Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ giữa các ngành kinh doanh

Download

ISSN 1859-3666

MỤCꢀLỤC

KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ

1. Nguyễn Thị Phương Liên - Giải pháp phát triển thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam. Mã

số: 152.1FiBa.12

Solutions to Developing Non-Cash Payment in Vietnam

2. Nguyễn Hoài Nam - Cơ chế sử dụng nguồn lực tài chính từ ngân sách nhà nước cho xây dựng nông

thôn mới ở Tỉnh Nghệ An. Mã số: 152.1Deco.11

Mechanism of Using Financial Resources from the State Budget for New Rural Construction

in Nghe An Province

3. Phạm Văn Hồng và Phạm Minh Đạt – Chính thức hóa khu vực hộ kinh doanh cá thể: thực trạng

và kiến nghị. Mã số: 152.1SMET.12

Formalizing Household Sector: Situation and Suggestions

4. Phan Anh Tú và Hứa Thanh Nghị - Các nhân tố tác động đến vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

tại Thành phố Cần Thơ. Mã số: 152.1IIEM.12

Factors Affecting FDI in Can Tho City

5. Nguyễn Đức Kiên - Nhân tố ảnh hưởng đến lựa chọn áp dụng mô hình sử dụng đất nông nghiệp

thích ứng biến đổi khí hậu: Nghiên cứu trường hợp của nông hộ ở vùng cát nội đồng tỉnh Quảng Bình.

Mã số: 152.1GEMg.12

Factors Influencing the Adoption of Agricultural Land Use Models Towards Adaptation to

Climate Change: A Case Study of Farmers in the Sandy Area of Quang Binh Province

QUẢN TRỊ KINH DOANH

6. Phan Chí Anh và Nguyễn Thu Hà - Phát triển sản phẩm mới tại các doanh nghiệp sản xuất Châu

Á: tiếp cận ở góc độ thị trường. Mã số: 152.2BMkt.22

Developing New Products in Asian Producing Enterprises: from Market Perspective

7. Lưu Thị Minh Ngọc - Tác động của đổi mới công nghệ ngân hàng lõi đến kết quả hoạt động của

ngân hàng thương mại - nghiên cứu trường hợp ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam.

Mã số: 152.2FiBa.21

Impact of Core Banking Technology Innovation on Commercial Bank Performance – Case

Study at Vietinbank

8. Đỗ Thị Vân Trang - Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ giữa các ngành kinh

doanh. Mã số: 152.2FiBa.22

Determinants of the Debt Maturity Structure in Different Sectors

9. Đàm Thị Thanh Huyền - Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tài chính tại các công ty thành viên thuộc

Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Mã số: 152.2FiBa.22

Factors Affecting Financial Risk at Member Firms of Vietnam Coal - Mineral Industry Group

Ý KIẾN TRAO ĐỔI

10. Phạm Hùng Cường và Hoàng Ngọc Bảo Châu - Ý định lựa chọn sàn thương mại điện tử của

người tiêu dùng khi mua sắm hàng hóa ngoài lãnh thổ Việt Nam. Mã số: 152.3BAdm.31

Intention to Select E-Commerce Products of Consumers Shopping Outside Vietnam

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGHIÊN CỨU CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG

ĐẾN CẤU TRÚC KỲ HẠN NỢ

GIỮA CÁC NGÀNH KINH DOANH

Đỗ Thị Vân Trang

Học viện Ngân hàng

Email: trangdtv@hvnh.edu.vn

Ngày nhận: 05/01/2021

Ngày nhận lại: 15/03/2021

Ngày duyệt đăng: 17/03/2021

ài viết nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ của các doanh nghiệp trong

các ngành kinh doanh niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam từ năm 2009 đến năm

2019. Dữ liệu được thu thập từ báo cáo tài chính của 485 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường. Kết quả

nghiên cứu cho thấy, các yếu tố thuộc về tình hình tài chính của doanh nghiệp như cấu trúc vốn, cơ cấu

tài sản, khả năng thanh khoản và quy mô doanh nghiệp được cho thấy có tương quan cùng chiều đến cấu

trúc kỳ hạn nợ trong hầu hết các ngành. Trong khi, các yếu tố kinh tế vĩ mô bao gồm tốc độ tăng trưởng

kinh tế, tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng tín dụng chỉ tác động đến cấu trúc kỳ hạn nợ của một số ngành

nhất định. Căn cứ vào kết quả nghiên cứu, tác giả gợi ý một số khuyến nghị nhằm giúp doanh nghiệp xây

dựng được cấu trúc kỳ hạn nợ hợp lý. Bên cạnh đó, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý về chính sách đối

với Chính phủ trong việc điều hành các chính sách kinh tế vĩ mô nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát

triển của doanh nghiệp.

Từ khóa: cấu trúc kỳ hạn nợ, các ngành kinh doanh và doanh nghiệp niêm yết.

JEL Classifications: M41, G32, G35

1. Giới thiệu

doanh của doanh nghiệp (Myers & Majluf, 1984).

