Thu hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các khu công nghiệp trong bối cảnh hội nhập: Nghiên cứu tại tỉnh Thái Nguyên

Download

HỘI THẢO KHOA HỌC QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH – COMB 2016

THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VÀO CÁC KHU CÔNG

NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP: NGHIÊN CỨU TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN

ATTRACTING BUSINESS INVESTMENTS INTO INDUSTRY SECTORS IN THE CONTEXT OF

INTERNATIONAL ECONOMIC INTEGRATION: A STUDY IN THAI NGUYEN PROVINCE

ThS. Lê Thị Yến, ThS. Nguyễn Vân Thịnh, ThS. Đặng Phi Trường

Đại học Kinh tế và QTKD- ĐH Thái Nguyên

Email: lethiyenktdt@gmail.com

TÓM TẮT

Mô hình khu công nghiệp được xây dựng thành công tại rất nhiều quốc gia phát triển trên thế giới nhằm thu hút vốn đầu

tư, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của quốc gia. Học tập kinh nghiệm của các nước đi trước, Việt Nam đã xây dựng mô

hình khu công nghiệp nhằm thực hiện những mục tiêu đó, một trong những địa phương trong cả nước thực hiện xây

dựng mô hình khu công nghiệp và đạt được những kết quả nhất định là tỉnh Thái Nguyên. Nghiên cứu này xem xét thực

trạng thu hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các khu công nghiệp, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc thu

hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các khu công nghiệp trong bối cảnh hội nhập hiện nay. Trên cơ sở đó, tác giả

đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường thu hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các khu công nghiệp, nâng cao

khả năng cạnh tranh của các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên với các khu công nghiệp của các tỉnh lân

cận trong vùng.

Từ khóa: Thu hút vốn, doanh nghiệp, khu công nghiệp

ABSTRACT

Industrial models have been successfully built in many developed countries in the world in order to attract investments

and promote the national economy. From the experience of successful countries, Vietnam has built such industrial models

so as to obtain those targets, Thai Nguyen is one of the provinces in the whole country implementing the construction of

industrial model and has initially got certain achievements. This study considered the reality of investment attraction of

enterprises into industrial zones; analyzed factors affecting the process of attracting investments in the current context of

integration. The authors, thereby, suggest some solutions to enable investment attraction of enterprises, promote the

competitiveness of industrial zones in Thai Nguyen province in comparison with those of neighboring provinces in the

region.

Key words: investment attraction, enterprises, industrial zones

1. Giới thiệu

Mô hình khu công nghiệp được xây dựng tại các địa phương với mục tiêu góp phần thu hút vốn

đầu tư vào địa phương, góp phần phát triển kinh tế xã hội, cùng với xu hướng chung của cả nước, tỉnh

Thái Nguyên đã xây dựng sáu khu công nghiệp tập trung, bước đầu đạt được những kết quả nhất định.

Các khu công nghiệp cũng giống như các hàng hóa dịch vụ khác, nhà sản xuất cung cấp dịch vụ

và mong muốn tìm được khách hàng, sản phẩm của các khu công nghiệp là phần diện tích đất mà các

khu công nghiệp cho các doanh nghiệp thuê để đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên làm sao để có thể thu hút vốn đầu tư vào các khu công nghiệp khi các địa phương có

đặc điểm tương đồng nhau, các địa phương lân cận gần như đều có khu công nghiệp, làm thế nào để

tạo ra được lợi thế cạnh tranh cho các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên so với các địa

phương khác? Để từ đó có thể thu hút được nhiều nhất lượng vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các

khu công nghiệp.

Nghiên cứu này được thực hiện hiện nhằm xem xét thực trạng thu hút vốn đầu tư vào các khu

công nghiệp, những trở ngại mà doanh nghiệp đang gặp phải khi đầu tư vào các khu công nghiệp trên

170

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

địa bàn tỉnh Thái Nguyên, trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp nhằm thu hút vốn đầu tư vào các khu

công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

2.1. Cơ sở lý thuyết

Tại Việt Nam, theo tinh thần Nghị định 36-CP về quy chế khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp

(KCN), khu công nghệ cao (KCNC) được Chính phủ ban hành ngày 24/4/1997 thì khái niệm về KCN

đã được đề cập như sau:

“KCN là khu tập trung các doanh nghiệp KCN chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện

các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống; do

Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập, trong KCN có thể có doanh nghiệp chế

xuất”.

