Khiếu nại, tố cáo trong bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
KHIꢀU NꢁI, Tꢂ CꢃO TRONG BꢄU Cꢅ ĐꢁI BIꢆU QUꢂC HꢇI Vꢈ
ĐꢁI BIꢆU HꢇI ĐỒNG NHÂN DÂN CꢃC CẤP
Nguyễn Ngọc Bích*
*TS. Khoa Pháp luật Hành chính - Nhà nước, Trường Đại học Luật Hà Nội.
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Bꢇu cꢈ, khiếu nꢁi, tố cꢀo lꢂ nhꢏng quyꢉn cơ bản cꢌa công dân được Hiến
phꢀp quy đꢋnh. Trong phꢁm vi bꢂi viết nꢂy, tꢀc giả phân tꢊch cꢀc quy đꢋnh
cꢌa phꢀp luật hiꢄn hꢂnh vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo trong bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc
hội, đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân cꢀc cấp vꢂ đꢉ xuất kiến nghꢋ nhằm bảo
đảm tꢊnh khả thi cꢌa cꢀc quy đꢋnh cꢌa phꢀp luật vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo trong
bꢇu cꢈ
Từ khóa: Bꢇu cꢈ; khiếu nꢁi,
tố cꢀo, đꢁi biꢅu Quốc hội, đꢁi biꢅu
Hội đồng nhân dân.
Lịch sử bài viết:
Nhận bꢂi
Biên tập
Duyꢄt bꢂi
: 24/02/2021
: 27/02/2021
: 04/3/2021
Article Infomation:
Abstract:
The right to vote, the right to complaints, the right to denunciations are the
fundamental ones of the citizens as stipulated in the Constitution. Under
the scope of this article, the author provides an analysis of the applicable
law on complaints and denunciations in the election of deputies to the
National Assembly and People’s Councils at all levels. Thereby, the author
also provides a number of recommendations to ensure the feasibility of
the provisions of the law on complaints and denunciations in the election.
Keywords: Vote,
denunciations, National Assembly
deputies, People's Council deputies.
complaints,
Article History:
Received
Edited
: 24 Feb. 2021
: 27 Feb. 2021
: 04 Mar. 2021
Approved
1. Khái quát chung về khiếu nại, tố cáo
trong bầu cử
dân. Trong suốt quꢀ trình phꢀt triꢅn cꢌa
Nhꢂ nưꢃc ta, bꢇu cꢈ luôn lꢂ quyꢉn hiến
đꢋnh cꢌa công dân. Không chꢍ ghi nhận
quyꢉn bꢇu cꢈ, Hiến phꢀp vꢂ cꢀc văn bản
luật liên quan cꢎn quy đꢋnh nhꢏng thiết
chế, cꢀch thꢐc thꢑc hiꢄn vꢂ bảo đảm thꢑc
hiꢄn quyꢉn bꢇu cꢈ, ꢐng cꢈ cꢌa công dân,
trong đꢒ cꢒ quy đꢋnh vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo.
Khiếu nꢁi, tố cꢀo lꢂ cꢀch thꢐc trꢑc tiếp đꢅ
công dân, nhꢏng cꢀ nhân, tổ chꢐc khꢀc cꢒ
thꢅ phản ꢀnh đến cꢀc cơ quan nhꢂ nưꢃc
“Bầu cử có một vị trí quan trọng trong
nền chính trị hiện đại. Nhìn vào hệ thống
bầu cử có thể hiểu được tính chất dân chủ
của hệ thống chính trị mỗi nước”1. Sau
Cꢀch mꢁng Thꢀng Tꢀm năm 1945, ngay từ
khi Nhꢂ nưꢃc Viꢄt Nam kiꢅu mꢃi ra đꢆi,
bꢇu cꢈ đã được Hiến phꢀp năm 1946 ghi
nhận lꢂ quyꢉn chꢊnh trꢋ cơ bản cꢌa công
1 TS. Lưu Văn Quảng, Hệ thống bầu cử ở Anh, Mỹ và Pháp - Lý thuyết và hiện thực, Nxb. Chꢊnh trꢋ quốc gia,
Hꢂ Nội năm 2009, tr.5.
