Đổi mới quy trình lập pháp ở Việt Nam trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
ĐỔI MỚI QUY TRÌNH LẬP PHÁP Ở VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN
CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ
Lê Thị Khánh Huyền
ThS. Công ty Ứng dụng kỹ thuật và sản xuất, Bộ Quốc phòng
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang tạo ra những biến chuyển
mạnh mẽ, chưa có tiền lệ trong đời sống kinh tế - xã hội, làm nảy sinh những vấn
đề mới về pháp lý, tác động trực tiếp tới hoạt động xây dựng, hoàn thiện pháp
luật của mỗi quốc gia. Trong quá trình này, hoạt động lập pháp ở Việt Nam cần
thiết phải tiếp tục được đổi mới toàn diện, trong đó phải được chú trọng hơn đối
với quy trình lập pháp.
Từ khóa: Cuộc Cách mạng lần
thứ tư, quy trình lập pháp.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 20/02/2021
: 14/3/2021
: 17/3/2021
Article Infomation:
Abstract:
The fourth industrial revolution has provided strong and unprecedented changes
in the socio-economic life, giving new legal issues that directly impact on
development and improvements of the laws of each country. Under this process,
the legislative performance in Vietnam needs to continue to be comprehensively
reformed, in which it is required to pay more attention to the legislative process.
Keywords: The fourth revolution,
the legislative process.
Article History:
Received
Edited
: 20 Feb. 2021
: 14 Mar. 2021
: 17 Mar. 2021
Approved
1. Tính tất yếu đổi mới quy trình lập
pháp ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc
Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
năm qua đã có nhiều tiến bộ vượt bậc,
góp phần quan trọng vào hoàn thiện hệ
thống pháp luật, xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nhưng
trước sự tác động mạnh mẽ của CMCN
4.0, để đáp ứng nhu cầu phát triển của
đất nước trong thời kỳ mới, quy trình
lập pháp ở nước ta cần được tiếp tục đổi
mới, cụ thể là:
Việt Nam là quốc gia đang trong quá
trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và
hội nhập quốc tế; cuộc Cách mạng công
nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) mở ra
nhiều cơ hội và thách thức cho quá trình
phát triển kinh tế - xã hội, trong đó bao
gồm cả hoạt động lập pháp. Mặc dù, quy
trình lập pháp ở Việt Nam trong nhiều
Thứ nhất, vận dụng các thành tựu khoa
học, công nghệ của CMCN 4.0 vào hoàn
thiện quy trình lập pháp là tất yếu khách
Số 07(431) - T4/2021
3
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
quan trong quá trình phát triển kinh tế - xã
hội trong bối cảnh CMCN 4.0.
đối với phát triển kinh tế, phát triển các tiện
ích cho đời sống mà còn hữu ích trong hoạt
động lập pháp, thúc đẩy quá trình chuyển
đổi từ quy trình lập pháp truyền thống sáng
quy trình lập pháp hiện đại với sự trợ giúp
của công nghệ phân tích dữ liệu lớn, trí tuệ
nhân tạo, công nghệ số, v.v.. vào quá trình
phân tích chính sách luật, tổng kết đánh
giá tác động các quy phạm pháp luật (RIA)
trong quá trình soạn thảo các dự luật, phân
tích thực tiễn và xây dựng mô hình dự báo
để từ đó đưa ra các phương án lựa chọn
cho nhà lập pháp.
