Quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong bộ luật hình sự năm 2015
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI...
PHẠM TỘI TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015
ĐẶNG VĂN THỰC*
Do các yếu tố về tâm, sinh lý nên việc quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi
phạm tội không giống như đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên. Việc áp dụng hình phạt đối
với người dưới 18 tuổi phạm tội chủ yếu nhằm mục đích giáo dục và cải tạo họ trở thành
công dân có ích cho xã hội. Bài viết đi sâu phân tích các quy định của Bộ luật hình sự
(BLHS) năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về quyết định hình phạt đối với người dưới
18 tuổi phạm tội, từ đó đưa ra các kiến nghị sửa đổi một số quy định chưa phù hợp của Bộ
luật, đảm bảo tốt hơn nữa quyền và lợi ích của người dưới 18 tuổi phạm tội.
Từ khóa: Bộ luật hình sự năm 2015, hình phạt, người dưới 18 tuổi phạm tội.
Ngày nhận bài: 28/11/2020; Biên tập xong: 15/12/2020; Duyệt đăng: 28/01/2021
Due to mental and physiological factors, the decision on sentences for offenders under
18 years old is different from whom above 18 years old. Applied punishments to that
subject aim to educate them to become useful citizens. The article analyzes regulations of
the 2015 Penal Code (amended and supplemented in 2017) on the decision on sentences
for offenders under 18 years old, thereby making the recommendations to amend some
inappropriate regulations of this Code, further ensuring their rights and interests.
Keywords: The 2015 Penal Code, punishments, offenders under 18 years old.
ới quan điểm nhất quán trong tự lập, khả năng tự kiềm chế chưa cao
việc bảo vệ trẻ em, Việt Nam nên họ dễ bị kích động, dễ bị lôi kéo vào
là nước đầu tiên của châu Á những hoạt động phiêu lưu, mạo hiểm.
V
và là nước thứ hai trên thế giới tham gia Do đó, người dưới 18 tuổi phạm tội thì
Công ước về quyền trẻ em và thúc đẩy một phần trách nhiệm thuộc về gia đình
việc hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ và xã hội. Khi quyết định hình phạt đối
quyền trẻ em, trong đó đặc biệt quan tâm với người dưới 18 tuổi, cần phải cân nhắc
đến đối tượng trẻ em vi phạm pháp luật, đến các đặc điểm về tâm sinh lý, các yếu
nhất là trường hợp người dưới 18 tuổi tố gia đình và xã hội để đưa ra những
phạm tội. Một trong những sửa đổi căn phán quyết xác đáng nhằm bảo đảm
bản trong BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ quyền con người của người dưới 18 tuổi
sung năm 2017 – gọi chung là BLHS năm phạm tội1. BLHS năm 2015 đã có những
2015) so với BLHS năm 1999 là việc loại bỏ
các quy định mang tính chất định lượng,
cụ thể hóa thành các quy định mang tính
chất định tính. Theo đó, chương X trong
BLHS năm 1999 được sửa đổi thành trách
nhiệm hình sự của người dưới 18 tuổi
phạm tội. Người dưới 18 tuổi là người
chưa phát triển đầy đủ về thể chất cũng
như về tâm, sinh lý, họ bị hạn chế về trình
độ nhận thức cũng như về kinh nghiệm
sống, thiếu những điều kiện về bản lĩnh
* Thạc sĩ, Phó trưởng khoa Pháp luật hình sự và
Kiểm sát Hình sự, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
1ꢀ Bài viết chỉ tập trung phân tích các nội dung về
quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi
phạm tội. Các nội dung quyết định hình phạt đối
với người phạm tội nói chung đã được đề cập cụ thể
ở các chuyên đề khác. Khi quyết định hình phạt đối
với người dưới 18 tuổi phạm tội ngoài các quy định
riêng thì người áp dụng pháp luật vẫn phải tuân
theo các quy định về quyết định hình phạt tại Điều
50 BLHS: “1. Khi quyết định hình phạt, Tòa án căn
17 Khoa học Kiểm sát
Số 01 - 2021
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI...
quy định riêng về việc quyết định hình hình phạt thuộc thẩm quyền của Tòa án,
phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội người áp dụng pháp luật cần nắm vững
để đảm bảo đúng mục đích áp dụng hình nội dung nguyên tắc:
phạt đối với người dưới 18 tuổi là nhằm
− Khi xét xử, Tòa án chỉ áp dụng hình
phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
nếu xét thấy việc miễn trách nhiệm hình
sự và áp dụng một trong các biện pháp
quy định tại Mục 2 hoặc việc áp dụng biện
pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng quy
định tại Mục 3 Chương này, bảo đảm hiệu
quả giáo dục, phòng ngừa.
cải tạo, giáo dục họ.
