Pháp luật về điện toán đám mây trong thương mại điện tử ở một số quốc gia và Việt Nam
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
PHꢀP LUẬT VỀ ĐIỆN TOꢀN ĐꢀM MÂY TRONG THƯƠNG MꢁI ĐIỆN Tꢂ
Ở MꢃT Sꢄ QUꢄC GIA Vꢅ VIỆT NAM
Nguyễn Mai Linh*
Ngô Thị Hương Giang**
Nguyễn Quý Cảnh**
Nguyễn Phương Anh**
* Giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội
** Sinh viên Khóa 42 Trường Đại học Luật Hà Nội.
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Cùng vꢎi sꢌ phꢁt triꢊn cꢋa Internet, điꢀn toꢁn đꢁm mây (cloud computing)
ngꢂy cꢂng khẳng đꢃnh vꢃ trꢐ cꢋa mình trong viꢀc cung cấp cho ngưꢄi dùng
một khoảng không gian mꢅng đꢊ lưu trꢆ dꢆ liꢀu cꢁ nhân. Bên cꢅnh nhꢆng
lợi ꢐch mꢂ điꢀn toꢁn đꢁm mây mang lꢅi, cꢑn tồn tꢅi nhiꢍu vấn đꢍ phꢁp lý
bất cập liên quan đến viꢀc đảm bảo an toꢂn dꢆ liꢀu cꢁ nhân cũng như thẩm
quyꢍn cꢋa cꢁc cơ quan nhꢂ nưꢎc trong viꢀc can thiꢀp, truy cập, kiꢊm soꢁt
cꢁc hoꢅt động liên quan đến dꢆ liꢀu. Trong phꢅm vi bꢂi viết nꢂy, cꢁc tꢁc
giả phân tꢐch cꢁc quy đꢃnh cꢋa phꢁp luật điꢍu chꢒnh điꢀn toꢁn đꢁm mây
trong thương mꢅi điꢀn tꢏ ở một số quốc gia như Hoa Kỳ, Trung Quốc vꢂ
đưa ra một số gợi mở đối vꢎi Viꢀt Nam.
Từ khóa: Điꢀn toꢁn đꢁm mây,
thương mꢅi điꢀn tꢏ, Luật An
ninh mꢅng năm 2018.
Lịch sử bài viết:
Nhận bꢂi
Biên tập
Duyꢀt bꢂi
: 01/12/2020
: 18/12/2020
: 21/12/2020
Article Infomation:
Abstract:
With the development of the internet, cloud computing plays an important
role in offering a massive pool as cyber space of resources and services
for cloud users to utilize for storing and processing their data. Cloud
computing brings many benefits, however, some legal issues which are
insufficient such as the security of personal data and the rights of authorities
in intervening, accessing and controlling activities related to data users. This
article provides analysis of the provisions governing on cloud computing in
electronic commerce in some countries such as the United States, China and
also provides related recommendations for Viet Nam.
Keywords: Cloud computing,
electronic commerce, Law on
Cybersecurity of 2018.
Article History:
Received
Edited
: 01 Dec. 2020
: 18 Dec. 2020
: 21 Dec. 2020
Approved
Điꢀn toꢁn đꢁm mây (ĐTĐM) lꢂ mô hình
dꢃch vụ cho phép ngưꢄi dùng truy cập tꢂi
nguyên điꢀn toꢁn dùng chung (mꢅng, server,
lưu trꢆ, ꢇng dụng, dꢃch vụ) thông qua kết nối
mꢅng một cꢁch dễ dꢂng, mọi lúc mọi nơi,
theo yêu cꢈu1. Tꢂi nguyên ĐTĐM cꢉ thꢊ
được thiết lập hoặc hꢋy bỏ nhanh chꢉng bởi
ngưꢄi dùng mꢂ không cꢈn sꢌ can thiꢀp cꢋa
nhꢂ cung cấp dꢃch vụ2. Ở mô hình ĐTĐM,
mọi khả năng liên quan đến công nghꢀ thông
tin (CNTT) đꢍu được cung cấp dưꢎi dꢅng
cꢁc “dꢃch vụ”, cho phép ngưꢄi sꢏ dụng truy
cập cꢁc dꢃch vụ công nghꢀ từ một nhꢂ cung
cấp nꢂo đꢉ “trong đꢁm mây” mꢂ không cꢈn
phải cꢉ cꢁc kiến thꢇc, kinh nghiꢀm vꢍ công
nghꢀ đꢉ, cũng như không cꢈn quan tâm đến
cꢁc cơ sở hꢅ tꢈng phục vụ công nghꢀ đꢉ3. Nꢉi
tꢉm lꢅi, ĐTĐM lꢂ một mô hình cung cấp tꢂi
1
Jansen.W. Grance.T, “Guidelines on security and privacy in public cloud computing”, NIST Special
cập ngꢂy 15/11/2020.
2 Johndavid Kerr, “Cloud computing: legal and privacy issues”, 2010, https://www.g-casa.com/conferences/
vietnam/paper/JDK_CLOUDING_9_21_10_Paper-1%5B11%5D.pdf, truy cập ngꢂy 15/11/2020.
3 https://www.nist.gov/, truy cập ngꢂy 16/11/2020.
Số 05(429) - T3/2021
53
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
nguyên mꢁy tꢐnh cho ngưꢄi dùng thông qua
Internet.
mꢁy chꢋ chꢇa dꢆ liꢀu ở đâu. Quy đꢃnh nꢂy
đã dấy lên mối lo ngꢅi cꢋa EU khi Hoa Kỳ
ngꢂy cꢂng giꢂnh quyꢍn kiꢊm soꢁt tất cả cꢁc
thiết bꢃ trong TMĐT5. Ngoꢂi ra, cꢁc vấn đꢍ
liên quan đến tiết lộ thông tin bắt buộc cho
Chꢐnh phꢋ cꢑn được quy đꢃnh cụ thꢊ theo từng
lĩnh vꢌc khꢁc nhau như: Luật vꢍ quyꢍn riêng
tư cꢋa truyꢍn thông điꢀn tꢏ (The Electronic
Communications Privacy Act - ECPA)6,
Luật Truyꢍn thông được lưu trꢆ (The Stored
Communications Act - SCA)7, Luật Yêu
nưꢎc8, Nguyên tắc Thꢌc hꢂnh thông tin công
bằng (fair information practice principles –
FIPPs) cꢋa Ủy ban Thương mꢅi liên bang Hoa
Kỳ (Federal Trade Commission - FTC)9.
