Giáo trình nghề Công nghệ ô tô - Môđun: Kỹ thuật sơn ô tô
BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN HÀ NỘI
GIÁO TRÌNH
KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ
MÔN HỌC/MÔ ĐUN : MĐ
NGÀNH/NGHỀ
TRÌNH ĐỘ
: CÔNG NGHỆ Ô TÔ
: CAO ĐẲNG
(Ban hành kèm theo Quyết định số:
/QĐ-CĐCĐ-ĐT ngày…….tháng….năm
................... của Trường Cao đẳng Cơ điện Hà Nội)
Hà Nội, năm 2020
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể
được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo.
Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh
doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
1
MÃ TÀI LIỆU: MĐ 33
LỜI GIỚI THIỆU
Trong nhiều năm gần đây tốc độ gia tăng số lượng và chủng loại ô tô
ở nước ta khá nhanh. Đi cùng với sự phát triển về trang thiết bị máy móc
tiện nghi thì nhu cầu về sửa chữa khung vỏ xe cũng đang dần được đặc biệt
quan tâm và chú trọng .
Để phục vụ cho học viên học nghề và thợ sửa chữa ô tô những kiến
thức cơ bản cả về lý thuyết và thực hành về sửa chữa thân vỏ xe . Với mong
muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài:
Bài 1: Tổng quan về kỹ thuật sơn ô tô
Bài 2: Súng phun sơn
Bài 3: Che, chắn bề mặt sơn
Bài 4: Chuẩn bị bề mặt sơn
Bài 5: Phun sơn màu và đánh bóng
Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình Tổng cục
Dạy nghề, sắp xếp logic từ nhiệm vụ, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của các
cụm chi tiết trong hệ thống truyền lực, đến cách phân tích các hư hỏng,
phương pháp kiểm tra và quy trình thực hành sửa chữa. Do đó người đọc có
thể hiểu một cách dễ dàng.
Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Động lực trường Cao
đẳng Cơ điện Hà Nội cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp
tác giả hoàn thành giáo trình này.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác
giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau
giáo trình được hoàn thiện hơn.
Hà Nội, ngày…..tháng…. năm 20…
Tham gia biên soạn
Chủ biên Nguyễn Văn Dươn
2
MỤC LỤC
TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:............................................................................. 1
LỜI GIỚI THIỆU.............................................................................................. 2
BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT SƠN .................................................. 5
BÀI 2: SÚNG PHUN SƠN............................................................................. 12
BÀI 3: CHE, CHẮN BỀ MẶT SƠN .............................................................. 16
BÀI 4: CHUẨN BỊ BỀ MẶT SƠN ................................................................ 24
BÀI 5: PHUN SƠN MÀU VÀ ĐÁNH BÓNG............................................... 62
3
CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN
Tên mô đun: KỸ THUẬT SƠN Ô TÔ
Mã mô đun: MĐ 33
Thời gian thực hiện mô đun: 45 giờ (Lý thuyết: 15h; Thực hành, thí
nghiệm, thảo luận, bài tập: 28h, Kiểm tra: 02h)
I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:
- Vị trí: Mô đun được bố trí dạy trong năm học thứ hai
- Tính chất: Là mô đun chuyên ngành công nghệ ô tô, trang bị cho sinh
viên về kiến thức, kỹ năng sửa chữa vỏ xe và sơn xe ô tô
- Ý nghĩa và vai trò của môn học/mô đun:
II. Mục tiêu mô đun:
- Kiến thức:
+ Trình bày được mục đích, yêu cầu, quy trình sơn trong kỹ thuật sơn ô tô.
+ Phân tích đúng cấu tạo, phương thức vận hành các thiết bị trong phòng
sơn và đặc tính của các loại sơn ô tô
+ Trình bày được nhiệm vụ,yêu cầu, phân loại của súng phun sơn.
+ Phân tích đúng cấu tạo, nguyên lý làm việc của các loại súng phun sơn và
kỹ thuật phun sơn.
+ Trình bày được mục đích, yêu cầu, các vật liệu và phương pháp che chắn
bề mặt sơn.
+ Trình bày được mục đích, yêu cầu,vật liệu và quy trình chuẩn bị bề mặt .
- Kỹ năng:
+ Sử dụng quy trình kỹ thuật các thiết bị, dụng cụ trong kỹ thuật sơn ô tô
như : Máy nén khí, đèn sấy, súng phun sơn, dao bả, các vật liệu che chắn bề mặt
sơn, các loại sơn, ma-tít.
