Tìm hiểu quy định của hiếp pháp năm 2013 về quyền con người ở Việt Nam

Download

PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN

TÌM HIEÅU QUY ÑÒNH CUÛA HIEÁP PHAÙP NAÊM 2013

VEÀ QUYEÀN CON NGÖÔØI ÔÛ VIEÄT NAM

Đại tá, TS. Vũ Văn iết *

iếu tá, S. Nguyễn Tấn ương **

Tóm tắt nội dung: Ngày 9/12/2013, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố

Lệnh của Chủ tịch nước công bố Hiến pháp 2013 nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và

Nghị quyết của Quốc hội quy định một số điểm thi hành Hiến pháp. eo đó, Hiến pháp 2013

có hiệu lực từ ngày 1/1/2014 được đánh giá là Hiến pháp thể hiện bước tiến về quyền con người,

quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Qua nghiên cứu nội dung Hiến pháp 2013 và phân tích,

so sánh đối chiếu với các bản Hiến pháp trước đây, bài viết giới thiệu quy định mới của Hiến pháp

năm 2013 về quyền con người ở Việt Nam.

Chủ tịch nước ký Lệnh công bố Hiến pháp năm 2013

Hiến pháp 2013 của Việt Nam được Hiến pháp 2013 đều hướng tới nhân dân, đảm

bảo quyền và lợi ích của nhân dân, đổi mới tổ

chức bộ máy Nhà nước để phục vụ nhân dân

tốt hơn, đảm bảo quyền dân chủ của nhân

dân được thực hiện một cách thực chất hơn

thông qua tại kỳ họp thứ sáu - Quốc hội khóa

XIII gồm 11 chương, 120 điều (giảm 1 chương

và 27 điều so với Hiến pháp năm 1992) có

hiệu lực từ ngày 1/1/2014. Hiến pháp 2013 đã

quy định bao quát hầu hết các quyền cơ bản

về chính trị, dân sự, kinh tế, xã hội, văn hóa

của con người. Những bổ sung, sửa đổi trong

trong thực tế.

---------------------------------------------------------------

* P. Hiệu trưởng - T49.

** Trưởng Khoa CS PCTP về ma túy - T49.

SOÁ 03 // QUYÙ I NAÊM 2014

TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT

Hiến pháp 2013 lần đầu tiên đưa vào một cách mặc nhiên và Nhà nước phải có

một cách đầy đủ, toàn diện vấn đề quyền trách nhiệm đảm bảo cũng như phải bảo vệ

con người, chính thức có một chương riêng về cho những quyền đó được thực hiện trên thực

quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản tế. Đáng chú ý, Hiến pháp 2013 cũng đã thể

của công dân. Điều này là kết quả tất yếu của hiện rõ sự thống nhất giữa quyền con người và

quá trình hội nhập và nỗ lực phấn đấu bảo quyền công dân, quyền nào thuộc nhóm quyền

đảm quyền con người của Đảng, Nhà nước ta. được áp dụng đối với mọi cá nhân với tư cách

Bảo đảm quyền con người luôn được xác định là quyền con người, quyền nào thuộc nhóm

là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, của cả quyền chỉ áp dụng đối với công dân Việt Nam

hệ thống chính trị và toàn xã hội làm cho mỗi với tư cách là các quyền công dân. Quyền con

người và mọi người phát triển tự do và toàn người cũng là quyền công dân, nhưng phải có

diện. Ngay sau Chương I quy định về chế độ một sự phân định rạch ròi, những thứ mà mọi

chính trị là Chương quy định về quyền con người được hưởng thì đó là quyền con người

người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công (nhân quyền); những gì công dân được hưởng

dân. Đây cũng là một điểm mới, thể hiện tầm thì đó là quyền công dân.

quan trọng của quyền con người trong Luật

Hiến pháp 2013 có nhiều điểm bổ sung

cơ bản của Nhà nước Việt Nam. (Trong Hiến quan trọng về quyền con người. Đây là điểm

pháp 1992 quy định tại Chương V “Quyền và sáng và là bước tiến đáng kể về tư duy của

nghĩa vụ cơ bản của công dân” – tên chương chúng ta về nhà nước pháp quyền và thực

không nêu cụ thể quyền con người). Đây là hiện quyền con người ở Việt Nam. Điều 14 quy

một bước tiến lớn không phải là một sự thay định: “1. Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

đổi cơ học thuần túy mà đánh dấu một sự thay Việt Nam, các quyền con người, quyền công

đổi lớn về nhận thức. Bởi không phải dễ dàng dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã

để thay đổi nhận thức về điều này, nhất là khi hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo

một thời gian dài, khái niệm quyền con người ở đảm theo Hiến pháp và pháp luật;

Việt Nam có những thang bậc phát triển khác

2. Quyền con người, quyền công dân

nhau, có thời còn hạn chế sử dụng khái niệm chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật

này. Đến Hiến pháp năm 1992 chỉ quy định trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng,

chung, còn lần này đã quy định rõ ràng và cụ an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo

thể hơn tại Điều 3 “Nhà nước đảm bảo và phát đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”.

huy quyền làm chủ của nhân dân; tôn trọng,

Đây là những nguyên tắc căn bản nhằm

bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền đề cao trách nhiệm của nhà nước trong mối

công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước quan hệ với quyền con người, quyền công

mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi dân; phòng ngừa sự tùy tiện cắt xén, hạn chế

người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, ở chỗ này, lấy lại ở chỗ khác từ phía các cơ

có điều kiện phát triển toàn diện”.

quan nhà nước, nhân viên Nhà nước. Đồng

Một điểm rất mới trong Hiến pháp 2013 thời, cũng là cơ sở pháp lý cao nhất để mọi

là đã không còn các quy định theo cách thức người và công dân bảo vệ và thực hiện quyền

được Nhà nước thừa nhận các quyền con con người và quyền công dân của mình.

người, mà quyền con người ở đây được hưởng

Trên cơ sở pháp luật của các nguyên

SOÁ 03 // QUYÙ I NAÊM 2014

PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN

tắc căn bản này, Hiến pháp đã quy định các thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, trong Không ai bị bắt nếu không có quyết định của

đó có bổ sung một số quyền mới một cách Tòa án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn

chặt chẽ, chính xác, phù hợp với các công của Viện Kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp

ước quốc tế về nhân quyền mà Nhà nước ta phạm tội quả tang. Việc bắt, giam giữ người

là thành viên. Việt Nam tham gia Tuyên ngôn do luật định. Mọi người có quyền hiến mô, bộ

thế giới về quyền con người, hai công ước phận cơ thể người và hiến xác theo quy định

quốc tế: “Công ước quốc tế về các quyền dân của luật. Việc thử nghiệm y học, dược học,

sự, chính trị”, “Công ước về các quyền kinh khoa học hay bất kỳ hình thức thử nghiệm nào

tế xã hội và văn hóa”. Cốt lõi của ba văn kiện khác trên cơ thể người phải có sự đồng ý của

nói trên được cộng đồng quốc tế xem là “Bộ người được thử nghiệm.

luật quốc tế về quyền con người” yêu cầu các

Mọi người có quyền bất khả xâm phạm

Nhà nước tôn trọng, bảo vệ và thực thi một về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật

cách bình đẳng đối với mọi người, không phân gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của

biệt quan điểm chính trị, vị thế xã hội, giàu mình. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu

nghèo; không kỳ thị, phân biệt đối xử về chủng giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các

tộc, màu da, giới tính; quyền tự do tư tưởng, hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người

tín ngưỡng tôn giáo; quyền tự do hội họp, lập khác. Mọi công dân có quyền có nơi ở hợp

hội; quyền được tham gia vào việc quản lý pháp, có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở

đất nước; quyền được bảo vệ, chống lại thất và việc khám xét chỗ ở do luật định; có quyền

nghiệp; quyền được giáo dục… Đặc biệt lần tự do đi lại và cư trú ở trong nước, có quyền ra

đầu tiên, tại Điều 19, Hiến pháp 2013 quy định nước ngoài và từ nước ngoài về nước theo quy

rõ “Mọi người có quyền sống. Tính mạng con định của pháp luật; có quyền tự do tín ngưỡng,

người được pháp luật bảo hộ. Không ai bị tước tôn giáo; Không ai được xâm phạm tự do tín

đoạt tính mạng trái luật”. Đây là quyền hết sức ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng,

cơ bản, tối thượng, thiêng liêng của con người, tôn giáo để vi phạm pháp luật.

bởi mọi thứ sẽ trở nên vô nghĩa nếu con người

Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo

không có quyền này. Điều này đặc biệt có ý với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền

nghĩa trong mọi thời đại, mọi quốc gia, nhất là về những việc làm trái pháp luật của cơ quan,

trong giai đoạn mới.

tổ chức, cá nhân. Cơ quan, tổ chức, cá nhân

Hiến pháp 2013 quy định mọi công dân có thẩm quyền phải tiếp nhận, giải quyết khiếu

