Giáo trình Quản trị nhân sự
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
LỜI GIỚI THIỆU
Nhân sự là một nguồn lực quan trọng nhất của mọi doanh nghiệp. Trong
ngành dịch vụ khách sạn điều này ngày càng đƣợc khẳng định do sự phát triển
mạnh mẽ của dịch vụ này. Việc tuyển dụng, thu hút, sử dụng, duy trì nguồn nhân
sự chất lƣợng cao của các doanh nghiệp du lịch, khách sạn, nhà hàng là mối quan
tâm hàng đầu của ngƣời sử dụng lao động và các nhà quản trị. Tăng năng suất lao
động, hiệu quả công việc và lợi nhuận kinh doanh xuất phát từ những chính sách
quản lý nhân sự khoa học và phù hợp.
Nhiều doanh nghiệp du lịch đối diện với sự thay đổi liên tục nhân sự do
không tuyển đúng ngƣời, khó bố trí công việc phù hợp, các hoạt động quản trị nhân
lực chƣa thích hợp, chƣa kích thích sự thu hút, duy trì và phát triển nguồn nhân sự.
Môn học Quản trị nhân sự cung cấp cho ngƣời học những kiến thức cơ bản,
quan trọng nhất về hệ thống hoạt động quản lý tài nguyên con ngƣời. Giáo trình
này đặc biệt quan tâm đến công tác quản trị nhân sự trong bộ phận chế biến món
ăn. Giáo trình có 4 chƣơng:
Chƣơng 1. Khái quát về Quản trị nhân sự
Chƣơng 2. Hoạch định nhân sự và phân tích công việc
Chƣơng 3. Tuyển dụng và duy trì nguồn nhân sự
Chƣơng 4. Đào tạo. huấn luyện và đánh giá nhân sự
Tuy nhiên giáo trình không thể đề cập hết những đòi hỏi của thực tế và chắc
chắn có những sai sót nhất định, rất mong sự đóng góp của các học sinh, sinh viên,
các cán bộ, nhân viên ngành du lịch và các độc giả khác để bộ giáo trình đƣợc hoàn
chỉnh hơn.
1
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
MỤC LỤC
CHƢƠNG 1
KHÁI QUÁT VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ
Trang
1.1. Khái niệm về quản trị nhân sự......................................................................12
1.2. Mục tiêu của quản trị nhân sự.......................................................................12
1.3. Vai trò của quản trị nhân sự..........................................................................15
1.4. Tiến trình quản trị nhân sự............................................................................17
1.5. Chức năng của quản tị nhân sự.....................................................................17
1.6. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị nhân sự .................................................19
1.7. Những quan điểm về quản trị nhân sự..........................................................21
1.7.1. Nhân sự là nguồn lực cần đầu tƣ ...............................................................21
1.7.2. Phong cách quản nhân sự...........................................................................23
1.7.3. Mong muốn của doanh nghiệp và của ngƣời lao động..............................25
1.7.4. Trách nhiệm của các cấp quản lý về quản trị nhân sự...............................26
1.8. Cơ cấu tổ chức nhân sự nhà bếp ...................................................................29
1.9. Nhiệm vụ và quyền hạn ................................................................................29
1.9.1. Trƣởng bộ phận bếp...................................................................................29
1.9.2. Bếp trƣởng .................................................................................................31
1.9.3. Trợ lý bếp trƣởng.......................................................................................35
1.9.4. Đầu bếp chính ............................................................................................35
1.9.5. Đầu bếp phụ...............................................................................................36
1.9.6. Tạp vụ ........................................................................................................37
2
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
CHƢƠNG 2
HOẠCH ĐỊNH NHÂN SỰ VÀ PHÂN TÍCH CÔNG VIỆC
Trang
2.1. Khái niệm về hoạch nhân sự.........................................................................38
2.2. Mục đích của hoạch định nhân sự ................................................................39
2.3. Quy trình hoạch định nhân sự.......................................................................41
2.4. Nhu cầu nhân sự của bộ phận bếp ................................................................45
2.4.1. Nhu cầu thực tế ..........................................................................................45
2.4.2. Nhu cầu tăng thêm .....................................................................................45
2.4.3. Nhu cầu kế hoạch.......................................................................................45
2.4.4. Nhu cầu đột xuất........................................................................................46
2.5. Hoạch định số lƣợng nhân sự .......................................................................46
2.5.1. Phƣơng pháp tiên lƣợng.............................................................................46
2.5.2. Phƣơng pháp thống kê ...............................................................................47
2.5.3. Phƣơng pháp phân tích ..............................................................................48
2.5.4. Phƣơng pháp định hƣớng theo chi phí nhân công .....................................50