+ Thực hành phun sơn, che chắn bề mặt sơn, chuẩn bị bề mặt sơn, bả ma-tít
theo đúng quy trình kỹ thuật.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm
+ Chấp hành đúng quy trình, quy phạm trong nghề công nghệ ô tô
+ Biết tổ chức, làm việc theo nhóm, tổ và chịu trách nhiệm về công
việc đang thực hiện
+ Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên.
III. Nội dung mô đun:
4
BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT SƠN
Mã bài: 35 - 01
Mục tiêu:
- Giải thích được mục đích, yêu cầu của kỹ thuật sơn ô tô.
- Trình bày được quy trình sơn ô tô.
- Xác định đúng các thiết bị, các loại sơn sơn ô tô.
- Sử dụng các thiết bị phòng sơn và các loại sơn đúng quy trình kỹ thuật.
- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô.
- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên.
Nội dung chính:
1. Mục đích, yêu cầu.
Sửa chữa các hư hỏng liên quan đến tấm thân vỏ xe , cải thiện tính
thẩm mỹ của tấm thân vỏ xe .
2. Quy trình sơn ô tô.
Bước 1 : Đánh giá cùng vỏ ô tô cần sơn, tiến hành mài sơn cũ và rỉ sét
đi.
Sử dụng máy mài lắp giấy ráp có độ sần thích hợp để loại bỏ lớp sơn cũ
của những vùng cần sơn giúp sơn lót và matít có thể bám dính tốt nhất. Nếu
có những vùng bị móp méo, vết lõm sâu sẽ được gò lại bằng máy hàn rút tôn
tạo bề mặt phẳng tương đối theo phom xe ban đầu của nhà sản xuất.
Bước 2 : Sơn chống rỉ bảo vệ vỏ thép
Sơn lót sơn chống rỉ giúp tránh bám dính hơi ẩm ngăn ngừa rỉ sét quay
lại phá sơn từ bên trong. Đợi khô lớp sơn chống rỉ, tiếp tục đánh bằng giấy
ráp để tăng cường độ bám dính matit hoặc lớp sơn phủ ngoài.
Bước 3 : Trả lại phom xe chuẩn lấp đầy vết xước vết lõm bằng lớp bả
matit.
Bả một lớp ma tít để lấp đầy bề mặt bị trầy xước, lồi lõm, trả lại Phom
xe chuẩn chính hãng của xe.
Sau đó mài nhẵn chuẩn bị bề mặt cho bước tiếp theo.
Bước 4 : Sơn lót phủ kín bề mặt bả matit.
Sơn lót phủ một lớp sơn lên trên phần matit, ngăn mầu matit không lộ
ra ngoài. Sơn lót có tác dụng khác làm nền cho lớp sơn phủ ngoài bóng đẹp
hơn.
Bước 5 : Kĩ thuật pha màu sơn và phun sơn.
Có 2 cách pha sơn chủ yếu: Sơn hai thành phần và sơn phủ bóng.
A - Sơn hai thành phần là sơn có pha kèm dầu bóng, ngoài ra còn được
gọi là loại 500, phù hợp cho sơn loại xe màu trơn trắng, đen, đỏ.
5
B - Sơn phủ bóng là sơn một lớp màu, sau đó mới sơn dầu bóng, còn
được gọi là loại 600, phù hợp cho các loại xe có thành phần màu hạt nhũ.
Bước 6: Che bảo vệ những vùng không sơn trước khi sơn.
Những vùng Sơn còn tốt cần được bọc kỹ để sơn không vô tình gây bẩn
khi tiến hành sơn. Công đoạn này không thể bỏ qua trong quy trình.
Bước 7: Xe được sơn trong phòng SƠN HẤP SẤY.
Sau khi sơn, cần sấy đúng thời gian với nhiệt độ đúng tiêu chuẩn kỹ
thuật sơn quốc tế. Quá trình sấy khô cần được giám sát kỹ càng.
Bước 8 : Đánh bóng toàn bộ vỏ xe ô tô.
Đánh bóng toàn bộ bề mặt thân vỏ Ô Tô bằng máy chuyên dụng. Giúp
làm bóng vùng sơn cũ và làm mờ bớt độ bóng vùng Sơn mới, đồng bộ vẻ đẹp
sơn toàn xe. Thợ kỹ thuật dùng các loại Xi phá, Xi đánh bóng 3M và Xi
dưỡng bề mặt sơn trong từng công đoạn đánh bóng xe.
Lưu ý: Để giữ được Sơn bền màu và Xe ô tô luôn đẹp như mới:
3. Phòng sơn
Phòng sơn nhanh:
- Dùng cho các trung tâm sửa chữa các vụ va chạm nhỏ, bảo dưỡng
nhanh mà vẫn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật về chất lượng của sơn.
