Những vấn đề cơ bản và pháp luật giải quyết khiếu nại về đất đai (Phần 1)
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VÀ PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI VỀ ĐẤT ĐAI – Phần 1
Nguyễn Thị Thu Na
Đất đai là của cải có ý nghĩa vô cùng to lớn với người dân Việt Nam, đóng vai
trò quan trọng đối với việc phát triển kinh tế- xã hội nước ta. Đất đai vừa là
tài sản có giá trị cao vừa là đối tượng của các giao dịch trên thị trường nên tranh
chấp, khúc mắc về đất đai là vấn đề không thể tránh khỏi.
Giải quyết khiếu nại về đất đai là nội dung hoạt động của quản lý nhà nước
về đất đai (quy định theo khoản 14 Điều 22 Luật đất đai 2013), do các cơ quan
có thẩm quyền giải quyết trên cơ sở pháp luật để bảo vệ quyền và bảo đảm lợi
ích chính đáng của người dân. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi sang nền
kinh tế thị trường, nhà nước đang nỗ lực hoàn thiện pháp luật thì ý nghĩa hoạt
động khiếu nại về đất đai là lĩnh vực thường xuyên xẩy ra khiếu nại nhiều hơn
so với các lĩnh vực khác. Hoạt động giải quyết khiếu nại về đất đai là vấn đề
quan trọng và cấp bách cần được quan tâm đúng mực. Nâng cao hiệu quả của
công tác giải quyết khiếu nại về đất đai vừa đảm bảo quyền và lợi ích chính
đáng của người dân, đảm bảo quản lý hiệu quả về đất đai, tránh thất thoát ngân
sách nhà nước. Có như vậy đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện và nâng
cao về kinh tế. Chúng ta cần tìm hiểu chính sách về đất đai và giải quyết khiếu
nại về đất đai để hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả của hoạt động này.
1.1. Khái quát giải quyết khiếu nại về đất đai
1.1.1 Khái niệm giải quyết khiếu nại về đất đai
Theo quy định của pháp luật tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 14/2012/TT-
BTNMT về quy định kỹ thuật điều tra thoái hóa đất do Bộ Trưởng Bộ Tài
nguyên và Môi trường ban hành, đất đai được hiểu như sau: Đất đai là một vùng
đất có ranh giới, vị trí, diện tích cụ thể và có các thuộc tính tương đối ổn định
hoặc thay đổi nhưng có tính chu kỳ, có thể dự đoán được, có ảnh hưởng tới việc
sử dụng đất trong hiện tại và tương lai của các yếu tố tự nhiên, kinh tế - xã hội
như: thổ nhưỡng, khí hậu, địa mạo, địa hình, thực vật, thủy văn, động vật cư trú
và hoạt động sản xuất của con người.
Theo khoản 1, Điều 2 Luật khiếu nại 2011 quy định: “Khiếu nại là việc của
công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy
định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định
hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có
thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ,
công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật,
xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.”
Theo khoản 11, điều 2 Luật khiếu nại 2011 đã quy định: “Giải quyết khiếu
nại là việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định giải quyết khiếu nại”. Giải
quyết khiếu nại là một trong những nhiệm vụ trong hoạt động quản lý của các cơ
quan nhà nước có thẩm quyền. Trong những năm qua, đất đai luôn là lĩnh vực có
tỉ lệ khiếu nại cao nhất trong tất cả những ngành, lĩnh vực.
1.1.2. Đặc điểm giải quyết khiếu nại về đất đai
Tình hình khiếu nại về đất đai diễn ra rất phức tạp và ngày một càng tăng,
nó đã trở thành vấn đề được Đảng, Nhà nước và toàn xã hội quan tâm.
Do đó, việc giải quyết khiếu nại về đất đai có những đặc điểm như sau:
Thứ nhất, về chủ thể của khiếu nại là cá nhân, tổ chức có thẩm quyền được
nhà nước giao quyền sử dụng đất theo quy định. Các văn bản pháp luật trước
đây chỉ quy định quyền khiếu nại của công dân mà không quy định quyền khiếu
nại của cơ quan, tổ chức. Với chủ thể là cá nhân công dân, mọi công dân đều
được quyền khiếu nại kể cả những người bị hạn chế một số quyền công dân
trường hợp bị tước quốc tịch.
Với chủ thể là cơ quan, tổ chức, không phải bất cứ chủ thể là cơ quan tổ
chức nào cũng có quyền khiếu nại mà chỉ các cơ quan. Việc khiếu nại của các
chủ thể này phải được thông qua người đại diện hợp pháp của mình chứ không
phải toàn bộ cơ quan, tổ chức cùng đi khiếu nại.
Thứ hai, đối tượng khiếu nại là Quyết định hành chính và Hành vi hành
chính của cơ quan hành chính nhà nước
Quyết định hành chính trong lĩnh vực đất đai được hiểu là văn bản do cơ
quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành
chính Nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể
về một vấn cụ thể trong hoạt động quản lý đất đai.