Số 05(429) - T3/2021
3
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
hꢂnh vi vi phꢁm phꢀp luật, nhꢏng sai sꢒt
trong hoꢁt động bꢇu cꢈ xâm phꢁm đến
quyꢉn, lợi ꢊch hợp phꢀp cꢌa cꢀ nhân, tổ
chꢐc hoặc lợi ꢊch cꢌa Nhꢂ nưꢃc.
Thứ hai, khiếu nꢁi, tố cꢀo cꢎn lꢂ cꢀch
thꢐc đꢅ cꢈ tri thông tin cho cꢀc cơ quan,
cꢀ nhân cꢒ thẩm quyꢉn vꢉ nhꢏng sai sꢒt,
nhꢏng hꢂnh vi vi phꢁm phꢀp luật trong bꢇu
cꢈ: Cꢀc cơ quan cꢒ thẩm quyꢉn cꢒ thꢅ phꢀt
hiꢄn ra cꢀc thiếu sꢒt, vi phꢁm trong bꢇu
cꢈ bằng nhiꢉu hoꢁt động khꢀc nhau như
giꢀm sꢀt, kiꢅm tra, thanh tra…, nhưng vꢃi
số lượng cꢈ tri đông đảo, sinh sống, lꢂm
viꢄc, lao động, học tập ở khắp cꢀc đꢋa bꢂn,
cꢀc cơ quan, tổ chꢐc, doanh nghiꢄp, nguồn
thông tin từ cꢈ tri giúp cơ quan cꢒ thẩm
quyꢉn tiếp cận nhanh hơn, đa chiꢉu hơn,
giúp nhanh chꢒng giải quyết khꢀch quan
từng vụ viꢄc.
Theo quy đꢋnh cꢌa phꢀp luật vꢉ khiếu
nꢁi, tố cꢀo, khiếu nại lꢂ viꢄc cꢀ nhân, tổ
chꢐc đꢉ nghꢋ cơ quan, cꢀ nhân cꢒ thẩm
quyꢉn xem xét lꢁi quyết đꢋnh, hꢂnh vi cꢌa
cơ quan, cꢀ nhân nếu cꢒ căn cꢐ cho rằng
quyết đꢋnh, hꢂnh vi đꢒ vi phꢁm phꢀp luật,
xâm hꢁi đến quyꢉn, lợi ꢊch hợp phꢀp cꢌa
mình; tố cáo lꢂ viꢄc cꢀ nhân bꢀo vꢃi cơ
quan, ngưꢆi cꢒ thẩm quyꢉn vꢉ cꢀc hꢂnh
vi vi phꢁm phꢀp luật cꢌa bất kỳ cơ quan,
tổ chꢐc, cꢀ nhân. Nếu khiếu nꢁi lꢂ đꢉ nghꢋ
xem xét lꢁi một quyết đꢋnh, một hꢂnh vi đꢅ
bảo vꢄ quyꢉn, lợi ꢊch hợp phꢀp cꢌa ngưꢆi
khiếu nꢁi, thì tố cꢀo lꢂ thông bꢀo đến cơ
quan, ngưꢆi cꢒ thẩm quyꢉn vꢉ cꢀc hꢂnh vi
vi phꢁm phꢀp luật nhằm giúp cꢀc cơ quan,
ngưꢆi cꢒ thẩm quyꢉn phꢀt hiꢄn vꢂ cꢒ thông
tin cꢇn thiết đꢅ xꢈ lý vi phꢁm phꢀp luật.
Trong hoꢁt động bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội,
đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân, khiếu nꢁi, tố
cꢀo đꢒng vai trꢎ sau đây:
Thứ ba, khiếu nꢁi, tố cꢀo cũng lꢂ cꢀch
thꢐc đꢅ công dân tham gia sâu, rộng, tꢊch
cꢑc vꢂo bꢇu cꢈ. Bởi lẽ, chꢍ khi công dân
tꢊch cꢑc tham gia, theo dõi chặt chẽ cꢀc diễn
biến cꢌa hoꢁt động bꢇu cꢈ, mꢃi cꢒ thꢅ phꢀt
hiꢄn nhꢏng sai sꢒt, vi phꢁm. Cꢒ thꢅ thấy
rằng, cꢀc quy đꢋnh vꢉ quyꢉn khiếu nꢁi, tố
cꢀo cꢌa công dân đã gꢒp phꢇn động viên cꢈ
tri tham gia “giꢀm sꢀt” hoꢁt động bꢇu cꢈ.