Việt Nam đều có quyền bình đẳng, không bị nại, tố cáo. Người bị thiệt hại có quyền được

phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân bồi thường về vật chất, tinh thần và phục hồi

sự, kinh tế, văn hóa, xã hội; được Nhà nước danh dự theo quy định của pháp luật. Người

bảo hộ, không thể bị trục xuất, giao nộp cho bị buộc tội phải được Tòa án xét xử kịp thời

nhà nước khác. Mọi người có quyền bất khả trong thời hạn luật định, công bằng, công khai

xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ và được coi là có tội cho đến khi được chứng

về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không minh theo trình tự luật định và có bản án kết

bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Người

kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy

SOÁ 03 // QUYÙ I NAÊM 2014

TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT

tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư bệnh, chữa bệnh. Công dân có quyền và

hoặc người khác bào chữa.

nghĩa vụ học tập có quyền nghiên cứu khoa

Quyền sở hữu tư nhân về thu nhập hợp học và công nghệ, sáng tạo văn học, nghệ

pháp, của cải để dành, nhà ở, tư liệu sinh hoạt, thuật và thụ hưởng lợi ích từ các hoạt động đó.

tư liệu sản xuất, phần vốn góp trong doanh

Như vậy, quyền con người được đề

nghiệp hoặc trong các tổ chức kinh tế khác và cao, đưa lên vị trí trang trọng trong Hiến

quyền thừa kế được pháp luật bảo hộ. Trường pháp (Chương II). Đó vừa là sự kế thừa Hiến

hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh pháp năm 1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh làm

hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, Trưởng ban soạn thảo; vừa thể hiện nhận thức

phòng chống thiên tai, Nhà nước trưng mua mới đầy đủ, sâu sắc hơn trong việc thể chế

hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của tổ hóa quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về

chức, cá nhân theo giá thị trường. Công dân đề cao nhân tố con người, coi con người là chủ

có quyền được bảo đảm an sinh xã hội; có thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự

quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc phát triển.

làm và nơi làm việc. Người làm công ăn lương

Ngoài ra ở các Chương quy định về

được bảo đảm các điều kiện làm việc công Chính phủ, Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án

bằng, an toàn; được hưởng lương, chế độ nghỉ nhân dân đều có chế định Chính phủ, Tòa án,

ngơi. Nghiêm cấm phân biệt đối xử, cưỡng Viện Kiểm sát phải bảo vệ quyền con người,

bức lao động, sử dụng nhân công dưới độ tuổi quyền công dân. Cụ thể, Chính phủ có trách

lao động tối thiểu. Hiến pháp 2013 còn quy nhiệm bảo vệ quyền con người, quyền công

định “Tổ chức, cá nhân được Nhà nước giao dân; Viện Kiểm sát có trách nhiệm bảo vệ

đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng quyền công tố, quyền con người; Tòa án có

đất. Người sử dụng đất được chuyển quyền trách nhiệm bảo vệ công lý, quyền công dân.

sử dụng đất, thực hiện các quyền và nghĩa vụ Như vậy, bộ máy Nhà nước được lập ra để bảo

theo quy định của luật. Quyền sử dụng đất vệ quyền con người.

được pháp luật bảo hộ. Mọi người có quyền

Tóm lại, có thể khẳng định, nội dung về

tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà quyền con người trong Hiến pháp mới thể hiện

pháp luật không cấm”. Đây là quy định cho sự thay đổi căn bản cả nhận thức, tư duy và

thấy Nhà nước luôn tôn trọng các quyền của hành động, phù hợp với điều kiện phát triển

công dân, trong đó có quyền kinh tế gắn chặt của đất nước. Hiến pháp nước Cộng hòa xã

với quyền sử dụng đất với tư cách là tư liệu sản hội chủ nghĩa Việt Nam 2013 đã thể hiện được

xuất đặc biệt.

ý Đảng, lòng dân, tinh thần dân chủ, quyền

Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, con người luôn được xem trọng, có nhiều điểm

tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình tiến bộ hơn các quy định cơ bản của pháp

đẳng, tôn trọng lẫn nhau. Nhà nước bảo hộ luật quốc tế về nhân quyền, đáp ứng yêu cầu

hôn nhân và gia đình, bảo hộ quyền lợi của xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ

người mẹ và trẻ em. Mọi người có quyền được nghĩa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời

bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong kỳ mới./.

việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ

thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám

SOÁ 03 // QUYÙ I NAÊM 2014

4 trang Thùy Anh 11880 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Tìm hiểu quy định của hiếp pháp năm 2013 về quyền con người ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

tim_hieu_quy_dinh_cua_hiep_phap_nam_2013_ve_quyen_con_nguoi.pdf