Bài giảng Pháp luật đại cương - Bài 7, Phần 1: Luật đất đai

LUẬT ĐẤT ĐAI

TỔNG QUAN LUẬT ĐẤT ĐAI

1. Khái niệm Luật Đất đai

1.1. Quá trình phát triển Luật Đất đai:

Hiến pháp

Trước Hiến

pháp 1980

Hiến pháp

Luật

Đất

1992

2013

1980

đai

Luật Đất đai

1993

(15/10/1993)

2013

(01/7/

2014)

Luật Đất

đai 2003

Luật Đất

đai 1987

Dân sự

Luật sửa đổi, bổ

Luật sửa đổi, bổ sung

sung (01/01/1999)

(01/10/2001)

1.2. Khái niệm Luật Đất đai:

● Theo nghĩa hẹp: Luật Đất đai là một

đạo luật.

● Theo nghĩa rộng: Luật Đất đai là một

lĩnh vực pháp luật trong hệ thống pháp

luật VN, bao gồm tổng hợp toàn bộ các

quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan

hệ xã hội phát sinh trong quá trình sở

hữu, sử dụng và quản lý đất đai nhằm

khai thác đất đai một các có hiệu quả,

phù hợp giữa lợi ích của Nhà nước và

lợi ích của người sử dụng đất.

1.3. Đối tượng điều chỉnh và Phương pháp điều chỉnh của Luật Đất đai

* Đối tượng điều chỉnh:

Là các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình sở hữu, quản lý và sử dụng

đất đai.

→ Là những quan hệ phát sinh trực tiếp

→ Bao gồm hai nhóm quan hệ:

Nhóm quan hệ sở hữu,

quản lý giữa:

Nhóm quan hệ sử dụng

giữa:

+ cơ quan quản lý nhà nước

về đất đai với nhau, và

+ cơ quan quản lý nhà nước

về đất đai với người sử

dụng đất

+ người sử dụng đất với

nhau, và

+ người sử dụng đất với

chủ thể khác tham gia

quan hệ.

* Phương pháp điều chỉnh:

- Phương pháp mệnh lệnh hành chính

áp dụng cho nhóm quan hệ sở hữu,

quản lý.

- Phương pháp bình đẳng thỏa thuận

áp dụng cho nhóm quan hệ sử dụng.

2. Các yếu tố cấu thành của quan hệ pháp luật đất đai

2.1. Chủ thể:

-Quốc hội và HĐND các cấp

- Hệ thống cơ quan quản lý

+ Chính phủ và UBND các cấp;

+ Cơ quan quản lý: cơ quan Tài nguyên và Môi trường;

- Tổ chức dịch vụ công về đất đai

+ Văn phòng Đăng ký đất đai:

→ đơn vị sự nghiệp công do UBND cấp tỉnh thành lập, trực thuộc Sở TN-MT;

→ có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu riêng, được mở tài khoản để hoạt

động;

→ có chi nhánh tại cấp huyện;

→ chức năng: thực hiện đăng ký bất động sản; xây dựng, quản lý hồ sơ địa

chính và cơ sở dữ liệu đất đai; thống kê, kiểm kê đất đai; cung cấp thông tin

đất đai.

+ Tổ chức Phát triển Quỹ đất:

→ đơn vị sự nghiệp công; có tư cách pháp nhân, có trụ sở, con dấu riêng,

được mở tài khoản để hoạt động;

→ có chi nhánh tại cấp huyện;

→ chức năng: tạo lập, phát triển, quản lý, khai thác quỹ đất; tổ chức thực

hiện việc bồi thường; nhận chuyển nhượng qsdđ; đấu giá qsdđ và thực hiện

các dịch vụ khác.

- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền liên quan.

- Người sử dụng đất (Điều 5 và các Khoản 26, 27, 29 và 30 Điều 3): cần đáp

ứng hai điều kiện:

+ Có năng lực chủ thể, và

+ Có quyền sử dụng đất từ:

(i)Nhà nước giao đất, cho thuê đất;

(ii)Nhận chuyển quyền sử dụng đất từ người sử dụng đất khác;

(iii)Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất.

- Chủ thể khác.

2.2. Khách thể:

Là đất đai và tùy loại chủ thể mà được xác

định ở phạm vi khác nhau.

