›
›

Biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và những nội dung cần hướng dẫn thi hành

Download
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT  
BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH ĐƯA VÀO CƠ SỞ CAI NGHIỆN  
BẮT BUỘC VÀ NHỮNG NỘI DUNG CẦN HƯỚNG DẪN THI HÀNH  
Hà Quang Thanh*  
*TS. Quyền Giam đốc Phân viện Học viện Hành chinh Quốc gia tại TP. Hồ Chi Minh  
Tóm tắt:  
Thông tin bài viết:  
Ngày 13/11/2020, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số  
điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (Luật Xử lý VPHC),  
có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Trong đó, nhiều nội dung quan trọng  
liên quan đến biện pháp “đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc” như đối  
tượng bị áp dụng, lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc… đã được sửa đổi, bổ sung. Tuy nhiên, để bảo đảm cho  
việc thi hành Luật Xử lý VPHC về biện pháp “Đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc” được thống nhất, phát huy hiệu lực, hiệu quả, một số quy định  
của Luật cần được tiếp tục hướng dẫn cụ thể.  
Từ khóa: Vi phạm hành chính,  
biện pháp xử lý hành chính, cơ  
sở cai nghiện bắt buộc  
Lịch sử bài viết:  
Nhận bài  
Biên tập  
Duyệt bài  
: 12/7/2021  
: 06/8/2021  
: 08/8/2021  
Abstract:  
Article Infomation:  
The National Assembly approved the Law on amendment of a number  
of articles of the Law on Handling of Administrative Violations of  
2012 (Law on Handling Administrative Violations), effective from  
January 1, 2022. In which, several important contents related to the  
measure of "consignment to compulsory detoxification establishments"  
such as subjects being applied; dossiers for application of measure for  
compulsory detoxification establishments, etc., have been included with  
proper amendments. However, in order to ensure that the implementation  
of the Law on Handling of Administrative Offenses on the measure of  
"consignment to compulsory detoxification establishments" is unified,  
effective and efficient, a number of provisions of the law need to be  
further provided with specific instructions.  
Keywords:Administrative violations;  
administrative handling measures;  
compulsory  
detoxification  
establishments  
Article History:  
Received  
Edited  
: 03 Jul. 2021  
: 12 Aug. 2021  
: 15 Aug. 2021  
Approved  
1. Khái quát về biện pháp xử lý hành  
chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc  
Các biện pháp xử lý hành chính lần đầu  
tiên được quy định cụ thể trong Pháp lệnh  
Xử lý vi phạm hành chính (VPHC) năm  
1995. Theo đó, các biện pháp xử lý hành  
chính bao gồm: giáo dục tại xã, phường,  
thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng; đưa  
vào cơ sở giáo dục; đưa vào cơ sở chữa  
bệnh; quản chế hành chính. Đến năm 2002,  
Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành  
Pháp lệnh Xử lý VPHC năm 2002. Pháp  
lệnh này được sửa đổi, bổ sung vào các  
năm 2007, 2008.  
Luật Xử lý VPHC năm 2012 về cơ bản  
vẫn giữ lại bốn biện pháp xử lý hành chính  
như Pháp lệnh Xử lý VPHC năm 2002.  
Tuy nhiên, Luật Xử lý VPHC năm 2012  
đã đổi tên biện pháp “Đưa vào cơ sở chữa  
bệnh” thành “Đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc” cho phù hợp với đối tượng  
áp dụng.  
Biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ  
sở cai nghiện bắt buộc có đặc điểm sau đây:  
Thứ nhất, biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc là một biện pháp cưỡng  
chế hành chính đặc biệt của Nhà nước.  
Số 18(442) - T9/2021  
47  
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT  
Cưỡng chế hành chính được phân chia  
thành bốn nhóm cụ thể có tính chất khác  
nhau bảo đảm trật tự và kỷ luật trong quản  
lý nhà nước1. Biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc nằm trong số các biện pháp  
cưỡng chế hành chính đặc biệt2. Tính chất  
đặc biệt thể hiện ở những góc độ về phạm vi,  
đối tượng, điều kiện, thẩm quyền và thủ tục  
áp dụng. Cụ thể, các vi phạm pháp luật bị áp  
dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt  
buộc không phải là tội phạm, nghĩa là không  
đủ yếu tố cấu thành tội phạm vì chưa đủ dấu  
hiệu chịu trách nhiệm hình sự. Các vi phạm  
pháp luật bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc cũng không đơn thuần  
là vi phạm hành chính nên không thể chỉ áp  
dụng việc xử phạt vi phạm hành chính là  
xong. Như vậy, đặc điểm phạm vi áp dụng  
biện pháp này là những người nghiện ma túy  
từ đủ 18 tuổi trở lên mà theo quy định của  
pháp luật thuộc trường hợp cần áp dụng biện  
pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.  
