Hoạt động truyền thông marketing của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG MARKETING CỦA CÁC DOANH
NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIỆT NAM THỜI KỲ
CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
Trần Đình Thắng, Nguyễn Minh Nhật,
Trường Đại học Tài chính – Quản trị kinh doanh
Tóm tắt:
Bài viết đề cập đến vấn đề làm truyền thông của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt
Nam trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp rất nhiều khó
khăn và thường mắc một số sai lầm trong truyền thông marketing dẫn đến hiệu quả truyền thông
marketing đem lại không cao, sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ và vừa vì thế càng trở nên
hạn chế hơn. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang thay đổi cách thức sản xuất, kinh
doanh của doanh nghiệp và cuộc sống của con người. Vì vậy, nó c ng đem đến những sự thay
đổi nhất định trong lĩnh vực truyền thông marketing. Đặc biệt là xu hướng số hóa thông tin cùng
với sự phát triển của trí thông minh nhân tạo đã mở ra nhiều giải pháp giúp doanh nghiệp nhỏ
và vừa tại Việt Nam nâng cao hiệu quả làm truyền thông. Bài viết này c ng nêu ra một số giải
pháp có khả năng giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam tìm ra cách thức hiệu quả để
truyền thông marketing trong thời kỳ mới.
Từ khóa: Truyền thông marketing, xúc tiến hỗn hợp, truyền thông tại doanh nghiệp nhỏ
và vừa, truyền thông tại Việt Nam thời kỳ 4.0.
PROMOTION ACTIVITIES OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES IN VIETNAM
DURING PERIOD OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
Abstract:
This article addresses the promotion problem of small and medium-sized enterprises in
Vietnam during the period of Industrial Revolution 4.0. Small and medium-sized enterprises face
many difficulties and often make some mistakes in promotion, resulting in low promotion efficiency,
the competitiveness of small and medium-sized enterprises, therefore, becomes increasingly limited.
The Industrial Revolution 4.0 has been changing the way of production, business of enterprises and
human life. Therefore, it also brings certain changes in the field of promotion. Especially, the trend
of information digitalization along with the development of artificial intelligence has opened up
many solutions to help small and medium-sized enterprises in Vietnam improve communication
453
INTERNATIONAL CONFERENCE: DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES
IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
efficiency. This article also mentions some solutions that can help small and medium-sized
businesses in Vietnam to find effective ways to promote in the new period.
Keywords: promotion, promotion in small and medium enterprise, promotion in Vietnam,
promotion during the period of Industrial Revolution 4.0.
I. Đặt vấn đề
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đã và đang làm thay đổi môi trường kinh doanh của các
doanh nghiệp trên thế giới nói chung. Còn tại Việt Nam, sự ảnh hưởng của cuộc cách mạng khoa
học công nghiệp này đến chậm hơn nhưng đã bắt đầu tạo ra những chuyển biến lớn trong lĩnh
vực sản xuất từ đó tác động tạo ra những thay đổi trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ,…
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ các doanh nghiệp trong nền kinh tế
chứ không phải chỉ riêng lĩnh vực sản xuất. Các doanh nghiệp lớn sẽ tiên phong đưa ra những sự
thay đổi trong cuộc cách mạng công nghiệp này. Vậy các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ phải làm
gì để có thể cạnh tranh, tìm kiếm cơ hội trên thị trường?
Tại Việt Nam, số lượng các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm đa số trong hầu hết các
ngành nghề, lĩnh vực. Theo số liệu tổng điều tra kinh tế năm 2017 của Tổng cục Thống kê, Việt
Nam có khoảng 517.900 doanh nghiệp, trong đó các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 98,1%.
Trong đó doanh nghiệp vừa có khoảng gần 8.500 doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ là 114.100
doanh nghiệp và doanh nghiệp siêu nhỏ là 385.300 doanh nghiệp [1]. Số lượng doanh nghiệp
nhỏ và vừa quá lớn nghiễm nhiên tạo ra cho chính các doanh nghiệp này quá nhiều đối thủ cạnh
tranh trực tiếp. Chính bản thân các doanh nghiệp này sức cạnh tranh yếu lại phải cạnh tranh quá
gay gắt với các doanh nghiệp cùng loại, cùng quy mô. Các hoạt động truyền thông marketing trở
nên rập khuôn, mờ nhạt, ít tạo ra sự đột phá trong truyền thông.