2.5.5. Phƣơng pháp định hƣớng theo doanh thu..................................................50
2.6. Phân tích công việc.......................................................................................51
2.6.1. Khái niệm...................................................................................................52
2.6.2. Thông tin để phân tích công việc...............................................................53
2.6.3. Quy trình phân tích công việc....................................................................54
3
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
CHƢƠNG 3
TUYỂN DỤNG VÀ DUY TRÌ NHÂN SỰ
Trang
3.1. Tuyển dụng nhân sự......................................................................................57
3.1.1. Khái niệm...................................................................................................57
3.1.2. Chính sách tuyển dụng...............................................................................58
3.1.3. Trách nhiệm của bếp trƣởng trong tuyển dụng .........................................60
3.1.4. Quy trình tuyển dụng .................................................................................61
3.2. Duy trì nhân sự..............................................................................................68
3.2.1. Mục đích ....................................................................................................68
3.2.2. Các yếu tố để duy trì nhân sự ....................................................................70
CHƢƠNG 4
ĐÀO TẠO, HUẤN LUYỆN VÀ ĐÁNH GIÁ NHÂN SỰ
4.1. Đào tạo nhân sự ............................................................................................74
4.1.1. Khái niệm...................................................................................................74
4.1.2. Mục đích của đào tạo.................................................................................75
4.1.3. Lý do của đào tạo.......................................................................................76
4.1.4. Lợi ích của đào tạo.....................................................................................78
4.1.5. Quy trình đào tạo .......................................................................................78
4.1.5.1. Sơ đồ tiến trình đào tạo........................................................................78
4.1.5.2. Quy trình đào tạo .................................................................................79
4
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
4.2. Huấn luyện nhân sự ......................................................................................80
4.3. Đánh giá năng lực thực hiện công việc của nhân viên .................................82
4.3.1. Khái niệm...................................................................................................82
4.3.2. Mục đích ....................................................................................................82
4.3.3. Quy trình đánh giá .....................................................................................84
4.3.4. Phƣơng pháp đánh giá ...............................................................................87
4.3.4.1. Phƣơng pháp đánh giá theo thang điểm ..............................................87
4.3.4.2. Phƣơng pháp đánh giá theo xếp hạng..................................................88
4.3.4.3. Phƣơng pháp đánh giá theo ghi chép lƣu trữ.......................................90
4.3.4.4. Phƣơng pháp đánh giá theo quan sát hành vi ......................................90
4.3.4.5. Phƣơng pháp đánh giá theo mục tiêu ..................................................91
4.3.4.6. Phƣơng pháp đánh giá theo tiêu chuẩn công việc ...............................92
4.3.5. Những điều cần tránh khi đánh giá............................................................92
5
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC
QUẢN TRỊ TÁC NGHIỆP 3
QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC BỘ PHẬN CHẾ BIẾN MÓN ĂN
Mã số môn học: MH 19
Thời gian môn học: 30 giờ (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành: giờ)
I.
VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔN HỌC
1. Vị trí
Quản trị nguồn nhân lực là một môn học bắt buộc trong chƣơng trình khung
trình độ cao đẳng nghề Kỹ thuật chế biến món ăn. Là môn học thuộc nhóm kiến
thức chuyên môn về quản lý kinh tế, quản lý các hoạt động kinh doanh hàng ăn
trong nhà hàng, khách sạn. Cùng với môn lý thuyết nghiệp vụ chế biến món ăn,
môn Quản trị nguồn nhân lực là môn thi tốt nghiệp.
2. Tính chất
Môn học bao gồm nhiều kiến thức và kỹ năng về tổ chức, quản lý và điều hành
hoạt động của nguồn nhân lực bộ phận chế biến món ăn. Môn học đòi hỏi sự tƣ
duy, tính toán chính xác từ giảng viên và sinh viên. Giảng viên phải có kiến thức
về quản lý kinh tế và kinh nghiệm nghề nghiệp. Sinh viên đã trải qua những môn
học, khóa học về nghiệp vụ chế biến món ăn sẽ có khả năng tiếp thu dễ dàng hơn.
II.
MỤC TIÊU MÔN HỌC
Sau khi học xong môn học này, người học có thể:
-
Kiến thức:
6
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
+ Tiếp thu đƣợc những kiến thức cơ bản về Quản trị nhân sự.
+ Đƣợc trang bị các kiến thức về quản trị nhân sự trong bộ phận chế biến món
ăn.