Xét về bản chất, biện pháp xử lý hành  
chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc có  
tính pháp lý bởi nó được quy định cụ thể  
trong các văn bản quy phạm pháp luật, được  
các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền áp dụng.  
Tính cưỡng chế hành chính của biện pháp xử  
lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt  
buộc thể hiện ở chỗ, biện pháp này mang tính  
bắt buộc thực hiện đối với người bị nghiện  
ma túy, nó hạn chế quyền tự do của người bị  
áp dụng trong một thời gian nhất định3.  
xã hội trong một thời gian nhất định. Người  
vi phạm phải chấp hành quyết định đưa vào  
cơ sở cai nghiện bắt buộc, nếu không tự giác  
chấp hành quyết định hoặc chống đối thì cơ  
quan chức năng có quyền áp dụng biện pháp  
ngăn chặn và cưỡng chế cần thiết theo quy  
định của pháp luật để buộc người đó phải  
chấp hành4.  
Thứ hai, biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc mang tính chất khắc nghiệt  
cao hơn so với các biện pháp cưỡng chế  
hành chính khác.  
Đối với người bị áp dụng biện pháp đưa  
vào cơ sở cai nghiện bắt buộc phải bị cách ly  
khỏi xã hội một thời gian từ 12 tháng đến 24  
tháng để giúp họ chữa bệnh, lao động, học  
văn hóa, học nghề dưới sự quản lý, giáo dục  
của cơ sở cai nghiện. Xét về bản chất, việc  
xử lý hành chính dù sao cũng nhẹ hơn việc  
bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, xét ở góc độ về  
thời gian cách ly khỏi xã hội của biện pháp  
này còn cao hơn so với một số trường hợp  
tội phạm bị áp dụng hình phạt tù có thời hạn  
theo quy định của Bộ luật Hình sự.  
Thứ ba, biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc được áp dụng đối với cá  
nhân là công dân Việt Nam.  
Pháp luật quy định xử phạt vi phạm hành  
chính được áp dụng đối với đối tượng cá  
nhân, tổ chức. Tuy nhiên, biện pháp xử lý  
hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt  
buộc chỉ áp dụng đối với cá nhân là công dân  
Việt Nam. Cụ thể, biện pháp đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc này chỉ áp dụng đối với  
người mang quốc tịch Việt Nam trên 18 tuổi  
nghiện ma túy5. Biện pháp xử lý hành chính  
Xét về mục đích, biện pháp xử lý hành  
chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc  
được áp dụng để cách ly người nghiện ma  
túy từ đủ 18 tuổi trở lên ra khỏi cộng đồng  
1 Nguyễn Cửu Việt (2013), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia, tr. 375.  
2 Nguyễn Cảnh Hợp (2017), Giáo trình Luật hành chính Việt Nam, Nxb. Hồng Đức, tr. 549 - 555.  
3 Đào Thị Thu An (2011), “Biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh trong dự thảo luật xử lý vi phạm hành chính”,  
Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, (20).  
4 Trần Thanh Hương (2005), “Quyền công dân, quyền con người và chỗ đứng của các biện pháp xử lý hành  
chính khác trong pháp luật về vi phạm hành chính”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, (11).  
5
Khoản 2 Điều 5 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020 quy định:  
“Biện pháp xử lý hành chính không áp dụng đối với người nước ngoài”.  
48  
Số 18(442) - T9/2021  
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT  
đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc mang tính  
trực tiếp hạn chế hoặc tước bỏ quyền tự do  
trong một giai đoạn nhất định bằng hình thức  
cách ly người vi phạm ra khỏi cộng đồng xã  
hội thời gian từ 12 tháng đến 24 tháng. Trong  
thời gian này, người nghiện ma túy phải học  
văn hóa, học nghề dưới sự quản lý, giáo dục  
của cơ sở cai nghiện.  
Thứ tư, việc áp dụng biện pháp xử lý hành  
chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc  
thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp  
huyện, được thực hiện theo thủ tục chặt chẽ6.  