- Dùng làm nơi trà khô ma tít trước khi cho xe vào phòng sơn ô tô.
Phòng sơn ô tô tiêu chuẩn:
- Là Phòng sơn thiết kế theo 1 tiêu chuẩn đã được các nhà sản xuất
nghiên cứu và tính toán một các tỉ mỉ để đảm bảo được tính năng, chất lượng
của sơn, tạo ra một môi trương khép kín, lượng khí sạch tuần hoàn. Sản phẩm
này là sản phẩm bán chạy nhất trong các loại phòng sơn
Phòng sơn xe tải và xe buýt:
Đối với các đơn vị vận tải lớn việc chiếc xe ô tô bị va quệt là điều
không thể tránh khỏi, ngày nay với nhiều dòng xe khách, xe tải có giá trị rất
lớn, việc chăm sóc sẽ cũng trở lên khắt khe hơn, chính vì lẽ đó sản phẩm
phòng sơn xe tải và xe buýt ra đời để đáp ứng nhu cầu của các đối tượng
doanh nghiệp này
Phòng sơn ô tô phi tiêu chuẩn:
Là phòng sơn được đặt hàng theo nhu cầu của người sử dụng, bất kể
kick thước nào, dùng trong ngành nghề gì, VD: Phòng sơn gỗ, phòng sơn
của cuốn, phòng sơn xe máy...
Đến thời điểm hiện nay công ty cổ phần thiết bị Tân Phát đã trở thành
nhà cung cấp phòng sơn ô tô chất lượng hàng đầu Việt Nam. Là nhà phân
6
phối độc quyền của nhiều hãng sản xuất phòng sơn lơn nhất thế giới là: Saima
- Italya, Ritian - Trung quốc....
Tầm quan trọng của phòng sơn ô tô:
- Sơn là công đoạn cuối cùng có tính quyết định tới hình thức của chiếc
xe đang sửa chữa. Khác với quy trình sơn tĩnh điện thường được thiết lập trên
dây chuyền sản xuất xe mới, trong dịch vụ sửa chữa người ta thường trang bị
hệ thống sơn sấy quy mô nhỏ, có tính linh hoạt cao.
Do vậy trang bị phòng sơn là một trong những lựa chọn hàng đầu của
các trung tâm dịch vụ và các gara sửa chữa ôtô.
Ưu điểm của các xưởng khi sử dụng phòng sơn ô tô:
Sơn được trong mọi điều kiện thời tiết dù mưa hay độ ẩm cao, nhưng
bề mặt sơn vẫn đẹp không bị ngậm nước...
Sơn xong không cần đánh bóng mà vẫn đảm bảo được độ bóng cao,
bền và sáng mặt sơn...
Bề mặt sơn luôn giữ được độ bóng, cứng bề mặt... trong quá trình sử
dụng.
Khi sơn trong phòng sơn thì do đường gió phân luồng đi trong buồng
sơn tạo ra khả năng bám và tiết kiệm sơn hơn.
Giảm ô nhiễm môi trường, an toàn hơn cho thợ sơn.
Thời gian sấy giảm, hiệu quả hơn.
Độ cứng đồng đều trên toàn bộ phạm vi bề mặt được sơn.
Cho phép ta đặt chế độ sấy tự động, không cần giám sát khi sấy.
3.1. Thiết bị phòng sơn
Cấu tạo chung của phòng sơn ô tô:
7
1.Đầu đốt – 2.Tủ điện – 3.Cửa phụ – 4.Cửa chính – 5.Đế phòng sơn –
6.Ram dốc – 7,8.Sàn và lọc sàn – 10.Kính cửa chính – 11.Cổng chào –
12.Máng đèn – 13.Tường – 14.Tôn nóc – 15.Bộ cấp – 16.Ống xả khói –
17.Ống thoát khí – 18.Mô tơ cấp – 19.Đế bộ cấp hút – 21.Môtơ hút – 22.Bộ
chia gió
Tất cả trang bị được kể đến ở hình bên là các trang bị đầy đủ cho một
phòng sơn sấy và đã bao gồm đầy đủ các lựa chọn. Bộ lọc khí thải đầu ra là
trang bị tuỳ chọn (đặt thêm). Tuỳ theo nhu cầu phát triển và cải tiến sản phẩm
mà nhà sản xuất có thể sửa đổi các trang bị trên.
Nguyên lý hoạt động phòng sơn ô tô:
Quá trình sơn: Trong suốt công đoạn sơn, hai quạt gió cấp hút sẽ hoạt
động và đưa không khí sạch từ ngoài qua bộ lọc bụi, lọc trần vào trong phòng.