Chỉ thị số 16/CT-TTg ngày 14/5/2017
của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: “Cuộc
Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 với xu
hướng phát triển dựa trên nền tảng tích
hợp cao độ của hệ thống kết nối số hóa -
vật lý - sinh học với sự đột phá của
Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo đang
làm thay đổi căn bản nền sản xuất của thế
giới. (...) đang tạo ra tác động mạnh mẽ,
ngày một gia tăng tới mọi mặt của đời
sống kinh tế - xã hội, dẫn đến việc thay
đổi phương thức và lực lượng sản xuất
của xã hội”. Thực tiễn cho thấy, CMCN
4.0 với những công nghệ nổi trội, chưa
từng có trong tiền lệ như in 3D, robot,
trí tuệ nhân tạo, Internet kết nối vạn vật
(IoT), mạng xã hội, điện toán đám mây,
di động, phân tích dữ liệu lớn (S.M.A.C),
công nghệ nano (CNNN), sinh học, vật
liệu mới, v.v.. đã và đang làm thay đổi
nhiều lĩnh vực của cuộc sống theo “cấp
số nhân”; trong đó, đặc biệt thúc đẩy đến
việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng
cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong
chuỗi sản phẩm; tạo ra sự thay đổi lớn
về hình thái kinh doanh dịch vụ; tạo ra
nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp khởi
nghiệp sáng tạo; giảm đáng kể chi phí
giao dịch, vận chuyển; tạo cơ hội đầu tư
hấp dẫn và đầy tiềm năng trong lĩnh vực
công nghệ số.
Thứ hai, đổi mới quy trình lập pháp Việt
Nam trong bối cảnh CMCN 4.0 nhằm đáp
ứng yêu cầu phát sinh các quan hệ pháp lý
mới trong gian đoạn hiện nay.
Trước sự tác động mạnh mẽ, vượt trội
của CMCN 4.0, chất lượng hệ thống pháp
luật ở Việt Nam đã và đang bộ lộ những hạn
chế nhất định, đó là:
Một là, thay đổi về không gian của các
quan hệ pháp luật: Xuất hiện và ngày càng
phổ biến các giao dịch “phi biên giới”,
thậm chí “phi chủ thể”; chủ thể thực hiện
các hoạt động truyền thông, quảng cáo;
các hành vi, hoạt động thương mại, các
giao dịch dân sự, v.v.. không bó hẹp trong
phạm vi lãnh thổ quốc gia và một chủ thể
pháp lý thông thường1.
Hai là, thay đổi về thời gian của các
quan hệ pháp luật: Cách tính thời gian làm
việc, nghỉ ngơi không còn phù hợp; cách
xác định thời điểm có hiệu lực của các giao
Những tính năng vượt trội của công
nghệ trong CMCN 4.0 không chỉ hữu dụng
1 PGS. TS. Nguyễn Thị Quế Anh - PGS. TS. Ngô Huy Cương (Đồng chủ biên), Cách mạng công nghiệp lần
thứ tư và những vấn đề đặt ra đối với cải cách pháp luật Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2018,
tr. 67-68.
4
Số 07(431) - T4/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
dịch dân sự…2. Thực tế hiện nay, các giao
dịch dân sự có thể thực hiện 24/7 thông
qua sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và
truyền thông như dịch vụ E-Banking của
các ngân hàng, v.v...
sự biến đổi nhanh chóng của các quan hệ
xã hội và sự kết hợp giữa yếu tố kinh tế, xã
hội và công nghệ trong các quan hệ xã hội,
các hiện tượng xã hội, như Uber, Grap,
các giao dịch thương mại, dân sự trên môi
trường điện tử, v.v.. Những yêu cầu này
không dễ giải quyết nếu quy trình lập pháp
ở nước ta vẫn theo mô hình và công nghệ
lập pháp truyền thống; cho nên, việc đổi
mới quy trình lập pháp phù hợp với bối
cảnh CMCN 4.0 ở nước ta nhằm đáp ứng
yêu cầu giải quyết tốt những tồn tại, hạn
chế trên.
Ba là, thay đổi về chủ thể của các quan
hệ pháp luật: Nếu như trong pháp luật
truyền thống, chủ thể tham gia các quan
hệ pháp luật là cá nhân hoặc pháp nhân
(nghĩa là các chủ thể này thuộc về xã hội
con người tự nhiên), nhưng trong bối cảnh
CMCN 4.0, robot ngày một phổ biến và
dần trở thành một chủ thể chính tham gia
các quan hệ xã hội.