Việc có quá nhiều các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong mọi lĩnh vực khiến hoạt động sản
xuất kinh doanh tại Việt Nam trở nên manh mún và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp đều rất
hạn chế. Một trong những nguyên nhân của nó chính là sự yếu kém trong truyền thông
marketing của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các hoạt động truyền thông marketing bao gồm:
Quảng cáo, PR, khuyến mãi, bán hàng cá nhân và marketing trực tiếp đều góp phần quan trọng
vào sức cạnh tranh của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhiều lý do để biện minh
cho sự yếu kém trong truyền thông như thiếu vốn, chi phí truyền thông đắt đỏ, hiệu quả truyền
thông khó đo lường,… Tuy nhiên, có thể khẳng định một điều, nếu không thực hiện truyền thông
tốt thì khó lòng cạnh tranh ở thời điểm hiện tại.
Trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, các thông tin được số hóa và truyền tải rất nhanh
chóng tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa thực hiện các chương trình
truyền thông có hiệu quả. Đây vừa là cơ hội, đồng thời cũng là thách thức đối với các doanh
nghiệp nhỏ và vừa bởi nếu có thể nhanh chóng nắm bắt xu thế và đưa ra các chương trình truyền
thông độc đáo, mới lạ thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoàn toàn có thể đạt được những thành
công ngoài mong đợi. Còn ngược lại, nếu chậm nắm bắt xu thế thì sẽ trở nên tụt hậu so với các
doanh nghiệp khác và sẽ bị loại thải.
454
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
II. Một số yếu tố khách quan ảnh hƣởng tới hoạt động truyền thông marketing của doanh
nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
1. Các doanh nghiệp lớn với lợi thế từ ngân sách truyền thông marketing lớn hoàn toàn lấn át
các doanh nghiệp nhỏ và vừa
Căn cứ vào số lượng lao động, tổng doanh thu, tổng nguồn vốn của các doanh nghiệp nhỏ
và vừa có thể thấy rõ một điều rằng các doanh nghiệp này rất yếu trong marketing và đặc biệt là
thiếu vốn để thực hiện các hoạt động truyền thông. Trong khi đó, các doanh nghiệp lớn bỏ ra chi
phí rất lớn cho hoạt động truyền thông. Đây là một khó khăn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa
bởi lẽ thông tin truyền thông của họ hoàn toàn bị lấn át bởi các thông điệp truyền thông của các
doanh nghiệp lớn.
Vinamilk là một doanh nghiệp lớn và chi phí dành cho truyền thông của Vinamilk cũng
là rất lớn. Năm 2016, doanh thu và lợi nhuận gộp từ hoạt động kinh doanh của Vinamilk đạt lần
lượt 46.965 tỷ và 22.336 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 9.364 tỷ đồng. Để đạt được mức doanh
thu và lợi nhuận như vậy, Vinamilk đã phải chi ra 2.074,5 tỷ đồng cho chi phí quảng cáo, nghiên
cứu thị trường và hơn 6.947 tỷ đồng cho chi phí dịch vụ khuyến mãi, trưng bày, giới thiệu sản
phẩm. Tương đương khoảng 25 tỷ đồng mỗi ngày. Năm 2017, Vinamilk cũng chi 9.664 tỷ đồng
cho các hoạt động quảng cáo, khuyến mãi [2].
Năm 2017, chi phí quảng cáo, tiếp thị của Sabeco đạt hơn 1.196 tỷ đồng (tương đương
hơn 3,3 tỷ đồng mỗi ngày). Trong khi đó, Habeco cũng chi ra 559 tỷ đồng cho quảng cáo, tiếp
thị (tương đương 1,5 tỷ mỗi ngày) [3].
Trong khi đó các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường chỉ chi rất hạn chế cho hoạt động
truyền thông marketing. Với một doanh nghiệp vừa, doanh thu khoảng 200 – 300 tỉ đồng, nếu họ
chi 10% cho truyền thông thì chi phí truyền thông hàng năm mới chỉ đạt 20 – 30 tỉ đồng, con số
quá ít ỏi để tạo đột biến trong bối cảnh các doanh nghiệp lớn đưa ra hàng loạt chương trình
truyền thông hấp dẫn.