Trên thế giới, mô hình khu công nghiệp được hình thành như một kênh hữu hiệu cho việc thu hút

vốn đầu tư, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các vấn đề liên quan đến khu công

nghiệp đã nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới. Một số nghiên cứu đã

được thực hiện để đánh giá tác động của khu công nghiệp đến sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc

gia như nghiên cứu của Blomstrom và cộng sự (1998), nghiên cứu này đã chỉ ra cả tác động trực tiếp

và tác động gián tiếp của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (Những doanh nghiệp

này đang hoạt động tại các khu công nghiệp) tới việc phát triển kinh tế xã hội. Đồng thời, nghiên cứu

cũng đã đưa ra những gợi ý chính sách nhằm đẩy mạnh việc thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài

vào các khu công nghiệp nói riêng cũng như vào quốc gia đó nói chung. Cùng với hướng nghiên cứu

đó, một số nghiên cứu được thực hiện hướng vào ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa tới sinh kế

của người dân bị mất đất, nghiên cứu này đã được tác giả thực hiện nhằm đánh giá mức độ hài lòng

của người dân về cơ sở hạ tầng khi các khu công nghiệp được xây dựng, tác động của việc phát triển

cơ sở hạ tầng đó đến đời sống của người dân (Saumik Paul và cộng sự (2013)).

Một số nghiên cứu khác trên thế giới lại tập trung theo hướng làm thế nào để phát triển khu công

nghiệp theo hướng các khu công nghiệp xanh như nghiên cứu của: Popescu và cộng sự (2008),

Lambert và cộng sự (2002).

2.2. Phương pháp nghiên cứu

2.2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Các số liệu thứ cấp được thu thập từ các tài liệu đã công bố như: Niên giám thống kê của các

cấp, các báo cáo về tình hình thu hút vốn đầu tư vào các khu công nghiệp của tỉnh Thái Nguyên...

Số liệu sơ cấp được thu thập qua quá trình phỏng vấn các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp

được phỏng vấn là những doanh nghiệp đã, đang và sẽ có nhu cầu đầu tư vào các khu công nghiệp của

tỉnh. 95 doanh nghiệp được tác giả lựa chọn cho nghiên cứu.

2.2.2. Chỉ tiêu nghiên cứu

+) Tỷ lệ lấp đầy diện tích đất công nghiệp

S_CN(đã cho thuê) *

Tỷ lệ đất lấp đầy diện tích đất

công nghiệp (%)

100

Tổng S_TN

171

HỘI THẢO KHOA HỌC QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH – COMB 2016

Trong đó:

S_CN(đã cho thuê): Là phần diện tích đất công nghiệp của khu công nghiệp đã cho thuê

S_TN: Là tổng diện tích đất tự nhiên của khu công nghiệp.

Tỷ lệ này phản ánh tính hiệu quả của việc khai thác sử dụng đất có ích trên tổng diện tích đất

công nghiệp được cấp phép theo dự án của khu công nghiệp.

+) Chỉ tiêu về tỷ lệ vốn đầu tư trên một đơn vị diện tích đất công nghiệp đã cho thuê

Tỷ lệ vốn đầu tư trên một đơn vị

Tổng vốn đầu tư (tỷ đồng)

diện tích đất công nghiệp đã cho

thuê

Tổng diện tích đất công nghiệp đã

cho thuê (ha)

(tỷ đồng/ha)

Chỉ tiêu này dùng để đánh giá, so sánh hiệu quả thu hút vốn đầu tư trên một đơn vị diện tích

công nghiệp đã cho thuê giữa các khu công nghiệp với nhau.

+) Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện trên vốn đầu tư đăng ký

Đồng thời, trong nghiên cứu nhóm tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp

so sánh đối chiếu và diễn dịch kết quả để thực hiện nghiên cứu

3. Kết quả và đánh giá

3.1. Tình hình thu hút vốn đầu tư vào các Khu công nghiệp ( KCN) tỉnh Thái Nguyên

Ta có bảng số liệu sau về tình hình thu hút vốn đầu tư sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp

vào các khu công nghiệp tỉnh Thái Nguyên tính đến hết năm 2014:

Bảng 1: Tỷ lệ lấp đầy diện tích mặt bằng KCN Thái Nguyên

Diện tích đất cho

Diện tích đất theo

quy hoạch (ha)

Tỷ lệ đất chưa

STT

Tên KCN

thuê/Diện tích đất

CN của KCN (ha)

thuê (%)

KCN Sông Công 1

KCN Sông Công 2

220

250

72/154

53,24

Đang làm thủ tục và trình phê duyệt dự án

hạ tầng

KCN Nam Phổ Yên

200

55/120

54,16

0,0

KCN Tây Phổ Yên (Hay

200/200

KCN Yên Bình)

KCN Quyết Thắng

KCN Điềm Thuỵ

Tổng

200

350

Đang vận động và thu hút đầu tư

115/210 45,23

442/592 25,33

1420

(Nguồn: Ban quản lý các KCN tỉnh Thái Nguyên)

172

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Trong 06 khu công nghiệp đã được quy hoạch chi tiết thì có 04 KCN đã đi vào hoạt động, 02

KCN đang ở trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và vận động thu hút chủ đầu tư hạ tầng. Trong đó, 2 KCN

Tây Phổ Yên và Điểm Thụy đang có kết quả thu hút đầu tư mạnh mẽ nhất hiện nay, 04 KCN còn lại là

Sông Công I, Sông Công II, Nam Phổ Yên và Quyết Thắng cũng được xem là có nhiều triển vọng bởi

cơ bản các KCN này đều được quy hoạch trên cơ sở có những lợi thế so sánh tốt.

Tính đến hết 2014 các KCN trên địa bàn tỉnh đã thu hút được 117 dự án (45 dự án FDI và 72 dự

án trong nước) với tổng vốn đăng ký là 3,979 tỷ USD và gần 11.000 tỷ đồng, 01 Doanh nghiệp thành

lập văn phòng đại diện tại KCN Yên Bình. Trong số 117 dự án đã được cấp Giấy chứng nhận đầu tư

vào các KCN, đến thời điểm cuối năm 2014 đã có 44 doanh nghiệp đi vào hoạt động sản xuất, đạt

doanh số xuất khẩu khoảng 10 tỷ USD và doanh thu tiêu thụ nội địa ước đạt 6.000 tỷ đồng, giải quyết

việc làm cho 3 vạn lao động với thu nhập bình quân của người lao động đạt 5,5 triệu

đồng/người/tháng, nộp ngân sách ước đạt 200 tỷ đồng.

Bảng 2: Kết quả thu hút vốn đầu tư và sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong các KCN trên địa bàn tỉnh Thái

Nguyên

Bên cạnh những kết quả đạt được về số lượng dự án, vốn đăng ký đầu tư vào các khu công

nghiệp của tỉnh Thái Nguyên, có những hạn chế trong việc thu hút vốn dòng vốn đầu tư, tỷ lệ lấp đầy

khu công nghiệp còn tương đối thấp ( Khoảng chưa đến 50%), tỷ trọng vốn đăng ký trên vốn thực hiện

thấp, trung bình trung khoảng 50% trong đó KCN Tây phổ Yên đạt tỷ lệ cao nhất (66,75%), các khu

công nghiệp khác tương đối thấp chỉ khoảng hơn 30% như khu công nghiệp Sông Công 1, Nam phổ

Yên. Thêm vào đó, các doanh nghiệp đầu tư vào các KCN trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đa phần là

các doanh nghiệp nhỏ và vừa, lượng vốn đầu tư tương đối thấp.