Vấn đề sử dụng đòn bẩy tài chính là một trong Việc xác định cấu trúc kỳ hạn nợ cho doanh nghiệp

những quyết định quan trọng của tài chính doanh thường dựa trên đặc thù của từng ngành kinh doanh

nghiệp. Việc xác định độ lớn của đòn bẩy tài chính nhất định và chu kỳ kinh doanh của từng doanh

có ý nghĩa quyết định đến mức độ tự chủ tài chính nghiệp để có thể xây dựng được cơ cấu nợ hợp lý vì

của doanh nghiệp, cũng như tác động đến khả năng việc không xác định được cơ cấu nợ hợp lý có thể

sinh lời của doanh nghiệp. Trong đó, việc xác định làm tăng chi phí sử dụng vốn, tăng rủi ro thanh

cấu trúc nợ cũng là một yếu tố cần quan tâm đối với khoản cho doanh nghiệp. Theo lý thuyết sự phù hợp,

chủ doanh nghiệp do có liên quan trực tiếp đến mức sự mất cân đối cấu trúc kỳ hạn nợ sẽ làm giảm hiệu

độ tự chủ tài chính cũng như chi phí sử dụng vốn quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp

của doanh nghiệp. Theo Barclay & Smith, 1995, cấu (Morris, 1976; Stohs & Mauer, 1996).

trúc kỳ hạn nợ được xác định dựa trên mối quan hệ

Đứng trên góc độ thị trường, thị trường tài chính

giữa tỉ trọng kỳ hạn nợ ngắn hạn và tỉ trọng kỳ hạn Việt Nam hiện nay chưa phát triển đầy đủ và toàn

nợ dài hạn, trong đó, kỳ hạn nợ dài hạn là các khoản diện, chưa có thị trường mua bán nợ. Vì vậy, còn có

nợ có thời gian đáo hạn nợ trên một năm tài chính, nhiều hạn chế cho doanh nghiệp trong việc huy

còn kỳ hạn nợ ngắn hạn là các khoản nợ có thời gian động vốn từ các nguồn khác nhau, cũng như khó

đáo hạn trong vòng 12 tháng, hoặc dưới một chu kỳ khăn cho doanh nghiệp trong việc mua bán, chuyển

kinh doanh của doanh nghiệp. Vì vậy, cấu trúc kỳ đổi kỳ hạn nợ, từ đó dẫn đến những khó khăn cho

hạn nợ của doanh nghiệp có ảnh hưởng nhất định doanh nghiệp trong việc xây dựng cấu trúc kỳ hạn

đến sự phát triển bền vững cũng như hiệu quả kinh nợ tối ưu. Mặt khác, mỗi ngành kinh doanh có đặc

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

thù riêng nên cấu trúc kỳ hạn nợ của các ngành kinh “đầu tư quá mức”. Barnea và cộng sự (1980) cho

doanh sẽ có sự khác biệt nhất định. Thực tiễn này rằng, doanh nghiệp thường cân nhắc lựa chọn sử

đặt ra câu hỏi về việc liệu các yếu tố kinh tế nội tại dụng nợ ngắn hạn hay nợ dài hạn để tài trợ cho các

doanh nghiệp và các yếu tố kinh tế vĩ mô có ảnh dự án đầu tư, nếu sử dụng cấu trúc nợ hợp lý sẽ giảm

hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp thiểu xung đột và mâu thuẫn giữa cổ đông và trái

trong bối cảnh Việt Nam hay không?

chủ. Trong khi đó Terra (2011) nhận định rằng, các

Bài nghiên cứu phân tích ảnh hưởng của các yếu doanh nghiệp có quy mô nhỏ thường có xu hướng

tố đến cấu trúc kỳ hạn nợ của các ngành kinh doanh gia tăng việc sử dụng nợ ngắn hạn cho các khoản

khác nhau niêm yết trên thị trường chứng khoán đầu tư. Điều này dẫn đến các doanh nghiệp sẽ phải

Việt Nam trong giai đoạn 2009-2019. Kết quả gánh chịu chi phí đại diện cao hơn do đầu tư dưới

nghiên cứu sẽ góp phần tăng thêm bằng chứng thực mức, từ đó làm gia tăng mâu thuẫn giữa người quản

nghiệm về cấu trúc kỳ hạn nợ của các ngành kinh lý và cổ đông.

doanh khác nhau và sẽ hữu ích đối với nhà quản trị

doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách

2.2. Giả thuyết nghiên cứu

Xuất phát từ các học thuyết kinh tế liên quan đến

trong công tác quản trị tài chính của doanh nghiệp cấu trúc nợ như trên, khi xem xét về cấu trúc kỳ hạn

nói chung và xây dựng cấu trúc kỳ hạn nợ nói riêng. nợ trong doanh nghiệp giữa các ngành kinh doanh

2. Tổng quan nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu khác nhau, tác giả có xem xét đến hai nhóm yếu tố

2.1. Tổng quan nghiên cứu

tác động: Nhóm các yếu tố nội tại thuộc về tình hình

Các học thuyết kinh tế trước đây đã đề cập đến tài chính của doanh nghiệp và nhóm các yếu tố bên

vấn đề về cấu trúc kỳ hạn nợ, trong đó đã xem xét ngoài tác động đến việc lựa chọn cấu trúc kỳ hạn nợ

cấu trúc kỳ hạn nợ trong mối quan hệ với mức độ trong doanh nghiệp.

lành mạnh về tài chính, các chi phí phát sinh liên

Thứ nhất, những yếu tố thuộc về tình hình tài

quan đến cấu trúc nợ, chi phí thuế,… Brick & Ravid chính của doanh nghiệp. Những yếu tố về tình hình

(1985, 1991) trong lý thuyết cân bằng đã đề cập khi tài chính doanh nghiệp được cân nhắc đưa vào mô

doanh nghiệp lựa chọn kỳ hạn nợ tối ưu cần phải hình nghiên cứu là những yếu tố sau: tỷ lệ nợ, khả

xem xét đến sự cân bằng giữa lợi ích từ lá chắn thuế năng sinh lời, khả năng thanh khoản, tài sản hữu hình,

và chi phí phát hành, chi phí kiệt quệ tài chính, chi kỳ hạn tài sản, quy mô doanh nghiệp và thuế cũng tác

phí lãi vay. Đồng thời, các doanh nghiệp sẽ có xu động đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp.