Bảng tổng hợp về các hoạt động truyền thông điển hình của một số doanh nghiệp
tại Việt Nam
Mức chi cho
STT
Doanh nghiệp
Hoạt động truyền thông đáng ch ý
truyền thông
1
Công ty cổ phần 9.664 tỷ đồng - Tài trợ các quỹ từ thiện:
sữa Việt Nam (năm 2017)
+ Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam cùng Vinamilk
(Vinamilk)
+ Quỹ 1 triệu cây xanh cho Việt Nam
+ Quỹ học bổng ―Vinamilk - Ươm mầm tài năng
trẻ Việt Nam‖
- Quảng cáo trên truyền hình vào khung giờ vàng,
internet, báo chí
- Các hoạt động khuyến mãi bán hàng
455
INTERNATIONAL CONFERENCE: DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES
IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
Mức chi cho
STT
Doanh nghiệp
Hoạt động truyền thông đáng ch ý
truyền thông
Tổng công ty cổ 559 tỷ đồng - Các hoạt động tri ân ngày thương binh liệt sĩ
2
phần Bia – Rượu (năm 2017)
– Nước giải khát
- Tham gia các quỹ: Quỹ vì người nghèo, Quỹ ủng
hộ biển đảo, Quỹ nạn nhân chất độc da cam
Hà Nội (Habeco)
- Quảng cáo trên truyền hình, internet, báo chí
- Các hoạt động khuyến mãi bán hàng
3
4
Tổng công ty cổ 1.196 tỷ đồng - Tham gia các quỹ từ thiện, trao quà tại nhiều tỉnh
phần Bia – Rượu (năm 2017) thành
– Nước giải khát
- Các hoạt động tri ân khách hàng
Sài
Gòn
- Quảng cáo trên truyền hình, internet, báo chí
- Các hoạt động khuyến mãi bán hàng
(Sabeco)
Công ty cổ phần 187 tỷ đồng - Xây nhà tình nghĩa cho người nghèo với thương
đường
Quảng (năm 2017) hiệu Vinasoy
- Trao quà tết thiếu nhi với thương hiệu Fami
Ngãi
- Trao quà cho nạn nhân chất độc màu da cam, trẻ
em nghèo
- Quảng cáo
- Khuyến mãi
5
Công ty TNHH
sản xuất hàng
tiêu dùng Bình
Tiên (Biti‘s)
- Sản xuất hoạt hình ―Con rồng cháu tiên‖ năm
2017
- Năm 2018 tung sản phẩm Biti‘s Hunter Phiên
bản tự hào lấy cảm hứng từ thành công của đội
tuyển bóng đá nam U23 trong giải vô địch U23
Châu Á tại Thường Châu (Trung Quốc) – được
khách hàng ưu ái gọi là ―đôi quốc hài‖.
- Sản phẩm được giới thiệu bởi ca sĩ Sơn Tùng M-
TP trong MV Lạc Trôi năm 2017 tạo hot-trend
trong giới trẻ.
Nguồn: [2], [3], [12], [13]
2. Chi ph truyền thông marketing cao
Chi phí truyền thông marketing là một trong những chi phí chiếm tỷ trọng lớn nhất trong
cơ cấu chi phí của các doanh nghiệp. Các hoạt động truyền thông nổi bật nhất là các quảng cáo
trên truyền hình, internet, tổ chức sự kiện, tài trợ… Các hoạt động này đều rất tốn kém chi phí.
Hiện nay, để quảng cáo 30 giây trên truyền hình vào khung giờ cao điểm, doanh nghiệp
phải bỏ ra hàng chục triệu, có khi lên đến trăm triệu đồng. Ví dụ nếu doanh nghiệp muốn quảng
cáo 30 giây trong chương trình ―100 triệu 1 phút‖ trên VTV3 sẽ phải bỏ ra 120 triệu đồng, quảng
456
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
cáo 20 giây trong chương trình ―Giai điệu tự hào‖ trên VTV1 sẽ phải bỏ ra 67,5 triệu đồng… Chi
phí quảng cáo trên truyền hình quá cao so với năng lực của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều
này buộc họ nếu muốn quảng cáo trên truyền hình phải tìm những khung giờ và kênh sóng có chi
phí thấp hơn đồng nghĩa với hiệu quả thấp hơn rất nhiều. Chẳng hạn, quảng cáo vào buổi trưa
trên VTV2 chỉ mất chi phí khoảng 7 triệu đồng cho 30 giây quảng cáo [4]. Tuy nhiên ở khung
giờ này, hầu hết khán giả đều xem thời sự hoặc phim truyện trên các kênh sóng VTV1, VTV3
hoặc các kênh truyền hình trả phí khác.
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường tìm đến hình thức quảng cáo trên internet thông
qua các trang báo mạng, các trang web chiếu phim hoặc qua các mạng xã hội. Các hình thức
quảng cáo trên internet rất đa dạng, doanh nghiệp có thể lựa chọn quảng cáo theo cách hiển thị
liên tục hoặc quảng cáo theo click… chi phí thấp hơn so với quảng cáo trên truyền hình. Tuy
nhiên việc thiết kế banner quảng cáo hấp dẫn trong diện tích cho phép mà vẫn truyền tải đầy đủ
nội dung thông điệp là điều không hề dễ dàng.
