Nghiên cứu xử lý ammonium nồng độ thấp trong nước thải sinh hoạt bằng phương pháp anammox
NGHIÊN CꢀU XꢁꢂꢃꢄꢂAMMONIUM NꢅNG ꢆꢇ THꢈP TRONG
NꢉꢊC ꢋꢌꢍI SINH ꢌꢎꢏT BꢐNG PHꢉƠNG ꢑꢌꢒP ANAMMOX
TS. Nguyꢀn Xuân Hoàn
Phó Hiꢁu trꢂꢃng - Trꢂꢄng ꢅH Công nghiꢁp TP.HCM
ABSTRACT
The method of combining anoxia process and anammox to get rid of nutrient in
wastewater has been piloted successfully. It proved to be efficient and time-saving in
processing therefore can be applied for nutritious water source.
I. ꢆꢓT VꢈN ꢆꢔ
Xꢀ lý nưꢁc thꢂi trưꢁc hꢃt cꢂi thiꢄn môi trưꢅng sꢆng cꢇa con ngưꢅi và xa hơn nꢈa là
nhꢉm cân bꢉng sinh thái, tꢊo ꢋiꢌu kiꢄn môi trưꢅng phát triꢍn bꢌn vꢈng.
Niơ và photpho là hai nguyên tꢆ cơ bꢂn cꢇa sꢎ sꢆng, liên quan mꢏt thiꢃt ꢋꢆi vꢁi các hoꢊt
ꢋꢐng sꢂn xuꢑt nông nghiꢄp, công nghiꢄp. Hꢒp chꢑt cꢇa nitơ, photpho ꢋưꢒc gꢓi là thành
phꢔn dinh dưꢕng và là ꢋꢆi tưꢒng gây ô nhiꢖm nghiêm trꢓng. Khi thꢂi 1 kg nitơ dưꢁi dꢊng
hꢒp chꢑt hóa hꢓc vào môi trưꢅng nưꢁc sꢗ sinh ra ꢋưꢒc 20 kg COD, tương tꢎ như nitơ,
thꢂi 1 kg photpho sꢗ sinh ra 138 kg COD dưꢁi dꢊng tꢂo chꢃt [2]. Nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt
hoꢘc nưꢁc thꢂi công nghiꢄp mꢐt sꢆ ngành ꢋꢘc trưng như chꢃ biꢃn thꢇy, hꢂi sꢂn, nưꢁc thꢂi
sꢂn xuꢑt phân bón, hóa chꢑt, nưꢁc thꢂi chꢃ biꢃn cao su, nưꢁc thꢂi nuôi trꢙng thꢇy sꢂn,
nưꢁc thꢂi chꢚn nuôi heo, gia súc … sau khi xꢀ lý hàm lưꢒng chꢑt dinh dưꢕng còn lꢊi (N,
P) thưꢅng rꢑt cao (tꢛ chꢜc ꢋꢃn hàng trꢚm mg/l). Khi thꢂi loꢊi nưꢁc này vào nguꢙn tiꢃp
nhꢏn thưꢅng xꢂy ra các hiꢄn tưꢒng phú dưꢕng hóa (eutrophication), tꢝc là tꢂo và các thꢎc
vꢏt khác phát triꢍn rꢑt nhanh, mꢏt ꢋꢐ lꢁn. Vào ban ngày hoꢘc khi thꢅi tiꢃt nꢞng, cuꢆi buꢟi
chiꢌu, quá trình quang hꢒp cꢇa tꢂo diꢖn ra mãnh liꢄt che chꢞn ánh sáng không cho thꢎc
vꢏt sꢆng ꢠ lꢁp dưꢁi phát triꢍn làm mꢑt nguꢙn thꢝc ꢚn cho thꢇy ꢋꢐng vꢏt, chúng hꢑp thꢜ
-
CO2 hoꢘc bicarbonat (HCO3 ) trong nưꢁc và thꢂi ra oxy làm pH cꢇa nưꢁc tꢚng nhanh, (có
thꢍ lꢁn hơn 10) nhꢑt là khi nguꢙn tiꢃp nhꢏn có ꢋꢐ kiꢌm thꢑp (tính ꢋꢄm thꢑp do cân bꢉng
-
2-
cꢇa hꢄ H2CO3 - HCO3 - CO3 ) và nꢙng ꢋꢐ oxy hòa tan lꢊi ꢋꢊt tꢁi mꢝc siêu bão hòa, có
thꢍ tꢁi 20 mg/l [2]. Ngưꢒc vꢁi quá trình quang hꢒp là quá trình hô hꢑp (phân hꢇy chꢑt
hꢈu cơ ꢋꢍ tꢊo ra nꢚng lưꢒng), tꢂo thꢂi CO2, nhꢑt là khi vào ban ꢋêm hoꢘc ngày ít nꢞng
quá trình diꢖn ra mãnh liꢄt gây ra tình trꢊng thiꢃu oxy và pH trong nưꢁc giꢂm (thꢑp hơn
5,5). Khi tꢂo chꢃt lꢞng xuꢆng dưꢁi ꢋáy bꢡ vi sinh vꢏt và nꢑm phân hꢇy làm cꢊn kiꢄt nguꢙn
oxy hòa tan cung cꢑp cho các loài ꢋꢐng vꢏt khác. Trong khi phân hꢇy tꢂo, các chꢑt dinh
dưꢕng và hꢈu cơ lꢊi ꢋưꢒc chiꢃt ra môi trưꢅng nưꢁc tꢛ trꢔm tích, các yꢃu tꢆ trên lꢊi thúc
ꢋꢢy vi sinh vꢏt phát triꢍn bám vào thân, lá thꢎc vꢏt làm giꢂm khꢂ nꢚng quang hꢒp cꢇa
thꢎc vꢏt.
Quá trình này cꢝ biꢃn ꢋꢐng liên tꢜc và mꢊnh mꢗ khi nguꢙn tiꢃp nhꢏn nưꢁc thꢂi ngày càng
dư thꢛa chꢑt dinh dưꢕng làm cho thꢇy ꢋꢐng vꢏt sꢆng trong môi trưꢅng nưꢁc khó có thꢍ
tꢙn tꢊi và phát triꢍn, xuꢑt hiꢄn ngày càng nhiꢌu các nguꢙn nưꢁc phú dưꢕng, hꢄ sinh thái
bꢡ phá hꢇy, sꢎ biꢃn mꢑt cꢇa các vùng ngꢏp nưꢁc, hꢄ sinh thái nưꢁc và chꢑt lưꢒng nưꢁc bꢡ
xꢑu ꢋi rꢑt nhanh.
