Hoàn thiện quy định về tội hiếp dâm trẻ em trong bộ luật hình sự Việt Nam
TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT
HOAØN THIEÄN QUY ÑÒNH VEÀ TOÄI HIEÁP DAÂM TREÛ EM
TRONG BOÄ LUAÄT HÌNH SÖÏ VIEÄT NAM
Đại tá, S. Nguyễn Văn Hùng *
Tóm tắt nội dung: Tội hiếp dâm trẻ em được quy định tại Điều 112 trong Bộ luật Hình
sự năm 1999 (sửa đổi bổ sung năm 2009). Trong thời gian qua, việc áp dụng quy định này
đã góp phần đấu tranh có hiệu quả với tội phạm này. Tuy nhiên, do sự phát triển của điều
kiện kinh tế xã hội, việc áp dụng quy định về tội hiếp dâm trẻ em hiện nay đã nảy sinh một
số vướng mắc, bất cập. Bài viết phân tích những vướng mắc, bất cập của quy định về tội hiếp
dâm trẻ em trong giai đoạn hiện nay và đưa ra những kiến nghị hoàn thiện quy định này
trong thời gian tới.
*****
ội hiếp dâm trẻ em trong Bộ luật của người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi
Hình sự (BLHS) năm 1999, sửa đổi
bổ sung năm 2009 được quy định
tại Điều 112, sau 15 năm áp dụng đã góp phần
đấu tranh có hiệu quả tội phạm này. Tuy nhiên,
thực tiễn áp dụng quy định về tội hiếp dâm trẻ
em trong BLHS vẫn còn một số vướng mắc, bất
cập như:
hoặc thủ đoạn khác giao cấu với người từ đủ
13 tuổi đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của
họ, thì...”.
T
Về cụm từ “Người nào” được hiểu là cả
nam giới và nữ giới, nhưng trong lý luận và thực
tiễn áp dụng, các cơ quan tiến hành tố tụng đều
cho là người nam giới. Tức là, chủ thể thực hành
của tội hiếp dâm trẻ em chỉ là nam giới, nữ giới
không thể là chủ thể của tội hiếp dâm trẻ em với
vai trò là người thực hành. Vì vậy, trong thời gian
qua có một số trường hợp đã bỏ sót, lọt tội phạm.
Như vụ xảy ra tại quận Bình Tân, thành phố Hồ
Chí Minh ngày 14/7/2011, Ngọc Tùng (Tùng là
nữ giới đã chuyển đổi giới tính thành nam giới) 3
lần “Sử dụng bộ súng ống” giả của mình được
làm bằng silicon để đưa vào âm đạo của cháu
Tình (12 tuổi, 9 tháng). Trong vụ việc này, xét
về nạn nhân cho thấy cháu Tình đã thực sự bị
xâm hại quyền bất khả xâm phạm về danh dự,
Một là, về tình tiết định tội (cấu thành
cơ bản).
Tội hiếp dâm trẻ em hiện tại được quy
định tại Khoản 1, Điều 112, BLHS: “Người nào
hiếp dâm trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16
tuổi,...”. Tội hiếp dâm trẻ em tuy là một tội độc
lập, được quy định tại một điều luật riêng, nhưng
để hiểu được cấu thành cơ bản của tội danh
này thì phải dẫn chiếu xem quy định về tội hiếp
dâm tại Điều 111 BLHS, nên tính độc lập của nó
chưa được rõ ràng.
Trên cơ sở quy định về tội hiếp dâm tại
Điều 111 BLHS, cấu thành cơ bản của tội hiếp
dâm trẻ em tại Điều 112 BLHS được hiểu là:
“Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực
hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được
nhân phẩm, tự do tình dục và đủ các dấu hiệu
---------------------------------------------------------------
* P. Hiệu trưởng,
Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II.