hướng lựa chọn nợ ngắn hạn thay vì nợ dài hạn do

các vấn đề liên quan đến thông tin bất cân xứng khi mức độ sử dụng nguồn vốn vay để tài trợ cho tài sản

đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp. trong doanh nghiệp, được đo lường thông qua tỷ

Hệ số nợ: Hệ số nợ của doanh nghiệp cho biết

Lý thuyết về thuế: Việc lựa chọn tỉ lệ giữa nợ trọng nợ phải trả trên tổng tài sản của doanh nghiệp.

ngắn hạn và nợ dài hạn sẽ ảnh hưởng đến chi phí Theo một số quan điểm nợ phải trả của doanh

thuế của doanh nghiệp. Việc xây dựng cấu trúc kỳ nghiệp trong công thức này thường chỉ tính phần nợ

hạn nợ tối ưu trong doanh nhiệp là sự đánh đổi giữa dài hạn. Tuy nhiên, mục tiêu của nghiên cứu này

những lợi ích từ lá chắn thuế và những bất lợi từ chi muốn xem xét đến sự biến động của cơ cấu nợ nên

phí đại diện. Vì theo Brick và Ravid (1985) việc sử tác giả lựa chọn cả nợ ngắn hạn và nợ dài hạn.

dụng nhiều nợ dài hạn sẽ đem lại lợi thế về thuế cho Những nghiên cứu thực nghiệm thời gian qua của

doanh nghiệp nếu lãi suất đi vay có xu hướng tăng Antoniou và cộng sự (2006), Barclay và Smith

theo xu hướng biến động của rủi ro; Ngược lại khi (1995), Correia và cộng sự (2014), Deesomsak và

lãi suất có xu hướng giảm doanh nghiệp sẽ có xu cộng sự (2009), Lemma và Negash (2012) đều tìm

hướng tăng sử dụng nợ ngắn hạn (Brick và Ravid, thấy mối tương quan thuận chiều giữa mức độ sử

1991; Stephan và cộng sự, 2011).

dụng nợ với cấu trúc kỳ hạn nợ, điều này cũng phù

Lý thuyết chi phí đại diện: Việc các doanh nghiệp hợp với các học thuyết nghiên cứu đã trình bày ở

lựa chọn kỳ hạn nợ hợp lý sẽ giúp các doanh nghiệp trên. Vì vậy, tác giả đề xuất giả thuyết:

giảm thiểu chi phí đại diện. Vấn đề đại diện của vốn

Giả thuyết H1: Hệ số nợ của doanh nghiệp có

chủ sở hữu xảy ra hai trường hợp làm cho chi phí đại tác động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của

diện ngày càng tăng do “đầu tư dưới mức” hoặc doanh nghiệp.

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Cơ cấu tài sản: Cơ cấu tài sản được xác định bởi

Thời hạn của tài sản: Thời hạn của tài sản được

tỷ trọng của tài sản cố định chiếm trong tổng tài sản xác định trong mối quan hệ giữa tỷ trọng của tài sản

của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này cho thấy mức độ đầu lưu động và tỷ trọng của tài sản cố định chiếm trong

tư vào tài sản cố định của doanh nghiệp, cũng như tổng tài sản của doanh nghiệp. Theo Morris (1976)

năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. nếu kỳ hạn của các khoản nợ và kỳ hạn của tài sản

Theo lý thuyết cân bằng, để giảm thiểu rủi ro cho mà tương ứng với nhau sẽ giúp các doanh nghiệp

doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh, kỳ hạn của giảm thiểu được rủi ro do thiếu hụt tiền mặt trong

những khoản vay nợ cần phải phù hợp với kỳ hạn thanh toán, phát hiện này cũng giống với nghiên cứu

của tài sản trong doanh nghiệp, nhằm đảm bảo cho của Stohs và Mauer (1996). Bên cạnh đó, khi cân

cơ cấu vốn của doanh nghiệp được an toàn. Mối nhắc xác định nguồn tài trợ, nhà quản trị doanh

quan hệ giữa cơ cấu tài sản với cấu trúc kỳ hạn nợ nghiệp cần xem xét đến thời hạn sử dụng của tài sản

của doanh nghiệp đã được chỉ ra trong nghiên cứu để giúp doanh nghiệp giảm thiểu các vấn đề đầu tư

của Krich và Terra (2012). Những doanh nghiệp có dưới mức (Myers, 1977). Các nghiên cứu thực

tài sản cố định hữu hình có giá trị lớn có khả năng nghiệm trong thời gian gần đây cho thấy bằng chứng

thế chấp tốt hơn, thường có xu hướng vay nợ với kỳ chứng tỏ kỳ hạn của tài sản có mối quan hệ đồng

hạn dài hơn, từ đó cũng làm giảm chi phí kiệt quệ tài biến với cấu trúc kỳ hạn của nợ (Demirguc-Kunt và

chính cho doanh nghiệp.

Maksimovic, 1999; Ozkan, 2000; Cai và cộng sự,

Giả thuyết H2: Cơ cấu tài sản có tác động cùng 2008; Wang và cộng sự, 2010; Lemma và Negash,

chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp. 2012; Correia và cộng sự, 2014).