Tꢊi nưꢁc ta, công nghꢄ xꢀ lý nưꢁc thꢂi chꢝa các hꢒp chꢑt dinh dưꢕng mꢁi chꢣ triꢍn khai
nghiên cꢝu ꢠ giai ꢋoꢊn ꢋꢔu, chꢇ yꢃu ꢠ các khu vꢎc sꢂn xuꢑt công nghiꢄp, hꢔu như chưa
ꢋꢜng chꢊm ꢋꢃn nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt. Các quy ꢋꢡnh vꢌ tiêu chuꢢn thꢂi cꢇa nưꢁc ta cꢤng
chưa ꢋꢌ cꢏp tꢁi các chꢑt dinh dưꢕng hoꢘc còn ꢠ mꢝc chung chung. Nꢃu kꢡp thꢅi ꢋꢌ ra các
tiêu chuꢢn thꢂi cꢜ thꢍ ngay ꢠ giai ꢋoꢊn ban ꢋꢔu như hiꢄn nay sꢗ rꢑt thuꢏn lꢒi cho các hꢄ
thꢆng xꢀ lý nưꢁc thꢂi khi xây dꢎng và vꢏn hành trong thꢅi gian tꢁi ꢥꢦꢧsꢗ ít tꢆn kém hơn
rꢑt nhiꢌu so vꢁi nhꢈng công trình phꢂi bꢟ sung nâng cꢑp.
II. CƠ Sꢕ LÝ THUYꢖT
Tꢀ nhꢁng nꢂm 1995, phꢃn ꢄng chuyꢅn ꢆꢇa hꢈp chꢉt nitơ mꢊi vꢋ cꢃ lý thuyꢌt và thꢍc
nghiꢎm ꢏã ꢏưꢈc phát hiꢎn trong nưꢊc thꢃi. ꢐó là phꢃn ꢄng oxy hóa ammonium bꢑi nitrite trong
ꢏiꢋu kiꢎn kꢒ khí (Anaerobic Ammonium Oxidation - anammox) [2, 18] ꢏꢅ tꢓo thành nitơ
phân tꢔ mà không cꢕn cung cꢉp chꢉt hꢁu cơ, chꢉt dinh dưꢖng. Gꢕn 20 nꢂm sau, nhóm ꢐꢓi hꢗc
kꢘ thuꢙt Delft, Hà Lan và sau ꢏó là các nưꢊc ꢐꢄc, Nhꢙt, Thꢚy Sꢘ, Bꢛ, Anh ꢏã công bꢜ lꢕn lưꢈt
các kꢌt quꢃ nghiên cꢄu, xác nhꢙn và làm rõ quá trình hóa sinh hꢗc, vi sinh hꢗc, sinh hꢗc phân tꢔ
và mô tꢃ ban ꢏꢕu vꢋ anammox, bꢃn chꢉt cꢝa quá trình là ammonium ꢏưꢈc oxy hoá trong ꢏiꢋu
kiꢎn kꢒ khí mà nitrite ꢏóng vai trò là chꢉt nhꢙn ꢏiꢎn tꢔ ꢏꢅ tꢓo thành nitơ phân tꢔ [21]. ꢐây là quá
+
trình oxy hóa ammonium bꢑi nitrite xꢃy ra trong ꢏiꢋu kiꢎn không có oxy theo tꢞ lꢎ giꢁa NH4 và
-
NO2 tương ꢏương 1:1 [18], cơ chꢌ sinh hóa dꢎa vào sꢎ cân bꢉng sinh khꢆi trong quá trình
làm giàu anammox ꢏưꢈc thiꢌt lꢙp ꢟꢚꢠthꢅꢠnhư sau:
-
-
-
NH4+ + 1,32 NO2 + 0,066 HCO3 + 0,13H+ = 1,02N2 + 0,26NO3 + 0,066CH2O0,5N0,15 + 2,03H2O
Trong ꢋó quá trình khꢀ ammonium trong ꢋiꢌu kiꢄn kꢨ khí (quá trình Anammox)
xꢂy ra trong ꢋiꢌu kiꢄn tꢎ dưꢕng mà NO2 ꢋóng vai trò không thꢍ thiꢃu trong quá trình thꢎc
hiꢄn sꢎ chuyꢍn hóa chꢑt dinh dưꢕng. Như vꢏy ꢋꢍ loꢊi bꢩ Ammonium trong nưꢁc thꢂi dꢎa
vào sꢎ phát triꢍn sinh khꢆi (CH2O0,5N0,15) tꢛ phꢂn ꢝng anammox như trên ꢋòi hꢩi quá
trình chuyꢍn hóa vꢏt chꢑt luôn tuân thꢇ theo cơ chꢃ 50:50:
Ammonium ꢋưꢒc xꢀ lý bꢉng nhiꢌu phương pháp khác nhau, nhưng vꢁi công nghꢄ
mꢁi này thì quá trình xꢀ lý ꢋơn giꢂn hơn, ít tiêu tꢆn nꢚng lưꢒng và rút ngꢞn thꢅi gian xꢀ
lý. Vꢁi nhꢈng ưu ꢋiꢍm vưꢒt trꢐi, quá trình anammox trong nhꢈng nghiên cꢝu thꢎc
nghiꢄm ꢋꢪꢧꢋꢊt ꢋưꢒc nhꢈng kꢃt ꢫꢬꢂꢧrꢑt cao trong xꢀ lý nưꢁc thꢂi bꢉng biꢄn pháp sinh hꢓc.
ꢭây ꢮꢦꢧmꢐt chu trình sinh hꢓc ꢯꢇa nitơ vꢁi quá trình nitrate hóa, khꢀꢧnitrate ꢋꢍꢧcꢆ ꢋꢡnh
nitơ hoꢘc nitrate hóa vꢁi ꢰꢱꢂn ꢝng anammox [18, 26]. Quá trình anammox ꢋưꢒc thꢎc
hiꢄn nhꢅ vào sꢎ biꢃn ꢋꢟi nꢚng lưꢒng tꢛ quá trình oxi hóa hiꢃu khí ammonium vꢁi nitrite
như sꢎ cꢐng hưꢠng trung gian giꢈa electron và hydrazine, CO2 ꢋưꢒc sꢀ dꢜng như nguꢙn
cacbon chính cho quá trình phát triꢍn. Gꢔn ꢋây, các nhà khoa hꢓc ꢋã nghiên cꢝu ꢋưꢒc
rꢉng sꢎ cꢆ ꢋꢡnh CO2 ꢋưꢒc thꢎc hiꢄn bꢠi acetyl-CoA. Nhꢈng electron cꢔn thiꢃt ꢋưꢒc thu
nhꢏn tꢛ sꢎ oxi hóa kꢨ khí nitrite thành nitrate theo hưꢁng cꢆ ꢋꢡnh cacbon anammox như 3
cơ chꢃ chuyꢍn ꢱꢲa dưꢁi ꢋây:
ꢐꢡnh danh và phân loꢓi vi khuꢢn anammox ꢏã có 3 chi vi khuꢢn anammox ꢏưꢈc phát hiꢎn,
gꢣm Brocadia, Kuenenia và Scalindua. Vꢋ mꢤt phân loꢓi, các vi khuꢢn anammox là nhꢁng thành
viên mꢊi cꢝa bꢥ Planctomycetales. Các nhà khoa hꢓc (Furukawa et al, 2000; Schmid et
al.,2000; Egli et at.,2001 và Pynaert et al, 2002) ꢋã phát hiꢎn ꢏưꢈc ꢑ hꢎ thꢜng xꢔ lý RBC ꢑ
Sttugrt (ꢐꢄc) sau là Thuꢒ Sꢦ, Bꢛ và chꢝng minh, xác ꢏꢡnh là mꢊi (ꢏꢥ tương tꢍ dưꢊi 90% so vꢊi
B. anammoxidans) ꢏꢣng thꢧi ꢏꢤt tên là Candidatus Kuenenia sttugartiensis trong ꢋó vi khuꢢn
Planctomycetes ꢋóng vai trò chꢇ ꢋꢊo cꢇa quá trình. So vꢁi tài liꢄu phân loꢊi vi sinh vꢏt
cꢇa Bergey thì nhóm vi khuꢢn tham gia quá trình anammox nꢉm ꢠ nhánh bao gꢙm vi
khuꢢn Anaerobic ammonium – oxidizing planctomycete và Candidatus Brocadia
anammoxidans.
