Tác động và xu hướng giáo dục - đào tạo nhân lực ngành luật trong bối cảnh thực thi hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Eu
TÁC ĐỘNG VÀ XU HƢỚNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO NHÂN LỰC
NGÀNH LUẬT TRONG BỐI CẢNH THỰC THI HIỆP ĐỊNH
THƢƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - EU (EVFTA)
Lê Thị Lụa1
Tóm tắt
Việt Nam trong xu thế hội nh p kinh tế quốc tế đã trở thành thành viên của các
tổ chức kinh tế thế giới, đặc biệt là sự tham gia vào hiệp định t mại tự do Việt
Nam - EU (EVFTA). Đây chính là hội giúp tă ờng sự u thông hàng hóa,
vốn dịch vụ ũ nhân lực và công nghệ giữa Việt Nam và các quốc gia khác.
Với sự hội nh p đó, đã mang đến nhiều hội để phát triển giáo dục đào tạo nghề
nghiệp giúp nâng cao trình độ của nguồn nhân lực, trong đó có nhân lực hoạt động
trong ĩ vực pháp chế. Đ ều này đã nảy sinh những hội ũ thách thức vô
cùng to lớn cho các sở giáo dục và đào tạo ngành lu t, để đảm bảo chất ợng
nhân lực ngành lu t Việt Nam hội nh p đ ợc với quốc tế và đáp ứng đ ợc yêu cầu
phát triển của thời đại. Trong bài viết này, tác giả đã t p trung nghiên cứu, làm rõ
thực trạng, tác động của hiệp định EVFTA đến công tác giáo dục và đào tạo nhân
lực ngành lu t ở Việt Nam. Từ đó, đề xuất kiến nghị, giải pháp trong việc giáo dục,
đào tạo nhân lực ngành lu t để phù hợp với yêu cầu hiện nay.
Từ khóa: Hội nhập quốc tế, hiệp định EVFTA, đào tạo ngành Luật.
Đặt vấn đề
Trong xu thế hội nh p kinh tế quốc tế, Việt Nam không những tham gia các
Hiệp đị t ại tự do (FTA) truyền thống mà còn chủ độ đà p á , í ết
các FTA thế hệ mớ : H ệp đị Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình
D (CPTPP), EVFTA và H ệp đị Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).
Các hiệp đị t ại tự do thế hệ mới mà Việt N đã t ứa hẹ đe
lại nhiều ộ , ũ đặt ra không ít thách thứ đò ỏi chúng ta phải có sự
t y đổi phù hợp. Đặc biệt tro ĩ vực giáo dụ đào tạo nghề nghiệp, cụ thể là
1 Lớp: K43G - LKT
Email: [email protected]
40
nhân lực hoạt độ tro ĩ vực pháp chế. Bối cảnh mớ đò ỏi nhân lực ngành
lu t phả ó ă ự t duy, sá tạo, có kỹ ă p â tí , tổng hợp, ó tr độ
ngoại ngữ, tin học và các kỹ ă ề để hội nh p đ ợc với quốc tế và đáp ứng
đ ợc yêu cầu phát triển của thờ đạ . Do đó, v ệc nghiên cứu, thảo thu n những
thách thứ p áp í, à rõ á uyê â và p á để hóa giải thách thức khi
Việt Nam thực thi các cam kết trong FTA thế hệ mới là nhiệm vụ vô cùng cấp thiết
và có giá trị xã hội cao.