1. Quy định của pháp luật về điện toán
đám mây trong thương mại điện tử tại một
số quốc gia
1.1. Hoa Kỳ
Hoa Kỳ lꢂ quốc gia tiên phong ꢇng dụng
điꢀn toꢁn đꢁm mây (ĐTĐM) trong thương
mꢅi điꢀn tꢏ (TMĐT) nꢉi riêng cũng như trong
công cuộc xây dꢌng chꢐnh phꢋ điꢀn tꢏ nꢉi
chung. Hoa Kỳ đã rất thꢂnh công trong nỗ
lꢌc ꢇng dụng ĐTĐM cho chꢐnh quyꢍn liên
bang. Phꢁp luật Hoa Kỳ tập trung quy đꢃnh vꢍ
quyꢍn riêng tư vꢂ bảo mật dꢆ liꢀu, chia lꢂm
bốn mảng chꢐnh vꢂ cꢉ hơn 15 văn bản phꢁp
luật điꢍu chꢒnh vấn đꢍ nꢂy:
Thứ hai, bảo mật dữ liệu và thông báo
vi phạm
Thứ nhất, tiết lộ thông tin bắt buộc cho
chính phủ
Vấn đꢍ bảo mật dꢆ liꢀu vꢂ thông bꢁo vi
phꢅm gồm cꢁc nội dung: “Lꢂm thế nꢂo đꢊ nhꢂ
cung cấp dꢃch vụ đꢁm mây bảo vꢀ dꢆ liꢀu cꢋa
khꢁch hꢂng?”; “Lꢂm thế nꢂo đꢊ khꢁch hꢂng
cꢉ thꢊ bảo mật được dꢆ liꢀu khi lưu trꢆ thông
tin trên nꢍn tảng ĐTĐM?” vꢂ “Lꢂm thế nꢂo
đꢊ bảo vꢀ quyꢍn đưa ra khiếu nꢅi cꢋa khꢁch
hꢂng khi quyꢍn bảo mật đꢁm mây cꢋa họ bꢃ
xâm phꢅm?”10.
Cơ sở dꢆ liꢀu trên ĐTĐM cꢉ thꢊ chꢃu cꢁc
mꢇc độ bảo vꢀ khꢁc nhau tùy vꢂo dꢅng thông
tin mꢂ nꢉ lưu trꢆ. Tuy nhiên, theo Luật Đꢁm
mây cꢋa Hoa Kỳ (The Clarifying Lawful
Overseas Use of Data Act - CLOUD Act)
20184, Chꢐnh phꢋ Hoa Kỳ cꢉ thꢊ tiếp cận
vꢎi cꢁc thông tin nꢂy. Theo đꢉ, cꢁc cơ quan
tình bꢁo Hoa Kỳ cꢉ quyꢍn truy cập vꢂo dꢆ
liꢀu được lưu trꢆ bởi cꢁc công ty Hoa Kỳ
trong một số trưꢄng hợp nhất đꢃnh dù nơi đặt
Ba vấn đꢍ nꢂy đꢍu được điꢍu chꢒnh bởi
Luật Tăng cưꢄng an ninh mꢅng vꢂ Bảo vꢀ
4 H.R.4943 - CLOUDAct, 115th Congress (2017-2018), https://www.congress.gov/bill/115th-congress/house-
bill/4943/text, truy cập ngꢂy 12/11/2020.
5 https://bnews.vn/sieu-quyen-luc-ve-dien-toan-dam-may-cua-my-khien-eu-lo-lang/165378.html. Lý giải cho
sꢌ viꢀc trên lꢂ bởi: Cꢁc thꢊ nhân lꢎn ở EU như Deutsche Bank, Lufthansa, Orange, Renault, Volkswagen hay
cả Bộ Y tế Phꢁp đꢍu sꢏ dụng cꢁc nꢍn tảng cung cấp điꢀn toꢁn đꢁm mây đến từ Hoa Kỳ như Google Cloud,
Amazon Web Services, hay Microsoft.
6 Đꢅo luật nꢂy đưa ra cꢁc biꢀn phꢁp bảo vꢀ ngưꢄi tiêu dùng chống lꢅi quyꢍn truy cập cꢋa Chꢐnh phꢋ vꢂo thư
điꢀn toꢁn vꢂ cꢁc dꢆ liꢀu điꢀn toꢁn khꢁc do cꢁc bên (Vꢐ dụ: Nhꢂ cung cấp dꢃch vụ Internet) nắm giꢆ.
7 Đꢅo luật nꢂy đꢍ cập đến viꢀc tiết lộ thông tin tꢌ nguyꢀn vꢂ bắt buộc liên quan đến hồ sơ giao dꢃch vꢂ truyꢍn
thông điꢀn tꢏ được lưu trꢆ do cꢁc nhꢂ cung cấp dꢃch vụ internet hoặc bên thꢇ ba nắm giꢆ; https://www.law.
cornell.edu/uscode/text/18/part-I/chapter-121.
8 Đꢅo luật được ban hꢂnh vꢂo năm 2001 vꢂ được sꢏa đổi vꢂo năm 2005 bao gồm cꢁc điꢍu khoản cho phép FBI
truy cập vꢂo hồ sơ kinh doanh bằng cꢁch buộc cꢁc nhꢂ cung cấp đꢁm mây cung cấp hồ sơ.
9 Cꢁc nguyên tắc nꢂy đꢍ cập đến viꢀc thu thập, sꢏ dụng thông tin cꢁ nhân, chất lượng dꢆ liꢀu, bảo mật, tꢐnh
minh bꢅch,… lꢂm cơ sở cho nhiꢍu khuyến nghꢃ vꢍ quyꢍn riêng tư mꢂ cꢁc cơ quan liên bang đưa ra.