Công nghꢎ xꢔ lý ammonium trên cơ sꢑ anammox dꢍa trên nguyên tꢨc hoꢤc là bꢩ sung
nitrite vào hoꢤc là chuyꢅn hóa mꢥt nꢔa ammonium ban ꢏꢕu thành nitrite rꢣi chính nitrite sinh ra
phꢃn ꢄng vꢊi phân nꢔa ammonium còn lꢓi. Hưꢊng thꢄ hai chính là nguyên lý cho các ꢄng dꢚng
thꢍc tꢌ cꢝa anammox, và ꢏây cꢪng chính là ꢏꢜi tưꢈng nghiên cꢄu mà tác giꢃ lꢍa chꢗn.
Anammox hoꢓt ꢏꢥng tꢜt nhꢉt trong khoꢃng nhiꢎt ꢏꢥ tꢀ 20 ꢏꢌn 430C (tꢜi ưu ꢑ 400C), pH 6,7 ꢏꢌn
+
8,3 (tꢜi ưu pH 8,0), tꢜc ꢏꢥ tiêu thꢚ ammonium cꢍc ꢏꢓi tương ꢏương 55 µmol NH4 /g protein/min
[2, 26].
ꢫꢬꢭꢮi ra phương pháp kꢌt hꢈp anammox – sharon (Single reactor system for Hing-rate
Ammonium Removal Over Nitrite) [2] ꢟꢪng ꢏưꢈc thꢔꢠnghiꢎm xꢔ lý hꢈp chꢉt nitơ trong nưꢊc ꢯꢆꢃi
tách ra tꢀ phân ꢆꢝy bùn kꢒ ꢰꢆꢱꢠdꢍa ꢲꢮo ꢏꢤc ꢏiꢅm ꢟꢝa vi khuꢢn oxy hoá ammonium (AOB) sinh
trưꢑng nhanh hơn các vi khuꢢn oxy ꢆꢇa nitrite (NOB), nguyên tꢨc cꢝa hꢎ thꢜng này là chꢗn thꢧi
gian lưu thꢝy lꢍc (HRT) ꢏꢝ ngꢨn và vꢙn hành ꢑ nhiꢎt ꢏꢥ cao (> 300C) ꢏꢅ cho vi khuꢢn oxy ꢆꢇa
nitrite bꢡ rꢔa trôi khꢳi bꢅ phꢃn ꢄng và quá trình oxy hoá ammonium chꢛ dꢀng ꢑ nitrite. Methanol
ꢏưꢈc dùng làm nguꢣn carbon cho khꢔ nitrite, bꢅ phꢃn ꢄng sharon vꢙn hành ꢑ nhiꢎt ꢏꢥ 30 ꢏꢌn
400C, pH tꢀ 7,0 ꢏꢌn 8,0 và thꢧi gian lưu 1,5 ngày. Bꢅ ꢏưꢈc vꢙn hành theo các chu kꢴ 2 giꢧ, gꢣm
80 phút hiꢌu khí (nitrite ꢆꢇa) và 40 phút kꢒ khí (khꢔ nitrite). Sau ꢏó ꢵꢶꢷꢠꢯꢸꢹnh nitrite ꢆꢇa ꢏꢅ kꢌt
hꢈp vꢊi anammox thành mꢥt quá trình xꢔ lý hai giai ꢏoꢓn. So vꢊi hꢎ thꢜng nitrite ꢆꢇa - khꢔ
nitrate truyꢋn thꢜng ꢯꢆꢹꢠquá trình sharon - anammox tiꢌt kiꢎm 50% nhu cꢕu oxy và 100% nhu cꢕu
bꢩ sung nguꢣn carbon hꢁu cơ. ꢺ quy mô thí nghiꢎm, hꢎ thꢜng xꢔ lý kꢌt hꢈp này ꢏã ꢏꢓt ꢏưꢈc
hiꢎu quꢃ chuyꢅn hoá 80% amnonium thành khí nitơ vꢊi tꢃi trꢗng 1,2 kgN/m3/ngày [2].
III. ꢗꢘꢍI ꢑꢌꢒP ꢙꢚꢂTHUꢛT
Hai dꢊng hꢒp chꢑt ꢯꢱꢇꢧyꢃu cꢇa nitơ trong nưꢁc ꢳꢱꢂi là ammonium và nitrate, dꢊng
hꢒp chꢑt ammonium trong nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt ꢯꢲꢧthꢍꢧlên tꢁi 20 – 100 mg/l. ꢭꢍꢧꢮꢴꢊi ꢵꢩꢧ
mꢐt cách có hiꢄu quꢂ ammonium ra ꢶꢱꢩi nưꢁc có thꢍ thꢎc hiꢄn bꢉng phương pháp vꢏt lý,
hoá hꢓc hoꢘc sinh hꢓc, nhưng ꢋꢌu dꢎa trên nguyên tꢞc cơ ꢵꢂn ꢮꢦꢧchuyꢍn hóa thành các
hꢒp chꢑt khác ꢷt ꢋꢐc hoꢘc vô ꢱꢊi ꢋꢆi vꢁi môi trưꢅng nưꢁc hoꢘc tách loꢊi, cách ly chúng ra
khꢩi môi trưꢅng nưꢁc.
ꢭꢍ lꢎa chꢓn phương pháp xꢀ lý cꢔn xem xét hai yꢃu tꢆ chính là hiꢄu quꢂ xꢀ lý và
giá thành, ꢋiꢌu quan trꢓng ꢋꢍ quyꢃt ꢋꢡnh phương pháp xꢀ lý theo Mulder [25] phꢜ thuꢐc
chꢇ yꢃu vào nꢙng ꢋꢐ ammonium trong nưꢁc thꢂi. Nꢃu nꢙng ꢋꢐ ammonium không cao (<
100 mg/l) như trong nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt thì sꢀ dꢜng phương pháp vi sinh là thích hꢒp
nhꢑt, nꢙng ꢋꢐ ammonium tꢛ 100 – 5.000 mg/l cꢤng sꢀ dꢜng phương pháp vi sinh hoꢘc có
thꢍ sꢀ dꢜng phương pháp sꢜc khí bay hơi, nꢙng ꢋꢐ ammonium lꢁn hơn 5.000 mg/l nên sꢀ
dꢜng phương pháp hóa lý sꢗ phù hꢒp cꢂ vꢌ mꢘt kꢸ thuꢏt lꢹn kinh tꢃ.