Khả năng thanh toán của doanh nghiệp: Khả

năng thanh toán được xác định bởi tỷ lệ tài sản ngắn chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp.

hạn trên nợ ngắn hạn của doanh nghiệp. Doanh Khả năng sinh lời: Khả năng sinh lời của doanh

Giả thuyết H5: Kỳ hạn tài sản có tác động cùng

nghiệp có khả năng thanh toán tốt sẽ đáp ứng được nghiệp được đánh giá thông qua chỉ tiêu tỷ suất sinh

các tiêu chuẩn vay vốn của ngân hàng, từ đó sẽ dễ lời vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Theo lý thuyết

dàng hơn trong việc huy động các nguồn vốn khác dựa trên thuế, những doanh nghiệp có khả năng sinh

nhau Teruel và Solano (2007). Kết quả nghiên cứu lời cao thường có xu hướng sử dụng nhiều nợ dài hạn

của Cai và cộng sự (2008), Deesomsak và cộng sự để tận dụng lợi thế về thuế. Ngược lại, những lập

(2009), Matues và Terra (2013) và Costa và cộng sự luận dựa vào lý thuyết tín hiệu lại cho rằng doanh

(2014) phát hiện mối tương quan thuận chiều giữa nghiệp hoạt động kinh doanh tốt, có lợi nhuận sẽ sử

khả năng thanh toán và cấu trúc kỳ hạn nợ của dụng nhiều nợ ngắn hạn. Từ đó cho thấy những kết

doanh nghiệp.

quả nghiên cứu thực nghiệm cũng không đồng nhất

Giả thuyết H3: Khả năng thanh toán có tác với nhau về hướng tác động của khả năng sinh lời

động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của đến cấu trúc nợ của doanh nghiệp. Fan và cộng sự

doanh nghiệp.

(2012) tìm thấy mối tương quan cùng chiều giữa kỳ

Quy mô doanh nghiệp: Barclay và Smith (1995), hạn nợ và khả năng sinh lời của doanh nghiệp khi

Ozkan (2000) nhận thấy các doanh nghiệp quy mô nghiên cứu về cơ cấu kỳ hạn nợ của các doanh

nhỏ sẽ gặp nhiều hạn chế khi tiếp cận thị trường vốn nghiệp tại các quốc gia phát triển. Tuy nhiên, khi

vay dài hạn. Kết quả nghiên cứu thực nghiệm của nghiên cứu tại các quốc gia đang phát triển, Ozkan

Barclay và Smith (1995), Ozkan (2000), Antoniou và (2000) lại tìm thấy bằng chứng cho thấy mối quan hệ

cộng sự (2006), Cai và cộng sự (2008), Deesomsak nghịch biến. Còn tại các quốc gia có nền kinh tế mới

và cộng sự (2009), Wang và cộng sự (2010), Fan và nổi, khả năng sinh lời không có tác động đến việc sử

cộng sự (2012), Krich và Terra (2012), Costa và dụng nợ ngắn hạn hoặc dài hạn của các doanh nghiệp

cộng sự (2014) đều tìm thấy bằng chứng mối tương (Cai và cộng sự, 2008; Deesomsak và cộng sự, 2009;

quan thuận chiều giữa quy mô doanh nghiệp và cấu Krich và Terra, 2012; Matues và Terra, 2013).

trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp.

Giả thuyết H6: Khả năng sinh lời có tác động cùng

Giả thuyết H4: Quy mô doanh nghiệp có tác chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp.

động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của

doanh nghiệp.

Thuế thu nhập doanh nghiệp: Thuế thu nhập

doanh nghiệp được tính dựa trên phần lợi nhuận

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

trước thuế của doanh nghiệp. Lý thuyết dựa trên cho doanh nghiệp. Từ đó, doanh nghiệp cần phải có

thuế cho rằng do có sự đánh đổi giữa lợi ích của lá những tính toán trong việc xác định cơ cấu nợ nhằm

chắn thuế và chi phí kiệt quệ tài chính, chi phí phát giảm thiểu chi phí sử dụng vốn cũng như linh hoạt

hành nên kỳ hạn nợ có quan hệ đồng biến với chi phí trong việc sử dụng các nguồn vốn khác nhau. Sự gia

phát hành và quan hệ nghịch biến với lợi ích lá chắn tăng trong tỷ lệ lạm phát sẽ làm gia tăng những rủi

thuế. Kết quả nghiên cứu của Ozkan (2000), Fan và ro mà doanh nghiệp phải đối mặt, như rủi ro về

cộng sự (2012), Matues và Terra (2013) và Costa và thanh khoản, rủi ro phá sản. Phản ứng của doanh

cộng sự (2014) cho thấy lợi ích từ thuế càng nhiều nghiệp trước sự biến động của lạm phát cũng có sự

thì doanh nghiệp càng có xu hướng sử dụng nhiều khác biệt như nghiên cứu của Demirguc-Kunt và

nợ dài hạn. Nhưng ngược lại, nghiên cứu thực Maksimovic (1999), Wang và cộng sự (2010) cho

nghiệm của Cai và cộng sự (2008), Krich và Terra thấy tỷ lệ lạm phát tăng khiến doanh nghiệp có xu

(2012) lại cho thấy thuế thu nhập có tác động ngược hướng sử dụng nhiều nợ ngắn hạn hơn trong điều

chiều đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp. kiện bình thường. Bên cạnh đó, nghiên cứu của

Xuất phát từ các kết quả thực nghiệm như trên, tác Deesomsak và cộng sự (2009) thu được kết quả

giả đề xuất giả thuyết:

không rõ ràng về mối liên hệ này đối với những mẫu

Giả thuyết H7: Thuế thu nhập doanh nghiệp có nghiên cứu khác nhau.

tác động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của

doanh nghiệp.