10
Gopi Tatapudi, Cloud Computing And Privacy Regulations: An Exploratory Study On Issues And
Implications,
Regulations_An_Exploratory_Study_On_Issues_And_Implications.
54
Số 05(429) - T3/2021
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
dꢆ liꢀu ngưꢄi tiêu dùng năm 2006. Theo đꢉ,
Luật quy đꢃnh: (1) Cấm truy cập hoặc điꢍu
khiꢊn từ xa một mꢁy tꢐnh được bảo vꢀ mꢂ
không được phép lấy thông tin; (2) Mở rộng
phꢅm vi “mꢁy tꢐnh được bảo vꢀ”, gồm cả cꢁc
mꢁy tꢐnh liên quan đến cꢁc vấn đꢍ vꢍ TMĐT
hoặc liên lꢅc giꢆa cꢁc tiꢊu bang cũng như lꢂ
nưꢎc ngoꢂi; (3) Mở rộng đꢃnh nghĩa vꢍ “lừa
đảo”, bao gồm lừa đảo trên môi trưꢄng mꢁy
tꢐnh; (4) Xꢁc đꢃnh tội tống tiꢍn, đe dọa quyꢍn
truy cập mꢂ không được phép (hoặc vượt quꢁ
quyꢍn truy cập được phép cꢋa) dꢆ liꢀu lưu
trꢆ; (5) Áp dụng hình phꢅt hình sꢌ đối vꢎi
âm mưu lừa đảo trên môi trưꢄng mꢁy tꢐnh;
(6) Phꢅt tiꢍn hoặc phꢅt tù nếu không thông
bꢁo cho cơ quan mật vụ Hoa Kỳ hoặc Cục
Điꢍu tra liên bang (FBI) vꢍ một vi phꢅm an
ninh lꢎn trong hꢀ thống mꢁy tꢐnh, vꢎi mục
đꢐch cản trở cuộc điꢍu tra vꢍ vi phꢅm đꢉ, nếu
vi phꢅm đꢉ gây ra nguy cơ đꢁnh cắp thông
tin đꢁng kꢊ11.
trꢆ dꢆ liꢀu cꢋa họ trên môi trưꢄng không
gian mꢅng phải tuân thꢋ theo nhꢆng quy đꢃnh
cụ thꢊ cꢋa chꢐnh quyꢍn Hoa Kỳ. Liên quan
đến vấn đꢍ nꢂy, Hoa Kỳ đã ban hꢂnh cꢁc văn
bản như: Luật Tꢌ do thông tin (FOIA); Dꢆ
liꢀu ngꢂnh thẻ thanh toꢁn; Tiêu chuẩn bảo
mật (PCIDSS); Quy tắc thꢌc hꢂnh thông tin
công bằng cꢋa FTC13. Theo đꢉ, trong quan hꢀ
giꢆa nhꢂ cung ꢇng vꢂ ngưꢄi sꢏ dụng dꢃch vụ
ĐTĐM, cꢈn phải lꢂm rõ quyꢍn cꢋa cꢁc công
ty vꢂ ngưꢄi tiêu dùng trong viꢀc truy cập vꢂo
dꢆ liꢀu trên nꢍn tảng ĐTĐM, cũng như cꢁc
quyꢍn liên quan đến xꢏ lý dꢆ liꢀu trên nꢍn
tảng ĐTĐM bởi nhꢂ cung cấp dꢃch vụ. Vꢐ dụ,
Quy tắc thꢌc hꢂnh thông tin công bằng cꢋa
FTC quy đꢃnh nhꢂ cung cấp dꢃch vụ ĐTĐM
sẽ phải tuân theo cꢁc chế tꢂi FTC khi lưu trꢆ
thông tin ngưꢄi tiêu dùng trên đꢁm mây nếu
họ không lꢂm đúng như công bố cꢋa mình vꢎi
ngưꢄi tiêu dùng vꢍ vꢃ trꢐ vꢂ cꢁch thꢇc lưu trꢆ
vꢂ bảo mật thông tin.
Ngoꢂi ra, cꢑn cꢉ cꢁc văn bản phꢁp luật
điꢍu chꢒnh từng lĩnh vꢌc cụ thꢊ như: Luật
Quyꢍn riêng tư vꢂ Quyꢍn giꢁo dục gia đình
(The Family Education Rights and Privacy
Act - FERPA); Luật Gramm-Leach Bliley
(The Gramm Leach BlileyAct - GLBA); Luật
Trꢁch nhiꢀm giải trình vꢂ Cung cấp bảo hiꢊm
y tế (The Health Insurance Portability and
Accountability Act - HIPAA)12.
Thứ tư, quyền tài phán liên quan đến địa
điểm lưu trữ dữ liệu
Cꢁc quy đꢃnh chꢋ yếu liên quan đến viꢀc
xꢁc đꢃnh quyꢍn tꢂi phꢁn liên quan tꢎi cꢁc văn
bản phꢁp luật như: Tiêu chuẩn bảo mật thẻ
thanh toꢁn (PCIDSS), Luật Sarbanes-Oxley;
Quy đꢃnh cꢋa NARA(Mục 36 cꢋa Bộ luật quy
đꢃnh liên bang) vꢂ Thꢌc hꢂnh thông tin công
bằng cꢋa FTC14. Theo đꢉ, nhꢆng quy đꢃnh
trong cꢁc văn bản phꢁp luật nꢂy sẽ xꢁc đꢃnh
cꢁc tranh chấp thương mꢅi điꢀn tꢏ được giải
quyết theo phꢁp luật tiꢊu bang nơi đặt cơ sở
mꢁy chꢋ, nơi nhꢂ cung cấp dꢃch vụ ĐTĐM đặt
trụ sở hay nơi cư trú cꢋa khꢁch hꢂng sꢏ dụng
dꢃch vụ đꢉ.