Khiếu nꢁi, tố cꢀo lꢂ một trong cꢀc cꢀch thꢐc
đꢅ cꢀ nhân, tổ chꢐc cꢒ thꢅ giꢀm sꢀt cꢀc hoꢁt
động bꢇu cꢈ theo cꢀc cꢀch thꢐc phù hợp
được phꢀp luật quy đꢋnh. Chꢊnh tꢊnh tꢊch
cꢑc, chꢌ động cꢌa cꢈ tri, thông qua khiếu
nꢁi, tố cꢀo đã giúp cꢀc cơ quan nhꢂ nưꢃc,
ngưꢆi cꢒ thẩm quyꢉn kꢋp thꢆi phꢀt hiꢄn, xꢈ
lý kꢋp thꢆi nhꢏng sai sꢒt, vi phꢁm trong hoꢁt
động bꢇu cꢈ.
Thứ nhất, khiếu nꢁi, tố cꢀo lꢂ cꢀch thꢐc đꢅ
bảo vꢄ quyꢉn, lợi ꢊch cꢌa cꢀ nhân, tổ chꢐc:
Bꢇu cꢈ lꢂ sꢑ kiꢄn quan trọng trong sinh hoꢁt
chꢊnh trꢋ cꢌa đất nưꢃc vꢂ nhân dân. Bꢇu cꢈ
bao gồm rất nhiꢉu cꢀc hoꢁt động cụ thꢅ được
thꢑc hiꢄn bởi cꢀc cơ quan nhꢂ nưꢃc, cꢀc tổ
chꢐc chꢊnh trꢋ - xã hội, tổ chꢐc xã hội vꢂ cꢀc
cꢀ nhân khꢀc, nên không thꢅ trꢀnh khỏi cꢒ
nhꢏng sai sꢒt hoặc cꢒ thꢅ bꢋ cꢀ nhân, tổ chꢐc
lợi dụng đꢅ thꢑc hiꢄn hꢂnh vi trꢀi phꢀp luật
nhằm vụ lợi. Nhꢏng sai sꢒt, vi phꢁm phꢀp
luật trong bꢇu cꢈ lꢂm ảnh hưởng đến quyꢉn,
lợi ꢊch cꢌa cꢈ tri, cꢌa nhꢏng ngưꢆi ꢐng cꢈ
vꢂ cả cꢀ nhân, tổ chꢐc khꢀc. Vì vậy, quyꢉn
khiếu nꢁi, tố cꢀo được xem như một cꢀch
thꢐc bảo vꢄ quyꢉn, lợi ꢊch hợp phꢀp, chꢊnh
đꢀng cꢌa cꢀ nhân, tổ chꢐc.
2. Các quy định của pháp luật hiện hành
về khiếu nại, tố cáo trong bầu cử
Khiếu nꢁi, tố cꢀo trong bꢇu cꢈ được quy
đꢋnh trong Luật Bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội
vꢂ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân năm 20152
(Luật Bꢇu cꢈ). Cꢀc quy đꢋnh vꢉ khiếu nꢁi,
tố cꢀo trong bꢇu cꢈ tập trung vꢂo cꢀc nội
dung sau đây:
2
Luật Bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội vꢂ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9
năm 2015.
4
Số 05(429) - T3/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢂ chuyꢅn đến
Ban bꢇu cꢈ.
Thứ nhất, cꢀc trưꢆng hợp khiếu nꢁi, tố cꢀo:
- Khiếu nại và giải quyết khiếu nại danh
- Giải quyết khiếu nại về kết quả bầu cử
sách cử tri
Điꢉu 87 Luật Bꢇu cꢈ quy đꢋnh khiếu nꢁi
vꢉ kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội phải
được gꢈi đến Hội đồng Bꢇu cꢈ quốc gia
chậm nhất lꢂ 05 ngꢂy kꢅ từ ngꢂy công bố
kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội. Hội đồng
Bꢇu cꢈ quốc gia cꢒ trꢀch nhiꢄm xem xét,
giải quyết khiếu nꢁi vꢉ kết quả bꢇu cꢈ đꢁi
biꢅu Quốc hội trong thꢆi hꢁn 30 ngꢂy kꢅ từ
ngꢂy nhận được khiếu nꢁi.