Giả thuyết H9: Lạm phát có tác động cùng chiều

(+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp

Tốc độ tăng trưởng tín dụng: Tốc độ tăng

Thứ hai, bên cạnh các nhân tố thuộc về nội tại

doanh nghiệp cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp trưởng tín dụng cho thấy tốc độ tăng quy mô tín

chịu tác động của các yếu tố bên ngoài doanh nghiệp, dụng qua các năm, tốc độ tăng trưởng tín dụng cao

trong đó nghiên cứu đề cập đến các nhân tố sau:

thì càng khuyến khích doanh nghiệp sử dụng nhiều

Tốc độ tăng trưởng kinh tế: Đo lường mức độ nợ ngắn hạn. Đây là biến nhóm tác giả đưa thêm vào

tăng trưởng, quy mô tăng trưởng của kinh tế tổng thể mô hình với kỳ vọng tốc độ tăng trưởng tín dụng có

của một quốc gia. Mức độ tăng trưởng của nền kinh mối quan hệ cùng chiều với cấu trúc kỳ hạn nợ.

tế có ảnh hưởng đến các yếu tố kinh tế khác như lạm

Giả thuyết H10: Tốc độ tăng trưởng tín dụng có

phát, lãi suất, sự ổn định hoạt động sản xuất kinh tác động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của

doanh của doanh nghiệp,… Những nhân tố này lại có doanh nghiệp.

tác động ngược lại đến triển vọng phát triển của

ngành kinh doanh, đến nhu cầu vay vốn của doanh

3. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu

Để xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ

nghiệp trên thị trường với cơ cấu nợ khác nhau. Kết hạn nợ của các doanh nghiệp niêm yết trong giai đoạn

quả thực nghiệm về mối liên hệ này có sự khác biệt 2009 - 2019, nghiên cứu thực hiện mô hình hồi quy

giữa các quốc gia và trong từng giai đoạn khác nhau. với dữ liệu được thu thập từ cơ sở dữ liệu FinnPro.

Wang và cộng sự (2010) đã chỉ ra bằng chứng tốc độ Việc lựa chọn các biến số trong mô hình dựa trên các

tăng trưởng kinh tế có tương quan đồng biến với cấu học thuyết kinh tế như đã đề cập ở trên cũng như căn

trúc kỳ hạn nợ. Trong khi, nghiên cứu của Lemma và cứ vào các nghiên cứu thực nghiệm trong thời gian

Negash (2012) tại các quốc gia Nam Phi lại tìm thấy gần đây. Dữ liệu nghiên cứu được trình bày dưới dạng

kết quả ngược lại, tăng trưởng kinh tế có tương quan dữ liệu mảng thông qua dữ liệu thu thập từ 559 doanh

nghịch biến với kỳ hạn nợ của doanh nghiệp.

nghiệp niêm yết trên cả hai sàn giao dịch chứng

Giả thuyết H8: Tốc độ tăng trưởng kinh tế có tác khoán Hồ Chí Minh và Hà Nội. Bảng dữ liệu cuối

động cùng chiều (+) đến cấu trúc kỳ hạn nợ của cùng là dữ liệu dạng bảng không cân bằng của 559

doanh nghiệp.

doanh nghiệp niêm yết trong 11 năm tương ứng với

Lạm phát: Lạm phát được xác định thông qua 5.290 quan sát. nghiên cứu đã đề xuất mô hình hồi

chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Khi lạm phát tăng cao, có quy sau đây để xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến

thể dẫn tới lãi suất huy động tăng cao, từ đó làm cho cấu trúc kỳ hạn nợ của các doanh nghiệp niêm yết.

lãi suất cho vay cũng cao. Việc huy động vốn dài

LDR_it= α₀+ β₁TDR_it+ β₂TANG_it+ β₃LIQ_it+

hạn trở nên khó khăn đối với các ngân hàng, dẫn đến β₄SIZE_it+ β₅AMR_it+ β₆ROE_it+ β₇TAX_it

khó khăn trong việc cung ứng nguồn vốn dài hạn β₈GDP_it+ β₉INF_it+ β₁₀CRE_it+ £_it

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Trong mô hình nghiên cứu, biến phụ thuộc là tương quan. Bảng 2 trình bày những đặc tính cơ bản

biến cấu trúc kỳ hạn nợ (LDR) được đo lường bằng của các biến nghiên cứu trong phần phân tích thống

nợ dài hạn chia tổng nợ phải trả. Biến độc lập gồm kê mô tả mẫu nghiên cứu.

hai nhóm: các biến thuộc về tình hình tài chính của

Bảng 1 trình bày thống kê mô tả bao gồm giá trị

doanh nghiệp bao gồm: cấu trúc vốn (TDR) được trung bình, trung vị, độ lệch chuẩn cũng như giá trị

xác định dựa trên tổng nợ phải trả chia cho tổng tài nhỏ nhất và giá trị lớn nhất của các biến có trong mô

sản; cơ cấu tài sản (TANG) được xác định bằng tài hình. Từ số liệu ở Bảng 1 cho thấy có sự khác biệt

sản cố định chia tổng tài sản; khả năng thanh toán về cấu trúc kỳ hạn nợ và các yếu tố tác động đến cấu

ngắn hạn (LIQ) được đo lường dựa trên tài sản ngắn trúc kỳ hạn nợ của các doanh nghiệp niêm yết trên

hạn chia cho nợ ngắn hạn; quy mô doanh nghiệp thị trường chứng khoán Việt Nam. Cấu trúc kỳ hạn