Theo Luật Xử lý VPHC năm 2012, việc  
áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân  
dân cấp huyện. Đây là đặc điểm rất quan  
trọng để phân biệt biện pháp đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc với việc áp dụng các  
hình thức xử phạt vi phạm hành chính và với  
các biện pháp cưỡng chế hành chính khác  
như các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử  
lý vi phạm hành chính. Việc hạn chế quyền  
của con người là hết sức quan trọng, vì vậy  
cần phải thực hiện theo một thủ tục chặt chẽ.  
Điều này bảo đảm tính minh bạch trong xử  
lý, bảo đảm quyền con người.  
Thứ nhất, quy định về đối tượng áp dụng.  
Theo quy định của khoản 1 Điều 96 Luật  
Xử lý VPHC, Đối tượng áp dụng biện pháp  
đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là người  
nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên thuộc  
trường hợp bị áp dụng biện pháp đưa vào  
cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của  
Luật Phòng, chống ma túy. Như vậy, Luật  
Xử lý VPHC không quy định cụ thể đối  
tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc mà viện dẫn sang Luật  
Phòng, chống ma túy năm 2021. Đối chiếu  
với Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy năm  
2021, đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào  
cơ sở cai nghiện bắt buộc là người nghiện ma  
túy từ đủ 18 tuổi trở lên thuộc một trong các  
trường hợp sau đây: i) Không đăng ký, không  
thực hiện hoặc tự ý chấm dứt cai nghiện ma  
túy tự nguyện; ii) Trong thời gian cai nghiện  
ma túy tự nguyện bị phát hiện sử dụng trái  
phép chất ma túy; iii) Người nghiện ma túy  
các chất dạng thuốc phiện không đăng ký,  
không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt điều trị  
nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc  
thay thế hoặc bị chấm dứt điều trị nghiện  
các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay  
thế do vi phạm quy định về điều trị nghiện;  
iv) Trong thời gian quản lý sau cai nghiện ma  
túy mà tái nghiện.  
2. Những nội dung cần hướng dẫn thi  
hành liên quan đến biện pháp đưa vào cơ  
sở cai nghiện bắt buộc  
Như vậy, khác với Luật Xử lý VPHC,  
Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 không  
căn cứ vào yếu tố có nơi cư trú ổn định hay  
không có nơi cư trú ổn định để áp dụng biện  
pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.  
Việc không căn cứ vào “có nơi cư trú ổn  
định” hay không để áp dụng biện pháp đưa  
vào cơ sở cai nghiện bắt buộc sẽ khắc phục  
tình trạng xung đột về thẩm quyền, đồng  
thời hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.  
Tuy nhiên, hiện nay, việc quản lý cư dân  
vẫn dựa trên nền tảng đăng ký thường trú,  
tạm trú. Do đó, việc bỏ quy định “có nơi  
cư trú ổn định” hay không để áp dụng biện  
Ngày 13/11/2020, Quốc hội đã thông  
qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của  
Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012,  
có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Trong đó,  
nhiều nội dung quan trọng liên quan đến biện  
pháp “Đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc”  
như đối tượng bị áp dụng, lập hồ sơ đề nghị  
áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc… đã được sửa đổi, bổ sung. Để  
bảo đảm cho quy định của Luật Xử lý VPHC  
về biện pháp “Đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc” phát huy hiệu lực, được áp dụng  
thống nhất, tác giả cho rằng, cần hướng dẫn  
cụ thể một số vấn đề sau đây:  
6 Khoản 2 Điều 105 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2020.  
Số 18(442) - T9/2021  
49  
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT  
pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc cần  
được giải thích cụ thể.  
thời hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc.  
Thứ tư, quy định về hoãn hoặc tạm  
đình chỉ chấp hành quyết định áp dụng  
biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc.  
Thứ hai, quy định tình tiết “côn đồ hung  
hãn” áp dụng cho việc đưa người nghiện ma  
túy vào cơ sở giáo dục bắt buộc.  