1. Quy định của Bộ luật hình sự về
quyết định hình phạt đối với người dưới
18 tuổi phạm tội
Đối với người dưới 18 tuổi phạm tội,
ngoài các nội dung về quyết định hình
phạt được quy định áp dụng chung đối
với người phạm tội được quy định tại
Chương VIII về Quyết định hình phạt
trong BLHS, người áp dụng pháp luật cần
xác định thêm các quy định tại Chương
XII: Những quy định đối với người dưới
18 tuổi phạm tội để có thể quyết định hình
phạt một cách phù hợp nhất đối với người
dưới 18 tuổi phạm tội.
Thứ nhất, nắm rõ nguyên tắc xử lý đối
với người dưới 18 tuổi quy định tại Điều
91 BLHS năm 2015. Về cơ bản, nguyên tắc
xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội là nhằm
đảm bảo lợi ích tốt nhất của người dưới
18 tuổi và chủ yếu nhằm mục đích giáo
dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát
triển lành mạnh, trở thành công dân có
ích cho xã hội. Nguyên tắc xử lý đối với
người dưới 18 tuổi đòi hỏi người áp dụng
phải luôn luôn quan tâm đến việc áp
dụng hình thức phù hợp nhất để đạt được
mục đích giáo dục và cải tạo đối với người
dưới 18 tuổi. Các nguyên tắc khác tại Điều
91 BLHS năm 2015 về cơ bản là các nội
dung cụ thể hóa mục đích quy định tại
nguyên tắc thứ nhất. Trong quá trình xử
lý đối với người dưới 18 tuổi, người áp
dụng pháp luật luôn phải lưu ý việc có thể
áp dụng hình thức xử lý nhẹ nhất có thể
cho họ. Đặc biệt, đối với việc quyết định
− Không xử phạt tù chung thân hoặc tử
hình đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.
− Tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có
thời hạn đối với người dưới 18 tuổi phạm
tội khi xét thấy các hình phạt và biện pháp
giáo dục khác không có tác dụng răn đe,
phòng ngừa. Khi xử phạt tù có thời hạn,
Tòa án cho người dưới 18 tuổi phạm tội
được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp
dụng đối với người đủ 18 tuổi trở lên phạm
tội tương ứng và với thời hạn thích hợp
ngắn nhất. Không áp dụng hình phạt bổ
sung đối với người dưới 18 tuổi phạm tội.
− Án đã tuyên đối với người chưa đủ
16 tuổi phạm tội thì không tính để xác
định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm.
Thứ hai, các quy định của BLHS về việc
áp dụng các hình phạt đối với người dưới
18 tuổi phạm tội. Người dưới 18 tuổi bị
áp dụng 4 hình phạt: Cảnh cáo, phạt tiền,
cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn.
Về cơ bản, các hình phạt được áp dụng
có lợi đối với người dưới 18 tuổi so với
người trên 18 tuổi: 1) Mở rộng phạm vi áp
dụng các loại hình phạt không giam giữ
đối với người dưới 18 tuổi: Cải tạo không
giam giữ được áp dụng đối với người
phạm tội rất nghiêm trọng. 2) Thời hạn áp
dụng hình phạt ngắn hơn so với trường
hợp người trên 18 tuổi phạm tội: Mức tiền
phạt đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới
18 tuổi phạm tội không quá một phần hai
mức tiền phạt mà điều luật quy định. Đối
với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi
khi phạm tội, nếu điều luật được áp dụng
quy định hình phạt tù chung thân hoặc tử
cứ vào quy định của Bộ luật này, cân nhắc tính chất
và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm
tội, nhân thân người phạm tội, các tình tiết giảm nhẹ
và tăng nặng trách nhiệm hình sự. 2. Khi quyết định
áp dụng hình phạt tiền, ngoài căn cứ quy định tại
khoản 1 Điều này, Tòa án căn cứ vào tình hình tài
sản, khả năng thi hành của người phạm tội.