Quyết định hành chính bị khiếu nại trong quản lý đất đai bao gồm: quyết
định giao đất, quyết định cho thuê đất, thu hồi đất, trưng dụng hoặc cho phép
chuyển đổi mục đích sử dụng đất, quyết định về bồi thường giải phóng mặt
bằng, tái định cư, quyết định cấp hoặc thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng
đất hoặc gia hạn thời gian sử dụng đất. Quyết định hành chính có những đặc
điểm sau:
Một là, các Quyết định hành chính do các chủ thể có thẩm quyền trong hệ
thống hành chính nhà nước ban hành là những văn bản dưới luật nhằm thi hành
luật. quyết định hành chính là những quyết định được nhiều chủ thể trong hệ
thống cơ quan hành chính nhà nước ban hành, đó là những chủ thể ở trung
ương, địa phương, những chủ thể có thẩm quyền chung cũng như những chủ thể
có thẩm quyền chuyên môn.
Hai là, Quyết định hành chính có những mục đích và nội dung rất phong
phú, xuất phát từ những đặc điểm của hoạt động quản lý hành chính nhà nước.
Ngoài ra, quyết định hành chính là những quyết định mà về mặc hình thức có
những tên gọi khác nhau theo quy định của pháp luật như nghị quyết, nghị định,
quyết định, chỉ thị, thông tư.
Hành vi hành chính theo quy định tại khoản 9, điều 2 của Luật Khiếu nại
2011 thì: “Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước,
của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện
hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công cụ theo quy định của pháp luật”. Hành vi
hành chính có những đặc điểm sau:
Một là, hành vi thể hiện dưới dạng hành động hoặc không hành động. Cơ
quan hành chính Nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính
nhà nước có hành động không đúng với quy định của pháp luật hoặc họ không
hành động đúng với quy định của pháp luật về nhiệm vụ, chỉ trích họ thực hiện
nhiệm vụ, công vụ được giao.
Hai là, chủ thể thực hiện hành vi hành chính là cơ quan hành chính nhà
nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ
quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước.
1.1.3. Vai trò giải quyết khiếu nại về đất đai
Khiếu nại liên quan đến lĩnh vực đất đai là hiện tượng xảy ra ngày càng
phổ biến khi nền kinh tế đất nước thay đổi từ bao cấp sang nền kinh tế thị
trường. Tuy nhiên việc đổi mới phương thức quản lý của những bất cập từ hệ
thống pháp luật cũng như sự thiếu hiệu quả trong công tác quản lý đất đai đã
khiến tình trạng khiếu nại về đất đai ngày càng gia tăng về số lượng.
Do đó, việc giải quyết khiếu nại về đất đai một cách hiệu quả đóng vai trò
quan trọng:
Thứ nhất, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức và là
biện pháp thực thi dân chủ thực sự. Mục đích của khiếu nại là để bảo vệ, khôi
phục quyền và lợi ích hợp pháp do pháp luật quy định của chủ thể khiếu nại
trước sự xâm phạm cá nhân có thẩm quyền hoặc cơ quan nhà nước.
Quyền khiếu nại của công dân được hiểu là một khái niệm pháp lý thể hiện
qua việc công dân có thể tự định đoạt việc đưa kiến nghị, khiếu nại đến cơ quan
nhà nước có thẩm quyền. Nhà nước đảm bảo các quyền lợi chính đáng của công
dân được bảo vệ trước bất kỳ sự xâm phạm nào cho dù là cơ quan nhà nước, cá
nhân có thẩm quyền.
Thứ hai, đảm bảo quyền khiếu nại của công dân là một trong những hình
thức giám sát việc thực hiện pháp luật của cơ quan nhà nước, hạn chế những sai
lầm thiếu sót trong hoạt động quản lý. Trao quyền khiếu nại cho công dân cũng
là cách nhà nước bảo vệ quyền lợi ích của mình, thiếu sót trong quá trình quản
lý đồng thời tăng cường mối quan hệ giữa nhà nước và công dân, xây dựng lòng
tin của quần chúng đối với Đảng, đối với nhà nước, đối với chế độ.
Thứ ba, giải quyết khiếu nại góp phần phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp
thời những hành vi tham nhũng, sai phạm trong quản lý nhà nước về đất đai.
Thông qua quá trình giải quyết đó, những hành vi tham nhũng, lãng phí, vi
phạm pháp luật được làm sáng tỏ , trong sạch bộ máy nhà nước về đất đai đồng
thời củng cố lòng tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh đó, pháp luật cho phép chủ thể khiếu nại có thể tự mình thực
hiện quyền khiếu nại hoặc ủy quyền cho người khác khiếu nại. Trao quyền
khiếu nại cho công dân, nhà nước được cung cấp những tài liệu, chứng cứ hoặc
được tiếp nhận những phản ánh về sai sót trong quá trình quản lý của mình.
5 trang
7860
Free
Bạn đang xem tài liệu "Những vấn đề cơ bản và pháp luật giải quyết khiếu nại về đất đai (Phần 1)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nhung_van_de_co_ban_va_phap_luat_giai_quyet_khieu_nai_ve_dat.pdf