Điꢉu 33 Luật Bꢇu cꢈ quy đꢋnh khi kiꢅm
tra danh sꢀch cꢈ tri, nếu phꢀt hiꢄn cꢒ sai
sꢒt thì trong thꢆi hꢁn 30 ngꢂy kꢅ từ ngꢂy
niêm yết, công dân cꢒ quyꢉn khiếu nꢁi vꢃi
cơ quan lập danh sꢀch cꢈ tri. Trong thꢆi hꢁn
05 ngꢂy kꢅ từ ngꢂy nhận được khiếu nꢁi,
cơ quan lập danh sꢀch cꢈ tri phải giải quyết
vꢂ thông bꢀo cho ngưꢆi khiếu nꢁi biết kết
quả giải quyết. Trưꢆng hợp ngưꢆi khiếu nꢁi
không đồng ý vꢉ kết quả giải quyết khiếu
nꢁi hoặc hết thꢆi hꢁn giải quyết mꢂ khiếu
nꢁi không được giải quyết thì cꢒ quyꢉn khởi
kiꢄn tꢁi Tꢎa ꢀn nhân dân theo quy đꢋnh cꢌa
phꢀp luật vꢉ tố tụng hꢂnh chꢊnh.
Khiếu nꢁi vꢉ kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Hội
đồng nhân dân phải được gꢈi đến Ủy ban Bꢇu
cꢈ chậm nhất lꢂ 05 ngꢂy kꢅ từ ngꢂy công bố
kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân.
Ủy ban Bꢇu cꢈ cꢒ trꢀch nhiꢄm xem xét, giải
quyết khiếu nꢁi vꢉ kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu
Hội đồng nhân dân trong thꢆi hꢁn 20 ngꢂy kꢅ
từ ngꢂy nhận được khiếu nꢁi.
- Khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu
nại, tố cáo về người ứng cử, lập danh sách
người ứng cử
Quyết đꢋnh giải quyết khiếu nꢁi cꢌa Hội
đồng bꢇu cꢈ quốc gia, Ủy ban bꢇu cꢈ lꢂ
quyết đꢋnh cuối cùng.
Theo quy đꢋnh cꢌa Điꢉu 61 Luật Bꢇu cꢈ,
công dân cꢒ quyꢉn tố cꢀo vꢉ ngưꢆi ꢐng cꢈ,
khiếu nꢁi, tố cꢀo, kiến nghꢋ vꢉ nhꢏng sai sꢒt
trong viꢄc lập danh sꢀch nhꢏng ngưꢆi ꢐng
cꢈ. Khiếu nꢁi, tố cꢀo, kiến nghꢋ liên quan
đến ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội, viꢄc
lập danh sꢀch nhꢏng ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu
Quốc hội được gꢈi đến Ban bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu
Quốc hội, Ủy ban bꢇu cꢈ ở tꢍnh, Hội đồng
Bꢇu cꢈ quốc gia; khiếu nꢁi, tố cꢀo, kiến nghꢋ
liên quan đến ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu Hội
đồng nhân dân, viꢄc lập danh sꢀch nhꢏng
ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân ở
cấp nꢂo thì được gꢈi tꢃi Ban bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu
Hội đồng nhân dân ở cấp đꢒ.
Trong trưꢆng hợp phải tổ chꢐc bꢇu cꢈ
bổ sung hoặc bꢇu cꢈ lꢁi thì cꢀc khiếu nꢁi,
tố cꢀo, kiến nghꢋ vꢉ bꢇu cꢈ bổ sung, bꢇu cꢈ
lꢁi được giải quyết theo cꢀc quy đꢋnh tương
ꢐng cꢌa Luật Bꢇu cꢈ.
Thứ hai, vꢉ thẩm quyꢉn giải quyết khiếu
nꢁi, tố cꢀo:
Luật Bꢇu cꢈ không đꢋnh ra một cơ quan
chuyên trꢀch vꢉ giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo
cũng như thꢑc hiꢄn cꢀc hoꢁt động nghiꢄp
vụ trong giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo. Thẩm
quyꢉn giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo cꢒ thꢅ
được thꢑc hiꢄn ở hai cấp; vꢊ dụ, giải quyết
khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢉ ngưꢆi ꢐng cꢈ, lập danh
sꢀch ngưꢆi ꢐng cꢈ; nhưng cũng cꢒ thꢅ chꢍ
được thꢑc hiꢄn ở một cấp, vꢊ dụ, khiếu nꢁi
vꢉ danh sꢀch cꢈ tri.