12
SOÁ 08 // THAÙNG 3 NAÊM 2015
PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN
về mặt khách quan, chủ quan của tội hiếp dâm được ý chí của người nam giới để giao cấu trái
trẻ em, nhưng không thể kết tội Tùng về tội hiếp ý muốn của họ nhưng không bị trừng trị về tội
dâm trẻ em được, bởi lẽ Tùng không phải là nam hiếp dâm, dẫn đến bỏ lọt tội phạm và gây bất
giới (bộ phận sinh dục của Tùng là đồ giả). Hoặc bình trong nhân dân (vì theo quy định hiện hành
trong tháng 10/2012, Thi Trường Hận (huyện thì chủ thể của tội phạm này chỉ là nam giới); thứ
Hóc Môn, thành phố Hồ Chí Minh) đã tổ chức ba, về kinh nghiệm nước ngoài, qua nghiên cứu
cho các bé trai từ 8 đến 13 tuổi bán dâm, trong luật hình sự một số nước trên thế giới (như Trung
trường hợp này, Hận cùng với các đối tượng mua Quốc, Pháp, Anh, Mỹ…), chúng tôi thấy hầu hết
dâm trẻ em nam dưới 13 tuổi cũng không bị xử lý các nước đều quy định chủ thể của tội hiếp dâm
về hình sự, chỉ vì người có hành vi giao cấu với trẻ em là chủ thể thường (nam hoặc nữ); thứ
trẻ em trai dưới 13 tuổi là nữ giới. Do quan niệm tư, về bản chất, tội hiếp dâm trẻ em là hành vi
chủ thể thực hành của tội hiếp dâm trẻ em phải giao cấu trái ý muốn của nạn nhân, không phải
là nam giới nên các vụ việc nêu trên trong thời là hành vi dùng vũ lực; đe doạ dùng vũ lực; lợi
gian qua không xử lý hình sự được.
dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn
nhân; lợi dụng tình trạng không
thể biểu lộ được ý chí của nạn
nhân; tạo ra tình trạng không
thể tự vệ được hoặc không thể
biểu lộ được ý chí ở nạn nhân
(đây chỉ là những thủ đoạn để
thực hiện hành vi giao cấu). Vì
vậy, để thống nhất trong nhận
thức và áp dụng luật hình sự, đề
nghị cụm từ “Người nào” trong
khoản 1 Điều 112 thay bằng
cụm từ “Người nam giới hoặc
nữ giới nào” để khẳng định rõ
giới tính của chủ thể thực hành
đối với tội hiếp dâm trẻ em. Quy
định này cụ thể, rõ ràng dễ hiểu
Ban-chat-la-hiep-dam-nhung-chi-xu-dam-o/104/13229651.epi
Chúng tôi cho rằng, việc khẳng định chủ và dễ thực hiện.
thể thực hành của tội hiếp dâm trẻ em chỉ có
Về tình tiết định tội của tội hiếp dâm trẻ
nam giới là chưa thỏa đáng. Bởi lẽ, thứ nhất, về em còn được quy định tại Khoản 4, Điều 112,
lý luận, nữ giới cũng có thể phạm tội hiếp dâm BLHS: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em
trẻ em thông qua hành vi giao cấu trái ý muốn chưa đủ 13 tuổi là phạm tội hiếp dâm trẻ
của nam giới bằng thủ đoạn tạo ra tình trạng em...”. Xét về kỹ thuật lập pháp, việc quy định
không thể tự vệ được hoặc không thể biểu lộ tình tiết định tội của tội hiếp dâm trẻ em vừa
được ý chí ở nạn nhân như cho nạn nhân uống quy định tại khoản 1 vừa quy định tại khoản 4
thuốc mê, thuốc kích thích…; thứ hai, về thực là chưa ổn (Khoản 1 Điều 112 BLHS, quy định
tiễn, những năm gần đây ở nước ta đã xuất hiện với trường hợp nạn nhân từ đủ 13 tuổi đến dưới
tình trạng nữ giới dùng thủ đoạn tạo ra tình trạng 16 tuổi và khoản 4 Điều 112 BLHS, quy định với
không thể tự vệ được hoặc không thể biểu lộ trường hợp nạn nhân chưa đủ 13 tuổi). Bởi lẽ,
SOÁ 08 // THAÙNG 3 NAÊM 2015
13
TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT
theo thông lệ pháp luật hình sự ở nước ta, khoản lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng
1 quy định cấu thành cơ bản, các khoản tiếp không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ
theo quy định tình tiết định khung tăng nặng, đoạn khác. Điều này cũng có nghĩa là thủ đoạn
như quy định Khoản 2, Khoản 3 Điều 112 BLHS, mà người phạm tội đã sử dụng chỉ là tình tiết để
nhưng Khoản 4 Điều 112 vừa là tình tiết định tội, khẳng định việc giao cấu đó là trái với ý muốn
vừa là tình tiết định khung tăng nặng. Để phù của nạn nhân. Vì vậy, để phản ánh đúng bản
hợp với thông lệ lập pháp của nước ta hiện nay, chất của hành vi khách quan của tội hiếp dâm
tình tiết định tội: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em, trong trường hợp nạn nhân từ đủ 13 tuổi
trẻ em chưa đủ 13 tuổi là phạm tội hiếp dâm đến chưa đủ 16 tuổi, nội dung: “...dùng vũ lực,
trẻ em” nên chuyển về Khoản 1 của Điều 112 đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng
BLHS.
không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ
Hai là, về hành vi khách quan của tội đoạn khác giao cấu với người từ đủ 13 tuổi
hiếp dâm trẻ em, trong trường hợp nạn nhân từ đến dưới 16 tuổi trái với ý muốn của họ,...”