(SIZE) được tính bằng logarit của tổng tài sản trên nợ của các doanh nghiệp niêm yết có mức trung

Bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp; kỳ hạn tài bình là 0,1821; doanh nghiệp có cấu trúc kỳ hạn nợ

sản (AMR) được tính bằng [(Tài sản lưu động/(Tài nhỏ nhất là 0 và lớn nhất là 0,9693. Điều này cho

sản lưu động + Tài sản cố định)) x Tài sản lưu thấy sự chênh lệch lớn về cấu trúc kỳ hạn nợ của các

động/Giá vốn hàng bán] + [(Tài sản cố định/(Tài sản doanh nghiệp niêm yết, mức độ sử dụng nợ vay dài

lưu động +Tài sản cố định)) + Tài sản cố định/Khấu hạn của doanh nghiệp tại Việt Nam là khá thấp.

hao]; khả năng sinh lời (ROE) được xác định thông Nhưng tỷ lệ này phù hợp với các nước có nền kinh

qua mối quan hệ giữa lợi nhuận sau thuế và vốn chủ tế đang phát triển như Thái Lan, Malaysia (trong

sở hữu bình quân; thuế thu nhập doanh nghiệp nghiên cứu của Deesomsak và cộng sự, 2009).

(TAX) được tính dựa trên thuế thu nhập doanh Trong điều kiện thị trường nợ tại Việt Nam chưa

nghiệp chia cho lợi nhuận trước thuế. Ngoài ra, phát triển như hiện nay, các doanh nghiệp không có

nghiên cứu cũng đề cập đến những biến kinh tế vĩ nhiều nguồn tài trợ để lựa chọn mà chủ yếu sử dụng

mô như tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP), lạm phát các khoản vay nợ ngắn hạn từ ngân hàng là nguồn

(INF), tốc độ tăng trưởng tín dụng được lấy từ dữ tài trợ chính.

liệu của Tổng cục thống kê.

4. Kết quả và thảo luận

Đối với các biến thuộc về tình hình tài chính của

doanh nghiệp, cơ cấu vốn có mức trung bình là

Dựa vào mô hình nghiên cứu đã đề xuất ở trên, 0,4979, giá trị nhỏ nhất là 0,002 và giá trị lớn nhất

để lựa chọn mô hình phù hợp, tác giả thực hiện các là 0,9929, có sự khác biệt rất lớn giữa các doanh

kiểm định về đa cộng tuyến, phương sai thay đổi, tự nghiệp trong các ngành khác nhau. Có những doanh

nghiệp không sử dụng nợ dài hạn

Bảng 1: Thống kê mô tả các biến

trong khi có những doanh nghiệp tỷ

lệ nợ vay ở mức rất cao. Mức độ đầu

tư tài sản cố định tại các doanh

nghiệp niêm yết ở mức khá thấp, cơ

cấu tài sản ở mức trung bình là

0,1887. Bên cạnh đó, khả năng

thanh toán của các doanh nghiệp thể

hiện ở mức khá cao, trung bình

2,7967; tuy nhiên cũng có sự chênh

lệch rất lớn giữa các doanh nghiệp.

Tương tự như vậy, sự khác biệt giữa

các doanh nghiệp cũng thể hiện ở

các yếu tố quy mô doanh nghiệp, kỳ

hạn tài sản, khả năng sinh lời và thuế

thu nhập doanh nghiệp.

Đối với các biến độc lập vĩ mô,

tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình

trong cả giai đoạn là 6,22%, thấp

Nguồn: Kết quả tính toán của tác giả

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

nhất là 5,25% và cao nhất là 7,08%. Lạm phát của Nghiên cứu tiếp tục thực hiện kiểm định Hausman

nền kinh tế trong giai đoạn này thấp nhất là 0,63%, cho giá trị p-value = 0,000 <0,05; kết quả cho thấy

cao nhất là 18,58% và tỷ lệ lạm phát trung bình việc sử dụng mô hình tác động cố định (FEM) để

trong cả giai đoạn nghiên cứu là 6,15%. Tốc độ tăng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn

trưởng tín dụng trong giai đoạn từ năm 2009-2019 nợ của các doanh nghiệp niêm yết là phù hợp.

thấp nhất là 8,85%, cao nhất là 37,7% và trung bình Nghiên cứu tiếp tục kiểm tra khuyết tật của mô hình

của cả giai đoạn là 17,42%

bằng kiểm định Wald với kết quả thu được

Bảng 2 cho biết hệ số tương quan giữa biến phụ prob>chi2 = 0,0000 < 0,05 cho thấy mô hình FEM

thuộc với các biến độc lập và giữa các biến độc lập có khuyết tật. Vì vậy, nghiên cứu đã thực hiện phân

với nhau. Hệ số tương quan giữa các biến độc lập tích hồi quy theo phương pháp GLS để phân tích các

không lớn hơn 0,8, do vậy giữa các biến không có yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ của từng

hiện tượng đa cộng tuyến (Cohen, 1988). Cấu trúc nhóm ngành niêm yết trên thị trường chứng khoán.

vốn (TDR), cơ cấu tài sản (TANG), quy mô doanh

Kết quả hồi quy ở Bảng 3 cho thấy hồi quy mô

nghiệp (SIZE), kỳ hạn tài sản (AMR), lạm phát hình theo phương pháp GLS thì yếu tố TAX hoàn

(INF), tốc độ tăng trưởng tín dụng (CRE) là các biến toàn không có tác động đến quyết định về cấu trúc

có tương quan thuận chiều với cấu trúc kỳ hạn nợ kỳ hạn nợ của doanh nghiệp trong bất kỳ ngành nào.