Bꢆng 3.1: Mꢇt sꢈ thông sꢈ vꢉn hành hꢁ thꢈng xꢊ lý sinh hꢋc
Nꢚng lưꢒng
Tꢂi lưꢒng
kgN/ha.ngày
Tꢺ lꢄ
COD/N
Sinh khꢆi khô Hiꢄu quꢂ xꢀ
kg/kg N lý N (%)
Hꢄ thꢆng xꢀ lý
tiêu thꢜ
kWh/kgN
Bùn hoꢊt tính,
nitrat hóa, khꢀ
200 – 700
2,3
3 – 6
1,0 – 1,2
> 75
nitrat
thông
dꢜng
Bùn hoꢊt tính,
nitrat hóa, khꢀ 200 – 700
tꢛ nitrite
1,7
0,9
2 – 4
0,8 – 0,9
< 0,1
> 7,5
> 75
Bùn hoꢊt tính,
oxy hóa trꢎc
> 200 – 700
0
tiꢃp giꢈa NH3
-
và NO2
Ao tꢂo
15 – 30
3 – 4
0,1 – 1,0
< 0,1
6 – 7
28
10 – 15
20 – 26
23 – 78
74 – 77
Ao bèo
Vùng ngꢏp nưꢁc
nhân tꢊo
3 – 26
< 0,1
2 – 7
-
30 – 70
Ghi chú: Dꢑu (-) : Không quy ꢋꢡnh
ꢭꢍ loꢊi bꢩ ammonium trong nưꢁc thꢂi có thꢍ sꢀ dꢜng nhiꢌu phương pháp khác nhau như:
1). Phương ꢰꢱꢻp thꢎc vꢏt ꢳꢱꢇy sinh là chuyꢍn hóa các hꢒp chꢑt chꢝa nitơ thành các thành
phꢔn trong tꢃ bào cꢇa sinh khꢆi (thꢎc vꢏt và vi sinh vꢏt), 2). Phương ꢰꢱꢻp ꢱꢲa ꢱꢓc thông
thưꢅng như oxy hóa khꢀ hay trao ꢋꢟi ion, 3). Sꢀ dꢜng mꢐt sꢆ loꢊi màng lꢓc thích hꢒp
như màng nano, màng thꢢm thꢑu ngưꢒc hay ꢋiꢄn thꢢm tích cꢤng tách ꢋưꢒc các hꢒp chꢑt
chꢝa nitơ và các hꢒp chꢑt khác trong nưꢁc và 4). Phương pháp chuyꢍn hóa các hꢒp chꢑt
chꢝa nitơ thành dꢊng khí nitơ phân tꢀ, con ꢋưꢅng chuyꢍn hóa này thꢎc hiꢄn bꢉng phương
pháp sinh hꢓc thông qua các quá trình nitrát hóa, thꢎc hiꢄn phꢂn ꢝng oxy hóa khꢀ trꢎc
tiꢃp giꢈa ammonium vꢁi nitrit bꢉng vi sinh (quá trình anammox) thành khí nitơ [23, 26].
3.1. Cꢜ chꢝ cꢞa quá trình thiꢝu khí
Quá trình chuyꢍn hóa sinh hꢓc các hꢒp chꢑt cꢇa nitơ trong nưꢁc thꢂi là quá trình
nitrate hóa (nitrification) và khꢀ nitrate (denitrification) nhꢅ sꢎ tham gia cꢇa vi khuꢢn
nitrosomonas và nitrobacter thành các chꢑt vô hꢊi hoꢘc ít hꢊi ꢋꢆi vꢁi môi trưꢅng theo sơ
ꢋꢙ:
+
Nitrosomonas
−
Nitrobacter
−
Khöû nitrat
NH4 → NO2 → NO3 → N2
+
-
Hay phꢂn ꢝng: 1,0NH4 + 1,89O2 + 0,88CO2 ꢼ 0,98NO3 + 0,016C5H7O2N + 1,98H+
Như trên thì quá trình nitrate hóa [14] là quá trình tꢎ dưꢕng hai giai ꢋoꢊn (sꢀ dꢜng CO2
+
thay cho nguꢙn C hꢈu cơ) ꢋꢍ chuyꢍn hóa NH4 thành nitrate trong ꢋiꢌu kiꢄn hiꢃu khí (DO
+
> 2), trong ꢋó mꢐt vài ion NH4 ꢋưꢒc tꢟng hꢒp trong các mô tꢃ bào. ꢭꢍ oxy hóa 1mg
+
NH4 cꢔn 2,32 mg oxy, tiêu thꢜ hꢃt 7,1 mgCaCO3 và tꢊo ra 0,1mg tꢃ bào mꢁi. Thꢎc tꢃ
cho thꢑy quá trình phân hꢇy các hꢒp chꢑt chꢝa nitơ trong trong nưꢁc thꢂi theo phꢂn ꢝng
trên không hiꢄu quꢂ vì thꢅi gian lưu kéo dài tꢛ 2 ꢋꢃn 10 ngày và rꢑt tꢆn nꢚng lưꢒng [2,
26].
Phương pháp nitrate hóa không hoàn toàn (nitrite hóa) ꢋưꢒc gꢓi là phương pháp
thiꢃu khí, ꢋây ꢋưꢒc coi là phương pháp mꢁi phù hꢒp cho áp dꢜng nghiên cꢝu ꢋꢍ kꢃt hꢒp
+
-
vꢁi quá trình anammox, chuyꢍn hóa mꢐt phꢔn NH4 thành NO2 nhꢅ vi khuꢢn
nitrosomonas (nitrite ꢋóng vai trò chꢑt trung gian), nitrite hình thành sau phꢂn ꢝng ꢋưꢒc
sꢀ dꢜng ꢋꢍ oxy hóa trꢎc tiꢃp ammonium (phꢂn ꢝng oxy hóa khꢀ). ꢭꢍ giai ꢋoꢊn này
chiꢃm ưu thꢃ cꢔn duy trì ꢋiꢌu kiꢄn thích nghi thúc ꢋꢢy tꢏp ꢋoàn nitrosomonas phát triꢍn,
không tꢊo ꢋiꢌu kiꢄn tích lꢤy nitrobacter bꢉng cách giꢂm gian lưu tꢃ bào ngang bꢉng thꢅi
gian lưu thꢇy lꢎc (không hꢙi lưu bùn) ꢋꢍ ngꢚn cꢂn quá trình oxy hóa nitrite thành nitrate,
tꢝc là tích lꢤy nꢙng ꢋꢐ nitrite trong hꢄ …
Vi khuꢢn nitrosomonas có dꢊng hình cꢔu hoꢘc hình bꢔu dꢜc ngꢞn, chúng thuꢐc vi khuꢢn
gram (-), không sinh bào tꢀ. Chúng có tiêm mao dài nên chuyꢍn ꢋꢐng ꢋưꢒc. Quá trình
chuyꢍn hóa giꢂi phóng nꢚng lưꢒng, vi khuꢢn này sꢗ sꢀ dꢜng nꢚng lưꢒng tꢊo ra ꢋꢍ khꢀ
CO2 tꢊo ra các hꢒp chꢑt hꢈu cơ.