18 Khoa học Kiểm sát
Số 01 - 2021
ĐẶNG VĂN THỰC
hình thì mức hình phạt cao nhất được áp
dụng không quá 18 năm tù; nếu là tù có
thời hạn thì mức hình phạt cao nhất được
áp dụng không quá ba phần tư mức phạt
tù mà điều luật quy định. Đối với người
từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm
tội, nếu điều luật được áp dụng quy định
hình phạt tù chung thân hoặc tử hình thì
mức hình phạt cao nhất được áp dụng
không quá 12 năm tù; nếu là tù có thời
hạn thì mức hình phạt cao nhất được áp
dụng không quá một phần hai mức phạt
tù mà điều luật quy định. Đối với hình
phạt cải tạo không giam giữ thì thời hạn
cải tạo không giam giữ đối với người dưới
18 tuổi phạm tội không quá một phần hai
thời hạn mà điều luật quy định... 3) Hạn
chế các quy định về nghĩa vụ bổ sung đối
với người dưới 18 tuổi khi áp dụng các
loại hình phạt: Khi áp dụng hình phạt cải
tạo không giam giữ đối với người dưới
18 tuổi phạm tội, thì không khấu trừ thu
nhập của người đó.
− Quyết định hình phạt trong trường
hợp phạm nhiều tội: Khi xét xử cùng một
lần người dưới 18 tuổi phạm nhiều tội thì
Tòa án quyết định hình phạt đối với từng
tội và tổng hợp hình phạt theo nguyên tắc
chung quy định tại Điều 55 BLHS năm
2015 không trái quy định tại Điều 103 Bộ
luật này3.
đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chỉ phải chịu TNHS về
hành vi trong giai đoạn chuẩn bị phạm tội đối với
hai tội là tội giết người (Điều 123) và tội cướp tài
sản (Điều 168).
+ Mức hình phạt cao nhất đối với người từ đủ 16
tuổi đến dưới 18 tuổi về hành vi chuẩn bị phạm tội
là không quá ½ mức hình phạt cao nhất của khung
hình phạt được quy định cho chuẩn bị phạm tội.
+ Mức hình phạt cao nhất áp dụng đối với người
từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phạm tội chưa đạt
không quá một phần ba mức hình phạt quy định
tại Điều 100 và Điều 101 Bộ luật này.
+ Mức hình phạt cao nhất áp dụng đối với người
từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi phạm tội chưa đạt
không quá một phần hai mức phạt quy định tại
các điều 99, 100 và 101.
Thứ ba, nắm rõ các quy định về quyết
định hình phạt trong các trường hợp đặc
biệt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội:
.
3ꢀ Nếu hình phạt chung là cải tạo không giam giữ thì
mức hình phạt cao nhất được áp dụng không quá
03 năm. Nếu hình phạt chung là tù có thời hạn thì
mức hình phạt cao nhất được áp dụng không được
vượt quá 18 năm đối với người từ đủ 16 tuổi đến
dưới 18 tuổi khi phạm tội và 12 năm đối với người
từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi khi phạm tội.
+ Đối với người dưới 18 tuổi phạm nhiều tội, có
tội được thực hiện trước khi đủ 16 tuổi, có tội
được thực hiện sau khi đủ 16 tuổi, thì việc tổng
hợp hình phạt áp dụng như sau:
a) Nếu mức hình phạt đã tuyên đối với tội được
thực hiện trước khi người đó đủ 16 tuổi nặng hơn
hoặc bằng mức hình phạt đã tuyên đối với tội được
thực hiện sau khi đủ 16 tuổi thì hình phạt chung
không vượt quá mức hình phạt cao nhất đối với
người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi theo quy định
tại khoản 1 Điều 103 BLHS;
− Quyết định hình phạt trong trường
hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt.