+ Giải thích đƣợc những vấn đề cơ bản của quản trị nhân sự trong lĩnh vực
kinh doanh dịch vụ ăn uống.
+ Tiếp thu đƣợc nền tảng kiến thức hệ thống mang tính thực tiễn cao về quy
trình quản trị nhân sự bộ phận chế biến món ăn.
+ Phân tích đƣợc những yêu cầu và những yếu tố quyết định đến sự thành
công của hoạt động quản trị nhân sự bộ phận chế biến món ăn.
Kỹ năng:
-
+ Có khả năng hoạch định, quản lý nhân sự cho bộ phận chế biến món ăn.
+ Có khả năng hoạch định đƣợc các chính sách liên quan đến tuyển dụng, thu
hút và duy trì nguồn nhân sự chất lƣợng cao.
+ Lập đƣợc kế hoạch đào tạo, huấn luyện nhân sự.
+ Vận dụng các phƣơng pháp đánh giá nhân sự hiệu quả.
Thái độ:
-
+ Làm việc với sự hiểu biết, tăng tinh thần trách nhiệm đối với hoạt động quản
trị tại các doanh nghiệp du lịch.
III. NỘI DUNG MÔN HỌC
1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian
Thời gian (giờ)
Kiểm
tra
Số
TT
Thực
Tên chƣơng mục
Tổng
số
Lý
hành,
(LT hoặc
TH)
thuyềt
Bài tập
7.5
7.5
I. Chƣơng 1: Khái quát về Quản trị nhân
sự
7
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
1.1. Khái niệm về quản trị nhân sự
1.2. Mục tiêu của quản trị nhân sự
1.3. Vai trò của quản trị nhân sự
1.4. Tiến trình quản trị nhân sự
1.5. Chức năng của quản trị nhân sự
1.6. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản trị
nhân sự
1.7. Những quan điểm về quản trị nhân sự
1.7.1. Nhân sự là nguồn lực cần đầu tƣ
1.7.2. Phong cách quản trị nhân sự
1.7.3. Mong muốn của doanh nghiệp và
của ngƣời lao động
1.7.4. Trách nhiệm của các cấp quản lý về
quản trị nhân sự
1.8. Cơ cấu tổ chức nhân sự nhà bếp
1.9. Nhiệm vụ và quyền hạn
1.9.1. Trƣởng bộ phận bếp
1.9.2. Bếp trƣởng
1.9.3. Trợ lý bếp trƣởng
1.9.4. Đầu bếp chính
1.9.5. Đầu bếp phụ
1.9.6. Tạp vụ
Câu hỏi và bài tập
10
10
II. Chƣơng 2: Hoạch định nhân sự và
phân tích công việc
2.1. Khái niệm về hoạch định nhân sự
2.2. Mục đích hoạch định nhân sự
8
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
2.3. Quy trình hoạch định nhân sự
2.4. Nhu cầu nhân lực của bộ phận bếp
2.4.1. Nhu cầu thực tế
2.4.2. Nhu cầu tăng thêm
2.4.3. Nhu cầu kế hoạch
2.4.4. Nhu cầu đột xuất
2.5. Hoạch định số lƣợng nhân sự
2.5.1. Phƣơng pháp tiên lƣợng
2.5.2. Phƣơng pháp thống kê
2.5.3. Phƣơng pháp phân tích
2.5.4. Phƣơng pháp định hƣớng theo chi
phí nhân công
2.5.5. Phƣơng pháp định hƣớng theo
doanh thu
2.6. Phân tích công việc
2.6.1. Khái niệm về phân tích công việc
2.6.2. Thông tin để phân tích công việc
2.6.3. Quy trình phân tích công việc
Câu hỏi và bài tập
7,5
7,5
III Chƣơng 3: Tuyển dụng và duy trì nhân
sự
3.1. Tuyển dụng nhân sự
3.1.1. Khái niệm
3.1.2. Chính sách tuyển dụng
3.1.3. Trách nhiệm của bếp trƣởng trong
tuyển dụng
3.1.4. Quy trình tuyển dụng
9
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
3.2. Duy trì nhân sự
3.2,1. Mục đích
3.2.2. Các yếu tố để duy trì nhân sự
Câu hỏi và bài tập
5
3
2
IV Chƣơng 4: Đào tạo, huấn luyện và đánh
giá nhân sự
4.1. Đào tạo nhân sự
4.1.1. Khái niệm
4.1.2. Mục đích của đào tạo
4.1.3. Lý do của đào tạo
4.1.4. Lợi ích của đào tạo
4.1.5. Quy trình đào tạo
4.2. Huấn luyện nhân sự
4.3. Đánh giá năng lực thực hiện công
việc của nhân viên
4.3.1. Khái niệm
4.3.2. Mục đích
4.3.3. Quy trình đánh giá
4.3.4. Phƣơng pháp đánh giá
4.3,5. Những điều cần tránh khi đánh giá
Tổng cộng
30
28
2
Ghi chú: Thời gian kiểm tra lý thuyết được tính vào giờ lý thuyết, kiểm tra thực
hành được tính vào giờ thực hành.