đủ 13 tuổi đến chưa đủ 16 tuổi. nên đổi lại là: “...giao cấu trái với ý muốn với
Hành vi khách quan của tội hiếp dâm trẻ trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi bằng
em hiện nay, có hai quan điểm khác nhau. Quan cách dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc
điểm thứ nhất cho rằng, hành vi khách quan của lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của
tội hiếp dâm trẻ em gồm hai hành vi riêng biệt: nạn nhân hoặc thủ đoạn khác...”.
hành vi thứ nhất, là hành vi đơn dạng có thể
Ba là, các tình tiết định khung tăng nặng
thay thế lẫn nhau, đó là hành vi dùng vũ lực, đe quy định tại Điều 112 BLHS.
dọa dùng vũ lực, lợi dụng tình trạng không thể
- Về tình tiết quy định tại Khoản 2, Điều
tự vệ được của nạn nhân là trẻ em và hành vi 112 BLHS.
thủ đoạn khác; hành vi thứ hai, là hành vi giao
Trước hết phải khẳng định rằng các tình
cấu trái ý muốn của nạn nhân là trẻ em. Hành tiết tăng nặng quy định tại Khoản 2, Điều 112
vi thứ nhất là cơ sở, là tiền đề để thực hiện hành BLHS đã góp phần đấu tranh có hiệu quả tội
vi thứ hai. Theo quan điểm này, để thực hiện phạm hiếp dâm trẻ em trong thời gian qua. Tuy
được hành vi giao cấu trái với ý muốn của nạn nhiên, qua thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội
nhân là trẻ em, thì người phạm tội nhất thiết phải hiếp dâm trẻ em tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ
thực hiện hành vi thứ nhất (bằng một trong bốn cho thấy, 39,1% trẻ em sau khi bị hiếp, tinh thần
thủ đoạn nêu trên). Quan điểm thứ hai cho rằng: bị hoảng loạn trong một thời gian dài, trong đó có
Hành vi khách quan của tội hiếp dâm trẻ em là em phải vào điều trị dài ngày tại bệnh viện tâm
hành vi giao cấu trái với ý muốn của nạn nhân là thần. Điều này chứng tỏ, thiệt hại mà người phạm
trẻ em bằng thủ đoạn dùng vũ lực, đe dọa dùng tội gây ra cho nạn nhân trong những trường hợp
vũ lực, lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được này là rất nghiêm trọng. Vì vậy, việc xử lý người
của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác.
có hành vi phạm tội trong những trường hợp làm
Chúng tôi tán thành với quan điểm thứ nạn nhân tinh thần bị hoảng loạn nghiêm trọng
hai. Bởi lẽ, việc xác định rõ hành vi khách quan phải nghiêm khắc hơn các trường hợp khác. Do
của tội hiếp dâm trẻ em là hành vi giao cấu trái vậy, nên bổ sung thêm tình tiết “Làm nạn nhân
với ý muốn của nạn nhân là trẻ em đã phản ánh tinh thần bị hoảng loạn nghiêm trọng” vào
đúng bản chất của tội phạm này. Để thực hiện tình tiết định khung tăng nặng tại Khoản 2 Điều
được hành vi giao cấu với nạn nhân là trẻ em, 112 BLHS để làm cơ sở cho việc xử lý tội phạm.
người phạm tội đã sử dụng thủ đoạn dùng vũ
- Về tình tiết quy định tại Khoản 4 Điều
14
SOÁ 08 // THAÙNG 3 NAÊM 2015
PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN
112 BLHS: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ Tòa án không áp dụng được khung hình phạt
em dưới 13 tuổi là phạm tội hiếp dâm trẻ em nhẹ hơn liền kề theo quy định tại Điều 47, BLHS
và người phạm tội bị phạt tù từ 12 năm đến (tức là, áp dụng khung hình phạt quy định tại
20 năm, tù chung thân hoặc tử hình”. Theo Khoản 3, Điều 112, BLHS). Bởi vì, khung hình
tinh thần của quy định này có cả tình tiết định phạt quy định tại Khoản 3, BLHS có hình phạt tù
tội: “Mọi trường hợp giao cấu với trẻ em dưới là hai mươi năm, bằng với hình phạt tù cao nhất
13 tuổi là phạm tội hiếp dâm trẻ em” và tình quy định tại Khoản 4, Điều 112. Vì vậy, nên bỏ
tiết định khung tăng nặng “Mọi trường hợp Khoản 4, Điều 112, BLHS và đưa các nội dung
giao cấu với trẻ em dưới 13 tuổi, thì người quy định tại khoản này vào các khoản 1, 2 và 3
phạm tội bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm, Điều 112.
tù chung thân hoặc tử hình”.