- Khiếu nại, tố cáo về kiểm phiếu
Theo quy đꢋnh cꢌa Điꢉu 75 Luật Bꢇu cꢈ,
trong quꢀ trình kiꢅm phiếu nhꢏng khiếu nꢁi,
tố cꢀo tꢁi chỗ vꢉ nhꢏng hꢂnh vi cꢒ dấu hiꢄu
vi phꢁm phꢀp luật trong viꢄc kiꢅm phiếu do
Tổ bꢇu cꢈ nhận, giải quyết vꢂ ghi nội dung
giải quyết vꢂo biên bản. Trong trưꢆng hợp
Tổ bꢇu cꢈ không giải quyết được thì phải
ghi rõ ý kiến cꢌa Tổ bꢇu cꢈ vꢂo biên bản
Theo quy đꢋnh hiꢄn hꢂnh, thẩm quyꢉn
giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo thuộc vꢉ Hội
đồng Bꢇu cꢈ quốc gia, cꢀc tổ chꢐc bꢇu cꢈ ở
đꢋa phương lꢂ Ủy ban Bꢇu cꢈ, Ban bꢇu cꢈ,
Số 05(429) - T3/2021
5
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Tổ bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội, đꢁi biꢅu Hội
đồng nhân dân cꢀc cấp. Cụ thꢅ, Tổ bꢇu cꢈ
chꢍ cꢒ thẩm quyꢉn giải quyết khiếu nꢁi, tố
cꢀo tꢁi chỗ vꢉ kiꢅm phiếu.
thu thập thông tin, xꢀc minh,… giải quyết
khiếu nꢁi, tố cꢀo. Bên cꢁnh đꢒ, cꢀc thꢆi hꢁn
khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢂ giải quyết khiếu nꢁi, tố
cꢀo cũng được rút ngắn. Luật Bꢇu cꢈ không
quy đꢋnh thꢆi hꢁn khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢂ giải
quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢉ ngưꢆi ꢐng cꢈ vꢂ
danh sꢀch ngưꢆi ꢐng cꢈ. Tuy nhiên, Luật
quy đꢋnh viꢄc xem xét giải quyết khiếu nꢁi,
tố cꢀo vꢉ ngưꢆi ꢐng cꢈ, danh sꢀch ngưꢆi
ꢐng cꢈ phải kết thúc trong thꢆi hꢁn 10 ngꢂy
trưꢃc ngꢂy bꢇu cꢈ; khiếu nꢁi kết quả bꢇu cꢈ
phải được gꢈi đến Hội đồng Bꢇu cꢈ quốc
gia (đối vꢃi bꢇu đꢁi biꢅu Quốc hội), Ủy ban
Bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân cꢀc cấp
trong thꢆi hꢁn 05 ngꢂy kꢅ từ ngꢂy công bố
kết quả bꢇu cꢈ; khiếu nꢁi được giải quyết
trong thꢆi hꢁn 30 ngꢂy đối vꢃi khiếu nꢁi kết
quả bꢇu đꢁi biꢅu Quốc hội vꢂ 20 ngꢂy đối
vꢃi kết quả bꢇu đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân
cꢀc cấp. Ngoꢂi ra, Luật Bꢇu cꢈ cũng quy
đꢋnh khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢂ giải quyết khiếu
nꢁi, tố cꢀo vꢉ bꢇu cꢈ ở bất kỳ giai đoꢁn nꢂo
cũng phải được lưu vꢂo hồ sơ bꢇu cꢈ.
Vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo, kiến nghꢋ liên quan
đến ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội, viꢄc
lập danh sꢀch nhꢏng ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu
Quốc hội thuộc thẩm quyꢉn giải quyết cꢌa
Ban bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu Quốc hội, Ủy ban
bꢇu cꢈ ở tꢍnh, Hội đồng Bꢇu cꢈ quốc gia.
Trưꢆng hợp ngưꢆi khiếu nꢁi, tố cꢀo không
đồng ý vꢃi kết quả giải quyết cꢌa Ban bꢇu
cꢈ, Ủy ban Bꢇu cꢈ thì cꢒ quyꢉn khiếu nꢁi
đến Hội đồng Bꢇu cꢈ quốc gia.
Vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo liên quan đến ngưꢆi
ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân, viꢄc
lập danh sꢀch nhꢏng ngưꢆi ꢐng cꢈ đꢁi biꢅu
Hội đồng nhân dân ở cấp nꢂo thì thuộc thẩm
quyꢉn giải quyết cꢌa Ban bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu
Hội đồng nhân dân ở cấp đꢒ. Trưꢆng hợp
ngưꢆi khiếu nꢁi, tố cꢀo, kiến nghꢋ không
đồng ý vꢃi kết quả giải quyết cꢌa Ban bꢇu
cꢈ thì cꢒ quyꢉn khiếu nꢁi đến Ủy ban Bꢇu
cꢈ ở cấp tương ꢐng.
3. Nhận xét và kiến nghị
Khiếu nꢁi vꢉ kết quả bꢇu cꢈ đꢁi biꢅu
Quốc hội thuộc thẩm quyꢉn cꢌa Hội đồng
Bꢇu cꢈ quốc gia. Khiếu nꢁi vꢉ kết quả bꢇu
cꢈ đꢁi biꢅu Hội đồng nhân dân thuộc thẩm
quyꢉn cꢌa Ủy ban Bꢇu cꢈ.
Mặc dù Luật Bꢇu cꢈ không phải luật
chuyên ngꢂnh quy đꢋnh vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo
vꢂ giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo, nhưng cꢀc
quy đꢋnh vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo trong hoꢁt
động bꢇu cꢈ cꢒ vai trꢎ rất quan trọng, vì
vậy cꢇn được quy đꢋnh rõ rꢂng, minh bꢁch.
Viꢄc phân tꢊch cꢀc quy đꢋnh cꢌa Luật Bꢇu
cꢈ vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo cho thấy, cꢀc quy
đꢋnh vꢉ khiếu nꢁi, tố cꢀo trong hoꢁt động
bꢇu cꢈ cꢎn đơn giản, chưa toꢂn diꢄn, thiếu
chặt chẽ, thꢅ hiꢄn ở một số điꢅm sau:
Vꢃi tư cꢀch lꢂ cơ quan cꢒ thẩm quyꢉn lập
danh sꢀch cꢈ tri thì Ủy ban nhân dân cấp xã
hoặc Ủy ban nhân dân huyꢄn cꢒ thẩm quyꢉn
giải quyết khiếu nꢁi vꢉ danh sꢀch cꢈ tri.
Ngoꢂi ra, Luật Bꢇu cꢈ cũng quy đꢋnh nhꢏng
khiếu nꢁi, tố cꢀo chưa được giải quyết sẽ
được Hội đồng Bꢇu cꢈ quốc gia, Ủy ban Bꢇu
cꢈ chuyꢅn giao cho Ủy ban thưꢆng vụ Quốc
hội vꢂ Thưꢆng trꢑc Hội đồng nhân dân khꢒa
mꢃi xem xét giải quyết tiếp.
Thứ nhất, Luật Bầu cử chưa phân biệt
giữa chủ thể quyền khiếu nại với chủ thể tố
cáo trong hoạt động bầu cử. Theo cꢀc quy
đꢋnh hiꢄn hꢂnh, ngưꢆi tố cꢀo cꢒ thꢅ lꢂ bất kỳ
cꢀ nhân nꢂo biết vꢉ vi phꢁm phꢀp luật, bꢀo
cho cơ quan nhꢂ nưꢃc cꢒ thẩm quyꢉn đꢅ xꢈ
lý. Ngưꢆi tố cꢀo trong bꢇu cꢈ cũng cꢒ thꢅ
lꢂ bất kỳ cꢀ nhân nꢂo biết vꢉ cꢀc vi phꢁm
phꢀp luật cꢌa cꢈ tri, ngưꢆi ꢐng cꢈ, cꢀc tổ
chꢐc bꢇu cꢈ, thꢂnh viên cꢌa cꢀc tổ chꢐc
Thứ ba, vꢉ thꢌ tục giải quyết khiếu nꢁi,
tố cꢀo: Do bꢇu cꢈ lꢂ hoꢁt động chꢍ diễn ra
trong một giai đoꢁn nhất đꢋnh nên Luật Bꢇu
cꢈ đơn giản hꢒa quy đꢋnh vꢉ thꢌ tục giải
quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo. Luật không quy
đꢋnh vꢉ hình thꢐc khiếu nꢁi; cꢀc hoꢁt động
6
Số 05(429) - T3/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
bꢇu cꢈ đꢉu được thꢑc hiꢄn quyꢉn tố cꢀo.