Các chương trình PR theo kiểu tổ chức sự kiện hoặc tài trợ cũng tốn kém chi phí. Thêm
vào đó, doanh nghiệp khi thực hiện PR cũng đồng thời phải kèm theo một chương trình quảng
cáo để đạt hiệu quả PR tối đa. Đây cũng chính là lý do khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa hầu
như không thực hiện PR.
III. Một số sai lầm về truyền thông marketing của doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
1. Đa phần các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam chưa quan tâm đúng mức tới truyền thông
marketing
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam coi truyền thông marketing là một hoạt động
cần làm, nếu đủ ngân sách họ sẽ làm. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa không xác định ngân sách
dành cho truyền thông marketing từ đầu mà thường thực hiện theo cảm tính. Đây là một sai lầm
nghiêm trọng. Truyền thông marketing không phải là một hoạt động cần làm mà là một hoạt
động bắt buộc phải làm nếu doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài và phát triển. Nếu các doanh
nghiệp nhỏ và vừa cứ chờ đến khi có ngân sách dư dả mới thực hiện thì lượng khách hàng biết
đến doanh nghiệp, tìm đến doanh nghiệp, tiêu dùng sản phẩm - dịch vụ của doanh nghiệp sẽ rất
hạn chế, và họ sẽ chẳng bao giờ có dư dả ngân sách để làm truyền thông marketing. Truyền
thông marketing là một hoạt động đầu tư của doanh nghiệp, đầu tư vào chính thương hiệu và giá
trị doanh nghiệp. Chi phí này sẽ không mất đi mà nó tích lũy vào giá trị thương hiệu, nó sẽ được
thu hồi và tạo ra lợi nhuận lớn trong tương lai.
Thực hiện quảng cáo một lần chính là biểu hiện của việc chưa quan tâm đúng mức tới
truyền thông marketing. Nhiều doanh nghiệp biết rằng họ cần làm quảng cáo, nhưng lại sợ tốn
kém quá nhiều chi phí nên họ dồn chi phí vào một lần thực hiện duy nhất (chẳng hạn quảng cáo
một lần trên truyền hình). Một trong những nguyên tắc quan trọng của quảng cáo là nhắc lại
thường xuyên và đúng thời điểm. Việc quảng cáo một lần hầu như không có ý nghĩa, khách hàng
sẽ nhanh chóng lãng quên bởi khách hàng phải tiếp xúc với lượng thông tin vô cùng lớn mỗi
ngày. Thông điệp mà doanh nghiệp đưa ra nhanh chóng bị sự chú ý có chọn lọc và ghi nhớ có
chọn lọc của khách hàng loại bỏ. Truyền thông marketing cần được thực hiện lặp lại để duy trì
sự chú ý và biết đến ở khách hàng.
457
INTERNATIONAL CONFERENCE: DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES
IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
2. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam truyền thông marketing chưa tập trung vào khách
hàng trọng điểm dẫn tới lãng ph , k m hiệu quả
Hoạt động truyền thông marketing bao gồm 5 bước: Bước 1 – Xác định khách hàng mục
tiêu; bước 2 – Xác định mục tiêu truyền thông; bước 3 – Thiết kế nội dung thông điệp; bước 4 –
Lựa chọn phương tiện; bước 5 – Đánh giá hiệu quả [5]. Nếu bước xác định khách hàng mục tiêu
không tốt thì toàn bộ quá trình truyền thông marketing không thể đạt hiệu quả theo mong muốn
của các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam thường bỏ qua hoặc thực hiện
không tốt bước đầu tiên này. Mỗi tập khách hàng sẽ có phản ứng khác nhau với cùng một
chương trình truyền thông marketing của doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa phải xác định rõ ràng tập khách hàng mình muốn hướng tới là
ai, họ tiếp nhận thông tin hiệu quả qua kênh truyền thông nào, điều gì sẽ tác động tới động cơ
mua hàng của khách hàng… Để làm được điều này, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần có các chuyên
gia về marketing tiến hành công việc. Nhưng thực tế đa phần các doanh nghiệp nhỏ và vừa
không có đủ đội ngũ nhân lực có chuyên môn về marketing để thực hiện.
3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam ưa chuộng áp dụng khuyến mãi hơn so với các hoạt
động truyền thông marketing khác
Nếu như các doanh nghiệp lớn rất ưa chuộng quảng cáo, PR kết hợp với khuyến mãi và
chi rất nhiều cho quảng cáo, PR thì các doanh nghiệp nhỏ và vừa hầu như ưa chỉ ưa chuộng
khuyến mãi. Lý do mà các doanh nghiệp nhỏ ưa chuộng khuyến mãi chính là lợi ích ngắn hạn
mà khuyến mãi đem lại. Tâm lý người tiêu dùng luôn thích khuyến mãi. Các chương trình
khuyến mãi đem lại số lượng khách hàng tăng đột biến và nó giúp doanh thu của doanh nghiệp
tăng vọt. Trong khi đó, các chương trình quảng cáo, PR tốn kém nhiều chi phí hơn nhưng không
đem lại hiệu quả tức thì. Hoạt động truyền thông bằng quảng cáo, PR góp phần xây dựng thương
hiệu của doanh nghiệp, hiệu quả của nó sẽ được đem lại trong tương lai.