Thứ ba, khả năng truy cập, truyền và lưu
trữ dữ liệu
Khi sꢏ dụng dꢃch vụ ĐTĐM, cꢁc dꢆ liꢀu
mꢂ khꢁch hꢂng đăng tải lên không đơn thuꢈn
như viꢀc vận chuyꢊn cꢁc đối tượng thông
thưꢄng mꢂ viꢀc truy cập, truyꢍn tải hay lưu
11 https://www.congress.gov/bill/109th-congress/house-bill/5318/summary/00, truy cập ngꢂy 12/11/2020.
12 HoganLovells, Cloud Computing: A Primer on Legal Issues, Including Privacy and DataSecurity ., 2010,
ngꢂy 12/11/2020.
13
Jansen.W. Grance.T, Guidelines on security and privacy in public cloud computing, NIST Special
cập ngꢂy 15/11/2020.
14
Jansen.W. Grance.T, “Guidelines on security and privacy in public cloud computing”, NIST Special
cập ngꢂy 15/11/2020.
Số 05(429) - T3/2021
55
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
1.2. Trung Quốc
nối Internet giꢆa lãnh thổ cꢋa mình vꢂ thế giꢎi
bên ngoꢂi18, bằng viꢀc sꢏ dụng một phꢈn mꢍm
riêng Wechat19.
Thꢌc tế phꢁt triꢊn cꢋa TMĐT nꢉi chung
vꢂ ĐTĐM nꢉi riêng đꢑi hỏi Chꢐnh phꢋ Trung
Quốc cꢉ nhꢆng chꢐnh sꢁch phù hợp vꢎi sꢌ
phꢁt triꢊn cꢋa khoa học công nghꢀ, đồng thꢄi
tꢅo ra một môi trưꢄng phꢁp lý công bằng cho
sꢌ phꢁt triꢊn đꢉ. Cho đến nay, Trung Quốc vẫn
chưa cꢉ khung phꢁp lý đồng bộ điꢍu chꢒnh cꢁc
vấn đꢍ phꢁp lý liên quan đến ĐTĐM.
Thứ hai, bảo vệ thông tin người dùng
Cꢁc yêu cꢈu vꢍ bảo vꢀ thông tin ngưꢄi
dùng được quy đꢃnh tꢅi Luật An ninh mꢅng
Trung Quốc (2017)20; theo đꢉ, cꢁc nhꢂ cung
cấp sản phẩm vꢂ dꢃch vụ mꢅng thu thập
thông tin ngưꢄi dùng cꢉ nghĩa vụ thông bꢁo
cho ngưꢄi dùng vꢂ phải nhận được sꢌ đồng ý
cꢋa họ. Theo quy đꢃnh cꢋa Luật, thông tin cꢁ
nhân vꢂ cꢁc dꢆ liꢀu quan trọng được cꢁc nhꢂ
khai thꢁc thông tin thu thập phải được lưu trꢆ
trong nưꢎc; nghĩa lꢂ, cꢁc công ty nưꢎc ngoꢂi
muốn khai thꢁc thông tin phải lắp đặt mꢁy
chꢋ tꢅi Trung Quốc. Tuy nhiên, Luật cũng
quy đꢃnh một trưꢄng hợp ngoꢅi lꢀ lꢂ thông
tin cꢉ thꢊ được cung cấp nếu sau khi xꢏ lý
không cꢉ cꢁch nꢂo đꢊ xꢁc đꢃnh danh tꢐnh một
cꢁ nhân cụ thꢊ (nghĩa lꢂ không thꢊ nhận được
“sꢌ đồng ý” từ phꢐa ngưꢄi dùng)21.
Thứ nhất, nghĩa vụ thông báo thông tin
người dùng cho Chính phủ
Ở Trung Quốc, cꢁc quyꢍn đối vꢎi dꢆ liꢀu
cꢁ nhân được coi lꢂ quyꢍn con ngưꢄi, nghĩa lꢂ
quyꢍn cꢋa một cꢁ nhân đối vꢎi dꢆ liꢀu cꢁ nhân
cꢋa họ sẽ không bꢃ can thiꢀp bởi cơ quan cꢉ
thẩm quyꢍn cꢋa Chꢐnh phꢋ Trung Quốc - cꢉ tư
cꢁch lꢂ cơ quan kiꢊm soꢁt dꢆ liꢀu lꢎn nhất, thu
thập, xꢏ lý, lưu vꢂ sꢏ dụng thông tin cꢁ nhân15.
Mặc dù Hiến phꢁp Trung Quốc hꢅn chế quyꢍn
tiếp cận đối vꢎi dꢆ liꢀu ngưꢄi dùng, nhưng
một số quy đꢃnh cꢋa phꢁp luật đã vượt ra ngoꢂi
giꢎi hꢅn nꢂy. Vꢐ dụ, Điꢍu 25 Luật Thương mꢅi
điꢀn tꢏ năm 201916 cho phép Chꢐnh phꢋ yêu
cꢈu cꢁc nhꢂ khai thꢁc TMĐT cung cấp dꢆ
liꢀu thương mꢅi điꢀn tꢏ, bao gồm thông tin
cꢁ nhân, quyꢍn riêng tư vꢂ bꢐ mật kinh doanh
vꢂ cꢁc nhꢂ khai thꢁc TMĐT không thꢊ từ chối
yêu cꢈu cung cấp thông tin cꢋa Chꢐnh phꢋ17.
Trên thꢌc tế, Chꢐnh phꢋ Trung Quốc vẫn lꢂ cơ
quan kiꢊm soꢁt tối cao vì họ kiꢊm soꢁt cꢁc kết
Bên cꢅnh đꢉ, ngưꢄi dùng cꢉ quyꢍn yêu
cꢈu đặt câu hỏi đꢊ xem xét tꢐnh đúng đắn vꢍ
hꢂnh vi cũng như yêu cꢈu bên cung ꢇng dꢃch
vụ xꢉa thông tin cꢋa mình trong trưꢄng hợp
thông tin không chꢐnh xꢁc hoặc được sꢏ dụng
cho mục đꢐch không được thỏa thuận. Ngoꢂi
ra, trộm cắp vꢂ viꢀc bꢁn bất hợp phꢁp dꢆ liꢀu
cꢁ nhân đã được hình sꢌ hꢉa ở Trung Quốc22.