Do viꢄc khiếu nꢁi phải gắn vꢃi yêu cꢇu bảo
vꢄ quyꢉn, lợi ꢊch hợp phꢀp cꢌa ngưꢆi khiếu
nꢁi nên phꢀp luật bꢇu cꢈ cꢇn phải xꢀc đꢋnh
rõ quyꢉn khiếu nꢁi thuộc vꢉ chꢌ thꢅ nꢂo.
Cụ thꢅ, Luật cꢇn quy đꢋnh rõ, đối vꢃi danh
sách cử tri thì ngưꢆi khiếu nꢁi lꢂ cꢈ tri hoặc
công dân cꢒ đꢌ điꢉu kiꢄn lꢂ cꢈ tri khiếu nꢁi
vꢉ danh sꢀch cꢈ tri cꢒ liên quan đến mình;
đối vꢃi viꢄc lập danh sách người ứng cử,
ngưꢆi khiếu nꢁi phải lꢂ ngưꢆi đã được giꢃi
thiꢄu ꢐng cꢈ hoặc tꢑ ꢐng cꢈ khi phꢀt hiꢄn
cꢒ sai sꢒt trong danh sꢀch ngưꢆi ꢐng cꢈ liên
quan đến mình; cꢀc cơ quan, tổ chꢐc giꢃi
thiꢄu ngưꢆi ꢐng cꢈ cũng cꢒ quyꢉn khiếu nꢁi
vꢉ danh sꢀch ngưꢆi ꢐng cꢈ liên quan đến
ngưꢆi ꢐng cꢈ do cơ quan, tổ chꢐc đã giꢃi
thiꢄu; khiếu nại về kết quả bầu cử chꢍ nên
được xꢀc đꢋnh lꢂ quyꢉn cꢌa ngưꢆi ꢐng cꢈ.
chꢊnh trꢋ, chꢊnh trꢋ - xã hội nên vꢄc thꢑc
hiꢄn nhꢏng hoꢁt động nꢂy lꢂ khꢒ khăn vꢂ
không hiꢄu quả. Trên thꢑc tế, tất cả cꢀc hoꢁt
động thu thập thông tin, xꢀc minh… trong
bꢇu cꢈ đꢉu được giao cho cꢀc cơ quan hꢂnh
chꢊnh thꢑc hiꢄn. Tuy nhiên, căn cꢐ phꢀp lý
đꢅ cơ quan hꢂnh chꢊnh giúp cꢀc tổ chꢐc phụ
trꢀch bꢇu cꢈ trong hoꢁt động thu thập, xꢀc
minh thông tin lꢂ không rõ rꢂng. Đꢅ khắc
phục bất cập nꢂy, chúng tôi cho rằng, Luật
Bꢇu cꢈ cꢇn bổ sung quy đꢋnh nhꢏng trưꢆng
hợp khiếu nꢁi, tố cꢀo mꢂ cꢀc tổ chꢐc phụ
trꢀch bꢇu cꢈ cꢒ thꢅ giao cho cơ quan nhꢂ
nưꢃc, cꢀ nhân cꢒ thẩm quyꢉn tiến hꢂnh thu
thập thông tin, tꢂi liꢄu, tiến hꢂnh xꢀc minh
bằng văn bản; đꢅ bảo vꢄ quyꢉn, lợi ꢊch hợp
phꢀp cꢌa ngưꢆi tố cꢀo, Luật cũng cꢇn bổ
sung quy đꢋnh cꢀc cơ quan, cꢀ nhân cꢒ thẩm
quyꢉn giải quyết tố cꢀo, cơ quan cꢀ nhân
được giao xꢀc minh nội dung tố cꢀo phải
bảo đảm bꢊ mật họ tên, đꢋa chꢍ, bút tꢊch cꢌa
ngưꢆi tố cꢀo.