(LDR). Trong khi đó, khả năng thanh toán (LIQ), Yếu tố tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) chỉ có tác

khả năng sinh lời (ROE), thuế thu nhập doanh động duy nhất đến quyết định về cấu trúc kỳ hạn nợ

nghiệp (TAX), tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) là của doanh nghiệp trong ngành công nghiệp tại mức

các biến có tương quan ngược chiều với cấu trúc kỳ ý nghĩa 5%. Trong khi các yếu tố khác tác động

hạn nợ (LDR). Kết quả phân tích tương quan giữa không đồng đều giữa các ngành thì cơ cấu tài sản

các biến độc lập trong mô hình cho thấy khả năng (TANG) có tác động thuận chiều đến quyết định về

xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến giữa các biến độc cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp tại các ngành

lập trong mô hình là không cao.

được nghiên cứu với cùng mức ý nghĩa 1%, mức độ

Bảng 2: Ma trận hệ số tương quan giữa các biến trong mô hình

Nguồn: Kết quả tính toán của tác giả

Trong phần này nghiên cứu thực hiện kiểm định tác động lớn nhất là 69,53% ngành dầu khí và thấp

đa cộng tuyến cho thấy, hệ số phóng đại phương sai nhất là ngành hàng tiêu dùng 16,24%. Ngoài ra, cấu

VIF đều <10, mô hình không có hiện tượng đa cộng trúc vốn (LDR) tác động thuận chiều đến cấu trúc kỳ

tuyến. Kiểm định White với p-value <5% cho thấy hạn nợ các ngành trừ ngành dầu khí và ngành vật

mô hình có hiện tượng không đồng nhất. Như vậy liệu cơ bản, trong đó mức độ tác động đến ngành

trên thực tế, mô hình Pool OLS là không phù hợp. dịch vụ hạ tầng là lớn nhất ở mức 31,53% với mức

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

Bảng 3: Kết quả phân tích hồi quy

* p<0,1 ** p<0,05 *** p<0,01

Nguồn: Kết quả tính toán của nhóm tác giả

ý nghĩa 1%. Khả năng thanh khoản có mối tương hạn tài sản, khả năng sinh lời với cấu trúc kỳ hạn nợ

quan cùng chiều với cấu trúc kỳ hạn nợ các ngành đều phù hợp với kỳ vọng dựa trên cơ sở lý thuyết

với cùng mức ý nghĩa 1%, trừ ngành tài chính và vật cũng như kết quả nghiên cứu thực nghiệm trước đây.

liệu cơ bản. Ngoại trừ ngành y tế, quy mô doanh

Đối với các yếu tố vĩ mô, cấu trúc kỳ hạn nợ của

nghiệp có tương quan thuận chiều với cấu trúc kỳ doanh nghiệp có chịu sự tác động của tốc độ tăng

hạn nợ ở các ngành còn lại cùng với mức ý nghĩa trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm phát, tốc độ tăng trưởng tín

1%, tuy nhiên mức độ tác động của quy mô doanh dụng. Tương quan giữa các nhân tố trên với cấu trúc

nghiệp đến cấu trúc kỳ hạn nợ đều ở mức dưới 10%. kỳ hạn nợ đều phù hợp với kỳ vọng dựa trên đặc

Khả năng sinh lời có mối quan hệ ngược chiều với điểm của thị trường cũng như kết quả nghiên cứu

cấu trúc kỳ hạn nợ của ngành dịch vụ tiêu dùng, thực nghiệm trên thế giới.

hàng tiêu dùng và y tế, trong đó mức độ tác động

của ngành y tế là cao nhất ở mức 19,27%. Lạm phát

5. Kết luận và khuyến nghị

Kết quả thực nghiệm cho thấy bằng chứng về

có mức độ tác động khá thấp đến cấu trúc kỳ hạn nợ mức độ tác động của các yếu tố thuộc về tình hình

ở các ngành công nghiệp, dịch vụ hạ tầng, dịch vụ tài chính của doanh nghiệp và các yếu tố kinh tế vĩ

tiêu dùng và hàng tiêu dùng. Tốc độ tăng trưởng tín mô có ảnh hưởng khác nhau đến cấu trúc kỳ hạn nợ

dụng cũng có mức độ tác động khá thấp đến cấu trúc của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng

kỳ hạn nợ ở các ngành công nghiệp, dịch vụ hạ tầng, khoán. Theo đó cấu trúc vốn, cơ cấu tài sản, khả

hàng tiêu dùng và vật liệu cơ bản.

năng thanh khoản và quy mô doanh nghiệp được

Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng cho cho thấy có tương quan chặt chẽ đến cấu trúc kỳ hạn

thấy cấu trúc kỳ hạn nợ của doanh nghiệp trong các nợ của hầu hết các ngành. Đồng thời, các yếu tố bên

ngành khác nhau tại Việt Nam có chịu sự tác động ngoài bao gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế, tỷ lệ lạm

của các yếu tố vi mô cũng như yếu tố vĩ mô.

phát, tốc độ tăng trưởng tín dụng cũng tác động đến

Đối với các yếu tố vi mô, kết quả nghiên cứu thu cấu trúc kỳ hạn nợ của một số ngành.

