nhiều yếu tố và kĩ năng từ việc lập kế hoạch, kĩ năng giao tiếp, thuyết phục,

kĩ năng đàm phán hay thương lượng cũng như khả năng thấu hiểu tâm lý con người để

đưa ra những lý lẽ thuyết phục nhất cho việc ra quyết định của ứng viên.

Các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng dịch vụ săn đầu người khi cần tuyển dụng

những vị trí công việc cấp cao mà không muốn quảng cáo rộng rãi vị trí cần tuyển

hoặc không thể chủ động tìm được người phù hợp, hoặc khi mà mọi mối quan hệ và hồ

sơ ứng viên tiềm năng thu được từ việc đăng trên các kênh quảng cáo không hiệu quả.

Một trong những lý do nữa là họ không muốn lãng phí quá nhiều thời gian và sức lực

của mình để tập trung vào giá trị kinh doanh cốt lõi.

Hiểu được tất cả những khó khăn cũng như kì vọng của khách hàng, các công ty

săn đầu người ra đời nhằm đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

236

“TALENT ACQUISITION” – CÁCH THỨC MỚI TRONG “SĂN ĐẦU

NGƯỜI”

Talent Acquisition là một cách thức “săn đầu người” mới để tìm được nhân sự

phù hợp, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp thời 4.0. Vậy Talent Acquisition là gì?

Talent Acquisition – Thu hút tài năng là một phương pháp tuyển dụng nhân sự

kiểu mới, được nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng. Sự khác biệt chủ yếu giữa

tuyển dụng (recruitment) và thu hút tài năng (talent acquisition) nằm ở sự khác biệt

giữa ngắn hạn và dài hạn, giữa tính chiến thuật và chiến lược. Nếu như tuyển dụng chỉ

bao gồm các hoạt động liên quan chủ yếu tới ứng viên như: quảng bá tin tuyển dụng,

sàng lọc hồ sơ, phỏng vấn, đánh giá, lựa chọn; thì Talent Acquisition là phạm trù rộng

hơn, ở tầm cao hơn, với nhìn chiến lược hơn: không chỉ là lấp đầy vị trí hiện tại, mà

còn đảm bảo cho sự vận hành của bộ máy nhân sự trong tương lai.

Tuyển dụng truyền thống là một quá trình gói gọn trong các bước. Doanh

nghiệp đăng tin tuyển dụng, nhận hồ sơ từ ứng viên, sau đó là bắt đầu sàng lọc hồ sơ,

phỏng vấn ứng viên và quyết định chọn người phù hợp. Talent Acquisition là một quá

trình mang tính dài hạn hơn với một tầm nhìn chiến lược trước và sau khi tuyển dụng.

Nó không chỉ là việc tìm được một nhân sự phù hợp cho vị trí hiện tại. Mà còn là một

quá trình từ săn tìm ứng viên, sàng lọc, tuyển lựa nhân sự đến tiếp tục theo dõi các ứng

viên không được lựa chọn để có thể tuyển dụng họ vào một vị trí trong tương lai.

Nói cách khác, Talent Acquisition giúp doanh nghiệp tạo ra một nhóm ứng viên

bền vững. Chuẩn bị được nguồn nhân lực cho một giai đoạn hoạt động lâu dài. Thay vì

gói gọn trong một đợt tuyển dụng ngắn hạn kiểu “lấp chỗ trống”Nói cách khác, Talent

Acquisition giúp doanh nghiệp tạo ra một nhóm ứng viên bền vững. Chuẩn bị được

nguồn nhân lực cho một giai đoạn hoạt động lâu dài. Thay vì gói gọn trong một đợt

tuyển dụng ngắn hạn kiểu “lấp chỗ trống”.

237

Hình 1: Mô hình Talent Acquisition

Ví dụ sau để phân biệt rõ ràng hơn giữa tuyển dụng truyền thống và Talent

Acquisition. Giả sử một người có năng khiếu về viết kịch bản marketing. Nhưng cô ta

còn thiếu kinh nghiệm thực tiễn vì vừa tốt nghiệp ra trường. Cô không phù hợp với yêu

cầu hiện tại của doanh nghiệp.