Từ những nội dung trình bày trên, Điều
Như đã trình bày ở phần trên, về tình 112, BLHS năm 1999 nên sửa đổi, bổ sung lại
tiết định tội chuyển về Khoản 1 Điều 112; còn như sau: Khoản 1, BLHS sửa lại là: “ Người
tình tiết định khung trong trường hợp nạn nhân nam giới hoặc nữ giới nào giao cấu với trẻ
dưới 13 tuổi, thực tiễn cho thấy đã tách thành 2 em chưa đủ 13 tuổi hoặc giao cấu trái với ý
nhóm đối tượng: nhóm đối tượng gây thiệt hại muốn với trẻ em từ đủ 13 tuổi đến dưới 16
với nạn nhân từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 13 tuổi và tuổi bằng cách dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ
nhóm đối tượng gây thiệt hại cho nạn nhân chưa lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ
đủ 6 tuổi. Theo quy định tại Thông tư liên tịch được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác, thì
số01/1998/TTLT/TANDTC-VKSNDTC-BNV, bị phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm”.
người phạm tội với nạn nhân càng nhỏ tuổi thì Khoản 2, BLHS, giữ nguyên 6 tình tiết hiện hành
hình phạt đối với họ càng nghiêm khắc, tức là và bổ sung thêm tình tiết: “Nạn nhân từ đủ
hình phạt đối với người phạm tội hiếp dâm trẻ sáu tuổi đến dưới mười ba tuổi” và “Làm
em dưới 6 tuổi nghiêm hơn đối với nạn nhân từ tinh thần nạn nhân bị hoảng loạn nghiêm
đủ 6 tuổi đến chưa đủ 13 tuổi nếu các tình tiết trọng”. Khoản 3, BLHS, giữ nguyên 7 tình tiết
khác là giống nhau. Như vậy, trong chỉ đạo của hiện hành, bổ sung thêm tình tiết: “Nạn nhân
các cơ quan liên ngành Trung ương đã coi việc dưới sáu tuổi”. Chuyển khoản 5, BLHS thành
phạm tội hiếp dâm trẻ em dưới 13 tuổi có hai khoản 4.
khung hình phạt, tương ứng với hai nhóm tuổi
Việc sửa đổi, bổ sung Điều 112, BLHS
của nạn nhân. Vì vậy, cần phải tách thành hai năm 1999 như trên vừa có tính kế thừa vừa thể
tình tiết định khung tăng nặng riêng biệt tương hiện rõ giới tính của chủ thể thực hành, bản chất
ứng với khung hình phạt quy định tại Khoản 2 và hành vi khách quan của tội phạm và phù hợp
Khoản 3 Điều 112. Tức là, phạm tội với trẻ em từ với thực tiễn đấu tranh phòng, chống tội phạm
đủ 6 tuổi đến chưa đủ13 tuổi, thì người phạm tội hiếp dâm trẻ em hiện nay. Đồng thời cũng là cơ
bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm (Khoản 2 Điều sở để áp dụng hình phạt theo quy định tại Điều
112); phạm tội với trẻ em dưới 6 tuổi, thì người 47 BLHS trong trường hợp người phạm tội hiếp
phạm tội bị phạt tù 20 năm, tù chung thân hoặc dâm trẻ em có nhiều tình tiết giảm nhẹ. Thiết
tử hình (Khoản 3 Điều 112).
nghĩ, các cơ quan có thẩm quyền sớm xem xét,
Mặt khác, thực tiễn đấu tranh phòng, quyết định./.
chống tội phạm tại các tỉnh miền Đông Nam Bộ
cho thấy, đối với người phạm tội hiếp dâm trẻ
em chưa đủ 13 tuổi có nhiều tình tiết giảm nhẹ,
SOÁ 08 // THAÙNG 3 NAÊM 2015
15
4 trang
8880
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoàn thiện quy định về tội hiếp dâm trẻ em trong bộ luật hình sự Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoan_thien_quy_dinh_ve_toi_hiep_dam_tre_em_trong_bo_luat_hin.pdf