3.2. Cꢜ chꢝ cꢞa quá trình anammox
Chuyꢍn hóa các hꢒp chꢑt chꢝa nitơ thành dꢊng khí nitơ phân tꢀ, con ꢋưꢅng chuyꢍn
hóa này thꢎc hiꢄn bꢉng phương pháp sinh hꢓc thông qua các quá trình liên tiꢃp nitrate
hóa và khꢀ nitrate, thꢎc hiꢄn phꢂn ꢝng oxy hóa khꢀ trꢎc tiꢃp giꢈa ammonium vꢁi nitrite
bꢉng phương pháp vi sinh (quá trình anammox), oxy hóa xúc tác trꢎc tiꢃp ammonium
thành khí nitơ [22, 26], oxy hóa ammonium bꢉng các chꢑt oxy hóa mꢊnh.
Các nghiên cꢝu, thꢀ nghiꢄm và phân tích ꢋưꢒc trong phòng thí nghiꢄm ꢋã chꢝng
minh sꢎ biꢃn ꢋꢟi ammonium ꢋưꢒc xem như mꢐt giꢂi thích khꢂ quan. Hơn nꢈa, ta nhꢏn
thꢑy rꢉng sinh khꢆi ꢋꢩ vꢆn ꢋưꢒc cho là ꢋꢘc tính cꢇa các vi khuꢢn sinh ra tꢛ phꢂn ꢝng
anammox trong cꢐt phꢂn ꢝng thꢎc hiꢄn theo các cơ chꢃ phꢂn ꢝng.
Trong ꢋó quá trình khꢀ ammonium trong ꢋiꢌu kiꢄn kꢨ khí (quá trình Anammox) xꢂy ra
trong ꢋiꢌu kiꢄn tꢎ dưꢕng mà NO2 ꢋóng vai trò không thꢍ thiꢃu trong quá trình thꢎc hiꢄn
sꢎ chuyꢍn hóa chꢑt dinh dưꢕng. Như vꢏy ꢋꢍ loꢊi bꢩ Ammonium trong nưꢁc thꢂi dꢎa vào
sꢎ phát triꢍn sinh khꢆi (CH2O0,5N0,15) tꢛ phꢂn ꢝng anammox như trên ꢋòi hꢩi quá trình
chuyꢍn hóa vꢏt chꢑt luôn tuân thꢇ theo cơ chꢃ:
+
NH4 + NO2
-
Anammox
N2 + 2H2O
hay
+
-
-
-
NH4 + 1,32NO2 + 0,066HCO3 + 0,13H+ → 1,02 N2 + 0,26NO3 + 0,066Biomass + 2,03 H2O
NH4/NO
(50/50)
N/NO
(90/10)
Anammox
Ammonium ꢋưꢒc xꢀ lý bꢉng nhiꢌu phương pháp khác nhau, nhưng vꢁi công nghꢄ mꢁi
này thì quá trình xꢀ lý ꢋơn giꢂn hơn, ít tiêu tꢆn nꢚng lưꢒng và rút ngꢞn thꢅi gian xꢀ lý.
3.3. Quy trình công nghꢟ kꢝt hꢠp
Theo cơ chꢃ anammox thì muꢆn khꢀ ammonium thì môi trưꢅng ꢋó phꢂi có mꢐt
lưꢒng nitrite tương ꢝng. Tꢛ yêu cꢔu trên ta có thꢍ kꢃt hꢒp quá trình anammox và thiꢃu
khí nhꢉm rút ngꢞn thꢅi gian xꢀ lý nhưng hiꢄu suꢑt vꢹn ꢋꢂm bꢂo, ꢋáp ꢝng yêu cꢔu ngày
càng cao cꢇa công nghꢄ hiꢄn ꢋꢊi. ꢭꢍ ꢋꢊt ꢋưꢒc nhꢈng yêu cꢔu này, “phương pháp hꢙ sinh
hꢓc thiꢃu khí kꢃt hꢒp quá trình anammox” ꢋưꢒc thꢀ nghiꢄm theo quy trình sau:
50%
Nưꢁc thꢂi
sau bꢍ
lꢞng 2
+
Nitrosomonas
-
NH4
NO2
Nitơ
Anammox
+
NH4
50%
Mô hình thiꢃt kꢃ cꢜ thꢍ như sau:
Khí nitơ
Nưꢁc ra
Nưꢁc vào
Vùng
kꢨkhí
Bơm
Hình 2.3: Khꢊ chꢌt dinh dꢂꢍng bꢎng phꢂơng pháp kꢏt hꢐp
3.4. Các thông sꢡ vꢢn hành bꢣ thiꢝu khí kꢝt hꢠp
ꢭꢍ giꢂm chi phí cꢤng như tiꢃt kiꢄm thꢅi gian thí nghiꢄm, trưꢁc khi vꢏn hành bꢍ
thiꢃu khí kꢃt hꢒp cꢔn ꢋꢘt chꢃ ꢋꢐ vꢏn hành cꢜ thꢍ cꢤng như các thông sꢆ ꢋꢔu vào như:
-
-
Vùng thiꢃu khí và vùng kꢨ khí ꢋꢌu có thꢍ tích sꢀ dꢜng là 24 lít.
Thꢅi gian lưu nưꢁc cꢂ vùng thiꢃu khí và kꢨ khí ꢋưꢒc thay ꢋꢟi như nhau tꢛ 10h ꢋꢃn
12h và 14h (tương ꢋương 2,4 l/h ; 2,0 l/h ; 1,7 l/h).
Mô hình hoꢊt ꢋꢐng trong ꢋiꢌu kiꢄn liên tꢜc.
Cꢑy 5000g vi khuꢢn nitrosomonas (mꢏt ꢋꢐ 1010-1011 tꢃ bào/gam) vào vùng thiꢃu khí.
Bùn anammox ꢋưꢒc tích lꢤy và làm giàu có nꢙng ꢋꢐ SS = 1000 mg/l.
Duy trì DO ꢠ vùng thiꢃu khí tꢛ 0,5 – 1,0 mg/l và vùng kꢨ khí có DO tꢛ 0 – 0,2 mg/l.
Nhiꢄt ꢋꢐ tꢛ 25 – 30 0C
-
-
-
-
-
-
-
pH = 7,2 – 8,4
Vꢏn hành liên tꢜc trong suꢆt 45 ngày (cꢝ 3 ngày lꢑy mꢹu phân tích các chꢣ tiêu mꢐt
lꢔn).
Kiꢍm soát quá trình phân hꢇy ammonium thành nitrit trong vùng thiꢃu khí sao cho vꢛa ꢋꢇ
lưꢒng nitrit sinh ra tương ꢋương lưꢒng ammonium còn lꢊi trong nưꢁc thꢂi trưꢁc khi qua
vùng kꢨ khí.