Với tuyển dụng truyền thống, cô sẽ bị loại và không bao giờ được nhắc tới nữa.

Nhưng với Talent Acquisition, bộ phận nhân sự sẽ tiếp tục theo dõi và tiếp cận ứng

viên này. Từ đó tuyển dụng cho một vị trí trong tương lai. Bởi vì sau một vài năm đi

làm cô ấy có thể trở thành một nhân viên giỏi.

Hình 2: Mô hình tuyển dụng theo cách truyền thống

Theo cách tuyển dụng truyền thống, để có được nguồn ứng viên, doanh nghiệp

sẽ phải đăng tin tuyển dụng trên các kênh như facebook, website dịch vụ việc làm. Khi

chọn được một ứng viên, tức là các ứng viên còn lại bị loại. Chi phí tuyển dụng là các

238

chi phí quảng cáo trên mạng xã hội và website khá nhiều. Chúng ta có thể thấy tuyển

dụng theo cách truyền thống tiêu tốn một số tiền không nhỏ. Mà cũng chỉ giải quyết

được vấn đề nhân lực trong thời điểm đó.

Trái lại, với Talent Acquisition, doanh nghiệp có thể tuyển lựa được nhân sự

trong cả ngắn hạn và dài hạn. Nhờ quá trình theo dõi và chăm sóc ứng viên. Nó giúp

doanh nghiệp khẳng định được thương hiệu trong lòng ứng viên và tiết kiệm chi phí

tuyển dụng.

NGHỀ SĂN ĐẦU NGƯỜI

Các nhiệm vụ cơ bản của nghề săn đầu người

Để mô hình Talent Acquisition hoạt động hiệu quả, theo các chuyên gia về nhân

sự, những người thuộc bộ phận tuyển dụng (Talent Acquisition Manager) cần đáp ứng

được năm hoạt động sau đây:

Lập kế hoạch và chiến lược

Người làm Talent Acquisition cần thiết lập một chiến lược để tìm kiếm ứng

viên, quản lý dữ liệu ứng viên, xây dựng một phễu ứng viên tiềm năng.

.

Hình 3: Các kênh hỗ trợ tuyển dụng

Điều này trái ngược hẳn với tuyển dụng truyền thống. Khi nhà tuyển dụng sau

khi phỏng vấn ứng viên thì ứng viên chờ đợi thông báo kết quả tuyển dụng, có ứng

viên chờ, có ứng viên nhận việc công ty khác trong thời gian này, và doanh nghiệp lại

phải thực hiện tuyển dụng lại người mới.

Những người làm Talent Acquisition phải có kỹ năng về makerting bởi việc tìm

nhân sự về cho công ty giờ đây không còn là ngồi một chỗ chấm điểm hồ sơ mà người

làm nhân sự phải chủ động tìm kiếm, Khi tìm được phải lôi kéo, thuyết phục ứng viên

239

về làm việc, nhất là những nghề liên quan đến công nghệ và quản trị cấp cao. Đây là

những công việc mà doanh nghiệp rất cần người mà người giỏi thực sự thì lại quá ít.

Họ phải vào các nhóm cộng đồng, mạng xã hội, đi dự các hội thảo, tìm kiếm

trong mạng xã hội chuyên gia Linkedin. Ngoài ra còn cần các phương tiện khác để

phát hiện và lôi kéo ứng viên về với mình. Những phương thức tuyển dụng như đăng

thông tin trên website việc làm như Vietnamworks, sẽ không có hiệu quả nhiều đối với

trường hợp này.

Hiểu biết về lực lượng lao động

Talent Acquisition đòi hỏi người săn đầu người hiểu biết về các công việc khác

nhau trong một công ty cũng như vị trí phù hợp cho công việc ấy. Đối với doanh

nghiệp lớn, người làm Talent Acquisition cần hiểu về hàng trăm vị trí khác nhau. Bộ

phận nhân sự cần biết rõ các kỹ năng, kinh nghiệm và năng lực của mỗi vị trí, từ đó

tìm kiếm nguồn nhân lực hay người tài năng thành công cho doanh nghiệp.