3.1. Hiệp định EVFTA và tác động của hiệp định đ n lĩn vực giáo dục
1.1. Giới thiệu chung về hiệp định EVFTA
“N ày 8/6/2020, Quốc hội Việt N đã p ê uẩn Hiệp đị T ại tự
do (EVFTA) giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EU). Hiệp đị EVFTA đ ợc
khở động và kết t ú đà p á trong bối cảnh quan hệ so p V ệt Nam - EU
ngày càng phát triển tốt đẹp, đặc biệt tro ĩ vực kinh tế - t ại. EU hiện
đ à ột trong nhữ đố tá t ạ à đầu của Việt Nam với kim ngạch
hai chiều ă 2019 đạt 56,45 tỷ USD, tro đó xuất khẩu đạt 41,5 tỷ USD, nh p
khẩu từ EU đạt 14,9 tỷ USD. EVFTA là một Hiệp định toàn diện, chất ợng cao và
đảm bảo cân bằng lợi ích cho cả Việt N và EU, tro đó ũ đã u đến chênh
lệch về tr độ phát triển giữ bê .”2
Hiệp định gồ 17 C , 2 Nghị đị t và ột số biên bản ghi nhớ kèm
theo với các nộ du í à: t ại hàng hóa (gồ á quy định chung và
cam kết mở cửa thị tr ờng), quy tắc xuất xứ, hải quan và thu n lợ ó t ại,
các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm (SPS), các rào cản kỹ thu t tro t
mạ (TBT), t ại dịch vụ (gồ á quy định chung và cam kết mở cửa thị
tr ờ ), đầu t , p ò vệ t ại, cạnh tranh, doanh nghiệp à ớc, mua sắm
của Chính phủ, sở hữu trí tuệ, t ại và Phát triển bền vững, hợp tác và xây
dựng. Việc thực thi hiệp định EVFTA sẽ đến rất nhiều ội cho mọi mặt của
đời sống kinh tế xã hộ ớ t , đặc biệt là trong việc giáo dụ và đào tạo nhân lực
ngành lu t.
2 Hiệp đị t ại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu
41
Thứ nhất, Hiệp định EVFTA sẽ góp phầ t ú đẩy sự u uyển hàng hóa,
dịch vụ, vốn, công nghệ và o động giữa các quố , tă ờ đầu t trực tiếp
tạo thêm nhiều việc làm cho nhân lực ngành Lu t Việt N . Đồng thờ , á sở
giáo dụ đào tạo ngành Lu t ũ ó ều ội tiếp xúc vớ á tr t ê
tiến củ ớc ngoài. Các nhà quản lí, giả v ê tro tr ờ ũ ó ều ội
đ tr o đổi, học hỏi về p p áp ảng dạy, tr đào tạo củ á tr ờng
đại họ à đầu về ngành lu t từ đó ê ứu xây dự đ ợ tr đào
tạo hội nh p tiên tiế v n phù hợp vớ đ ều kiện thực tiễn tại Việt Nam.
Thứ hai, Hiệp định EVFTA tạo r ội mở rộng hợp tá đào tạo giữ á
sở đào tạo nhân lực ngành lu t tro và oà ớc, thu hút thêm nhiều dự á đầu t
ớ oà vào ĩ vực giáo dục nghề lu t, các cán bộ quả í, áo v ê ó ội
học t p, bồ d ỡ â o tr độ.
Thứ ba, thông qua Hiệp đị EVFTA, à đầu t EU ũ sẽ ó ội tiếp c n
thị tr ờ á ớ đã FTA với Việt Nam với nhữ đối xử u đã . H ệp
đị ày ũ úp t ú đẩy quan hệ giữa EU với Việt Nam nói riêng và cả khối
ASEAN nói chung, tạo tiề đề ớng tới việc thảo lu n một Hiệp định FTA giữa EU
và ASEAN tro t .
2. Thực trạng và thách thức trong việc đ o tạo nhân lực ngành luật dƣới
tác động của hiệp định EVFTA
2.1. Thực trạng3
Qua t ự t ễ đào tạo trong ều ă qua v ệ đào tạo ử nhân Lu t ở các
sở trong ừ ự nào đó đã đáp ứ p ầ ớ nhu ầu ủ xã ộ . Không ít sinh
viên Lu t ra tr ờ trong oả t ờ gian ắ đã ữ ữ vị trí quan trọ
trong các quan nhà ớ hay ở các doanh ệp.