IV. KꢖT QUꢍ VÀ THꢍO LUꢛN
ꢭꢍ phꢂn ꢝng anammox xꢂy ra nhanh và hiꢄu quꢂ, ꢠ giai ꢋoꢊn vꢏn hành thích nghi mô
hình cꢔn bꢟ sung lưꢒng cơ chꢑt nhꢑt ꢋꢡnh, qua nhiꢌu thí nghiꢄm tác giꢂ rút ra ꢋưꢒc các
thông sꢆ cꢜ thꢍ sau: dòng chꢂy vào chꢝa các thành phꢔn sau: 12,5 mg/L KHCO3, 6,7
mg/L KH2PO4, 9 mg/L FeSO4.7H2O (cùng vꢁi 5 mg/L EDTA2Na làm tác nhân tꢚng
trưꢠng bùn), khꢂ nꢚng giꢂm oxy ꢋưꢒc ꢋiꢌu khiꢍn bꢉng viꢄc thêm Na2S.9H2O (nꢙng ꢋꢐ tꢆi
ꢋa 12,5 mg/L).
4.1. Chꢝ ꢤꢥ vꢢn hành mô hình
Chꢃ ꢋꢐ vꢏn hành mô hình cꢤng như các thông sꢆ ꢋꢔu vào cꢜ thꢍ như: thꢅi gian lưu
nưꢁc cꢂ vùng thiꢃu khí và kꢨ khí ꢋưꢒc thay ꢋꢟi như nhau tꢛ 10h ꢋꢃn 12h và 14h (tương
ꢋương 2,4 l/h ; 2,0 l/h ; 1,7 l/h), mô hình hoꢊt ꢋꢐng trong ꢋiꢌu kiꢄn liên tꢜc và kéo dài
trong suꢆt 45 ngày (3 ngày lꢑy mꢹu phân tích các chꢣ tiêu mꢐt lꢔn), cꢑy 500g vi khuꢢn
nitrosomonas (mꢏt ꢋꢐ 1010-1011 tꢃ bào/gam) vào vùng thiꢃu khí, bùn anammox ꢋưꢒc tích
lꢤy và làm giàu có nꢙng ꢋꢐ SS = 1000 mg/l, duy trì DO ꢠ vùng thiꢃu khí tꢛ 1,3 – 1,5 mg/l
(có sꢀ dꢜng máy thꢟi khí nꢃu trưꢅng hꢒp DO < 1,0) và vùng kꢨ khí có DO tꢛ 0 – 0,2
0
mg/l, nhiꢄt ꢋꢐ tꢛ 25 – 30 C, pH = 7,2 – 8,4. Kiꢍm soát liên tꢜc quá trình phân hꢇy
ammonium thành nitrit trong vùng thiꢃu khí sao cho lưꢒng nitrit sinh ra tương ꢋương
lưꢒng ammonium còn lꢊi trong nưꢁc thꢂi trưꢁc khi qua vùng kꢨ khí.
4.2. Kꢝt quꢦ chuyꢣn hóa ammonium tꢧi vùng thiꢝu khí
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
0
3
6
9
12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45
Thời gian (ngày)
NH4
NO2
Hiꢎu suꢉt
ꢅꢑ thꢒ 4.1: Sơ ꢓꢑ biꢔu diꢀn quá trình chuyꢔn hóa N-NH4 sau khi ra khꢕi vùng thiꢏu khí
vꢖi thꢄi gian lꢂu 10h (tꢂơng ꢓꢂơng 2,4 l/h)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
0
3
6
9
12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45
Thời gian (ngày)
NH4
NO2
Hiꢎu suꢉt
ꢅꢑ thꢒ 4.2: Sơ ꢓꢑ biꢔu diꢀn quá trình chuyꢔn hóa N-NH4 sau khi ra khꢕi vùng thiꢏu khí
vꢖi thꢄi gian lꢂu 12h (tꢂơng ꢓꢂơng 2,0 l/h)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
0
3
6
9
12 15 18 21 24 27 30 33 36 39 42 45
Thời gian (ngày)
NH4
NO2
Hiꢎu suꢉt
Nhꢉn xét: Theo kꢃt quꢂ thꢍ hiꢄn trên ꢋꢙ thꢡ 3.1 vꢁi thꢅi gian lưu 10h (tương ꢋương 2,4
lít/h) thì lưꢒng ammonium chuyꢍn hóa chưa ꢋáp ꢝng ꢋưꢒc ꢋiꢌu kiꢄn cho quá trình
anammox thꢎc hiꢄn. Vꢁi thꢅi gian lưu 12h (tương ꢋương 2,0 lít/h) kꢃt quꢂ cho thꢑy hoàn
+
-
toàn phù hꢒp vꢁi cơ chꢃ anammox (tꢺ lꢄ tương ꢋương 50:50 N-NH4 :N-NO2 ). Tꢝc là sau
15 ngày mô hình hoꢊt ꢋꢐng ꢟn ꢋꢡnh vi khuꢢn nitrosomonas ꢋã chuyꢍn hóa mꢐt phꢔn N-
+
-
NH4 thành N-NO2 trưꢁc khi vào vùng kꢨ khí anammox theo ꢋúng hưꢁng nghiên cꢝu.
Tuy nhiên vꢁi thꢅi gian lưu 14h (tương ꢋương 1,7 lít/h) kꢃt quꢂ cho thꢑy mô hình hoꢊt
ꢋꢐng ꢟn ꢋꢡnh cꢤng sau ngày thꢝ 15 (tương tꢎ như thꢅi gian lưu 12h) và càng vꢌ sau ꢋó
lưꢒng ammonium càng giꢂm nhꢅ sꢎ chuyꢍn hóa cꢇa vi khuꢢn nitrosomonas, ngưꢒc lꢊi
lưꢒng nitrit càng tꢚng do không có mꢘt cꢇa vi khuꢢn nitrobactor và thꢅi gian lưu ngꢞn ꢋꢍ
chuyꢍn hóa tiꢃp thành nitrat và nitơ tꢎ do. Như vꢏy, vꢁi thꢅi gian lưu 14h ꢋáp ꢝng ꢋưꢒc
mꢜc tiêu ꢋꢌ ra nhưng vꢌ mꢘt kinh tꢃ lꢊi không phù hꢒp.
4.3. ꢆꢥ giꢦm ammonium tꢧi vùng kꢨ khí kꢝt hꢠp
Bꢆng 4.1: Kꢏt quꢆ phân tích nꢂꢖc thꢆi sau khi ra khꢕi vùng kꢗ khí vꢖi thꢄi gian lꢂu 12h
(tꢂơng ꢓꢂơng 2,0 l/h)
THÍ NGHIꢩM 1
THÍ NGHIꢩM 2
Thꢫi
gian
ꢆꢪu vào
N- N-
ꢆꢪu ra
N- N-
Hiꢟu ꢆꢪu vào
suꢬt
ꢆꢪu ra
N- N-
Hiꢟu
suꢬt
rt
X
10-2
N-
N-
(day)
xꢭ lý
xꢭ lý (mg/l) (g/m3.