Theo David Ogilvy viết trong cuốn Lời tự thú của một bậc thầy quảng cáo cho rằng
―quảng cáo là công cụ để xây dựng thương hiệu còn khuyến mãi giết chết thương hiệu‖ [6]. Rất
nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa lún sâu vào khuyến mãi và mắc kẹt trong cái bẫy do chính mình
tạo ra. Khách hàng sẽ chỉ chờ đến lúc các doanh nghiệp đưa ra các chương trình khuyến mãi để
mua, khi không khuyến mãi thì doanh thu đều ở mức rất thấp. Thêm vào đó, khi các doanh
nghiệp nhỏ và vừa đua nhau khuyến mãi, thị trường sẽ trở nên hỗn loạn và khiêu khích các
chương trình marketing trả đũa đến từ các doanh nghiệp lớn.
4. Hoạt động truyền thông marketing trọng hình thức mà t quan tâm đến nội dung truyền thông
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam coi việc truyền thông marketing là công việc
của các trung gian marketing. Khi giao phó hoạt động truyền thông marketing cho các trung gian
marketing, các doanh nghiệp nhỏ và vừa đã lãng phí chi phí mà hiệu quả lại không cao. Các
trung gian marketing có thể xây dựng một clip quảng cáo hoặc viết bài PR cho doanh nghiệp một
cách rất chuyên nghiệp nhưng họ lại không có sự hiểu biết đầy đủ về khách hàng của doanh
nghiệp cũng như không hiểu rõ ưu thế, hạn chế của sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp
cung cấp. Vậy nên kết quả tốt nhất mà các trung gian marketing có thể giúp các doanh nghiệp
nhỏ và vừa đạt được đó là khiến khách hàng chú ý đến thông điệp truyền thông của doanh
458
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
nghiệp. Theo mô hình AIDA nếu chỉ khiến khách hàng chú ý đến thông điệp truyền thông của
doanh nghiệp mà chưa tác động tới tâm lý khách hàng thì nó mới chỉ đạt được một trên bốn yêu
cầu của truyền thông marketing (4 yêu cầu này bao gồm: thu hút sự chú ý, tạo sự thích thú, khơi
dậy ước muốn, thúc đẩy hành vi mua hàng [7]).
Một số doanh nghiệp có thể thực hiện nhiều chương trình truyền thông nhưng lại mắc sai
lầm đó là truyền thông không nhất quán. Đôi khi điều này xảy ra do doanh nghiệp thuê những
trung gian marketing khác nhau để chạy các chương trình truyền thông. Khách hàng có thể sẽ trở
nên hoang mang khi tiếp nhận các thông tin không giống nhau từ các thông điệp truyền thông
của doanh nghiệp. Thông điệp mà doanh nghiệp muốn cung cấp cho khách hàng phải nhất quán
với nhau và nhất quán với chiến lược phát triển sản phẩm của doanh nghiệp. Doanh nghiệp
không nhất thiết phải thực hiện quá nhiều chương trình truyền thông, mà quan trọng là nội dung
các chương trình này cần có sự thống nhất mới đạt được hiệu quả.
5. Chưa có sự phối hợp hiệu quả giữa chính sách truyền thông marketing với các chính sách
marketing khác của doanh nghiệp
Sai lầm này có thể bắt gặp tại bất cứ doanh nghiệp nào. Nguyên tắc của việc thực hiện
marketing tại doanh nghiệp là phải phối hợp một cách hiệu quả các chính sách marketing trong
đó, chính sách sản phẩm là trọng tâm và các chính sách giá, phân phối, xúc tiến hỗn hợp… xoay
quanh chính sách sản phẩm của doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam đa phần không có bộ phận marketing chuyên
biệt. Việc hoạch định chiến lược và chính sách marketing thiếu chuyên nghiệp dẫn tới sự phối
hợp giữa các chính sách marketing của doanh nghiệp không tốt, hiệu quả truyền thông thấp.