10
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
CHƢƠNG 1
KHÁI QUÁT VỀ QUẢN TRỊ NHÂN SỰ
Mục tiêu của chƣơng:
Sau khi học xong chương này, người học có thể:
- Giải thích đƣợc khái niệm, mục tiêu và vai trò của quản trị nhân sự;
- Trình bày đƣợc tiến trình quản trị nhân sự;
- Liệt kê đƣợc những chức năng của quản trị nhân sự;
- Biết cách đánh giá hiệu quả quản trị nhân sự;
- Trình bày đƣợc những quan điểm về quản trị nhân sự
- Phân tích đƣợc những trách nhiệm của các cấp quản lý trong quản trị nhân
sự;
- Nhận biết đƣợc sơ đồ tổ chức và trình bày đƣợc những nhiệm vụ của các
chức danh trong bộ phận bếp.
1.1. Khái niệm về quản trị nhân sự
Từ xa xƣa triết học Phƣơng Đông đã coi trọng việc dùng ngƣời, do vậy đã có
câu “Thiên thời. địa lợi, nhân hòa”. Có nghĩa là muốn làm đƣợc việc gì phải có ba
yếu tố: thời cơ, địa điểm và con ngƣời. Trong kinh doanh, câu này có hàm ý rằng con
ngƣời là một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công hay thất bại của
doanh nghiệp.
11
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
Con ngƣời là tài sản quan trọng nhất mà một doanh nghiệp có. Sự thành công
của doanh nghiệp phụ thuộc vào tính hiệu quả của cách “quản lý con ngƣời”.
Cung cách quản lý, môi trƣờng làm việc mà các nhà quản trị đem lại cho nhân
viên của mình và cách truyền đạt những giá trị và mục đích các hoạt động, chính sách
sẽ quyết định sự thành công của bản thân nhà quản trị cũng nhƣ thành công của doanh
nghiệp.
Trƣớc tiên quản trị nhân sự vừa là nghệ thuật vừa là khoa học làm cho những
mong muốn của doanh nghiệp và mong muốn của ngƣời lao động tƣơng hợp với nhau
và cùng đạt đến mục tiêu chung, đó là doanh nghiệp tồn tại và phát triển, ngƣời lao
động có việc làm, thu nhập ổn định cuộc sống. Nhân viên trông đợi từ phía các nhà
quản trị doanh nghiệp một mức lƣơng thoả đáng, điều kiện làm việc an toàn, sự gắn
bó với tổ chức, những nhiệm vụ có tính thách thức, trách nhiệm và quyền hạn. Mặt
khác, các nhà quản trị với tƣ cách là ngƣời sử dụng lao động mong muốn nhân viên
của mình sẽ tuân thủ quy định tại nơi làm việc và các chính sách kinh doanh, thực
hiện tốt mọi nhiệm vụ, đóng góp sáng kiến vào các mục tiêu kinh doanh, chịu trách
nhiệm về cả việc tốt và việc không tốt, liêm khiết và trung thực.
Thứ hai, quản trị nhân sự là những hoạt động, một quy trình mà các nhà quản trị
tiến hành triển khai, sắp xếp nhân sự nhằm đạt đƣợc các mục tiêu chiến lƣợc của
doanh nghiệp. Quy trình này gồm các bƣớc tuyển dụng, quản lý, trả lƣơng, nâng cao
hiệu quả hoạt động, và sa thải nhân viên.
Hầu nhƣ các doanh nghiệp đều muốn tạo dựng và duy trì đƣợc một đội ngũ
nhân viên có năng lực, đầy nhiệt huyết, gắn bó và đóng góp thật nhiều cho doanh
nghiệp. Tuy nhiên trên thực tế không phải doanh nghiệp nào cũng đạt đƣợc điều đó.
Điều này do nhiều nguyên nhân, song hai nguyên nhân chủ yếu đó là:
- Các nhà quản trị không hiểu hoặc hiểu sai về vai trò và chức năng của quản
trị nhân sự.