Theo quy định tại Điều 102 BLHS năm
2015, Tòa án quyết định hình phạt đối
với người dưới 18 tuổi trong trường hợp
chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt
theo nguyên tắc chung quy định tại khoản
1 Điều 57 BLHS năm 2015. Theo đó, đối
với hành vi chuẩn bị phạm tội và hành vi
phạm tội chưa đạt, hình phạt được quyết
định theo các điều của Bộ luật này về các
tội phạm tương ứng tùy theo tính chất,
mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành
vi, mức độ thực hiện ý định phạm tội và
những tình tiết khác khiến cho tội phạm
không thực hiện được đến cùng2.
b) Nếu mức hình phạt đã tuyên đối với tội được
thực hiện sau khi người đó đủ 16 tuổi nặng hơn
2ꢀ. Mức hình phạt cao nhất đối với người từ đủ 14 mức hình phạt đã tuyên đối với tội được thực hiện
tuổi đến dưới 16 tuổi về hành vi chuẩn bị phạm trước khi đủ 16 tuổi thì hình phạt chung không
tội là không quá 1/3 mức hình phạt cao nhất của vượt quá mức hình phạt cao nhất đối với người
khung hình phạt được quy định cho chuẩn bị từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi theo quy định tại
phạm tội. Theo khoản 3 Điều 14 BLHS, người từ khoản 1 Điều 103 BLHS;
Số 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 19
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI...
− Tổng hợp hình phạt của nhiều bản
“Điều...: Căn cứ quyết định hình phạt đối
án: Việc tổng hợp hình phạt trong trường với người dưới 18 tuổi phạm tội
hợp một người đang phải chấp hành một
bản án mà lại bị xét xử về tội đã phạm
trước hoặc sau khi có bản án này, được
thực hiện theo quy định tại Điều 55, 56
của Bộ luật này. Trường hợp mà người
phạm tội là người dưới 18 tuổi, BLHS quy
định: Hình phạt chung không được vượt
quá mức hình phạt cao nhất quy định tại
Điều 103 BLHS năm 2015.
2. Một số kiến nghị hoàn thiện quy
định của Bộ luật hình sự năm 2015 về
quyết định hình phạt đối với người dưới
18 tuổi phạm tội
Thứ nhất, theo quy định tại Chương
XII: Những quy định đối với người dưới
18 tuổi phạm tội không có điều luật quy
định riêng về căn cứ quyết định hình phạt
đối với người dưới 18 tuổi. Để tạo điều
kiện thuận lợi cho Tòa án trong việc quyết
định hình phạt, tác giả cho rằng cần bổ
sung thêm một điều luật quy định cụ thể
về căn cứ quyết định hình phạt đối với
người dưới 18 tuổi phạm tội. Các căn cứ
quyết định hình phạt đối với người dưới
18 tuổi phải dựa trên quy định tại Điều
50 Bộ luật này và các nội dung về nguyên
tắc xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm
tội. Do đó, tác giả kiến nghị bổ sung Điều
luật về căn cứ quyết định hình phạt đối
với người dưới 18 tuổi như sau:
Khi quyết định hình phạt đối với người
dưới 18 tuổi, ngoài các nội dung quy định tại
Điều 50, Tòa án cần căn cứ vào các nguyên tắc
xử lý đối với người dưới 18 tuổi phạm tội quy
định tại Điều 91 của Bộ luật này”.