Nhꢆng hình phꢅt vi phꢅm nꢂy khắc nghiꢀt
15
Zhang Xinbao, From Privacy to Personal Information: The Theory and System to Re-balance Interest, 3
Zhongguo Faxue (China Legal Sci.) 38, 39 (2015).
16 Luật Thương mꢅi điꢀn tꢏ Trung Quốc năm 2019, https://npcobserver.com/legislation/e-commerce-law/.
17
merce-law/.
18 Samuel Woodhams, The Rise of Internet Sovereignty and the End of the World Wide Web?, Globe Post (Apr.
com/safety-and-security/2017/wechat-hands-over-user-data-to-chinese-government-amid-privacy-concerns/.
20
digichina/blog/translation-cybersecurity-law-peoples-republic-china/.
21 Điꢍu 42, Luật An ninh mꢅng Trung Quốc năm 2017, https://www.newamerica.org/cybersecurity-initiative/
digichina/blog/translation-cybersecurity-law-peoples-republic-china/.
22
Samuel Yang, The New China Cybersecurity Law Why Companies Should Care But Not Panic?, Anjie
3d3434.pdf, truy cập ngꢂy 12/11/2020.
56
Số 05(429) - T3/2021
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
hơn nhiꢍu so vꢎi nhꢆng hình phꢅt trưꢎc đây
như cảnh cꢁo, ra lꢀnh sꢏa chꢆa, phꢅt tiꢍn lên
đến 1 triꢀu NDT, thậm chꢐ lꢂ giam giꢆ đối
vꢎi cꢁ nhân cꢉ hꢂnh vi vi phꢅm23.
trưꢄng hợp nꢂy, nguyên đơn đã không chꢇng
minh được rằng mọi nhận xét trên nꢍn tảng
cꢋa mình đꢍu đꢁp ꢇng yêu cꢈu vꢍ tꢐnh độc đꢁo
vꢂ sꢁng tꢅo đꢊ được coi lꢂ tꢁc phẩm theo Luật
Bản quyꢍn cꢋa Trung Quốc. Như vậy, rất khꢉ
đꢊ cꢉ thꢊ chꢇng minh cho viꢀc bảo hộ quyꢍn
tꢁc giả trừ khi cꢉ đꢋ sꢌ sꢁng tꢅo trong viꢀc
phꢁt triꢊn cơ sở dꢆ liꢀu thông tin thꢌc tế26.
Thứ ba, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Theo quy đꢃnh cꢋa Luật Thương mꢅi điꢀn
tꢏ năm 2019, nếu chꢋ sở hꢆu cꢋa quyꢍn sở
hꢆu trꢐ tuꢀ (SHTT) cho rằng nhꢂ điꢍu hꢂnh
trên nꢍn tảng (an operator on platform) đã vi
phꢅm quyꢍn SHTT cꢋa mình cꢉ thꢊ thông
bꢁo cho nhꢂ điꢍu hꢂnh nꢍn tảng đꢉ (platform
operator) vꢂ yêu cꢈu chꢋ thꢊ thꢌc hiꢀn cꢁc biꢀn
phꢁp sơ bộ cꢈn thiết (preliminary measures),
chẳng hꢅn như xꢉa hoặc sꢂng lọc thông tin vꢍ
vi phꢅm bꢃ cꢁo buộc, ngắt kết nối cꢁc trang
web liên quan hoặc chấm dꢇt giao dꢃch hoặc
dꢃch vụ. Nếu nhꢂ điꢍu hꢂnh nꢍn tảng không
kꢃp thꢄi thꢌc hiꢀn cꢁc biꢀn phꢁp sơ bộ cꢈn
thiết khi nhận được thông bꢁo, thì nhꢂ điꢍu
hꢂnh trên nꢍn tảng đꢉ phải chꢃu trꢁch nhiꢀm
vꢍ cꢁc thiꢀt hꢅi bổ sung vꢂ cꢉ thꢊ bꢃ phꢅt tiꢍn
từ 50.000 NDT đến 2 triꢀu NDT24.
Nhìn chung, phꢁp luật vꢍ ĐTĐM cꢋa
Trung Quốc vꢂ Hoa Kỳ cꢉ nhꢆng điꢊm chung
sau đây:
Một là, Chꢐnh phꢋ vẫn luôn lꢂ chꢋ thꢊ nắm
quyꢍn kiꢊm soꢁt đối vꢎi thông tin ngưꢄi dùng;
hai là, chꢋ thꢊ cꢉ hꢂnh vi xâm phꢅm đến dꢆ
liꢀu ngưꢄi dùng không chꢒ phải chꢃu xꢏ lý vi
phꢅm hꢂnh chꢐnh mꢂ cꢑn cꢉ thꢊ chꢃu trꢁch
nhiꢀm hình sꢌ; ba là, viꢀc ꢁp dụng quy đꢃnh
vꢍ quyꢍn SHTT vẫn gặp nhiꢍu khꢉ khăn trong
thꢌc tế.