Thứ ba, quy trình lập pháp của Việt Nam
hiện nay đã và đang đối mặt với những
thách thức mới trong bối cảnh CMCN 4.0.
Bốn là, thay đổi về nội dung quan hệ
pháp luật: Với sự phát triển mạnh mẽ của
công nghệ IoT (Internet of Things), trong
xã hội xuất hiện nhiều hành vi pháp lý mới
như giao dich tiền ảo, đánh bạc trực tuyến,
khủng bố, lừa đảo, bắt nạt trên mạng…
Nội dung điều chỉnh của pháp luật không
chỉ giới hạn trong các đối tượng truyền
thống mà được mở rộng hơn, bởi nhiều
đối tượng mới và quan hệ xã hội mới xuất
hiện, trong bối cảnh hội nhập quốc tế và
CMCN 4.0, như: tiền ảo; các ứng dụng từ
blockchain; tài sản ảo; không gian giao
dịch trên môi trường ảo; mối quan hệ giữa
cá nhân, pháp nhân với người nhân tạo -
robot sinh học.
Trong bối cảnh CMCN 4.0, các quan
hệ xã hội diễn ra rất nhanh chóng, nhiều
quan hệ xã hội mới phát sinh đòi hỏi phải
có các quy phạm pháp luật mới điều chỉnh.
Tuy nhiên, hoạt động lập pháp Việt Nam
còn khá lạc hậu, thời gian thông qua một
dự luật diễn ra rất lâu: “Thông thường, để
trải qua các quy trình kể trên, một dự án
luật thường mất ít nhất 18 tháng nhưng
thực tế, một dự án luật từ lúc xây dựng
đến lúc thông qua có thể mất khoảng 2-3
năm. Một số trường hợp, từ khi khởi thảo
tới lúc thông qua còn mất nhiều thời gian
hơn nữa”3. Trong khi đó, thực tiễn cuộc
sống sẽ diễn biến nhanh hơn rất nhiều
khả năng đáp ứng của quy trình xây dựng
luật hiện tại. Điều đó cho thấy, việc tiếp
tục tìm các giải pháp để đẩy nhanh hơn
nữa hoạt động lập pháp là rất cần thiết.
Những yêu cầu mới này đòi hỏi hệ
thống pháp luật Việt Nam phải tiếp tục
hoàn thiện theo hướng đầy đủ, kịp thời,
đồng bộ, thống nhất, khả thi, phù hợp với
2 PGS. TS. Nguyễn Thị Quế Anh - PGS. TS. Ngô Huy Cương (Đồng chủ biên), Cách mạng công nghiệp lần thứ
tư và những vấn đề đặt ra đối với cải cách pháp luật Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2018, tr. 69-70.
3 TS. Phan Chí Hiếu và TS. Nguyễn Văn Cương (Đồng Chủ biên) (2019), Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
và những vấn đề pháp lý đặt ra, Nxb. Tư pháp, tr.55.
Số 07(431) - T4/2021
5
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
2. Những yêu cầu đặt ra đối với quy
trình lập pháp ở nước ta trong điều kiện
cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
Bên cạnh đó, các quan hệ xã hội trong
bối cảnh này, “các văn bản luật điều chỉnh
các vấn đề mới phát sinh từ việc ứng dụng
công nghệ mới của CMCN 4.0 thường giải
quyết những vấn đề mang bản chất pha trộn
giữa khía cạnh kinh tế, công nghiệp và pháp
lý”4. Chính vì thế, cơ quan lập pháp có thể
còn e ngại khi biểu quyết thông qua một dự
luật trong khi chưa thực sự hiểu bản chất
pháp lý của các hiện tượng kinh tế - xã hội -
công nghệ mới đó.