Thứ hai, theo quy định tại Điều 98 BLHS
năm 2015, người dưới 18 tuổi phạm tội chỉ
bị áp dụng một trong bốn hình phạt: Cảnh
cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và tù
có thời hạn. Việc quy định như vậy đã gây
ra khó khăn đối với việc quyết định hình
phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
là người nước ngoài. Người dưới 18 tuổi
phạm tội là người nước ngoài cũng chỉ có
thể áp dụng một trong bốn hình phạt trên
mà không được áp dụng hình phạt trục
xuất. Người dưới 18 tuổi phạm tội là người
nước ngoài phải chấp hành hình phạt tại
Việt Nam trong thực tế sẽ gây ra những
trở ngại đối với các cơ quan có thẩm quyền
như rào cản ngôn ngữ, chế độ cải tạo, giam
giữ; điều kiện giam giữ, sinh hoạt và một
số vấn đề khác. Những trở ngại đó có thể
làm giảm hoặc mất đi mục đích của các
hình phạt, đồng thời làm cho các cơ quan
có thẩm quyền gặp khó khăn trong công
tác của mình. Vì vậy, tác giả cho rằng cần
bổ sung hình phạt trục xuất vào quy định
tại Điều 98 BLHS năm 2015 để Tòa án có
căn cứ pháp lý áp dụng hình phạt trục
xuất đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
+ Đối với người phạm nhiều tội, có tội được thực là người nước ngoài, tránh được những
hiện trước khi đủ 18 tuổi, có tội được thực hiện
sau khi đủ 18 tuổi, thì việc tổng hợp hình phạt áp
dụng như sau:
khó khăn trong thực tế. Tuy nhiên, cũng
cần lưu ý rằng, khi áp dụng hình phạt trục
xuất, Tòa án phải cân nhắc tới yếu tố gia
đình của người dưới 18 tuổi phạm tội là
người nước ngoài để quyết định hình phạt
cần áp dụng. Nếu gia đình, cha mẹ, hoặc
người giám hộ của họ đang sinh sống, làm
việc tại Việt Nam thì Tòa án phải cân nhắc
không trục xuất đối với họ.
Thứ ba, Điều 101 BLHS năm 2015 quy
định về tù có thời hạn áp dụng đối với
người dưới 18 tuổi phạm tội còn có một
số điểm chưa hợp lý:
a) Nếu mức hình phạt Tòa án tuyên đối với tội
được thực hiện khi người đó chưa đủ 18 tuổi nặng
hơn hoặc bằng mức hình phạt áp dụng đối với
tội được thực hiện khi người đó đã đủ 18 tuổi, thì
hình phạt chung không được vượt quá mức hình
phạt cao nhất quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Nếu mức hình phạt Tòa án tuyên đối với tội được
thực hiện khi người đó đã đủ 18 tuổi nặng hơn mức
hình phạt áp dụng đối với tội thực hiện khi người
đó chưa đủ 18 tuổi thì hình phạt chung áp dụng
như đối với người đủ 18 tuổi trở lên phạm tội.
20 Khoa học Kiểm sát
Số 01 - 2021
ĐẶNG VĂN THỰC
- Điều 101 sử dụng thuật ngữ “nếu hợp lý khi cân nhắc độ tuổi của người
điều luật...”, “không quá ba phần tư mức phạm tội.
phạt tù mà điều luật quy định”. Giả sử
một người 15 tuổi thực hiện hành vi giết
người được quy định tại khoản 2 Điều 123
BLHS năm 2015 (mức hình phạt từ 07 đến
15 năm tù) nhưng Điều luật vẫn có quy
định hình phạt cao nhất được áp dụng là
tù chung thân, tử hình (tại khoản 1 Điều
123 Bộ luật này). Do đó, nếu hiểu máy
móc thì hình phạt trong trường hợp này
được áp dụng là không quá 12 năm tù, vì
khung hình phạt cao nhất của điều luật
quy định hình phạt chung thân, tử hình
cho dù bị cáo chỉ vi phạm khoản 2 Điều
123 BLHS năm 2015. Đây không phải là
quyết định chính xác, bởi trường hợp này
Tòa án không được quyết định hình phạt
quá một phần hai mức hình phạt tù cao
nhất quy định tại khoản 2 Điều 123 BLHS
năm 2015 (vì người phạm tội bị truy cứu
trách nhiệm hình sự ở khoản 2 Điều 123
Bộ luật này), nghĩa là chỉ được áp dụng
hình phạt không quá 7 năm 6 tháng tù. Vì
vậy, Điều 101 BLHS năm 2015 cần phải
sửa đổi thuật ngữ “nếu điều luật được áp
dụng” sang dùng thuật ngữ “nếu khung
hình phạt được áp dụng”, sửa đổi cụm từ
“không quá... mức phạt tù mà điều luật quy
định” sang dùng cụm từ “không quá... mức
tối đa của khung hình phạt”.