3.2. Những trở ngại khi đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên dưới góc

nhìn của doanh nghiệp

Doanh nghiệp là những chủ thể tham gia trực tiếp vào quá trình đầu tư. Vì vậy những đánh giá

của doanh nghiệp sẽ là nguồn thông tin quý giá để tìm ra những nguyên nhân của vấn đề kém hiệu quả

trong việc thu hút vốn đầu tư vào các Khu công nghiệp. Nghiên cứu đã phỏng vấn 95 doanh nghiệp để

xem xét những trở ngại mà doanh nghiệp nhận định khi quyết định có hay không đầu tư vào các khu

công nghiệp tỉnh Thái Nguyên

173

HỘI THẢO KHOA HỌC QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH – COMB 2016

Bảng 3: Đánh giá của các doanh nghiệp về những trở ngại khi đầu tư vào KCN tỉnh Thái Nguyên (ĐVT: Doanh nghiệp)

Chỉ tiêu

Số lượng

1. Hệ thống hạ tầng trong và ngoài khu công nghiệp còn kém về chất lượng: hệ

thống đường giao thông vào các khu công nghiệp

2. Ngành công nghiệp hỗ trợ kém phát triển

3. Chưa có tổ chức cụ thể cho các doanh nghiệp để có thể có thể kết nối giữa nhà

đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước

4. Quy hoạch các KCN còn chưa tập trung, khó khăn trong việc kết hợp với các

doanh nghiệp có ngành công nghiệp hỗ trợ, trong sản xuất kinh doanh

5. Chất lượng lao động chất lượng kém, không đáp ứng được đầy đủ yêu cầu của

công việc

6. Chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp khi đầu tư vào các KCN của tỉnh còn thấp

hơn so với các tỉnh lân cận như Bắc Giang, Lào Cai, Vĩnh Phúc....

7. Quy hoạch không phù hợp

8. Thủ tục hành chính còn rườm rà, đội ngũ cán bộ làm công tác này còn hạn chế

về trình độ và tư duy

( Nguồn: Kết quả điều tra của tác giả)

Trở ngại lớn nhất khiến cho các doanh nghiệp không tiếp tục đầu tư hoặc không đầu tư vào các

KCN của tỉnh Thái Nguyên là sự phát triển của ngành công nghiệp hỗ trợ và chất lượng lao động trong

các khu công nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của các doanh nghiệp, một số doanh nghiệp sau khi

công nhân về nghỉ tết nguyên đán, họ không quay trở lại KCN, doanh nghiệp không đủ lao động để

tiếp tục sản xuất, thêm vào đó, chất lượng lao động không thực sự tốt, lao động chưa được đào tạo bài

bản, công nhân kỹ thuật chưa qua các lớp đào tạo cơ bản.

Thêm vào đó, hệ tầng giao thông trong và ngoài khu công nghiệp cũng có ảnh hưởng lớn đến

quyết định đầu tư của doanh nghiệp, doanh nghiệp gặp khá nhiều khó khăn để có thể di chuyển vào các

khu công nghiệp vào những thời điểm thời tiết không thực sự thuận lợi, bên cạnh đó, thủ tục hành

chính khi làm thủ tục chuẩn bị đầu tư với doanh nghiệp còn rườm rà, gây mất thời gian cho doanh

nghiệp.

4. Kết luận

4.1. Tăng cường liên kết trong khu công nghiệp

*) Mục tiêu của giải pháp: Nhằm giải quyết một số khó khăn cho các doanh nghiệp trong khu

công nghiệp. Cụ thể, việc tăng cường liên kết trong các khu công nghiệp có thể giúp doanh nghiệp

giảm thiểu những chi phí phát sinh liên quan đến tìm kiếm đối tác kinh doanh ( trong cùng lĩnh vực),

có thể tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm...

174

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Với các doanh nghiệp cần tìm kiếm đầu vào cho quá trình sản xuất kinh doanh, việc tăng cường

liên kết trong các doanh nghiệp có thể giúp doanh nghiệp tìm kiếm đối tác cung cấp sản phẩm đầu vào

cho quá trình sản xuất

Có thể mở rộng thị trường đầu ra cho các sản phẩm của doanh nghiệp

Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể liên kết tạo ra cung cấp chuỗi sản phẩm cho các doanh nghiệp

khác.

4.2. Nâng cao chất lượng nguồn lao động làm việc tại các Khu công nghiệp

* Mục tiêu của giải pháp: Nâng cao chất lượng lao động tại các Khu công nghiệp.