2. Pháp luật về điện toán đám mây trong
thương mại điện tử ở Việt Nam
Ở Viꢀt Nam, thuật ngꢆ “điꢀn toꢁn đꢁm
mây” ra đꢄi giꢆa năm 2007 cũng không
phải đꢊ nꢉi vꢍ một phong trꢂo mꢎi, mꢂ
đꢊ tổng hợp lꢅi cꢁc hưꢎng đi cꢋa cơ sở
hꢅ tꢈng thông tin vốn đã vꢂ đang diễn ra
từ mấy năm qua. ĐTĐM lꢂ một giải phꢁp
toꢂn diꢀn cung cấp CNTT như một dꢃch
vụ. Nꢉ lꢂ một giải phꢁp điꢀn toꢁn thông
qua Internet cung cấp tꢂi nguyên chia sẻ
tꢅi mꢁy chꢋ cho ngưꢄi sꢏ dụng. Cꢁc mꢁy
tꢐnh trong cꢁc đꢁm mây được cấu hình đꢊ
lꢂm viꢀc cùng nhau vꢂ cꢁc ꢇng dụng khꢁc
nhau sꢏ dụng sꢇc mꢅnh điꢀn toꢁn tập hợp
như chúng đang chꢅy trên một hꢀ thống
duy nhất. Thuật ngꢆ “điꢀn toꢁn đꢁm mây”
Tuy nhiên, trên thꢌc tiễn, viꢀc ꢁp dụng
nhꢆng quy đꢃnh nꢂy cꢑn gặp nhiꢍu hꢅn chế,
chẳng hꢅn như dꢆ liꢀu ngưꢄi dùng cꢉ thꢊ được
coi lꢂ quyꢍn tꢁc giả trong bối cảnh bảo hộ
quyꢍn SHTT hay không, phải đꢁp ꢇng được
nhꢆng điꢍu kiꢀn nꢂo đꢊ được coi lꢂ tꢁc phẩm
gốc, nhãn hiꢀu hoặc bằng sꢁng chế. Trong
vụ tranh chấp Shanghai Hantao Information
Consultation Co. vs. Aibang Juxin (Beijing)
Technology Co25, Tꢑa ꢁn nhân dân Bắc Kinh
cho rằng nếu một nhận xét cꢋa ngưꢄi dùng
cung cấp thꢊ hiꢀn suy nghĩ, tꢐnh cꢁch ban
đꢈu cꢋa họ, cảm xúc vꢂ trải nghiꢀm, nhận xét
nꢂy sẽ được coi lꢂ một tꢁc phẩm theo Luật
Bản quyꢍn cꢋa Trung Quốc. Tuy nhiên, trong
23
digichina/blog/translation-cybersecurity-law-peoples-republic-china/.
24 Điꢍu 42, Điꢍu 45, Điꢍu 84 Luật Thương mꢅi điꢀn tꢏ Trung Quốc năm 2019, https://npcobserver.com/legis-
lation/e-commerce-law/.
25 Shanghai Hantao Information Consultation Co. v. Aibang Juxin (Beijing) Technology Co., 2010, Hai Min
Chu Zi no. 4253 (Beijing Haidian People’s Ct. 2010), China.
26 Feist Publ’ns, Inc. v. Rural Telephone Serv. Co., 499 U.S. 340, 363 (1991), Tꢑa cho rằng, đꢊ một cꢁ nhân cꢉ
thꢊ được bảo hộ quyꢍn tꢁc giả đối vꢎi dꢆ liꢀu cꢁ nhân cꢋa mình khi vꢂ chꢒ khi đꢁp ꢇng đꢋ điꢍu kiꢀn vꢍ tꢐnh
sꢁng tꢅo trong viꢀc phꢁt triꢊn cơ sở dꢆ liꢀu đꢉ trên nꢍn tảng thꢌc tế.
Số 05(429) - T3/2021
57
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
được đꢃnh nghĩa tꢅi điꢊm d khoản 5 Điꢍu 2
Luật An ninh mꢅng Viꢀt Nam 201827. Theo
đꢉ, ĐTĐM được xem lꢂ một trong cꢁc cơ
sở hꢅ tꢈng CNTT không gian mꢅng quốc
gia, lꢂ nꢍn tảng cung cấp hꢀ thống cơ sở
vật chất, kỹ thuật đꢊ tꢅo lập, truyꢍn đưa,
thu thập, xꢏ lý, lưu trꢆ vꢂ trao đổi thông
tin trên không gian mꢅng. Vꢍ cơ bản, cꢁch
tiếp cận vꢍ ĐTĐM cꢋa Viꢀt Nam giống
vꢎi nhꢆng quan điꢊm cꢋa cꢁc nhꢂ nghiên
cꢇu đã đưa ra trưꢎc đꢉ, lꢂ mô hình dꢃch
vụ cung cấp cho ngưꢄi dùng một khoảng
không gian rộng lꢎn cho phép họ cꢉ thꢊ
lưu trꢆ, truyꢍn tải thông tin cꢁ nhân. Phꢁp
luật Viꢀt Nam không đưa ra một khꢁi niꢀm
mꢎi vꢍ ĐTĐM. Đây cꢉ thꢊ được coi lꢂ một
sꢌ tiếp thu kinh nghiꢀm từ cꢁc quốc gia
trên thế giꢎi - đặc biꢀt lꢂ Hoa Kỳ - nơi khởi
nguồn phꢁt triꢊn cꢋa ĐTĐM.
hꢉa trong cꢁc văn bản phꢁp luật chuyên
ngꢂnh như: Bộ Luật Dân sꢌ 201529; Luật
An toꢂn thông tin mꢅng năm 2015 đưa cꢁc
nguyên tắc bảo vꢀ quyꢍn vꢍ sꢌ riêng tư dꢆ
liꢀu, quy đꢃnh vꢍ thu thập, sꢏ dụng, sꢏa
đổi, xꢉa thông tin cꢁ nhân cùng vꢎi trꢁch
nhiꢀm cꢋa Chꢐnh phꢋ trong viꢀc bảo vꢀ dꢆ
liꢀu riêng tư, yêu cꢈu sꢌ đồng ý cꢋa chꢋ sở
hꢆu trưꢎc khi xꢏ lý thông tin cꢁ nhân (bao
gồm thu thập, chꢒnh sꢏa, sꢏ dụng, lưu trꢆ,
cung cấp, chia sẻ hoặc lan truyꢍn), đồng
thꢄi quy đꢃnh tổ chꢇc, cꢁ nhân xꢏ lý thông
tin cꢁ nhân cꢉ trꢁch nhiꢀm bảo mật thông
tin vꢂ phải công bố chꢐnh sꢁch sꢏ dụng vꢂ
bảo vꢀ thông tin được xꢏ lý30; Luật An ninh
mꢅng năm 2018 yêu cꢈu cꢁc doanh nghiꢀp
cung cấp dꢃch vụ trên không gian mꢅng
tꢅi Viꢀt Nam phải thông bꢁo trꢌc tiếp cho
ngưꢄi dùng nếu dꢆ liꢀu cꢋa họ bꢃ vi phꢅm,
bꢃ hư hỏng hoặc bꢃ mất31….Bên cꢅnh đꢉ,
phꢁp luật Viꢀt Nam cũng quy đꢃnh cụ thꢊ vꢍ
chế tꢂi đꢊ xꢏ lý nhꢆng hꢂnh vi xâm phꢅm
đến dꢆ liꢀu cꢁ nhân, vꢐ dụ, Bộ luật Hình sꢌ
năm 201532 sꢌ quy đꢃnh vꢍ “Tội đưa hoặc
sử dụng trái phép thông tin trên mạng máy
tính, viễn thông”.