12
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
- Các nhà quản trị thiếu công cụ để rà soát các hoạt động quản trị nhân sự, để
từ đó xác định đƣợc những vấn đề đang vƣớng mắc và tìm ra các giải pháp
khắc phục.
Khi sản phẩm, dịch vụ của khách sạn, nhà hàng đến tay khách hàng có đƣợc
khách hàng ƣa thích hay không, nó mang lại lợi nhuận nhƣ thế nào, đặt ra cho nhà
quản trị những câu hỏi: Chúng ta đã sử dụng ai, sử dụng nhƣ thế nào, chúng ta đã tạo
ảnh hƣởng nhƣ thế nào đến những ngƣời tạo ra sản phẩm và cung cấp sản phẩm, dịch
vụ cho khách hàng.
và quản lý chất lƣợng - những ngƣời tham gia tích cực vào sự thành công của doanh
nghiệp. Các tổ chức trông mong vào các nhà chuyên môn về quản trị nhân sự giúp họ
đạt đƣợc hiệu quả và năng suất cao hơn với một hạn chế về lực lƣợng lao động. Một
trong những yêu cầu chính của quản trị nhân sự là tìm ra đúng ngƣời, đúng số lƣợng
và đúng thời điểm trên các điều kiện thỏa mãn cả doanh nghiệp và nhân viên mới. Khi
lựa chọn đƣợc những ngƣời có kỹ năng thích hợp làm việc ở đúng vị trí thì cả nhân
viên lẫn doanh nghiệp đều có lợi.
Quản trị nhân sự đƣợc hiểu là những tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhân sự đến các khách thể quản lý nhân sự nhằm đạt đƣợc các mục tiêu quản lý nhân
sự đã đề ra.
Quản trị nhân sự là lĩnh vực theo dõi, hƣớng dẫn điều chỉnh, kiểm tra sự trao
đổi chất (năng lƣợng, thần kinh, bắp thịt,...) giữa con ngƣời và các yếu tố vật chất của
tự nhiên (công cụ, đối tƣợng lao động, năng lƣợng,...) trong quá trình tạo của cải vật
chất, tinh thần để thỏa mãn nhu cầu của con ngƣời nhằm duy trì, bảo vệ, sử dụng và
phát triển tiềm năng vô hạn của con ngƣời. Không một hoạt động nào của tổ chức
mang lại hiệu quả nếu thiếu quản trị nhân sự. Hay nói cách khác, mục tiêu của bất kỳ
tổ chức nào cũng là nhằm sử dụng một cách có hiệu quả nhân sự của tổ chức để đạt
mục tiêu đặt ra.
13
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
Tóm lại, quản trị nhân sự là một tiến trình bao gồm các chính sách và hoạt
động về tuyển dụng, thu hút, sử dụng, đào tạo, đánh giá, phát triển và duy trì nguồn
nhân lực một cách hợp lí, khoa học để đạt tối ưu mục tiêu kinh doanh của doanh
nghiệp và mục tiêu nghề nghiệp của người lao động.
1.2. Mục tiêu của quản trị nhân sự
Quản trị nhân sự nghiên cứu các vấn đề về quản trị con ngƣời trong các bộ phận
và trong toàn bộ khách sạn.
Quản trị nhân sự nhằm đạt được những mục tiêu cơ bản sau đây:
- Sử dụng có hiệu quả nguồn nhân sự nhằm tăng năng suất, nâng cao hiệu quả
công việc.
- Đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của nhân viên, tạo điều kiện cho nhân viên
phát huy tối đa các năng lực cá nhân.
- Đảm bảo đủ số lƣợng ngƣời lao động với trình độ và kỹ năng phù hợp, bố trí
họ vào đúng công việc, và đúng thời điểm để đạt đƣợc các mục tiêu của
doanh nghiệp.
Nhƣ vậy, về mặt kinh tế quản trị nhân sự giúp cho doanh nghiệp khai thác các
khả năng tiềm tàng của nhân viên, nâng cao năng suất lao động và lợi thế cạnh tranh
của doanh nghiệp. Về mặt xã hội, quản trị nhân sự thể hiện quan điểm rất nhân bản về
quyền lợi của ngƣời lao động, đề cao vị thế và giá trị của ngƣời lao động, chú trọng
giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa doanh và ngƣời lao động.