Không khí được hút vào và cấp xuống từ phía trần của phòng sơn sấy. Không
khí sau khi được lọc sạch nhờ bộ lọc trần sẽ được đẩy xuống từ phía trên và
nó luôn duy trì một áp suất lớn hơn áp suất của không khí ngoài trời để tránh
bụi bay từ ngoài vào trong phòng gây ảnh hưởng đến chất lượng sơn.
8
Quá trình sấy: Hệ thống sử dụng một đầu đốt tự động để gia nhiệt và
gia tăng nhiệt độ cho không khí trong buồng. Hai quạt hút sẽ hút gió lạnh vào.
Thông qua bộ trao đổi nhiệt, không khí được nung nóng và cấp vào trong
phòng. Đồng thời, cửa hút gió sẽ đóng bớt lại để che bớt lượng gió vào
phòng. Và lượng gió còn lại sẽ được hút tuần hoàn trong phòng để tránh bị
tổn hao nhiệt năng. Quá trình được lặp lại liên tục như vậy và không khí trong
phòng luôn duy trì nhiệt độ đặt trước. Các quạt cấp sẽ luôn duy trì một áp suất
để tránh bụi lọt vào trong phòng.
Nền móng và cách bố trí phòng sơn ô tô:
Tuỳ theo yêu cầu và điều kiện nhà xưởng mà ta có thể có các cách bố
trí khác nhau:
Đặt nổi:Toàn bộ phòng sơn nổi lên trên nền xưởng. Với cách đặt
này khi xe vào phòng sơn cần có ram dốc. Và cần có không gian phía trước
9
rộng cho việc điều chỉnh thẳng xe trước khi vào phòng. Đặt nổi phù hợp với
các xưởng rộng và phòng sơn không bị che chắn phía trước
Đặt chìm: Toàn bộ đế phòng sơn được đặt chìm xuống mặt nền
xưởng. Cách đặt này cho phép xe có thể vào phòng sơn một cách dễ dàng
hơn.
Bộ cấp hút bố trí bên: Đây là cách bố trí tiêu chuẩn của phòng sơn,
với cách bố trí này sự đồng đều của dòng khí khi lưu thông trong phòng đạt
được tương đối tốt
Bộ cấp hút đặt sau: Sử dụng trong trường hợp không gian hai bên
không đủ rộng, với cách bố trí này độ đồng đều của không khí trong phòng
khó đạt được hơn só với cách bố trí bên trên.
Bộ cấp hút đặt sau
10
Bộ cấp hút đặt bên hôn
11
BÀI 2: SÚNG PHUN SƠN
Mã bài: 35 - 2
Mục tiêu:
- Trình bày đúng nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại của súng phun sơn.
- Phân tích đúng cấu tạo, nguyên lý làm việc của súng sơn và kỹ thuật phun
sơn.
- Tháo, lắp, bảo dưỡng được súng phun sơn đúng quy trình kỹ thuật.
- Thực hành phun sơn đúng quy trình kỹ thuật.
- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô.
- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên.
Nội dung chính
1. Nhiệm vụ, yêu cầu, phân loại.
Súng sơn là dụng cụ dùng để kết hợp sơn và khí để phun lớp sơn đã
được tán mỏng vào một bề mặt
2. Cấu tạo, nguyên lí làm việc.
2.1. Súng sơn loại tự chảy
2.1.1. Cấu tạo
A: Nắp khí
B: Vòi phun
C: Ống dẫn sơn
D: Van kim
E: Cò súng
12
F: Van khí
G: Vít chỉnh khí
H: Vít chỉnh độ xòe
I: Vít chỉnh lượng phun
J: Ống dẫn khí
1.1.2. Nguyên lí làm việc
Khí nén được thổi ra từ các lỗ khí của nắp khí sẽ tạo ra một khu vực có
áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dưới
dạng sương mù
2.2. Súng sơn loại hút sơn
2.2.1. Cấu tạo
Cũng tương tự súng phun sơn loại tự chảy . Chỉ có sự thay đổi về vị trí
lắp đặt cốc sơn
2.2.2. Nguyên lí làm việc
Khí nén được thổi ra từ các lỗ khí của nắp khí sẽ tạo ra một khu vực có
áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dưới
dạng sương mù
2.2.3. Nhận dạng các chi tiết của sung phun sơn
Nắp khí: Khí nén được thổi ra từ cac lỗ khi của nắp khi sẽ tạo ra một
khu vực có áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun
sơn dưới dạng sương mù.