- Điều 101 BLHS năm 2015 chỉ xác
định mức hình phạt cao nhất có thể áp
dụng mà không xác định mức hình phạt
tối thiểu được áp dụng. Do mức tối thiểu
tại phần riêng dành cho người dưới 18
tuổi phạm tội không quy định cụ thể thì
về nguyên tắc phải được xác định theo
quy định chung. Trên thực tế áp dụng,
mức hình phạt tù tối thiểu là không quá
3/4 mức tối thiểu của hình phạt tù (người
từ 16 đến 18 tuổi) hoặc không quá 1/2
mức tối thiểu của hình phạt tù (người từ
đủ 14 đến dưới 16 tuổi) được quy định
tại điều luật áp dụng4. Đây là hướng dẫn
Tuy nhiên, cá nhân Tác giả nhận thấy
hướng dẫn này thiếu căn cứ pháp lý. Bởi
lẽ, Điều 101 BLHS năm 2015 chỉ khống
chế mức tối đa của hình phạt tù được áp
dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
mà không quy định mức tối thiểu được áp
dụng là bao nhiêu, nên khi Tòa án quyết
định hình phạt, phải xác định mức thấp
nhất của hình phạt được áp dụng theo các
quy định chung. Nói cách khác, vì quy
định riêng dành cho người dưới 18 tuổi
phạm tội không quy định về giới hạn tối
thiểu nên Tòa án muốn quyết định hình
phạt nhẹ hơn chế tài thì phải thỏa mãn
quy định chung tại Điều 54 BLHS năm
2015. Thêm nữa, Nghị quyết 01/2006/NQ-
HĐTP khi hướng dẫn về trình tự quyết
định hình phạt tù đối với người dưới 18
tuổi phạm tội, tại mục 11.2 có hướng dẫn:
“Trường hợp theo cách tính được hướng dẫn
tại tiểu mục 11.1 mục 11 này, mà mức hình
phạt tù được xác định đối với người chưa
thành niên phạm tội thấp hơn mức tối thiểu
của hình phạt tù có thời hạn (ba tháng) thì cần
áp dụng loại hình phạt khác nhẹ hơn đối với họ
mà không được quyết định hình phạt tù dưới
ba tháng”. Như vậy, khi quyết định hình
phạt mà mức phạt tù thấp hơn 3 tháng thì
Tòa án phải chuyển sang hình phạt khác
thuộc loại nhẹ hơn. Đây là một hướng dẫn
trái luật, vì khi muốn chuyển sang hình
phạt khác thuộc loại nhẹ hơn thì phải bảo
đảm các điều kiện quy định tại Điều 54
BLHS năm 2015. Trường hợp này, Nghị
quyết 01/2006/NQ-HĐTP hướng dẫn
chuyển sang hình phạt khác thuộc loại
nhẹ hơn mà không cần phải có đủ điều
kiện áp dụng Điều 54 BLHS năm 2015 là
không hợp lý.
Theo đó, BLHS phải quy định cụ thể
cho phép Tòa án quyết định hình phạt đối
với người dưới 18 tuổi phạm tội ở dưới
mức thấp nhất của khung hình phạt và
trong trường hợp đặc biệt có thể dưới
4ꢀ. Nghị quyết 01/2006/NQ-HĐTP ngày 12/5/2006 của
Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn thi hành một số điều BLHS (Nghị quyết 01/2006/NQ-HĐTP)
Số 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 21
QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI...
mức tối thiểu của hình phạt tù được quy (mở rộng hơn có thể là mức phạt tiền tối
định tại Điều 38 Bộ luật này hoặc chuyển thiểu, cải tạo không giam giữ tối thiểu) tại
sang hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn. Điều 101 BLHS năm 2015 không làm hạn
Vì vậy, kiến nghị sửa đổi Điều 101 BLHS chế khả năng áp dụng các quy định khác
năm 2015 như sau:
“Người dưới 18 tuổi phạm tội chỉ bị
phạt tù có thời hạn theo quy định sau đây:
của BLHS có lợi cho người dưới 18 tuổi
phạm tội như áp dụng Điều 54, Điều 65
Bộ luật này... Quy định này là một quy
định bổ sung dành riêng cho người dưới
18 tuổi phạm tội nhằm tạo căn cứ pháp
lý cho Tòa án áp dụng hình phạt nhẹ hơn
chế tài khi chưa đủ căn cứ áp dụng Điều
54 BLHS năm 2015. Hay nói cách khác,
khi không áp dụng Điều 54 Bộ luật này,
chỉ riêng quy định bổ sung này, Tòa án
cũng đã có thể quyết định hình phạt nhẹ
hơn chế tài hoặc chuyển sang hình phạt
khác thuộc loại nhẹ hơn. Nếu có thêm căn
cứ áp dụng Điều 54 BLHS thì Tòa án hoàn
toàn có thể áp dụng mà không mâu thuẫn
với quy định bổ sung tại Điều 101 Bộ luật
này. Đây là một quy định bổ sung có lợi
cho người dưới 18 tuổi phạm tội.