IV. Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo cơ hội cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
có những đột phá trong truyền thông marketing
1. Xu hướng số hóa thông tin giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận khách hàng dễ dàng hơn
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ làm thay đổi từ cách thức sản xuất, kinh doanh cho
tới mọi lĩnh vực trong cuộc sống của con người. Một trong những xu hướng nổi bật nhất của
công nghiệp 4.0 là số hóa thông tin. Mọi thông tin trong thế giới đều có thể được số hóa và đưa
lên mạng internet. Ngày nay, các mạng xã hội như Facebook, Zalo… giúp việc số hóa thông tin
có thể được thực hiện bởi bất kỳ ai, bất kỳ lúc nào và bất cứ nơi nào.
Việt Nam hiện có khoảng 96 triệu dân, trong số đó khoảng 60% người sử dụng internet,
xếp thứ 16 trên thế giới về lượng người sử dụng internet. Theo một báo cáo liên quan đến hành
vi trực tuyến của người dùng được HootSuite và We Are Social công bố năm 2019, người Việt
Nam sử dụng internet trung bình 5 giờ 42 phút một ngày [8]. Internet giúp kết nối doanh nghiệp
với khách hàng ở bất kỳ nơi đâu, giúp doanh nghiệp gỡ bỏ khoảng cách về mặt không gian và
thời gian để tìm hiểu khách hàng cũng như tạo lập và duy trì mối quan hệ với khách hàng.
Như vậy, thay vì phải lựa chọn những phương tiện truyền thông chi phí cao như truyền
hình, doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam có thể truyền thông thông qua các mạng xã hội với
hiệu quả cao. Nếu doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể tận dụng cơ hội này thay đổi cách làm truyền
thông thì sức cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ được nâng lên đáng kể. Bên cạnh
đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng phải nhận thức được việc số hóa thông tin đòi hỏi doanh
459
INTERNATIONAL CONFERENCE: DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES
IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
nghiệp phải cung cấp thông tin minh bạch, chuẩn xác bởi việc xác minh thông tin hiện nay là rất
đơn giản. Khách hàng trên thị trường sẽ liên kết với nhau trong việc chia sẻ thông tin tiêu dùng.
2. Trí thông minh nhân tạo hỗ trợ các doanh nghiệp làm truyền thông marketing
Sự phát triển của trí thông minh nhân tạo đang mở ra rất nhiều giải pháp kinh doanh
trong tương lai. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, họ có cơ hội áp dụng trí thông minh nhân
tạo để hỗ trợ thực hiện những việc đơn giản trong truyền thông marketing. Chẳng hạn, doanh
nghiệp có thể thu thập các thông tin về khách hàng, phân loại khách hàng thành các nhóm, sau
đó trí thông minh nhân tạo sẽ liên tục giúp doanh nghiệp thu thập các thông tin về hành vi mua
của khách hàng, phân tích các thông tin này để hỗ trợ việc ra các quyết định truyền thông
marketing.
Ngoài ra, trí thông minh nhân tạo còn có thể trực tiếp giao tiếp với khách hàng ở một
mức độ nhất định. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc này không thể đòi hỏi quá cao do
vấn đề chi phí để xây dựng trí thông minh nhân tạo phù hợp. Tuy nhiên, ở mức độ giao tiếp
thông thường với khách hàng, gửi thông điệp truyền thông tự động tới khách hàng là chuyện
nằm trong khả năng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trong trường hợp việc xây dựng trí thông
minh nhân tạo nằm ngoài khả năng của một số doanh nghiệp nhỏ và vừa, họ có thể lựa chọn một
tổ chức nghiên cứu hành vi mua của người tiêu dùng để có được những thông tin hữu ích cho
truyền thông.
V. Một số giải pháp giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao hiệu quả truyền thông
marketing thời k cách mạng công nghiệp 4.0
1. Doanh nghiệp cần coi truyền thông marketing là việc bắt buộc phải thực hiện
Các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam phải có tư duy rằng thực hiện truyền thông
marketing chính là tiêu tiền để kiếm tiền. Nó quan trọng như các hoạt động sản xuất hay bán
hàng của doanh nghiệp.
Xác định ngân sách dành cho truyền thông marketing ngay từ đầu để đảm bảo đủ nguồn
lực thực hiện các mục tiêu truyền thông của doanh nghiệp.
Các chương trình truyền thông phải được lặp lại và nhất quán với nhau. Nếu doanh
nghiệp đi thuê một trung gian marketing để truyền thông thì doanh nghiệp cần phải trực tiếp
tham gia và giám sát hoạt động đó. Bởi lẽ bản thân doanh nghiệp mới là người rõ nhất về sự
tương thích giữa chương trình truyền thông với tập khách hàng trọng điểm của mình.