Xây dựng thương hiệu

Thương hiệu không chỉ là công cụ để thu hút người tiêu dùng, nó còn là thứ để

thu hút những người tài năng “đầu quân” cho công ty. Thương hiệu hấp dẫn là yếu tố

chính trong công cuộc “săn đầu người”. Một thương hiệu vững chắc sẽ thu hút được

những ứng viên hàng đầu.

Để có được điều này, người chiêu mộ tài năng cần phải giới thiệu được những

hình ảnh tích cực về doanh nghiệp. Về môi trường văn hóa trong công ty. Họ cần phải

có sự tương tác, liên kết với ứng viên qua website tuyển dụng, các trang mạng xã hội

như Facebook, Linkedin…v.v. Ngoài ra, họ còn là người tạo các mối quan hệ với các

trường đại học, các trang tin tuyển dụng và chịu trách nhiệm xây dựng thương hiệu

tuyển dụng và phải xây dựng được mối quan hệ lâu dài với các ứng viên.

Chăm sóc ứng viên

Khi đã thiết lập liên hệ với các ứng viên tiềm năng. Người làm Talent

Acquisition phải duy trì và xây dựng các mối quan hệ đó. Họ cũng là người xây dựng

một hệ thống nhằm tìm kiếm, đào tạo và giáo dục người có năng lực trở thành người

phù hợp cho một vị trí hay một nhu cầu tuyển dụng hiện tại hoặc trong tương lai. Điều

này sẽ giúp doanh nghiệp không những tuyển dụng được ứng viên ngay tức thời mà

còn cho lâu dài. Không những phải duy trì mối quan hệ với những ứng viên không

được lựa chọn và duy trì mối quan hệ với các nhân viên đã nghỉ việc.

240

Đo lường và dự đoán thông qua phân tích dữ liệu

Không có chiến lược tuyển dụng nhân sự nào mà không cần đến số liệu để theo

dõi và phân tích ứng viên. Bằng cách thu thập và phân tích các dữ liệu thích hợp.

Người làm Talent Acquisition có thể cải thiện quá trình tuyển dụng của mình. Đưa ra

quyết định tuyển dụng tốt hơn. Điều này khác hẳn so với tuyển dụng truyền thống khi

nhà tuyển dụng không cần lưu trữ dữ liệu cho việc tuyển dụng lâu dài.

Các yêu cầu chính của nghề săn đầu người

Dưới đây là ví dụ về một bản mô tả yêu cầu về năng lực của người làm nghề

“Săn đầu người”

Nhiệm vụ:

–

Xây dựng phễu thu hút nhân tài từ đầu vào cho tới đầu ra (nhìn rõ từng bậc mà

một nhân sự từ chưa biết gì cần trải qua và thiết kế phễu tương ứng), đảm bảo chất

lượng của đầu ra cho các vị trí cần tuyển trong hiện tại và tương lai.

–

Tạo mối quan hệ với các trường đại học, các trang tuyển dụng nguồn lớn, có

uy tín. Liên tục cập nhật thông tin từ các nguồn này.

Dự trù kinh phí tuyển dụng cho toàn phễu. Đề xuất kinh phí hằng năm cho ban

quản trị và đảm bảo đầu ra các vị trí cần thiết cho doanh nghiệp.

–

Dự đoán nhu cầu tuyển dụng và so sánh với thực tế.

Tuyển dụng, đánh giá và huấn luyện đội ngũ tuyển dụng trong doanh nghiệp.

Chịu trách nhiệm tổ chức các sự kiện thu hút tuyển dụng cho doanh nghiệp.

Đo lường và đánh giá các chỉ số về tuyển dụng từ phễu và các công việc khác

liên quan.

KPI công việc

–

Tổng số CV / đợt tuyển dụng

Tỷ lệ ứng viên vượt qua vòng CV

Tỷ lệ ứng viên vượt qua vòng phỏng vấn lần 1

Tỷ lệ ứng viên vượt qua vòng phỏng vấn lần 2

Tỷ lệ ứng viên thử việc

Tỷ lệ ứng viên thành nhân viên chính thức

Chỉ số hiệu quả quảng cáo tuyển dụng

Thời gian để tuyển nhân viên

Yêu cầu về bằng cấp và kỹ năng cho công việc

Tốt nghiệp các ngành liên quan đến Con người, Nhân lực, Nhân sự, hoặc các

ngành liên quan.