NH4 NO2 NH4 NO2
(mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l)
NH4 NO2 NH4 NO2
(mg/l) (mg/l) (mg/l) (mg/l)
(%)
(%)
s)
0
3
6
9
89.3 2.8 89.3 2.8 0.0
87.2 5.4 70.2 25.8 19.5
71.0 46.8 33.8 21.0 52.4
59.2 76.9 3.2 1.4 94.6
2.8 89.3 2.8 0.0 2,000
15.8 69.7 26.5 16.1 2,200
50.3 30.0 21.1 56.9 6,501
73.2 2.9 2.5 94.7 8,439
75.1 2.8 1.4 94.8 8,307
78.0 2.8 1.3 94.6 8,078
74.4 2.7 1.3 95.0 8,373
71.2 2.6 1.4 95.2 8,390
76.3 2.4 1.7 95.5 8,275
73.6 2.5 1.4 95.2 8,209
73.2 2.5 1.7 95.3 8,242
69.6 2.6 1.7 95.1 8,275
70.9 2.4 1.7 95.4 8,193
70.5 2.7 1.7 95.1 8,685
70.0 2.5 1.6 95.5 8,751
71.3 2.7 1.7 94.8 8,110
35.9
37.5
71.8
87.1
86.1
84.3
86.6
86.7
85.8
85.3
85.6
85.8
85.2
89.1
89.6
84.5
89.3
83.1
69.6
54.3
53.4
52.0
53.7
53.7
52.8
52.5
52.7
53.0
52.3
55.6
55.8
52.1
12 57.3 73.6 3.2 1.5 94.4
15 57.1 74.1 3.1 1.6 94.6
18 56.3 75.9 3.2 1.4 94.3
21 57.8 72.5 2.9 1.7 95.0
24 56.6 75.2 3.0 1.6 94.7
27 57.0 74.3 2.8 1.6 95.1
30 57.7 72.7 3.1 1.6 94.6
33 57.0 74.3 2.9 1.5 94.9
36 56.1 76.4 2.7 1.7 95.2
39 57.3 73.6 2.9 1.7 94.9
42 57.1 74.1 2.7 1.7 95.3
45 57.1 74.1 2.8 1.6 95.1
Nguꢑn: Phân tích tꢘ ngày 15/10/2007 - 30/11/2007
Ghi chú: - X : Nꢑng ꢓꢇ sinh khꢈi trong bꢔ hay nꢑng ꢓꢇ bùn hoꢙt tính
- rt : Tꢈc ꢓꢇ tꢚng trꢂꢃng cꢛa sinh khꢈi.
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
0
3
6
9
12
15
18
21
24
27
30
33
36
39
42
45
Thời gian (ngày)
NH4 vào (mg/l)
NH4 ra (mg/l)
Hiꢎu suꢉt (%)
r-t (g/m3.s)
ꢅꢑ thꢒ 4.4. Sơ ꢓꢑ biꢔu diꢀn quá trình xꢊ lý N-NH4 sau khi ra khꢕi vùng kꢗ khí vꢖi thꢄi
gian lꢂu 12h (tꢂơng ꢓꢂơng 2,0 l/h)
Nhꢏn xét: Theo kꢃt quꢂ ꢋưꢒc thꢍ hiꢄn cꢜ thꢍ trên ꢋꢙ thꢡ 4.4, vꢁi thꢅi gian lưu 12h (tương
ꢋương 2,0 lít/h), cꢂ 2 thí nghiꢄm cho kꢃt quꢂ tương ꢋương nhau, hàm lưꢒng ammonium
ꢋꢔu vào (89,3mg/l) sau khi ra khꢩi bꢍ thiꢃu khí kꢃt hꢒp (vùng kꢨ khí) ꢋꢊt tiêu chuꢢn chꢑt
lưꢒng xꢂ thꢂi ra môi trưꢅng (2,7 – 2,8 mg/l) giꢂm hơn 90%. Như vꢏy các ꢋiꢌu kiꢄn và dꢎ
kiꢃn ꢋꢘt ra ban ꢋꢔu hoàn toàn phù hꢒp vꢁi hưꢁng nghiên cꢝu. Nưꢁc sau khi ra khꢩi bꢍ
thiꢃu khí kꢃt hꢒp ꢋưꢒc khꢀ trùng và ꢋưꢒc ꢋưa qua bꢍ lꢓc thô sau ꢋó ꢋưa vꢌ bꢍ chꢝa, các
chꢣ tiêu môi trưꢅng ꢋꢊt tiêu chuꢢn chꢑt lưꢒng tương ꢋương loꢊi A (TCVN 6772-2000).
V. KꢖT LUꢛN VÀ ꢆꢔ NGHꢮ
- Xꢀ lý nưꢁc thꢂi nói chung cꢔn phꢂi ꢋưꢒc tính toán, cân nhꢞc gꢞn liꢌn các yꢃu tꢆ kinh
tꢃ và kꢸ thuꢏt. Vꢌ mꢘt kinh tꢃ, công trình phꢂi có giá cꢂ hꢒp lý, thích hꢒp vꢆn ꢋꢔu tư
vꢁi hiꢄu quꢂ cꢇa công trình. Tuy nhiên yêu cꢔu kꢸ thuꢏt mꢁi là quan trꢓng và cꢔn ꢋưꢒc
quan tâm ꢋúng mꢝc. Trưꢁc tiên công trình phꢂi thꢩa mãn các yêu cꢔu ꢋꢌ ra như ꢟn
ꢋꢡnh trong hoꢊt ꢋꢐng, vꢏn hành ꢋơn giꢂn, dꢖ sꢀ dꢜng, dꢖ thay thꢃ và sꢀa chꢈa, không
gây xáo trꢐn hay ꢂnh hưꢠng ꢋꢃn quy trình công nghꢄ và ꢋꢘc biꢄt chi phí vꢏn hành phꢂi
thꢑp.
- Qua nghiên cꢝu trên mô hình thꢎc nghiꢄm nhꢉm xꢀ lý ammonium nꢙng ꢋꢐ thꢑp trong
nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt bꢉng phương pháp sinh hꢓc kꢨ khí anammox cho thꢑy: vꢁi thꢅi
gian lưu 12h (tương ꢋương 2,0 l/h) hiꢄu quꢂ xꢀ lý ꢋꢊt gꢔn 90%.
- Kꢃt quꢂ nghiên cꢝu này ꢋưa ra nhiꢌu hưꢁng ꢝng dꢜng thꢎc tꢃ ꢋꢍ xꢀ lý chꢑt dinh dưꢕng
trong nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt nói riêng cꢤng như các loꢊi nưꢁc thꢂi khác nói chung có hàm
lưꢒng ammonium tương tꢎ.
- ꢭây là nhꢈng kꢃt quꢂ nghiên cꢝu bưꢁc ꢋꢔu, vì vꢏy cꢔn có kꢃ hoꢊch nghiên cꢝu sâu
hơn và triꢍn khai trên vꢁi quy mô lꢁn hơn nhꢉm khꢂo sát khꢂ nꢚng thích ꢝng cꢇa công
nghꢄ, vi khuꢢn anammox cꢤng như phương pháp thꢎc hiꢄn.