Về độ ũ áo v ê , ảng viên và quả đã từ b ớ đ ợc nâng cao cả về
chất ợng và số ợng, 100% giả v ê đạt chuẩn về tr độ đào tạo từ thạ sĩ trở
ê đối với giảng dạy Đại học. Độ ũ cán bộ ngày càng tr ở thành vớ số ợ
3 Đá á t ực tiễn dựa trên tài liệu, báo cáo, các bài viết của một số sở đào tạo lu t trên cả ớ : Đại học
Lu t Hà Nội, Khoa Lu t - Đại họ V , Đại học Lu t - Đại học Huế.
42
ngày càng đô và vớ trình độ ngày càng cao , độ ũ này không ỉ đ ợ đào
tạo ở trong ớ mà còn đ ợ đào tạo ở các ớ có ề pháp u t tiên t ế .
C trình đào tạo đã ngày càng ệ đạ , hệ t ố giáo trình khá đầy đủ và
đ dạ đáp ứ tốt nhu ầu ọ t p và nghiên ứu khoa ọ . P pháp
ả dạy từ b ớ đ ợ đổ ớ , sở v t ất đ ợ trang bị đầy đủ, ệ đạ ,
công tác quả lí ngày càng đ dạ và tiên t ế .
Công tác quả lí, trao đổ sinh viên ũ có ữ tín ệu tích ự , ều
sở đào tạo đã rất cố gắng trong việc tạo hội tìm kiếm những dự án hợp tác với
các quốc gia và các tổ chức quốc tế trong công tác đào tạo lu t, nhiều dự án đã đ ợc
kí kết, triển khai thực hiện và đã mang lại nhiều kết quả thiết thực, nội dung của sự
hợp tác ũ hết sức đ dạng, từ việc đổi mới p pháp giảng dạy, gửi giáo viên
ra ớc ngoài học t p, nghiên cứu để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ,
ngoại ngữ.. cho đến việc liên kết đào tạo ngay trong ớc kết hợp tham quan, khảo
sát, nghiên cứu ở ớc ngoài...
Tuy nhiên, bên ạ ữ gì đã đạt đ ợ , v ệ đào tạo ử nhân Lu t trong
t ờ gian qua v ột số bất p và t ếu sót:
Thứ nhất, về đội ngũ giảng viên: việc tuyển dụng và đào tạo giảng viên ở các
sở đào tạo lu t đồng đều ở các bộ môn, Khoa đào tạo, mất cân bằng về số
ợng và trình độ chuyên môn. H nữa, ả ă sử dụ oạ ữ và ô ệ
t ô t ò ều ạ ế. Tạ á tr ờ ũ đã tạo đ ều ệ o độ ũ quả
ũ áo v ê đ đào tạo â o ỹ ă ệp vụ tuy ê ú
trọ vào ỹ ă t ọ và oạ ữ.
Thứ hai, về cơ bản chương trình đã lạc hậu, không có nhiều thay đổi tích cực.
Nhiều sở đào tạo đ sử dụng ng trình đã đ ợc xây dựng từ nhiều ă
tr ớc, trình này chủ yếu đào tạo theo tính hàn lâm, nặng nề về lí thuyết với
số học phần, tín chỉ lớn. Vì v y, ngoài mục tiêu cung cấp th t nhiều kiến thức lí
lu n có tính p pháp cho ời học thì mục tiêu đào tạo về ă lực thực tiễn,
ĩ ă , phẩm chất nghề nghiệp cho sinh viên thực sự hiệu quả.
Thứ ba, sự chậm trễ trong đổi mới phương pháp đào tạo: Việc đào tạo v n chủ
yếu v n sử dụ á p p áp ảng dạy truyền thố t uyết trình, diễn
43
giảng, thầy nói trò nghe. Vớ á p p áp ày, ảng viên với vai trò là trung
tâm, là chủ thể của quá trình dạy học, thực hiện thuyết giảng các khố ợng kiến
thức dựa trên slide bài giảng, các giáo trình, tài liệu sẵn có. Sinh viên phải ngồi
nghe liên tục trong một khoảng thời gian dài, tiếp thu kiến thức một cách thụ động.