–

241

–

Có kinh nghiệm ít nhất 2 năm ở vị trí Talent Acquisition Manager hoặc TA

Consultant hoặc các vị trí tương tự.

–

Có kinh nghiệm tạo các chương trình đào tạo theo cấp bậc.

Sử dụng thành thạo các công cụ hỗ trợ để lưu trữ và hệ thống dữ liệu.

Sử dụng tốt mạng xã hội và các kênh online khác để tiếp cận các Lead ứng

viên cho đầu phễu.

–

Có kinh nghiệm tổ chức các sự kiện Offline nhằm thu hút sự chú ý của ứng

viên cho doanh nghiệp.

–

Khả năng dẫn dắt, lãnh đạo đội nhóm và làm việc Teamwork tốt.

Xây dựng mối quan hệ lâu dài với các bên đối tác như các trường đại học, các

trang tin lớn.

Năng lực liên quan

–

₊

–

₊

–

₊

Kiến thức

Hiểu về chuyên môn nghiệp vụ

Hiểu biết về lĩnh vực kinh doanh

Trình độ ngôn ngữ

Trình độ ngoại ngữ (Tiếng Anh)

Kỹ năng

Kỹ năng giao tiếp

Kỹ năng đàm phán, thuyết phục

Kỹ năng phân tích, xử lý tình huống và ra quyết định

Kỹ năng xây dựng mối quan hệ

Kỹ năng tư duy chiến lược

Tư duy tập trung vào kết quả

Kỹ năng tổ chức và quản lý thời gian

Năng lực giải trình

Kỹ năng tạo ảnh hưởng

Kỹ năng quản trị rủi ro

Tư duy trực giác

Thái độ

Sáng tạo và đổi mới

242

₊

Nhạy bén

KẾT LUẬN

Theo thống kê của Linkedin, 75% ứng viên hiện nay không có nhu cầu chủ động

tìm việc. Với tuyển dụng thời 4.0 hay nói cách khác là Talent Acquisition, Các doanh

nghiệp có sự cạnh tranh gay gắt về thời gian. Kỷ nguyên internet không phải là thời kỳ

của “cá lớn nuốt cá bé mà là cá nhanh nuốt cá chậm”. Với các ứng viên tiềm năng và

tài năng, doanh nghiệp cần phải nhanh chóng thu hút và lôi kéo về làm việc cho mình.

Tuyển dụng trong thời đại 4.0 đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động hơn trong

việc tìm kiếm nhân sự. Khi đã tìm được ứng viên tiềm năng, người làm nhân sự cần có

kỹ năng sales và marketing để lôi kéo ứng viên về với mình. Họ cũng cần duy trì cơ sở

dữ liệu về những ứng viên không được tuyển chọn cũng như cựu nhân viên để có thể

bổ sung vào vị trí khi cần. Nhờ áp dụng công nghệ, công việc tuyển dụng và quản lý

nhân sự sẽ trở nên khoa học hơn.

Trong bối cảnh bức tranh tuyển dụng đang có sự chuyển mình lớn khi mà ứng

viên giành phần chủ động nhiều hơn, Talent Acquisition thể hiện tính hiệu quả và tầm

quan trọng rõ rệt. Bằng cách tận dụng hiệu quả nguồn ứng viên, hoạt động Talent

Acquisition có thể giúp giảm chi phí và thời gian tuyển dụng; và trong nhiều trường

hợp, bảo đảm chất lượng ứng viên ổn định. Mỗi doanh nghiệp có thể tự xây dựng bộ

phận Talent Acquisition của mình để hạn chế độ phụ thuộc tới dịch vụ thứ ba. Với

Talent Acquisition, doanh nghiệp có thể thực sự tạo dựng lợi thế cạnh tranh cho

mình./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Đăng Khoa (2018). “Talent Acquisition” – Cách thức “săn đầu người” kiểu mới, Báo

Viettimes.

Huỳnh Thị Thu Sương (2017). Sách chuyên khảo Quản trị nguồn nhân lực nguyên tắc

và vận dụng trong thực tiễn, NXB Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh.

243