1.3. Vai trò của quản trị nhân sự
- Quản lý và đề ra chính sách nhân sự của doanh nghiệp
Bộ phận quản trị nhân sự đóng vai trò chủ yếu trong việc quản lý chính sách,
nhằm đảm bảo các chính sách do Nhà nƣớc quy định đƣợc thực hiện đúng và đầy đủ
trong doanh nghiệp. Bộ phận quản trị nhân sự còn đề ra và giải quyết các chính sách
trong phạm vi của doanh nghiệp nhằm thực hiện mục tiêu của tổ chức.
14
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
- Quản trị nhân sự góp phần vào việc giải quyết các mặt kinh tế, xã hội
của vấn đề lao động
Đó là một vấn đề chung của xã hội, mọi hoạt động kinh tế nói chung đều đi đến
một mục đích sớm hay muộn là làm sao cho ngƣời lao động hƣởng thành quả do họ
làm ra một cách xứng đáng và công bằng.
- Tƣ vấn cho các bộ phận trong doanh nghiệp về vấn đề nhân sự
Một bộ phận nào đó trong doanh nghiệp có thể có vấn đề về nhân viên bỏ việc,
bộ phận có tỷ lệ nhân viên vắng mặt cao, bộ phận khác có vấn đề thắc mắc về chế độ
phụ cấp… Trong tất cả các vấn đề trên, ngƣời phụ trách về nhân sự và nhân viên bộ
phận nhân sự nắm vững chính sách nhân sự của Nhà nƣớc và doanh nghiệp đảm nhận
việc giải quyết các vấn đề khó khăn cụ thể và tƣ vấn cho ngƣời đứng đầu doanh
nghiệp giải quyết những vấn đề phức tạp. Nhƣ vậy bộ phận quản trị đóng vai trò tƣ
vấn cho các nhà quản trị.
- Hỗ trợ các hoạt động quản trị nhân sự
Đó là vai trò hỗ trợ các chức năng tuyển dụng, đào tạo và phúc lợi cho các bộ
phận khác của quản trị nhân sự. Chẳng hạn nhƣ bộ phận quản trị nhân sự giúp đỡ các
bộ phận khác trong việc tuyển dụng, trắc nghiệm và lựa chọn nhân viên. Do tính chất
chuyên môn hóa nên quản trị nhân sự thực hiện hay tƣ vấn phần lớn công việc nhân sự
sẽ có hiệu quả hơn các bộ phận khác đảm nhiệm. Thông thƣờng ít khi các bộ phận
khác đứng ra trực tiếp làm các chức năng của quản trị nhân sự, các bộ phận khác cũng
cần sự hỗ trợ của bộ phận quản trị nhân sự liên quan đến việc quản lý nhân viên.
Quyết định việc tuyển chọn nhân viên trong điều kiện cơ chế thị trƣờng là do các bộ
phận chuyên môn quyết định, nhƣng để có đầy đủ các thông tin cho việc quyết định là
do bộ phận quản trị nhân sự cung cấp.
- Kiểm tra nhân viên
Bộ phận quản trị nhân sự đảm nhận chức năng kiểm tra quan trọng bằng cách
giám sát các bộ phận khác đảm bảo việc thực hiện các chính sách, các chƣơng trình
thuộc về nhân sự đã đƣợc đề ra. Kiểm tra các thủ tục, kiểm tra các bộ phận khác về
15
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
việc đánh giá thành tích nhân viên. Kiểm tra thông qua việc đo lƣờng, đánh giá, phân
tích các đơn khiến nại, các tai nạn lao động, các kỳ hạn chấm dứt hợp đồng, lý do
vắng mặt của nhân viên, các biện pháp kỷ luật, thúc đẩy các bộ phận khác quản trị tài
nguyên nhân sự có hiệu quả hơn.
1.4. Tiến trình quản trị nhân sự
Tiến trình quản trị nhân sự là một hệ thống các hoạt động của nhà quản trị nhằm
cung cấp cho doanh nghiệp và các bộ phận:
- Đúng ngƣời
- Vào đúng công việc, đúng vị trí
- Và đúng lúc
Để đạt đƣợc mục đích trên, các nhà quản trị bao gồm cả cán bộ tổ chức, nhân sự
và cán bộ chức năng phụ trách các bộ phận kinh doanh phục vụ phải thực hiện hàng
loạt các hoạt động liên quan đến quản trị nhân sự thông qua sơ đồ sau đây:
Khen thƣởng
Giao
Ra khỏi
Tổ chức
công
việc thực
hiện
Theo dõi
Đánh giá
Tuyển dụng,
lựa chọn
Hội nhập
Lập kế hoạch
nhân sự
Phát triển
Sơ đồ 1.1. Tiến trình quản trị nhân sự
1.5. Chức năng của quản trị nhân sự
16
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
Tất cả các nhà quản trị đều có trách nhiệm trực tiếp hay gián tiếp đến các hoạt
động quản trị nhân sự. Để làm tốt công tác quản trị nhân sự thuộc phạm vi trách
nhiệm của mình, trƣớc hết các nhà quản trị cần hiểu rõ các chức năng của quản trị
nhân sự. Từ đó định ra đƣợc những hoạt động cần thực hiện:
- Hoạch định nguồn nhân lực: đảm bảo đủ số lƣợng nhân viên với các phẩm
chất phù hợp cho từng loại công việc của các bộ phận và của doanh nghiệp.