Thứ tư, điều kiện, môi trường, không gian đào tạo chưa thể bảo đảm tốt chất
lượng giáo dục, đào tạo trình độ đại học. Nhìn chung, sở v t chất, p tiện
ĩ thu t hiện đại hỗ trợ cho công tác đào tạo lu t hiện nay ở một số tr ờng đạt mức
trung bình. Với thực trạng hiện tại, số ợ s v ê tro ột ớp ọ à từ 60–
80 s v ê / ớp, đây à số ợ quá ớ ỉ ó 1 áo v ê ớ d , ê v ệ
đào tạo ỹ ă à v ệ ở tr ờ à ết sứ ạ ế. Do đó, có thể thấy đạt
yêu cầu và cần phải chú ý, việc đầu t cho sở v t chất cần phải t thích với
mô hình, trình và các giải pháp trong đổi mới p pháp đào tạo.
Thứ năm, về tài liệu học tập, phương pháp đánh giá sinh viên: Các học liệu
phục vụ cho việc giảng dạy và học t p chuyên ngành chủ yếu đ ợc xây dựng dựa
trên chuẩn mực. Các tài liệu còn ít các tình huống thực tiễn tại doanh nghiệp hạn
chế khả ă t duy, suy u n lôgic của sinh viên. Việ đá á ết quả học t p và
nghiên cứu của sinh viên chỉ dựa trên kết quả các bài kiểm tra.
2.2. Thách thức
Thách thức lớn nhất và đầu tiên phải kể đến là, Lu t - một trong những ngành
có tỷ lệ cạnh tranh cao giữa các ứng viên vào các vị trí nghề nghiệp. Dù thị tr ờng
o độ đ ở trong tình trạ d t ừa nhân lực ngành lu t so ội nghề
nghiệp, thu nh p ũ đ ợc xem là khá cao so vớ á à á ê đ ợc nhiều
s v ê đă í ọc. Số ợng sinh viên họ à ày r tr ờ ó uy t ất
nghiệp cao, mặc dù có rất nhiều doanh nghiệp tuyển dụng nhân sự ngành lu t
hầu hết lại yêu cầu đã ó ệm làm việc, nắm chắc về lu t. Đ ều ày đề ra
thách thứ o á sở giáo dục phải trang bị cho sinh viên các kiến thức chuyên
à , á ĩ ă ề nghiệp có sự c p nh t, gắn với hội nh p và thực tiễn.4
Thách thức tiếp theo, do ả ởng của hội nh p, nhân lực ngành lu t có thể di
chuyể tro á ớc thành viên d đến tình trạng chảy máu chất xám. Những ứng
4 Hiệp định FTA thế hệ mới: những thách thức về kinh tế và pháp lu t: https://baophapluat.vn/kinh-te/hiep-
dinh-fta-the-he-moi-nhung-thach-thuc-ve-kinh-te-va-phap-luat-541380.html
44
v ê ó tr độ chuyên môn cao, kinh nghiệm làm việc tốt đã s á ớc khác
làm việc khi gặp ội nghề nghiệp tốt . T êu b ểu nhất là các quán quân trong
cuộ t Đ ờ ê đỉnh Olympia, hầu hết họ đều ở lạ ớc ngoài làm việc sau khi
tốt nghiệp thay vì về Việt Nam.
Tiếp đến, hội nh p quốc tế giúp di chuyển nhân lực ngành lu t trong khu vực
đồng thờ ũ tạo ra một ô tr ờng hợp tác, cạnh tranh lành mạnh và gay gắt trên
thị tr ờ o độ , đò ỏi nguồn nhân lự ó tr độ o. Đây à t á t ức cho
á sở giáo dục cầ t y đổ tr , â o ất ợ đào tạo nghề lu t
t eo ớng tiếp c n chuẩ đầu ra của khu vực và thế giới, từ đó tă số sở đào tạo
đ ợc chấp nh vă bằng chứng chỉ tạ ớ oà . Đồng thờ , tro quá tr đào
tạo, á tr ờ ũ ần chú trọng phát triể á ĩ ă : Kĩ ă oại ngữ, tin học;
ĩ ă à v ệc, nghiên cứu độc l p và làm việc nhóm; khả ă t í ứng với
nhữ t y đổi; rèn luyện ý thức và tác phong làm việc công nghiệp của họ v ê để
ó ô tr ờng làm việ ă động, hiệ đại trong thời kì hội nh p.