Cꢁc vấn đꢍ phꢁp lý vꢍ ĐTĐM trong TMĐT
được điꢍu chꢒnh bởi một số văn bản phꢁp luật
như: Luật An ninh mꢅng, Luật Giao dꢃch điꢀn
tꢏ, Luật An toꢂn thông tin mꢅng, Luật Công
nghꢀ thông tin, Luật Bảo vꢀ quyꢍn lợi Ngưꢄi
tiêu dùng… vꢂ cꢁc văn bản hưꢎng dẫn thi
hꢂnh, cụ thꢊ như sau:
Thứ hai, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Thứ nhất, bảo mật thông tin cá nhân
Viꢀt Nam đã ban hꢂnh rất nhiꢍu văn bản
luật, nghꢃ đꢃnh, thông tư điꢍu chꢒnh vꢍ vấn
đꢍ bảo vꢀ quyꢍn SHTT như Luật SHTT năm
2009, Nghꢃ đꢃnh số 99/2013/NĐ-CP quy
đꢃnh xꢏ lý vi phꢅm xâm phꢅm quyꢍn trên
Internet33, Nghꢃ đꢃnh số 28/2017/NĐ-CP
sꢏa đổi, bổ sung một số điꢍu cꢋa Nghꢃ đꢃnh
Trong bối cảnh TMĐT nꢉi chung vꢂ
ĐTĐM nꢉi riêng được dꢌ đoꢁn sẽ bùng nổ
trong thꢄi gian tꢎi, viꢀc bảo mật thông tin
cꢁ nhân cꢋa ngưꢄi sꢏ dụng lꢂ một vấn đꢍ
cꢈn được quan tâm. Hiến phꢁp năm 2013
đã hiến đꢃnh quyꢍn bảo vꢀ thông tin bꢐ mật
cꢁ nhân28. Sau đꢉ, quyꢍn nꢂy được cụ thꢊ
27 Khoản 5 Điꢍu 2 Luật An ninh mꢅng năm 2018.
28 Điꢍu 21 Hiến Phꢁp năm 2013 quy đꢃnh: “1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí
mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí
mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn. 2. Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại,
điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật
thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác”.
29 Khoản 1 Điꢍu 38 Bộ luật Dân sꢌ năm 2015: “1. Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất
khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ”.
30 Điꢍu 8 Luật An toꢂn thông tin mꢅng năm 2015.
31 Điꢍu 41 Luật An ninh mꢅng năm 2018.
32 Điꢍu 159, Điꢍu 288 Bộ luật Hình sꢌ năm 2015.
33 Điꢍu 10 Nghꢃ đꢃnh số 99/2013/NĐ-CP quy đꢃnh xꢏ phꢅt vi phꢅm hꢂnh chꢐnh trong lĩnh vꢌc sở hꢆu công nghiꢀp.
58
Số 05(429) - T3/2021
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ
số 131/2013/NĐ-CP quy đꢃnh vꢍ xꢏ phꢅt vi
phꢅm hꢂnh chꢐnh vꢍ quyꢍn tꢁc giả vꢂ quyꢍn
liên quan,... Đặc biꢀt, Luật SHTT năm 2009
đã được sꢏa đổi, bổ sung một số điꢍu năm
201934 cùng vꢎi cꢁc văn bản khꢁc cꢉ liên
quan đã chú trọng hơn đến vấn đꢍ SHTT
trong môi trưꢄng TMĐT.
Ngoꢂi cꢁc quy đꢃnh cꢋa phꢁp luật, ở Viꢀt
Nam, bảo hộ quyꢍn SHTT cꢑn được điꢍu
chꢒnh bởi cꢁc điꢍu ưꢎc quốc tế đa phương,
song phương mꢂ Viꢀt Nam lꢂ thꢂnh viên
trong lĩnh vꢌc nꢂy như: Hiꢀp đꢃnh TRIPS,
Hiꢀp đꢃnh giꢆa Viꢀt Nam vꢂ Hoa Kỳ vꢍ
thiết lập quan hꢀ quyꢍn tꢁc giả năm 1997;
Hiꢀp đꢃnh giꢆa Viꢀt Nam vꢂ Thụy Sĩ vꢍ bảo
hộ quyꢍn sở hꢆu trꢐ tuꢀ vꢂ hợp tꢁc trong lĩnh
vꢌc sở hꢆu trꢐ tuꢀ năm 1999...
quy đꢃnh vꢍ quyꢍn tꢁc giả, quyꢍn liên quan
trong môi trưꢄng Internet; bổ sung quy
đꢃnh nhằm minh bꢅch hꢉa thông tin trên cꢁc
website TMĐT, tăng cưꢄng trꢁch nhiꢀm đối
tượng tham gia giao dꢃch TMĐT. Bên cꢅnh
cꢁc giải phꢁp phꢁp lý vꢂ công nghꢀ, cꢈn tiếp
tục nâng cao năng lꢌc cho cꢁc cơ quan thꢌc
thi vꢂ tuyên truyꢍn rộng rãi đến ngưꢄi sꢏ
dụng cꢁc quy đꢃnh cꢋa phꢁp luật SHTT đꢊ
nâng cao ý thꢇc bảo vꢀ quyꢍn từ phꢐa ngưꢄi
sꢏ dụng. Cꢁc chꢋ thꢊ cꢉ quyꢍn cꢈn ꢁp dụng
cꢁc biꢀn phꢁp công nghꢀ đꢊ bảo vꢀ quyꢍn
cꢋa mình vꢂ chꢋ động trong viꢀc yêu cꢈu
xꢏ lý xâm phꢅm khi cꢉ hꢂnh vi xâm phꢅm
quyꢍn cꢋa mình.