- Phân tích công việc: Xác định nội dung, đặc điểm của từng công việc và
đặt ra các yêu cầu cần thiết đối với ngƣời thực hiện công việc.
- Tuyển dụng, lựa chọn ứng viên: có các chính sách hấp dẫn, phù hợp để tìm
kiếm, thu hút đƣợc những ứng viên có chất lƣợng cao.
- Hội nhập nhân viên mới tuyển dụng: giúp nhân viên mới dễ dàng làm
quen với công việc và môi trƣờng mới.
- Sắp xếp vị trí và bố trí công việc: đảm bảo sự phù hợp, sự tƣơng xứng giữa
công việc và ngƣời thực hiện công việc. Giao công việc từ dễ đến khó, phù
hợp với năng lực của từng nhân viên, đảm bảo mọi công việc đều đƣợc thực
hiện tốt.
- Theo dõi nhân viên: theo dõi quá trình làm việc của nhân viên làm cơ sở
cho việc đánh giá và lập kế hoạch đào tạo, phát triển, khen thƣởng và kỷ luật
nhân viên khi cần thiết.
- Đánh giá hiệu quả làm việc của nhân viên: đối với nhân viên: biết đƣợc
mức độ thực hiện công việc của họ so với tiêu chuẩn mẫu và với các nân
viên khác. Đối với doanh nghiệp giúp lập kế hoạch nguồn nhân lực nhƣ đào
tạo, thuyên chuyển, cải tiến cơ cấu tổ chức, giao tiếp hiệu quả với nhân viên.
- Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: nhằm nâng cao năng lực của nhân
viên. Giúp ngƣời lao động xác định đƣợc mục tiêu, hƣớng đi của mình, tạo
môi trƣờng thuận lợi để ngƣời lao động làm việc tốt. Đảm bảo nhân viên có
các kỹ năng, trình độ và thái độ cần thiết để hoàn thành công việc. Tạo điều
kiện để nhân viên phát triển tối đa các năng lực cá nhân.
17
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
- Động viên, khuyến khích nhân viên: Có các chính sách và hoạt động thích
hợp nhằm khuyến khích, khen thƣởng để động viên nhân viên làm việc hăng
say, tận tâm, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.
- Kỷ luật và sa thải nhân viên: khi nhân viên không đáp ứng yêu cầu của
công việc hoặc có những hành vi, thái độ không phù hợp ảnh hƣởng xấu đến
uy tín, thƣơng hiệu và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
- Quản trị tiền lƣơng, tiền thƣởng và các vấn đề phúc lợi: trả lƣơng đúng,
đủ và đúng hạn. Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp,
bảo hiểm tai nạn cho nhân viên. Giải quyết chế độ nghỉ phép, nghỉ cƣới,
nghỉ tang chế, tiền mừng cƣới, tiền ma chay…
- Giải quyết các vấn đề về khiếu nại của nhân viên: đảm bảo mọi thắc mắc
của nhân viên đƣợc giải quyết công bằng, thoả đáng.
- Chƣơng trình chăm sóc sức khỏe, y tế: có các chính sách, chƣơng trình
quan tâm đến công tác bảo vệ và nâng cao sức khoẻ để nhân viên làm việc
có hiệu quả hơn.
- Các chƣơng trình thúc đẩy sáng kiến: có các hoạt động khuyến khích
nhân viên có những ý tƣởng, sáng kiến cải tiến nhằm nâng cao hiệu quả
công việc.
1.6. Tiêu chí đánh giá hiệu quả về quản trị nhân sự
Hiệu quả quản trị nhân sự của doanh nghiệp là hiệu quả phản ánh kết quả thực
hiện các mục tiêu về nhân sự mà các nhà quản trị đặt ra trong một giai đoạn nhất định
trong quan hệ với chi phí để có đƣợc kết quả đó.