* Nội dung của giải pháp:

+ Đa dạng hoá các loại hình đào tạo

+ Tăng cường quản lý nhà nước về các hoạt động đào tạo phát triển nguồn nhân lực nói chung và

phát triển nguồn nhân lực cho các khu công nghiệp nói riêng.

+ Cần có chính sách phát triển và thu hút nguồn lao động, đặc biệt là lao động có trình độ cao từ

nơi khác đến để chủ động đáp ứng nhu cầu lao động phục vụ cho các KCN.

4.3. Giải pháp nhằm cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế: “ Một cửa, tại chỗ”

* Mục tiêu của giải pháp: Giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi đầu tư vào các KCN của tỉnh.

* Nội dung của giải pháp:

+ Tiếp tục thực hiện cơ chế phân cấp, ủy quyền cho Ban quản lý (BQL) các KCN của tỉnh, tạo

điều kiện cho cơ quan này thực hiện triệt để cơ chế: “ Một cửa, tại chỗ”.

+ Cần áp dụng thí điểm và mở rộng mô hình: “Cổng giao tiếp đầu tư” để các nhà đầu tư có thể dễ

dàng truy cập nhằm tìm hiểu các thủ tục hành chính cũng như nộp hồ sơ xin cấp phép đầu tư qua cổng

thông tin này.

4.4. Đẩy mạnh phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ

Cần có định hướng rõ ràng cho các doanh nghiệp, có quy hoạch cụ thể và có chính sách phát

triển chung cho ngành.

Xác định phát triển công nghiệp phụ trợ là yếu tố có vai trò quan trọng trong thu hút các doanh

nghiệp vào đầu tư tại các khu công nghiệp.

4.5. Phát triển đồng bộ trong và ngoài hàng rào Khu công nghiệp

* Mục tiêu giải pháp: Giải quyết bài toán: “Hệ thống hạ tầng trong và ngoài khu công nghiệp

còn kém về chất lượng”.

* Nội dung của giải pháp:

+ Cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng đồng bộ, hiện đại…

+ Sớm xây dựng bổ sung quy hoạch nhà ở cho công nhân tại KCN- giúp các doanh nghiệp giải

quyết bài toán nhà ở cho công nhân.

4.6. Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm thu hút vốn đầu tư vào các Khu công nghiệp của

tỉnh

* Mục tiêu giải pháp: Tăng cường thu hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp thông qua quảng bá

hình ảnh, giới thiệu… về khu công nghiệp.

* Nội dung của giải pháp:

175

HỘI THẢO KHOA HỌC QUẢN TRỊ VÀ KINH DOANH – COMB 2016

+ Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng ở Trung Ương cũng như địa phương, tổ chức các

buổi tọa đàm… nhằm giới thiệu về tiềm năng đầu tư, môi trường đầu tư, chính sách ưu đãi đầu tư…

của Thái Nguyên tới các doanh nghiệp.

+ Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến đầu tư một cách toàn diện, hướng vào những đối tác truyền

thống.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Báo cáo tình hình hoạt động của các Doanh Nghiệp tại KCN tỉnh Thái Nguyên

[2] Chính phủ- Nghị định 36/1997/NĐ – CP về quy chế Khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công

nghệ cao

[3] Blomstrom và cộng sự, (1998), Multinational Corporations and Spillovers, Journal of Economic

Surveys Vol. 12, Iss.3, 247-277

[4] Lambert và cộng sự, (2002), Eco-industrial parks: stimulating sustainable development in mixed

industrial parks, Technovation 22, 471- 484

[5] Popescu và ctv, (2008), Eco-industrial parks – an opportunity for the developing countries.

[6] Saumik Paul & cộng sự (2013), The livelihood effects of industrialization on displaced

households: Evidence from Falta special economic zone, West Bengal, Discussion Paper No13, Centre

for European Economic Research.

176

7 trang Thùy Anh 19100 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Thu hút vốn đầu tư của các doanh nghiệp vào các khu công nghiệp trong bối cảnh hội nhập: Nghiên cứu tại tỉnh Thái Nguyên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

thu_hut_von_dau_tu_cua_cac_doanh_nghiep_vao_cac_khu_cong_ngh.pdf