Ba là, xây dựng khung pháp lý về
ĐTĐM
Phꢁp luật dù cꢉ quy đꢃnh cụ thꢊ đến đâu
nhưng trên thꢌc tế, khi ꢁp dụng vẫn cꢑn
tồn tꢅi nhiꢍu điꢊm hꢅn chế vꢂ phꢁp luật vꢍ
ĐTĐM trong TMĐT cꢋa Viꢀt Nam cũng
vậy. Nhằm tiếp tục hoꢂn thiꢀn phꢁp luật vꢍ
ĐTĐM trong TMĐT cꢋa Viꢀt Nam, trên
cơ sở kinh nghiêm cꢋa Hoa Kỳ vꢂ Trung
Quốc, chúng tôi đꢍ xuất một số giải phꢁp
sau đây:
Theo xu hưꢎng chung cꢋa thế giꢎi, Chꢐnh
phꢋ cꢈn xây dꢌng một khung phꢁp lý chung
nhất điꢍu chꢒnh vꢍ ĐTĐM đꢊ lꢂm nꢍn tảng
cho quan hꢀ phꢁp lý vꢎi khꢁch hꢂng. Cꢁc
quy đꢃnh nꢂy cꢈn cꢉ mối liên hꢀ mật thiết
vꢎi quꢁ trình đꢂm phꢁn, soꢅn thảo hợp đồng
cung ꢇng dꢃch vụ ĐTĐM giꢆa nhꢂ cung
ꢇng dꢃch vụ vꢂ khꢁch hꢂng. Đꢉ cꢉ thꢊ lꢂ
nhꢆng quy đꢃnh cơ bản liên quan đến quꢁ
trình đꢁnh giꢁ, đꢂm phꢁn hợp đồng, nhꢆng
quy đꢃnh vꢍ lꢌa chọn hợp đồng mẫu hoặc
cũng cꢉ thꢊ lꢂ nhꢆng quy đꢃnh kết hợp giꢆa
hai hình thꢇc trên. Bởi bản chất cꢋa ĐTĐM
khꢁ phꢇc tꢅp so vꢎi dꢃch vụ Internet truyꢍn
thống nên cꢁc điꢍu khoản hợp đồng mẫu cꢉ
thꢊ được cꢁc bên xem xét vꢂ tiếp tục đꢂm
phꢁn đꢊ đꢅt được một thỏa thuận phù hợp
nhất vꢎi nguyꢀn vọng cꢋa cꢁc bên. Theo
đꢉ, nhꢆng điꢍu khoản cꢈn đặc biꢀt chú ý
liên quan đến thông bꢁo vi phꢅm; truy cập,
truyꢍn tải dꢆ liꢀu vꢂ lưu trꢆ dꢆ liꢀu; cũng
như cꢁc quy đꢃnh vꢍ kiꢊm soꢁt dꢆ liꢀu trên
nꢍn tảng ĐTĐM. Ngoꢂi ra, văn bản cũng cꢉ
thꢊ bao gồm nhꢆng nội dung vꢍ quyꢍn riêng
tư, bảo vꢀ dꢆ liꢀu cꢁ nhân, bảo vꢀ thông
tin ngưꢄi dùng trong TMĐT nꢉi chung vꢂ
Một là, về bảo mật thông tin cá nhân
Thꢌc tế, trong thꢄi gian qua, viꢀc tꢌ bảo
vꢀ thông tin cꢁ nhân cꢋa mình cꢑn rất hꢅn
chế. Nhꢆng vụ viꢀc cꢁc công ty, ngưꢄi sꢏ
dụng Viꢀt Nam bꢃ cꢁc hacker tấn công gây
tổn thất vꢍ kinh tế vꢂ tinh thꢈn nghiêm trọng
diễn ra khꢁ phổ biến. Chꢐnh vì vậy, trong
thꢄi gian tꢎi, công tꢁc tuyên truyꢍn, nâng
cao ý thꢇc bảo vꢀ thông tin cꢁ nhân, bꢐ mật
cꢁ nhân cꢈn được đẩy mꢅnh, trang bꢃ kiến
thꢇc vꢂ giúp họ chꢋ động bảo vꢀ thông tin
cꢋa mình. Đồng thꢄi, cꢁc cơ quan cꢉ thẩm
quyꢍn cꢈn cꢉ biꢀn phꢁp chꢋ động bảo vꢀ
thông tin bꢐ mật cꢁ nhân trong kỷ nguyên
công nghꢀ số.
Hai là, về quyền sở hữu trí tuệ
Đꢊ thꢌc thi quyꢍn SHTT một cꢁch hiꢀu
quả, phꢁp luật SHTT Viꢀt Nam cꢈn cꢉ cꢁc
ĐTĐM nꢉi riêng
34 Luật số 42/2019/QH14 ngꢂy 14 thꢁng 6 năm 2019 cꢋa Quốc hội sꢏa đổi, bổ sung một số điꢍu cꢋa Luật Kinh
doanh bảo hiꢊm, Luật Sở hꢆu trꢐ tuꢀ, cꢉ hiꢀu lꢌc kꢊ từ ngꢂy 01 thꢁng 11 năm 2019.
Số 05(429) - T3/2021
59
7 trang
13980
Free
Bạn đang xem tài liệu "Pháp luật về điện toán đám mây trong thương mại điện tử ở một số quốc gia và Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phap_luat_ve_dien_toan_dam_may_trong_thuong_mai_dien_tu_o_mo.pdf