Khoản 2 Điều 118 Luật Xử lý VPHC quy  
định: “Trường hợp người thực hiện hành vi  
vi phạm pháp luật vừa thuộc đối tượng đưa  
vào cơ sở giáo dục bắt buộc vừa thuộc đối  
tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc thì  
áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc. Trường hợp người nghiện ma túy  
thuộc loại côn đồ hung hãn thì áp dụng biện  
pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. Cơ sở  
giáo dục bắt buộc thực hiện việc cai nghiện  
cho đối tượng này”. Quy định này cho thấy,  
tùy thuộc vào yếu tố nhân thân, một người  
vừa thuộc đối tượng đưa vào cơ sở giáo dục  
bắt buộc vừa thuộc đối tượng đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc thì có thể bị đưa vào cơ  
sở giáo dục bắt buộc hoặc đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc. Tiêu chí để xác định giữa hai  
cơ sở này là “côn đồ hung hãn”. Tuy nhiên,  
Luật Xử lý VPHC và các văn bản pháp luật  
hiện hành đều không giải thích rõ thế nào là  
“côn đồ hung hãn”. Để bảo đảm áp dụng  
thống nhất pháp luật, tác giả cho rằng, cần  
ban hành văn bản giải thích rõ khái niệm thế  
nào là “côn đồ hung hãn”.  
Điều 113 Luật Xử VPHC quy định:  
“Người được hoãn hoặc được tạm đình chỉ  
chấp hành quyết định đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc có trách nhiệm trình diện  
với Ủy ban nhân dân cấp xã nơi họ cư trú.  
Trong thời gian được hoãn hoặc được tạm  
đình chỉ chấp hành quyết định đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc mà người đó tiếp tục sử  
dụng ma túy hoặc có căn cứ cho rằng người  
đó bỏ trốn thì Tòa án nhân dân cấp huyện  
đã ra quyết định hoãn hoặc tạm đình chỉ hủy  
bỏ quyết định đó và ra quyết định buộc chấp  
hành quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện  
bắt buộc”.  
Theo quy định nêu trên, điều kiện để Tòa  
án hủy bỏ quyết định hoãn hoặc tạm đình chỉ  
là khi đối tượng đó: i) Tiếp tục sử dụng ma  
túy; ii) Có căn cứ cho rằng người đó bỏ trốn.  
Điều kiện “tiếp tục sử dụng ma túy” đề cập  
đến hành vi cụ thể nên dễ xác định. Trong khi  
đó, điều kiện “có căn cứ cho rằng người đó  
bỏ trốn” rất khó xác định và phụ thuộc vào  
nhận định của người có thẩm quyền. Trong  
trường hợp này, người có thẩm quyền chỉ cần  
xác định“có căn cứ cho rằng người đó bỏ  
trốn”, không cần phải đợi đến “có hành vi bỏ  
trốn trên thực tế” là đã thỏa mãn điều kiện  
để Tòa án hủy bỏ quyết định cho phép hoãn  
hoặc tạm đình chỉ. Trong trường hợp này, Tòa  
án sẽ tự chứng minh và tự quyết định hay Ủy  
ban nhân dân cấp xã nơi đối tượng cư trú sẽ  
chứng minh rồi gửi hồ sơ yêu cầu Tòa án ra  
quyết định? Để bảo đảm cho pháp luật được  
áp dụng thống nhất, cần bổ sung quy định cụ  
thể những chứng cứ nào để xác định“có căn  
cứ cho rằng người đó bỏ trốn”, chủ thể nào  
có thẩm quyền chứng minh và đề nghị Tòa án  
hủy bỏ quyết định cho phép hoãn hoặc tạm  
đình chỉ việc áp dụng biện pháp “Đưa vào cơ  
Thứ ba, quy định về cách xác định thời  
hạn áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai  
nghiện bắt buộc.  
Theo Luật Xử lý VPHC, thời hạn áp dụng  
biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc  
là từ 12 tháng đến 24 tháng. Thời hạn tối đa  
và tối thiểu được quy định như vậy nhằm  
mục đích tạo cho Tòa án sự lựa chọn áp dụng  
biện pháp này phù hợp với tính chất và mức  
độ của hành vi vi phạm. Tuy nhiên, câu hỏi  
đặt ra ở đây là: Tòa án sẽ căn cứ vào tiêu chí  
nào để quyết định “thời hạn đưa vào cơ sở  
cai nghiện bắt buộc”? Để bảo đảm cho các  
Tòa án áp dụng thống nhất quy định này, tác  
giả cho rằng, Tòa án nhân dân tối cao cần  
ban hành văn bản hướng dẫn cách xác định  
sở cai nghiện bắt buộc”.  
50  
Số 18(442) - T9/2021  
pdf 4 trang Thùy Anh 11060 Free
Download
Bạn đang xem tài liệu "Biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và những nội dung cần hướng dẫn thi hành", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdfbien_phap_xu_ly_hanh_chinh_dua_vao_co_so_cai_nghien_bat_buoc.pdf