được ở mô hình phù hợp với các giả thuyết, ngoại

Đối với các nhà quản trị tài chính doanh nghiệp,

trừ nhân tố thuế thu nhập doanh nghiệp (giả thuyết cần quan tâm đến những đặc điểm riêng có về hoạt

nghiên cứu H7). Ngoài ra, tương quan giữa các nhân động kinh doanh của từng ngành để xác định quy

tố nội tại bao gồm cấu trúc vốn, cơ cấu tài sản, khả mô cũng như xây dựng chính sách kỳ hạn nợ tối ưu

năng thanh toán, quy mô doanh nghiệp, cấu trúc kỳ cho doanh nghiệp, trong đó nhà quản trị cần phải lưu

khoa học

thương mại

Số 152/2021

QUẢN TRỊ KINH DOANH

ý những vấn đề sau: Doanh nghiệp khi xây dựng cấu

9. Correia, S., Brito, P. & Brandão, E. (2014),

trúc kỳ hạn nợ cũng nên quan tâm đến mức độ phù Corporate Debt Maturity An International Comparison

hợp giữa cơ cấu của tài sản và kỳ hạn của các khoản of Firm Debt Maturity Choices, School of Economics

nợ. Doanh nghiệp cần nâng cao khả năng thanh and Management, University of Porto, Portugal.

khoản và khả năng sinh lời bởi điều này giúp doanh

10. Deesomsak, R., Paudyal, K. & Pescotto, G.

nghiệp dễ dàng tiếp cận được nguồn vốn vay, lãi (2009), Debt maturity structure and the 1997 Asian

suất cho vay ngắn hạn thường thấp hơn vay dài hạn financial crisis, Journal of Multinational Financial

nên doanh nghiệp giảm bớt được chi phí vay nợ, dễ management, 19, 26-42.

dàng đáp ứng được các tiêu chuẩn tín dụng của ngân

11. Fan, J., Titman, S. & Twite, G. (2012), An

hàng. Doanh nghiệp cần xem xét quy mô của doanh international comparison of capital structure and

nghiệp trong tương lai để đưa ra quyết định cấu trúc debt maturity choices, Journal of Financial and

kỳ hạn nợ hợp lý.

Quantitative Analysis, 47(1), 23-56.

Về phía các cơ quan quản lý Nhà nước, cần tiếp

12. Lemma, T. & Negash, M. (2012), Debt

tục duy trì chính sách ổn định kinh tế vĩ mô, phát Maturity Choice of a Firm: Evidence from African

triển thị trường tài chính và các chính sách hỗ trợ Countries, Journal of Business and Policy Research,

cho các doanh nghiệp. Bởi vì các yếu tố kinh tế vĩ 7(2), 60-92.

mô cũng tác động nhất định đến việc lựa chọn cấu

trúc kỳ hạn nợ của một số ngành.!

13. Modigliani, F. & Miller M.H. (1958), The cost

of capital corporation finance, and the theory of invest-

ment, American Economic Review, 48, 261-297.

14. Morris, J. (1976), An empirical investigation

of the corporate debt maturity structure, Journal of

Tài liệu tham khảo:

1. Antoniou, A., Guney, Y. & Paudyal, K. (2006), Financial and Quantitative Analysis, 10(4), 539-539

The determinants of debt maturity structure: evi- 15. Myers, S. C. (1977), Determinants of

dence from France, Germany and the UK, European Corporate Borrowing, Journal of Financial

Financial Management, 12, 161-194.

Economics, 5 (2), 147-175.

2. Barclay, M.J., and Smith, C.W. (1995), The

16. Myers, S.C. & Majluf, N. (1984), Corporate

Maturity Structure of Corporate Debt, Journal of Financing and investment decisions when firms

Finance, 50 (2), 609-31. have information thar investors do not have, The

3. Barnea, A., Haugen, R.A. & Senbet, L.W. Journal of Finance Econmics, 13, 187-221.

(1980), A rationale for debt maturity structure and

call provisions in the agency theoretic framework,

Journal of Finance, 35, 1223-1234.

Summary

4. Brick, I.E. & Ravid, S.A. (1985), On the rele-

The article investigates the determinants that

vance of debt maturity structure, Journal of Finance, influence on the debt maturity structure of enterpris-

40, 1423-1437. es in different sectors. Data is obtained from the

5. Brick, I.E. & Ravid, S.A. (1991), Interest rate financial statements of 485 listed companies on the

uncertainty and the optimal debt maturity structure, Vietnam Stock Exchange from 2009 to 2019. The

Journal of Financial and QuantitativeAnalysis, 26, 63-82. empirical results show that capital structure, asset

6. Cai, K., Fairchild, R. & Guney, Y. (2008), structure, liquidity, and firm size have positively

Debt maturity structure of Chinese companies, influenced on the debt maturity structure of all

Pacific-Basin Finance Journal, 16, 268-297.

industries. Furthermore, macroeconomic factors

7. Cohen, J. (1988), Set correlation and contin- such as economic growth, inflation rate, and credit

gency tables, Applied psychological measurement, growth have significantly impacted on debt maturity

12(4), 425-434.

structure in several industries. Finally, the article

8. Costa, S., Laureano, L. M. & Laureano, R. M. makes some recommendations for both financial

(2014), The debt maturity of Portuguese SMEs: The managers and policy-makers in order to identify the

aftermath of the 2008 financial crisis, Procedia- optimal debt maturity structure in different sectors

Social and Behavioral Sciences, 150, 172-181.

as well as implementing macroeconomic policies.

khoa học

thương mại

Số 152/2021

9 trang Thùy Anh 10600 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc kỳ hạn nợ giữa các ngành kinh doanh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

nghien_cuu_cac_yeu_to_anh_huong_den_cau_truc_ky_han_no_giua.pdf