2. Thực hiện truyền thông đúng đối tượng
Cần thiết xác định rõ khách hàng mục tiêu, tìm kiếm các giải pháp truyền thông tiếp cận
phù hợp nhất với khách hàng mục tiêu của mình. Chẳng hạn khi truyền thông tới phụ nữ thì sử
dụng kênh truyền thông là các tạp chí Tiếp thị và gia đình, tạp chí phụ nữ, các trang mua bán
trực tuyến… hoặc muốn truyền thông tới người cao tuổi có thể sử dụng các kênh truyền thanh,
báo giấy, quảng cáo ngoài trời… vừa tiết kiệm chi phí, hiệu quả cao do tiếp cận đúng đối tượng
khách hàng mục tiêu.
3. Hình thức truyền thông tất nhiên quan trọng, nhưng nội dung truyền thông c ng quan trọng
không kém
460
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
Không phải cứ tốn kém nhiều chi phí mới có thể tạo ra các chương trình truyền thông
hữu hiệu, đột phá. Điều quan trọng là hình thức và nội dung truyền thông phù hợp với đối tượng
truyền thông.
Nội dung truyền thông marketing cần đề cập đến những lợi ích mà sản phẩm, dịch vụ của
doanh nghiệp đem lại cho khách hàng. Thông điệp truyền thông cần ngắn gọn nhưng tác động
trực tiếp vào động cơ mua hàng của khách hàng và thúc đẩy quá trình mua hàng.
4. Truyền thông sáng tạo
Hầu hết các hoạt động truyền thông của doanh nghiệp ngày nay đều rập khuôn theo các
cách thức cũ kỹ, nhàm chán. Để thực sự khiến khách hàng chú ý cần có các hoạt động truyền
thông độc đáo, mới lạ. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần loại bỏ tư tưởng bắt chước các doanh
nghiệp khác từ nội dung thông điệp cho đến hình thức truyền thông. Mọi sự bắt chước đều chỉ
khiến khách hàng đánh giá là phản cảm và tẩy chay thông điệp.
Một minh chứng tại Việt Nam, năm 2017, Vietnam Airlines bắt chước Vietjet Air
thực hiện show trình diễn thời trang trên máy bay để thu hút khách hàng – một chương trình
mà Vietjet Air đã từng thực hiện năm 2012. Vietnam Airlines cũng có một chương trình nhảy
Flashmob giống với một hoạt động trước đó của Vietjet Air. Tuy nhiên đa phần khách hàng
cho rằng nếu chỉ bắt chước trong truyền thông như vậy thì sẽ chỉ nhận được kết quả không
mấy khả quan [9].
Nếu tham khảo cách làm của các doanh nghiệp lớn, đôi khi họ làm truyền thông rất hiệu
quả mà ít tốn kém chi phí. Chẳng hạn hang thời trang Dolce & Gabbana thuê những người mẫu
già trên 70 tuổi để quảng cáo quần áo tuổi teen. Hay một hãng thời trang khác là Prada từng gây
sốt khi sử dụng hình ảnh một chú mèo cau có làm poster quảng cáo thời trang… những chiêu
truyền thông sáng tạo như vậy giúp ông chủ của các hãng thời trang này thu về những khoản lợi
nhuận kếch xù [10].
Doanh nghiệp nhỏ cũng có thể truyền thông sáng tạo như cách mà Thế giới di động làm
tại Việt Nam giai đoạn 2004 – 2005. Khi đó Thế giới di động mới được thành lập với số vốn chỉ
khoảng 2 tỷ đồng, để thực hiện một hoạt động truyền thông ấn tượng, ban lãnh đạo doanh nghiệp
đã quyết định tặng hoa cho các cặp đôi vào ngày Lễ Tình nhân 14/02/2005. Trong bối cảnh
người bán hoa cố kiếm lợi từ việc bán hoa vào ngày này, Thế giới di động lại tặng miễn phí cho
các cặp đôi và tạo được ấn tượng rất tốt đẹp. Điểm sáng tạo là trước đó tại Việt Nam chưa có
doanh nghiệp nào thực hiện tặng hoa rộng rãi cho khách hàng nhân dịp Lễ Tình nhân. Chi phí
cho hoạt động truyền thông này khoảng 10 triệu đồng. Năm 2016, Thế giới di động chi hơn 100
tỉ cho hoạt động quảng cáo chuỗi siêu thị Điện Máy Xanh. Lãnh đạo của doanh nghiệp này tự
đánh giá hoạt động tặng hoa cho khách hàng dịp Lễ Tình nhân 2005 với chi phí 10 triệu đồng ấn
tượng không kém chương trình truyền thông 100 tỉ đồng của doanh nghiệp [11].
Cách làm này phù hợp với các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi mà họ không có ngân sách
lớn cho truyền thông thì những chương trình truyền thông mới lạ, độc đáo sẽ rất hữu ích. Vấn đề
là doanh nghiệp nhỏ và vừa phải có biện pháp thúc đẩy sự sáng tạo trong truyền thông.