Đặc biệt là, chất ợng nhân lực và ă suất lao động của ớc ta còn thấp.
Việt Nam gặp nhiều bất lợi trong cạ tr v o động Việt Nam có chất ợng
ò o, v ệc nâng cao kỹ ă ề nghiệp o o động là yêu cầu cấp thiết.
T eo đ ều tra củ WB ( ă 2010) tỷ lệ o động kỹ ă ề cao trong tổng số lao
độ đ à v ệc của Malaysia chiếm 25% của Singapore là 49% (trong khi của
Việt Nam hiện nay chỉ chiếm khoảng 15%)5. Khi kỹ ă ề thấp tất yếu d đến
ă suất o động thấp. Trong Báo cáo của Tổ chứ o động quốc tế (ILO) “Con
đường Cộng đồng kinh tế ASEAN 2015 - Những thách thức và cơ hội với các doanh
nghiệp” đã đ r ả báo ă suất o động của Việt Nam vào loại thấp khu vực
ASEAN (chỉ bằng 2/5 Thái Lan, 1/5 Malaysia và 1/15 Singapore).6
3. Một số giải pháp nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực ngành luật
Thứ nhất, đổi mới tư duy về đào tạo ngành Luật: Giáo dục nghề nghiệp ngành
Lu t phải chuyển mạnh từ t duy t , s ủ động và tích cự đó óp, đề
xuất các sáng kiế ; tă ờng cách tiếp c đ à ; ú trọng nội hàm phát triển
5 T eo đ ều tra của WB 2010
6 Báo cáo của Tổ chứ o động quốc tế ILO “Co đ ờng Cộ đồng kinh tế ASEAN 2015 - Những thách
thứ và ội với các doanh nghiệp”
45
bền vững. Để có thể t n dụng tốt ội, giáo dục nghề nghiệp Việt Nam cần
chuyể đổ đào tạo từ o độ tr độ phổ thông là chủ yếu s đào tạo o động
có kiến thức và kỹ ă o để phù hợp với nhu cầu tuyển dụng của nhữ à đầu
t ớc ngoài, doanh nghiệp trong ớc và thị tr ờ o động khu vực. Họ phải có
những phẩm chất để thích ứng và tồn tại trong vớ ô tr ờ o độ đ vă ó
: ĩ ă về công nghệ, ngoại ngữ, tính kỉ lu t...
Tiếp theo, phả t y đổ p p áp ảng dạy. Thực tiễn cho thấy, mọi sự
t y đổ tro quá tr đào tạo từ tr , ội dung, cách thứ đá á đều
đ ợc thể hiện then chốt t ô qu p p áp ảng dạy củ ời giảng viên.
Mọi sự nỗ lực củ sở đào tạo có thể ô đạt đ ợc kết quả nếu ô ó sự
quyết tâm, nỗ lự tro đổi mớ p p áp ảng dạy. H ữa, phả t y đổi
á đá á, quản lí và kiể định chất ợ đào tạo. Cần phả đ dạng hóa
p t ứ đá á ời học, mụ t êu đá á p ải chú trọ đế đá á
ă ực thực chất, ĩ ă và t á độ bằ á xá định rõ chuẩ đầu ra của
tr đào tạo, từ đó xây dựng Bả đ ể đá á ă ự t t í với
ời học.