Theo quy định của Luật Ban hành văn
bản quy phạm pháp luật năm 2015 đã được
sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2020,
quy trình lập pháp bao gồm các giai đoạn
sau: (1) Lập chương trình xây dựng luật;
(2) Soạn thảo; lấy ý kiến; chỉnh lý tiếp thu,
giải trình, đăng tải, thẩm định, xem xét;
(3) Thẩm tra; (4) Xem xét, cho ý kiến; (5)
Thảo luận; chỉnh lý; lấy ý kiến; chỉnh lý;
(6) Xem xét, thông qua; hoàn thiện về kỹ
thuật văn bản; công bố. Các giai đoạn này
có thể được gộp lại thành 4 bước chính
sau đây: (1) Sáng kiến lập pháp; (2) Soạn
thảo dự án; (3) Thảo luận và thông qua;
(4) Công bố, ban hành.
Tuy nhiên, nếu không bắt kịp nhịp
độ phát triển của thế giới và khu vực, đi
chung trên “chuyến tàu CMCN 4.0”, Việt
Nam sẽ phải đối mặt những thách thức,
như tụt hậu về khoa học và công nghệ,
suy giảm năng lực cạnh tranh trong sản
xuất, kinh doanh; dư thừa lao động có
kỹ năng và trình độ thấp, gây phá vỡ thị
trường lao động truyền thống, ảnh hưởng
tới tình hình kinh tế - xã hội đất nước;
mất an toàn, an ninh thông tin, xâm phạm
bản quyền, v.v.. Cuộc cách mạng công
nghiệp này cũng đặt ra những thách thức
đối với một số ngành, lĩnh vực cụ thể, đặc
biệt yêu cầu cao hơn về bảo đảm an toàn,
an ninh thông tin mạng; yêu cầu bảo vệ
quyền con người trong hoạt động thương
mại điện tử và số hóa các hoạt động của
đời sống xã hội; v.v..
Trong bối cảnh CMCN 4.0, nhu cầu đẩy
nhanh tiến độ lập pháp đã tạo áp lực lên yêu
cầu bảo đảm chất lượng của sản phẩm lập
pháp. Để bảo đảm sự hài hòa giữa tiến độ và
chất lượng của các văn bản quy phạm pháp
luật, tác giả cho rằng, quy trình lập pháp ở
nước ta cần phải chú trọng đến các yêu cầu
sau đây:
Thứ nhất, tách bạch quy trình xây dựng
chính sách và quy trình soạn thảo văn bản
luật; tăng cường tính công khai, minh bạch
trong xây dựng, ban hành văn bản.
Thực tiễn này đặt ra cho quy trình lập
pháp ở Việt Nam cần phải được đổi mới
toàn diện, phù hợp với điều kiện kinh tế -
xã hội nước ta, cũng như yêu cầu đẩy mạnh
chuyển đổi số nhằm theo đáp ứng kịp yêu
cầu của CMCN 4.0.
Theo yêu cầu này, cần phải xác định
rõ chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan
trong quá trình lập pháp, phát huy vai trò
đề xuất, xây dựng chính sách luật và bảo
vệ chính sách luật của Chính phủ; Chính
phủ phải có quyền và phải được tạo điều
4 TS. Phan Chí Hiếu và TS. Nguyễn Văn Cương (Đồng Chủ biên) (2019), Cách mạng công nghiệp lần thứ tư
và những vấn đề pháp lý đặt ra, Nxb. Tư pháp, tr. 55.
6
Số 07(431) - T4/2021
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
kiện để bảo vệ chính sách của mình trong
suốt quy trình lập pháp5; phát huy vai trò
thẩm tra, cho ý kiến và thông qua luật của
Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội.