461
INTERNATIONAL CONFERENCE: DEVELOPMENT OF SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES
IN VIETNAM IN THE CONTEXT OF INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
5. Truyền thông bắt kịp xu hướng của xã hội
Truyền thông dựa vào các hot-trend trong xã hội, đặc biệt là với giới trẻ sẽ tạo ra các hoạt
động truyền thông đáng chú ý, nổi bật.
Năm 2018 hãng KFC tại Nam Phi đã sản xuất một video quảng cáo mô phỏng pha ăn vạ
của Neymar trong một trận đấu tại World Cup 2018. Video này nhanh chóng thu hút rất nhiều
người xem bởi pha ăn vạ của cầu thủ người Brazil trở thành một chủ đề được quan tâm bậc nhất
thời điểm đó.
Hoặc ở Việt Nam, một hãng phân phối đồng hồ có tên là Xwatch đã thực hiện một video
quảng cáo theo phong cách của bộ phim ―Người phán xử‖ – bộ phim nổi tiếng trên sóng truyền
hình Việt Nam năm 2017. Video quảng cáo nhanh chóng được chia sẻ tại Việt Nam và nhãn hiệu
này được biết đến nhiều hơn chỉ bằng 1 clip quảng cáo trên kênh Youtube.
Truyền thông bắt chước đối thủ cạnh tranh không nên được thực hiện. Nhưng truyền
thông theo hot-trend của xã hội thì nên được các doanh nghiệp nhỏ và vừa tận dụng để nâng cao
hiệu quả truyền thông marketing.
VI. Kết luận
Mọi sự thay đổi trong yếu tố môi trường marketing đều đem lại cơ hội và cả thách thức
đối với doanh nghiệp. Cơ hội mà cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đem lại cho các doanh nghiệp
nhỏ và vừa tại Việt Nam trong việc thực hiện truyền thông marketing là rất lớn. Để tồn tại và
phát triển, các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam cần phải tận dụng cơ hội này để thay đổi
cách làm truyền thông marketing qua đó nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Ngày nay, thực
hiện các chương trình truyền thông marketing độc đáo, mới lạ, nhắm đúng đối tượng khách hàng
sẽ là giải pháp hữu hiệu cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Kết quả Tổng điều tra kinh tế năm 2017, Tổng cục thống kê.
[2]. Minh Sơn (2017), Vinamilk chi gần 25 tỷ đồng mỗi ngày cho quảng cáo, khuyến mãi,
khuyen-mai-3535652.html> xem 27/8/2019.
[4]. Trà My (2018), Bạo tay chi hàng tỷ đồng mỗi ngày cho quảng cáo,
xem 27/8/2019.
[6]. Bảng giá quảng cáo truyền hình VTV năm 2019
2019.html> xem 27/8/2019.
[8]. Ngô Minh Cách (2010), Giáo trình Marketing, Nhà xuất bản Tài chính.
[9]. David Ogilvy, Lời tự thú của một bậc thầy quảng cáo, Nhà xuất bản Công thương.
[10]. Philip Kotler, Marketing căn bản, Nhà xuất bản Thống kê.
462
HỘI THẢO QUỐC TẾ: PHÁT TRIỂN
DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
[11]. Lê Nam Khánh (2019), Người Việt Nam dành bao nhiêu thời gian mỗi ngày sử dụng
Internet?
dung-internet-4544513.html> xem 27/8/2019.
[13]. Linh Linh (2017), Vietnam Airlines lại “bắt chước” Vietjet Air trình diễn thời trang trên
máy bay, nhưng giá trị thị trường của HVN vẫn chưa bằng 80% của VJC
27/8/2019.
[15]. Văn Tuyến, Những chiêu quảng cáo thời trang độc lạ chưa từng thấy,
tung-thay> xem 27/8/2019.
[17]. Bảo Bảo (2017), Thuở chưa có trăm tỷ dội bom quảng cáo, TGDĐ đã có chiêu Marketing
khôn ngoan với mức phí ch bằng 1/10.000 như thế này
30/10/2019.
[19]. vinasoycorp.vn, Vinasoy xây nhà tình nghĩa cho người nghèo
30/10/2019
[21]. Biti‘s.com.vn, iti‟s là thương hiệu Việt duy nhất được đề cử chung kết giải thưởng truyền
thông danh giá nhất Châu Á – PR Awards Asia 2018
463
11 trang
20960
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoạt động truyền thông marketing của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoat_dong_truyen_thong_marketing_cua_cac_doanh_nghiep_nho_va.pdf