Thứ tư, trong những trường hợp phạm
tội nhiều lần, tội liên tục, người phạm tội
có thể thực hiện tội phạm nhiều lần, trong
đó có thể có những lần thực hiện hành vi
phạm tội khi chưa đủ 18 tuổi, có những
lần thực hiện hành vi phạm tội khi đã đủ
18 tuổi. Do tính chất nguy hiểm cho xã hội
của hành vi phạm tội được thực hiện khi
bị cáo chưa thành niên sẽ thấp hơn những
hành vi được thực hiện khi đã thành niên
nên khi quyết định hình phạt, Tòa án phải
cân nhắc đến những hành vi do bị cáo
thực hiện khi chưa đủ 18 tuổi. Đây sẽ là
một quy định phân hóa trách nhiệm theo
độ tuổi của người dưới 18 tuổi phạm tội.
Do đó, kiến nghị bổ sung điều luật sau:
1. Đối với người từ đủ 16 tuổi đến
dưới 18 tuổi khi phạm tội, nếu khung hình
phạt được áp dụng quy định hình phạt tù
chung thân hoặc tử hình, thì mức hình
phạt cao nhất được áp dụng không quá
mười tám năm tù; nếu là tù có thời hạn
thì mức hình phạt cao nhất được áp dụng
không quá ba phần tư mức cao nhất và không
thấp hơn ba phần tư mức tối thiểu mức phạt
tù mà khung hình phạt quy định;
2. Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới
16 tuổi khi phạm tội, nếu khung hình phạt
đượcápdụngquyđịnhhìnhphạttùchung
thân hoặc tử hình, thì mức hình phạt cao
nhất được áp dụng không quá mười hai
năm tù; nếu là tù có thời hạn thì mức hình
phạt cao nhất được áp dụng không quá một
phần hai mức cao nhất và không thấp hơn một
phần hai mức tối thiểu mức phạt tù mà khung
hình phạt quy định;
3. Trong trường hợp quy định tại khoản 1
và khoản 2 Điều này, Tòa án có thể áp dụng
mức phạt tù dưới mức tối thiểu của khung
hình phạt được áp dụng. Trong trường hợp
đꢀc biꢁt, Tòa án được quyết định hình phạt
tù dưới mức tối thiểu quy định tại Điều 54
Bộ luật này hoꢀc chuyển sang hình phạt khác
thuộc loại nhẹ hơn”.
Những quy định được sửa đổi, bổ
sung như trên sẽ góp phần bảo đảm cho
người dưới 18 tuổi phạm tội được hưởng
mức hình phạt thấp hơn so với người đã
thành niên phạm tội tương ứng, tạo điều
kiện cần và đủ về căn cứ pháp lý để Tòa
án có thể quyết định hình phạt nhẹ hơn
chế tài, áp dụng các hình phạt không tước
tự do (các hình phạt nhẹ hơn hình phạt
tù). Cũng cần lưu ý rằng, việc bổ sung quy
định mức hình phạt tù tối thiểu được áp
dụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
“Điều…: Quyết định hình phạt trong
trường hợp phạm tội nhiều lần, tội liên tục
Khi quyết định hình phạt đối với người
dưới 18 tuổi phạm tội nhiều lần, tội liên tục
thì Tòa án phải xem xét tính chất và mức
độ nguy hiểm cho xã hội của những hành vi
phạm tội khi chưa đủ 18 tuổi để làm căn cứ
quyết định hình phạt”./.
22 Khoa học Kiểm sát
Số 01 - 2021
6 trang
10240
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quyết định hình phạt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong bộ luật hình sự năm 2015", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quyet_dinh_hinh_phat_doi_voi_nguoi_duoi_18_tuoi_pham_toi_tro.pdf