Cũng nhƣ các hoạt động kinh tế, trong hoạt động quản trị nhân sự, doanh
nghiệp thƣờng đặt ra các mục tiêu cụ thể về hoạt động nhân sự. Các mục tiêu đó
thƣờng là:
- Chi phí cho lao động nhỏ nhất.
- Giá trị (lợi nhuận) do ngƣời lao động tạo ra lớn nhất.
18
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
- Đạt đƣợc sự ổn định nội bộ, tạo việc làm đầy đủ cho ngƣời lao động và
không có tình trạng dƣ thừa lao động.
- Ngƣời lao động làm đúng ngành nghề đã đƣợc học của mình.
- Nâng cao chất lƣợng lao động.
- Tăng thu nhập của ngƣời lao động.
- Đảm bảo công bằng giữa những ngƣời lao động.
- Đảm bảo sự đồng thụân của ngƣời lao động.
- Thái độ chấp hành và trung thành của ngƣời lao động đối với doanh nghiệp.
- Tỷ lệ ngƣời lao động nghỉ việc, bỏ việc thấp nhất.
Các mục tiêu trên quyết định sự tồn tại của một doanh nghiệp đó là đảm bảo
nguồn nhân sự có chất lƣợng, trình độ để thực hiện công việc và có thái độ chấp hành,
trung thành với doanh nghiệp đồng thời đạt đƣợc sự ổn định nhân sự. Với mục tiêu đó
thì các tiêu chí để đánh giá hiệu quả quản trị nhân sự là nguồn nhân sự có chất lƣợng,
trình độ và đạt đƣợc sự ổn định trong giai đoạn đề ra các mục tiêu đó.
Để đánh giá hiệu quả quản trị nhân sự của một doanh nghiệp hay một bộ phận,
ngƣời ta có thể cập nhật, thống kê hàng tháng và rút ra hàng năm về tỷ lệ nghỉ việc, bỏ
việc của ngƣời lao động trong doanh nghiệp hay trong một bộ phận. Tỷ lệ bỏ việc
càng cao, thì hiệu quả quản trị nhân sự ở đó càng thấp.
Số nhân viên bỏ việc trong năm
Tỷ lệ bỏ việc =
x 100
Tổng số nhân viên đầu năm
Thực hành ứng dụng 1.1:
Khách sạn Hƣơng Quê có số liệu về nhân sự trong năm nhƣ sau:
- Tổng số cán bộ, nhân viên đầu năm: 150 ngƣời
- Số nhân viên nghỉ việc với các lý do bỏ việc, chuyển đến khách sạn khác,
xin thôi việc…: 25 ngƣời
- Tính tỷ lệ lao động nghỉ việc trong năm của khách sạn!
19
Trƣờng Cao đẳng nghề Du lịch Vũng Tàu
25 ngƣời
Tỷ lệ bỏ việc =
x 100 = 16,7%
150 ngƣời
1.7. Những quan điểm về quản trị nhân sự
Không phải tất cả các nhà quản trị đều có chung quan điểm về quản trị nhân sự.
Trong xã hội trí thức ngày nay, yếu tố con ngƣời rất đƣợc chú trọng, phát triển nguồn
nhân sự đã trở thành chiến lƣợc của quốc gia.
Nói đến quản trị nhân sự các doanh nghiệp thường quan tâm đến 5 quan
điểm chủ yếu sau:
- Coi nhân sự là chi phí hay nguồn lực cần đầu tƣ?
- Chú trọng quản lý theo phong cách hành chính hay khai thác và phát triển
nguồn nhân sự?
- Phải chăng quản trị nhân sự chỉ mang chức năng phục vụ các hoạt động khác
của doanh nghiệp?
- Liệu quản trị nhân sự chỉ nhằm đạt đƣợc những mong muốn của chủ doanh
nghiệp?
- Quản trị nhân sự chỉ là trách nhiệm của bộ phận nhân sự hay của tất cả các
cấp quản lý?
Chúng ta cùng xem xét chi tiết những quan điểm dƣới đây liên quan đến
hoạt động quản trị nhân sự.
1.7.1. Nhân sự là nguồn lực cần đƣợc đầu tƣ
Nhân sự là một nguồn lực quan trọng tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh
nghiệp. Là chủ doanh nghiệp, hay những ngƣời làm công tác quản lý, chúng ta cần
phải có chính sách đầu tƣ thỏa đáng để xây dựng và phát triển nhân sự có chất lƣợng
cao cho doanh nghiệp của mình.
20
Tải về để xem bản đầy đủ
95 trang
20020
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình Quản trị nhân sự", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_quan_tri_nhan_su.pdf