Thứ hai, xây dựng thể chế, chế, chính sách phát triển giáo dục nghề nghiệp
phù hợp
Xây dự và b à á vă bản pháp lu t ê qu đến giáo dục nghề
nghiệp về hội nh p (so p oặ đ p ) vớ á ớc thành viên nội
khối ASEAN và khu vự EU. Có ế khuyến khích các tổ chức quốc tế, cá nhân
ớ oà , ời Việt Nam ở ớ oà t oạt độ đào tạo, ê ứu,
ứng dụng, chuyển giao khoa họ và ô ệ tro ĩ vực giáo dục nghề nghiệp
ở Việt Nam. Ký kết các Hiệp định công nh vă bằng, tín chỉ và chứng chỉ kỹ
ă ề vớ á ớc ASEAN và khu vực EU.
Thứb , đềx ớngvàtiếpthumộtc tr đàotạomới -đàotạotheotiếpc nCDIO.7
T eo W ped : “CDIO à ụm chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh Conceive
Design Implement Operate, ĩ à: H t à t ởng, thiết kế, thực hiện và
v n hành. Sáng kiến CDIO là một khuôn khổ giáo dục nhấn mạnh các nguyên tắc
7
Craw (2016), The CDIO Approach to Engineering Education: Introdduction.
46
bản về kỹ thu t đ ợ đặt trong bối cả t à t ởng, thiết kế, thực hiện
và v n hành các sản phẩm và hệ thố đời thự ”. Sau khi hình thành vào những
ă 2000, CDIO trở thành một tiêu chuẩ đ ợc nhiều tr ờ đại học trên thế giới
áp dụng. Hiệ y đã đ ợc một số tr ờng lớn của Việt Nam nghiên cứu và áp dụng
bởi lẻ những lí do sau:8
Đào tạo t eo tr CDIO à ủ tr , đị ớ , á à đú ,
phù hợp vớ xu ớng chung củ đào tạo đại học tiên tiến hiện nay. Ch tr
đào tạo tiếp c n CDIO tạo ra các giá trị đào tạo à á tr đào tạo truyền
thống khó có thể thích nghi và triể để đạt đ ợc các mục tiêu này. Việ đào tạo
này gắng với nhu cầu củ ời tuyển dụng, từ đó úp t u ẹp khoảng cách giữa
đào tạo củ à tr ờng và nhà tuyển dụ , úp ời học phát triển toàn diện với
á “ ĩ ă ứ ” và “ ĩ ă ề ” để nhanh chóng thích ứng vớ ô tr ờng
làm việ uô t y đổi.
Đào tạo t eo ớng CDIO là giả p áp và động lực trực tiếp để giảng viên
â o tr độ uyê ô , ĩ ă , p p áp ề nghiệp của mình. Trong
ô tr ờ đào tạo hiệ đại, tiếp c n CDIO giảng viên phải không ngừng hoàn
thiện về tr độ chuyên môn, về p p áp, ĩ ă s p ạm; về quan niệm,
nh n thứ tro đào tạo; về á đối xử và đá á ời học; về tr độ ngoại
ngữ, công nghệ thông tin. Bên cạ đó, ả v ê ũ ần phải tiên phong trong
việc nắm bắt xu thế, đò ỏi của thế giới việc làm; yêu cầu chuẩ đầu ra của nhà
tuyển dụ để có nhữ đị ớng kịp thờ o ời học.
Tiếp c tr đào tạo CDIO là giả p áp để N à tr ờng, Khoa và
giảng viên thiết kế chuẩ tr ảng dạy, từ đó đổi mới, nâng cao hiệu quả
p p áp ảng dạy, đá á ời học có chiều sâu .
Trê đó à ữ ớ ả quyết đ ợ đặt r đố vớ á sở đào tạo đố
vớ ờ ọ . Mặ dù các biệ p áp bà đạp có tốt đế đâu, trọng tâm v n
là ở sinh viên. Bởi vì họ chính là những chủ nhân củ t , tự quyết đị đến
8 TS. Đ Ngọc Thắng, TS. Nguyễn Vă Đại (Giảng viên khoa Lu t - Tr ờng Đại học Vinh), T duy về đào
tạo cử nhân Lu t: Thực trạng và tiếp tục đổi mới, tạp chí Khoa học tr ờng Đại học Vinh số 1B/2020.T
47
công việc của mình, mang sứ mệnh của đất ớ . Do đó, ỗi sinh viên phải tự ý
thứ và t y đổi chính mình.