Bên cạnh đó, trong quá trình lập pháp,
cần phải tiếp tục thực hiện công khai,
minh bạch, huy động và sử dụng tốt trí
tuệ của cộng đồng trong quá trình hoàn
thiện các dự thảo luật trước khi Quốc hội
thông qua.
các vấn đề công nghệ trong quá trình
xây dựng luật, cần đưa vào quá trình
lập pháp cách thức tham vấn chuyên gia
công nghệ và doanh nghiệp. Mặc dù, cả
công nghệ và pháp luật đều điều chỉnh
đến các quan hệ xã hội, đều tác động đến
quyền và lợi ích của các chủ thể trong
xã hội, nhưng sự tác động đó khác nhau
cả về mục đích, quy mô. Nếu như công
nghệ tác động đến các khía cạnh của đời
sống xã hội với tốc độ rất nhanh chóng,
không theo tuần tự; không bảo đảm sự
bình đẳng giữa các chủ thể (chủ thể nào
chủ động, tích cực, có sự am hiểu sâu
sắc sẽ thụ hưởng được những lợi ích từ
quá trình này; những chủ thể thiếu chủ
động, thiếu tri thức và kỹ năng về công
nghệ có thể bị tác động tiêu cực của quá
trình); xuất phát từ lợi ích tư hoặc của
một nhóm xã hội (nhóm xã hội có lợi
ích từ việc triển khai và ứng dụng công
nghệ). Trong khi đó, pháp luật tác động
đến các khía cạnh của đời sống xã hội
chậm hơn, sự ra đời của các quy phạm
pháp luật thường có “độ trễ nhất định”
so với thực tiễn; đảm bảo sự công bằng,
khách quan của các chủ thể trước pháp
luật; xuất phát từ lợi ích công.
Ở bước sáng kiến lập pháp, chủ thể
chịu trách nhiệm sáng kiến lập pháp phải
trả lời chính xác câu hỏi: tại sao phải xây
dựng luật này hoặc tại sao phải sửa luật
này? luật này cần phải ban hành (hay
sửa) ngay để đáp ứng yêu cầu quản lý
nhà nước hay “đón đầu” trong thời gian
tới?, v.v.. Để xử lý thỏa đáng những câu
hỏi nêu ra, cần phải có được câu trả lời
chính xác trong thời gian sớm nhất. Vì
vậy, trong điều kiện của CMCN 4.0,
cần phải sử dụng trí tuệ nhân tạo, điện
toán đám mây, phân tích dữ liệu lớn
(S.M.A.C), v.v.. vào tổng kết, đánh giá
thực tiễn triển khai, thực hiện các quy
phạm pháp luật trong cuộc sống, từ đó
phân tích, đánh giá mức độ cần thiết và
cấp thiết của dự án luật.
Mặc dù Luật Ban hành văn bản quy
phạm pháp luật đã quy định các bước lấy
ý kiến doanh nghiệp và lấy ý kiến nhân
dân cũng như cho phép huy động chuyên
gia. Tuy nhiên, trên thực tế cần đảm bảo
quá trình tham vấn đó được thực hiện
một cách linh hoạt hơn và đảm bảo sự
công khai, minh bạch và chịu sự giám
sát của công chúng. Quá trình tham vấn
cũng cần phải đảm bảo sự khách quan,
Thứ hai, kết hợp giữa huy động trí tuệ,
sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa
học và nhân dân với sự trợ giúp của công
nghệ 4.0 vào quá trình soạn thảo, đánh giá
tác động và thảo luận các dự án luật.
Như đã đề cập ở trên, trong thời kỳ
CMCN 4.0, công nghệ cũng là một yếu
tố điều chỉnh quan hệ xã hội. Vì vậy, để
khắc phục sự bất đối xứng thông tin về
5 TS. Nguyễn Sỹ Dũng, Ðộng lực của quy trình lập pháp, https://nhandan.com.vn/chinh-tri-hangthang/ong-
luc-cua-quy-trinh-lap-phap-579267/, ngày 03/01/2020.
Số 07(431) - T4/2021
7
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
độc lập giữa chuyên gia và doanh nghiệp,
đảm bảo các cơ quan xây dựng pháp luật
không lệ thuộc vào ý kiến của bên nào6.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh việc sử dụng
ứng dụng trợ lý ảo (chatbot) để gia tăng
tính tương tác giữa cơ quan chủ trì soạn
thảo với các đối tượng liên quan hoặc
với người dân 24/7.
thúc đẩy đổi mới sáng tạo, bảo đảm yêu
cầu phát triển nhanh, bền vững”7.