Viꢄc xꢀc đꢋnh rõ ngưꢆi khiếu nꢁi không
chꢍ giúp cꢀ nhân, tổ chꢐc hiꢅu được quyꢉn,
nghĩa vụ cꢌa mình mꢂ cꢎn lꢂm căn cꢐ đꢅ
cꢀc tổ chꢐc bꢇu cꢈ cꢒ thꢅ từ chối giải quyết
nhꢏng khiếu nꢁi do ngưꢆi không cꢒ quyꢉn
khiếu nꢁi gꢈi đến cũng như hꢁn chế trưꢆng
hợp cꢀ nhân, tổ chꢐc lợi dụng quyꢉn khiếu
nꢁi lꢂm cản trở hoꢁt động bꢇu cꢈ.
Điꢉu 75 Luật Bꢇu cꢈ chꢍ quy đꢋnh giải
quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢉ kiꢅm phiếu tꢁi
chỗ cꢌa Tổ bꢇu cꢈ, nếu không giải quyết
được thì chuyꢅn đến Ban bꢇu cꢈ mꢂ không
quy đꢋnh rõ Ban bꢇu cꢈ sẽ giải quyết khiếu
nꢁi, tố cꢀo nꢂy trong thꢆi hꢁn bao nhiêu
lâu. Đꢅ bảo đảm tꢊnh khả thi cꢌa điꢉu luật
nꢂy, chúng tôi cho rằng, cꢇn sꢈa đổi Điꢉu
75 theo hưꢃng xꢀc đꢋnh rõ thꢆi gian Ban
bꢇu cꢈ giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢉ kiꢅm
phiếu do Tổ bꢇu cꢈ chuyꢅn đến lꢂ 03 ngꢂy
đꢅ quy đꢋnh nꢂy cꢒ thꢅ được hiꢅu lꢂ viꢄc
chuyꢅn đến Ban bꢇu cꢈ chꢍ cꢒ ý nghĩa đꢅ
bꢀo cꢀo. Thꢆi hꢁn nꢂy phù hợp vꢃi thꢆi hꢁn
xꢀc đꢋnh vꢂ công bố kết quả bꢇu cꢈ.
Thứ hai, Luật Bầu cử không quy định cụ
thể về thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo
trong hoạt động bầu cử. Luật Bꢇu cꢈ chꢌ
yếu quy đꢋnh vꢉ thꢆi hꢁn, thꢆi hiꢄu trong
giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo vꢂ hꢇu như
không quy đꢋnh cụ thꢅ, trꢑc tiếp vꢉ thꢌ tục
giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo. Cꢀc quy đꢋnh
vꢉ thꢌ tục giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo được
quy đꢋnh trong Luật Khiếu nꢁi, Luật Tố cꢀo.
Theo đꢒ, đꢅ giải quyết khiếu nꢁi, tố cꢀo
cꢇn thꢑc hiꢄn nhiꢉu hoꢁt động cꢒ yêu cꢇu
vꢉ chuyên môn, nghiꢄp vụ như lꢂ thu thập
thông tin, xꢀc minh, điꢉu tra. Tuy nhiên,
hoꢁt động bꢇu cꢈ mang tꢊnh chất đặc thù,
cơ quan cꢒ thẩm quyꢉn giải quyết khiếu
nꢁi tố cꢀo lꢂ cꢀc tổ chꢐc phụ trꢀch bꢇu cꢈ
vꢃi thꢂnh phꢇn chꢌ yếu lꢂ cꢀc cꢀ nhân đꢁi
diꢄn cho cꢀc cơ quan nhꢂ nưꢃc, cꢀc tổ chꢐc
Ngoꢂi ra, đꢅ cꢒ cơ sở xem xét giải quyết
cũng như xꢀc đꢋnh trꢀch nhiꢄm cꢌa ngưꢆi
khiếu nꢁi, tố cꢀo, Luật Bꢇu cꢈ cꢇn bổ sung
quy đꢋnh viꢄc khiếu nꢁi, tố cꢀo phải thꢑc
hiꢄn bằng hình thꢐc văn bản (đơn khiếu nꢁi,
đơn tố cꢀo), trừ trưꢆng hợp khiếu nꢁi, tố cꢀo
tꢁi chỗ vꢉ kết quả kiꢅm phiếu không nhất
thiết phải bằng văn bản
Số 05(429) - T3/2021
7
5 trang
10980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Khiếu nại, tố cáo trong bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khieu_nai_to_cao_trong_bau_cu_dai_bieu_quoc_hoi_va_dai_bieu.pdf