Sinh viên cần phả t y đổi từ tro í t duy ủa bản thân, và cách thức
học t p của mình để t r p p áp ọ đú đắn. Cần phải nh n thấy tầm
quan trọng của việc học và phải không ngừng phát triể , â o ă ực bản
thân.
Không ngừng học và giải quyết vấn đề tích cực: Mỗi cá nhân hãy hình thành
cho mình một tâm thế quyết tâm học t p, xây dựng một kế hoạch học t p và hành
thực hiện một cách chủ động. Đặc biệt là nâng cao sự ă động bằng việc tham gia
vào những hoạt động nghiên cứu củ tr ờng. Thông qua những hoạt độ đó, ô
những giúp nâng cao kiến thức mà kỹ ă củ s v ê ò đ ợc cải thiện rất
nhiều. Và ngay bây giờ, mỗi cá nhân hãy tự chuẩn bị, rèn luyện thêm nhữ ĩ ă
mình còn thiết sót.
K t luận
D ớ tá động của hiệp định EVFTA, mỗ sở giáo dụ đào tạo ãy uô đặt
mình trong tâm thế chủ động, sẵn sàng thích ứ tr ớc nhữ t y đổ , đặc biệt là
á sở giáo dụ đào tạo tro ĩ vực pháp chế. Không ngừng nghiên cứu, hoàn
thiện trong công tác giáo dục, quả í đào tạo để đảm bảo rằng nguồn nhân lực luôn
đầy đủ ă ực làm việc trong một ô tr ờ đầy ă động khi Việt Nam tham
gia vào các hiệp định FTA thế hệ mới này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài báo cáo thực t p - thực trạng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực Việt
Nam, những khó ă và thách thức: Tiểu lu n Kinh tế phát triển của Đại học Công
nghiệp Hà Nội.
2. Đào tạo nhân lực kế toán, kiểm toán trong bối cảnh hội nh p và cách mạng
4.0 - C hội và thách thức: Th.S Lê Thị Ngọc Mai.
3. Hiệp định FTA thế hệ mới: những thách thức về kinh tế và pháp lu t:
te-va-phap-luat-541380.html
48
4. Hiệp định t mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu :
c51f227881dd
5. Lu n vă hội và thách thức đối với nguồn nhân lực Việt Nam trong giai
lieu/luan-van-co-hoi-va-thach-thuc-doi-voi-nguon-nhan-luc-viet-nam-trong-giai-
doan-hien-nay-va-nhung-dinh-huong-cho-cong-tac-45919/
6. Nguyễn Huy Bằng (2019). “ Một số ĩ ă chung trong hoạt động nghề
nghiệp của giảng v ê ”, Bài giảng Lớp bồi d ỡng giảng viên chính, Nghệ An.
7. Tác động của các hiệp định t mại thế hệ mới đến vấn đề lao động và
việc làm ở Việt Nam: (Viện nghiên cứu quản lí kinh tế trung )
8. Th.S Lê Tiến Châu (2005). Thực trạng đào tạo Lu t hiện nay ở Việt Nam,
Tạp chí khoa học pháp lí, sô 4/2005
9. TS. Đ Ngọc Thắng, TS. Nguyễn Vă Đại (2020). T duy về đào tạo
cử nhân Lu t: Thực trạng và tiếp tục đổi mới, tạp chí Khoa học tr ờng Đại học
Vinh số 1B/2020.ă ß
49
10 trang
10280
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tác động và xu hướng giáo dục - đào tạo nhân lực ngành luật trong bối cảnh thực thi hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Eu", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- tac_dong_va_xu_huong_giao_duc_dao_tao_nhan_luc_nganh_luat_tr.pdf