Thứ ba, xây dựng quy trình lập pháp
chuyên biệt nhằm áp dụng đối với văn bản
pháp luật chuyên biệt, phù hợp với tính đặc
thù của một số văn bản phục vụ cho yêu
cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh cuộc
CMCN 4.0.
Bên cạnh việc phát huy vai trò của
chuyên gia, nhà khoa học và nhân dân vào
quá trình xây dựng, thảo luận và đánh giá
các dự luật thì việc ứng dụng các công
nghệ 4.0 để phân tích, đánh giá tác động
(RIA) thông qua các mô hình giả lập để
dự báo những tác động của các quy phạm
pháp luật của dự luật này đối với các quan
hệ xã hội nếu dự luật đó được thông qua
và triển khai vào cuộc sống, từ đó đưa
ra các phương án để nhà lập pháp lựa
chọn phương án tối ưu. Với sự trợ giúp
của trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn
(S.M.A.C), v.v.. sẽ giúp các nhà lập pháp
mường tượng được viễn cảnh các quy
phạm pháp luật này tác động đến các chủ
thể trong xã hội như thế nào, từ đó điều
chỉnh các quy phạm theo hướng đảm bảo
tối đa quyền và lợi ích hợp pháp, chính
đáng của các chủ thể pháp luật trong xã
hội, theo đúng tinh thần của Đại hội XIII
của Đảng: “Xây dựng hệ thống pháp luật
đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, thống nhất, khả
thi, công khai, minh bạch, ổn định, lấy
quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của
người dân, doanh nghiệp làm trung tâm
6
Để đáp ứng yêu cầu phản ứng nhanh
và linh hoạt với các vấn đề mới phát sinh,
Việt Nam cần xây dựng và áp dụng cơ
chế thử nghiệm trong phạm vi ngành, lĩnh
vực và thời gian nhất định (Sandbox).
Theo đó, trong quy trình lập pháp cần
phải gắn với trách nhiệm đề xuất dự án
luật (nếu có thể) sau quá trình thử nghiệm
để nếu việc thử nghiệm thành công thì
thiết lập cơ chế pháp lý chung điều chỉnh
các vấn đề mới này; cần nghiên cứu giản
lược một số khâu trong quá trình lập pháp
để việc ban hành luật điều chỉnh các vấn
đề nêu trên được kịp thời hơn. Bên cạnh
đó, cần nghiên cứu các ứng dụng công
nghệ để xây dựng những nền tảng hoạch
định chính sách cho phép đông đảo công
chúng tham gia (Crowdlaw)8, cho phép
công chúng, chuyên gia, doanh nghiệp
tham gia một cách rộng rãi và tích cực
hơn vào quá trình xây dựng luật. Ngoài
ra, để đảm bảo khắc phục những điểm
trống về mặt pháp luật, cần phát huy vai
trò của tòa án trong việc tạo ra các án lệ
và có quy trình phù hợp để xây dựng các
quy tắc pháp luật từ các án lệ
TS. Trần Thị Quang Hồng, “Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến quy trình lập pháp ở
Việt Nam nhìn từ kinh nghiệm quốc tế”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 1/2020, tr. 63
7
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb. Chính trị
quốc gia, Hà Nội, tr. 175
8
TS. Trần Thị Quang Hồng, “Tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến quy trình lập pháp ở
Việt Nam nhìn từ kinh nghiệm quốc tế”, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 1/2020, tr. 62
8
Số 07(431) - T4/2021
6 trang
12520
Free
Bạn đang xem tài liệu "Đổi mới quy trình lập pháp ở Việt Nam trong điều kiện cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- doi_moi_quy_trinh_lap_phap_o_viet_nam_trong_dieu_kien_cuoc_c.pdf