Được phân loại thành ba nhóm (Điều 10

và Điều 11 LĐĐ; Điều 3 NĐ 43/2014/NĐ-

CP):

-Nhóm đất

nông nghiệp;

Nhóm

đất chưa

sử dụng.

Nhóm đất

phi nông

nghiệp

2.3. Quyền và nghĩa vụ:

Quyền chiếm hữu

Nhà nước

Quyền sở hữu

Người sử dụng đất

Quyền sử dụng

Cơ sở phát sinh

Cách thực hiện

quyền

Gián tiếp

Hầu như trực tiếp

Giới hạn

Không bị giới hạn

Giới hạn không gian, thời

gian, có thể bị chấm dứt.

- Quyền sử dụng;

- Quyền định đoạt.

MỘT SỐ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT ĐẤT ĐAI

1. Chế độ sở hữu đất đai

2. Điều phối đất đai

3. Quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất

4. Giải quyết tranh chấp đất đai

MỘT SỐNỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT ĐẤT ĐAI

1. CHẾ ĐỘ SỞ HỮU ĐẤT ĐAI

Sở hữu toàn dân đối với đất đai (Điều 4 Luật Đất đai 2013)

Là hình thức sở hữu của toàn thể nhân dân đối với đất đai,

trong đó quyền sở hữu được thực hiện bởi một tổ chức đại

diện do nhân dân lập ra là Nhà nước.

→ Là hình thức sở hữu mang tính trừu tượng.

→ Là khái niệm xuất phát từ các nước XHCN và phái sinh

từ khái niệm sở hữu nhà nước.

Cơ sở xác lập chế độ sở hữu toàn dân đối với đất

đai tại Việt Nam

02

01

Bản chất của chế độ

XHCN không cho

phép tồn tại người bóc

lột người nên không

thừa nhận có sự tư

hữu đất đai.

Đất đai là sản vật tự

nhiên trao tặng con

người nên không ai có

quyền chiếm giữ,

hưởng lợi riêng mình.

03

Đất đai có tầm quan

trọng trên mọi lĩnh vực

nên việc sử dụng đất phải

mang tính cộng đồng.

2. ĐIỀU PHỐI ĐẤT ĐAI

2.1. Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất

* Định nghĩa:

- QHSDĐ: là việc phân bổ và khoanh vùng đất đai theo không

gian sử dụng cho các mục tiêu phát triển KT-XH, quốc phòng, an

ninh, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu trên cơ sở

tiềm năng đất đai và nhu cầu sử dụng đất của các ngành, lĩnh vực

đối với từng vùng KT-XH và đơn vị hành chính trong một thời

gian xác định.

- KHSDĐ: là việc phân chia QHSDĐ theo thời gian để thực hiện

trong kỳ QHSDĐ.

ĐIỀU PHỐI ĐẤT ĐAI

* Hệ thống QH, KHSDĐ

QH, KHSDĐ cấp quốc gia

QH, KHSDĐ

quốc phòng

QH, KHSDĐ

cấp tỉnh

QH, KHSDĐ

an ninh

QH, KHSDĐ

cấp huyện

ĐIỀU PHỐI ĐẤT ĐAI

* Nguyên tắc lập QH, KHSDĐ

* Căn cứ, nội dung lập QH, KHSDĐ

* Kỳ QH, KHSDĐ

- Kỳ QHSDĐ: 10 năm;

- Kỳ KHSDĐ:

+ cấp quốc gia, cấp tỉnh, an ninh, quốc phòng: 05 năm;

+ cấp huyện: hàng năm.

* Trách nhiệm, thẩm quyền liên quan QH, KHSDĐ

ĐIỀU PHỐI ĐẤT ĐAI

* Báo cáo thực hiện QH, KHSDĐ

UBND

cấp xã

Bộ

Công an

Bộ Quốc

phòng

UBND

cấp

huyện

UBND

cấp tỉnh

Bộ

TNMT

Chính

phủ

trình

Quốc

hội

ĐIỀU PHỐI ĐẤT ĐAI

2.2. Giao đất, cho thuê đất

* Định nghĩa:

- Nhà nước giao đất: là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất để trao

quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất.

- Nhà nước cho thuê đất: là việc Nhà nước quyết định trao quyền sử dụng đất

cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử

dụng đất.