13
Khí nén được thổi ra từ cac lỗ khi của nắp khi sẽ tạo ra một khu vực có
áp suất âm ở đầu vòi phun, áp suất âm này sẽ hút sơn ra và phun sơn dưới
dạng sương mù.
Hướng của vệt sơn có thể thay đổi được bằng cách xoay nắp khí.
Vít chỉnh khí
Dùng để điều chỉnh lượng khí thổi ra
Vít
Lượng khí thổi ra
Độ tán mịn sơn
Tăng
Tăng
Giảm
Mở
Giảm
Đóng
Vít điều chỉnh lượng phun :
Để điều chỉnh lượng phun đi ra ngoài van kim
3. Kỹ thuật phun sơn
3.1. Kỹ thuật cầm súng và quy trình làm sạch súng phun sơn
1. Kỹ thuật cầm sung
Có 4 yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới chất lượng bề mặt sơn:
2.Khoảng cách phun
4.Góc đặt súng sơn
5.Tốc độ di chuyển
6.Độ chồng đè
14
3.1.2. Quy trình làm sạch sung phun sơn
3.1.3. Thực hành làm sạch sung phun sơn
3.2. Kỹ thuật di chuyển súng phun sơn .
3.2.1. Kỹ thuật di chuyển súng phun sơn
3.2.2. Thực hành kỹ thuật di chuyển súng phun sơn
Quy trình làm sạch súng phun sơn
Nếu không tiến hành vệ sinh súng sơn sau khi dùng, lớp sơn sẽ bị đông
cứng trong súng, lam hỏng súng sơn, hay gây ra các lỗi khi sử dụng súng hoặc
rỏ rỉ sơn. Ngâm súng sơn trong xăng rửa một thời gian dài, sẽ làm cho các
gioăng làm kín bên trong súng sơn bị phồng lên và dẫn tới trục trặc.
15
BÀI 3: CHE, CHẮN BỀ MẶT SƠN
Mã bài: 35 - 3
Mục tiêu:
- Giải thích đúng mục đích, yêu cầu và các vật liệu che chắn bề mặt sơn.
- Trình bày được phương pháp che chắn bề mặt sơn.
- Thực hành che chắn bề mặt sơn đúng quy trình kỹ thuật.
- Chấp hành đúng quy trình kỹ thuật trong nghề công nghệ ô tô.
- Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học sinh, sinh viên.
Nội dung chính:
1. Mục đích, yêu cầu
Mục đích việc che chắn: Che chắn là một phương pháp bảo vệ dùng
băng dính hay giấy che lên bề mặt không cần sơn và nó được dùng để bảo vệ
các vùng lân cận khi mài, mài bóc lớp sơn cũ và đánh bóng.
• Giá để giấy che.
• Giấy che
• Tấm ni lông.
• Băng dính.
• Tấm che chuyên dụng.
Hình 3.1: Vật liệu dung che chắn
16
Hình 3.2 Vật liệu dung che chắn
Mặc dù phạm vi sơn quá thay đổi theo áp suất khí và cách điều khiển
súng sơn, nó có thể rộng ra từ 1 đến 2 m ngoài vùng cánh cửa nếu cần phun
sơn mầu cửa sau. Để ngăn phun sơn quá khỏi dính vào vùng khác, vì vậy các
vùng đó phải được che chắn hợp lý
2. Vật liệu che, chắn
Giá để giấy che.
Giấy che
Tấm ni lông.
Băng dính.
Tấm che chuyên dụng.
Hình 3.3: Vật liệu dung che chắn
17
Hình 3.4 Vật liệu dung che chắn
Mặc dù phạm vi sơn quá thay đổi theo áp suất khí và cách điều khiển
súng sơn, nó có thể rộng ra từ 1 đến 2 m ngoài vùng cánh cửa nếu cần phun
sơn mầu cửa sau. Để ngăn phun sơn quá khỏi dính vào vùng khác, vì vậy các
vùng đó phải được che chắn hợp lý
Giấy che
Giấy che có các thuận lợi hơn cả giấy in báo ví nó không có bụi và
ngăn cản sơn chảy ra. Nó cũng rất thuận tiện vì có sẵn các kích thước khác
nhau và được làm thành các chiều dầy khác nhau cho các ứng dụng tương
ứng, như giấy dầy ngăn cản sự thấm của chất dung môi, hay giấy cách nhiệt
có lót một lớp nhôm làm nền.
Hình 3.5:Giấy che
18
Tải về để xem bản đầy đủ
71 trang
18940
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Giáo trình nghề Công nghệ ô tô - Môđun: Kỹ thuật sơn ô tô", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giao_trinh_nghe_cong_nghe_o_to_modun_ky_thuat_son_o_to.pdf