- Vꢁi nhꢈng kꢃt quꢂ thꢎc tꢃ ꢋã ꢋꢊt ꢋưꢒc, ꢋꢌ nghꢡ các cơ quan, ban ngành chꢝc nꢚng vꢏn
ꢋꢐng, hưꢠng ꢝng công nghꢄ tái sꢀ dꢜng nưꢁc thꢂi và loꢊi bꢩ chꢑt dinh dưꢕng trong
nưꢁc sau xꢀ lý, ꢋꢘc biꢄt phꢟ biꢃn rꢐng rãi tꢁi các nhà máy, xí nghiꢄp công nghiꢄp, khu
công nghiꢄp, khu dân cư, vùng khan hiꢃm nưꢁc ngꢓt triꢍn khai và áp dꢜng công nghꢄ.
VI. TÀI LIꢩU THAM KHꢍO
1. Lê Huy Bá, (2002): Sinh thái môi trưꢅng hꢓc ꢝng dꢜng, Nhà xuꢑt bꢂn ꢭꢊi Hꢓc
Quꢆc Gia TP.HCM
2. Lê Vꢚn Cát, (2007): Xꢀ lý nưꢁc thꢂi giàu hꢒp chꢑt nitơ và phꢆtpho, Nhà xuꢑt bꢂn
khoa hꢓc tꢎ nhiên và công nghꢄ, Hà Nꢐi.
3. ꢭꢽ Hꢙng Lan Chi, Lâm Minh Triꢃt, (2004): Vi sinh vꢏt môi trưꢅng, Nhà xuꢑt bꢂn
ꢭꢊi Hꢓc Quꢆc Gia TP.HCM
4. Trꢔn ꢭꢝc Hꢊ, (2002): Xꢀ lý nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt quy mô nhꢩ và vꢛa, Nhà xuꢑt bꢂn
khoa hꢓc kꢸ thuꢏt, Hà Nꢐi
5. Hoàng Huꢄ, (1996): Xꢀ lý nưꢁc thꢂi, Nhà xuꢑt bꢂn xây dꢎng, Hà Nꢐi
6. Hoàng Vꢚn Huꢄ và Trꢔn ꢭꢝc Hꢊ, (2002): Thoát nưꢁc (tꢏp 2 – xꢀ lý nưꢁc thꢂi),
Nhà xuꢑt bꢂn khoa hꢓc kꢸ thuꢏt, Hà Nꢐi
7. Trꢡnh Xuân Lai, (2000): Tính toán thiꢃt kꢃ các công trình xꢀ lý nưꢁc thꢂi, Nhà
xuꢑt bꢂn Xây dꢎng, Hà Nꢐi
8. Nguyꢖn ꢭꢝc Lưꢒng, Nguyꢖn Thꢡ Thùy Dương, (2003): Công nghꢄ sinh hꢓc môi
trưꢅng (tꢏp 1 – Công nghꢄ xꢀ lý nưꢁc thꢂi), Nhà xuꢑt bꢂn ꢭꢊi hꢓc Quꢆc gia
TP.HCM)
9. Trꢔn Vꢚn Mô, (2002): Thoát nưꢁc ꢋô thꢡ, Nhà xuꢑt bꢂn xây dꢎng, Hà Nꢐi
10. Trꢔn Hiꢃu Nhuꢄ, (2001): Cꢑp nưꢁc và vꢄ sinh nông thôn, Nhà xuꢑt bꢂn khoa hꢓc
và kꢸ thuꢏt, Hà Nꢐi
11. Lương ꢭꢝc Phꢢm, (2003): Công nghꢄ xꢀ lý nưꢁc thꢂi bꢉng biꢄp pháp sinh hꢓc,
Nhà xuꢑt bꢂn Giáo dꢜc
12. Nguyꢖn Vꢚn Phưꢁc, (2007): Xꢀ lý nưꢁc thꢂi sinh hoꢊt và công nghiꢄp bꢉng
phương pháp sinh hꢓc, Nhà xuꢑt bꢂn xây dꢎng
13. Nguyꢖn Vꢚn Tín, (2001): Cꢑp nưꢁc (tꢏp 1 – Mꢊng lưꢁi cꢑp nưꢁc) – Nhà xuꢑt bꢂn
khoa hꢓc và kꢸ thuꢏt, Hà Nꢐi
14. Lâm Minh Triꢃt, Nguyꢖn Thanh Hùng và Nguyꢖn Phưꢁc Dân, (2008): Xꢀ lý
nưꢁc thꢂi ꢋô thꢡ và công nghiꢄp, Nhà xuꢑt bꢂn ꢭꢊi Hꢓc Quꢆc Gia TP. Hꢙ Chí
Minh
15. Tiêu chuꢢn xây dꢎng, (TCXD 5184:2003): Thoát nưꢁc mꢊng lưꢁi bên ngài và
công trình, Nhà xuꢑt bꢂn ꢭꢊi Hꢓc Quꢆc Gia TP. Hꢙ Chí Minh
16. APHA, (1999): Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater,
Edition
17. Dewi, Axford, Marai, Omed, (1994): Pollution in Licestock Production Systems
– British Library
18. Furukawa, (2002): Anaerobic ammonium oxidation (anammox) in continuos
flow treament with non-woven biomass carrier, Kyoto, Japan.
19. Luiza, (2006): Anammox system for nitrogen removal, KTH Land and Water
Resources Engineering.
20. J. D. Lee, (28/7/2001): Biological nutrient removal. Tech. concept & design.
Workshop on wastewater treatment, Hanoi.
21. J. Lee, (2002): Selective photocatalytic oxidation of NH3 to N2 on platinized
TiO2 in water. Environ. Sci. Technol. Vol. 36, pp. 5462 – 5468.
22. D. K. Lee, (2003) Mechanism and kinetics of the catalytic oxidation of aqueous
amonia to molecular nitrogen. Environ. Sci. Technol. Vol. 37, pp. 5745 – 5749.
23. Pham Khac Lieu, (2006) Nitrogen removal from landfill leachate using a single-
stage process combining anammox and partial nitritation, Kumamoto Uni. Japan.
24. Metcalf & Eddy, (1991): Wastewater Engineering (tꢏp 1, 2), Nhà xuꢑt bꢂn
McGraw-Hill.
25. A. Mulder, (2003): The quest for sustainable nitrogen technologies. Wat. Sci.
Technol. Vol. 48, No. 1.
26. Mulder, (1995): Anaerobic ammonium oxidation discovered in a denitrifying
fluidezed bed reator, FEMS Microbiol. Ecol.
27. STANLEY E. MANAHAN, (1994): Environmental Chemistry, Nhà xuꢑt bꢂn
Lewis Publishers
13 trang
20520
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nghiên cứu xử lý ammonium nồng độ thấp trong nước thải sinh hoạt bằng phương pháp anammox", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nghien_cuu_xu_ly_ammonium_nong_do_thap_trong_nuoc_thai_sinh.pdf
