Giải pháp thúc đẩy tiêu dùng xanh ở Việt Nam hiện nay
CAÙC VAÁN ÑEÀ KINH TEÁ
Taäp 03/2019
Giải pháp thúc đẩy tiêu dùng xanh
ở Việt Nam hiện nay
Bùi Thị Xuân Cúc - CQ54/16.01
ứng trước nguy cơ ô nhiễm môi trường cùng sự nóng lên của Trái Đất, vấn
đề tiêu dùng xanh càng được quan tâm. Có thể thấy rằng xu hướng dịch
chuyển tiêu dùng hiện nay đang hướng về những sản phẩm sạch, sản phẩm
xanh, sử dụng năng lượng xanh, năng lượng sạch, organic... nhằm mục đích tốt cho
sức khỏe cũng như chung tay bảo vệ môi trường. Tiêu dùng xanh đang được xem là xu
hướng tiêu dùng của nhân loại khi môi trường trở thành mối quan tâm lớn của nhiều
quốc gia trên thế giới. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến môi trường, họ coi
trọng hơn đến hành vi mua thân thiện với môi trường.
Sự cần thiết và tương lai phát triển của tiêu dùng xanh
Một là, sử dụng các vật dụng thay thế bao ni-lông
Bao ni-lông có tốc độ phân hủy ngoài môi trường rất lâu, tốn rất nhiều thời gian để
tiêu hủy được. Bên cạnh đó, hằng ngày hàng triệu bao ni-lông được thải ra môi trường
gây ô nhiễm trầm trọng môi trường đất, nước, làm ảnh hưởng nhiều đến các động vật
cũng như hệ sinh thái. Đứng trước điều này, nhiều nơi đã áp dụng sử dụng bao giấy thay
cho bao ni-lông, sử dụng những túi đựng thiên nhiên dễ phân hủy góp phần giảm số rác
thải ra môi trường cũng như góp phần làm môi trường xanh sạch hơn.
Hai là, sử dụng năng lượng xanh
Con người khám phá và ứng dụng những loại năng lượng tự nhiên, thân thiện với
môi trường trong sản xuất, ngành công nghiệp điện như năng lượng mặt trời, năng
lượng gió,... Đây là những năng lượng vô hạn mà an toàn đối với môi trường.
Ba là, sử dụng thực phẩm xanh
Trước những thông tin về thực phẩm bẩn, thực phẩm ô nhiễm gây hại cho sức
khỏe con người thì thực phẩm xanh lại được săn đón rất kịch liệt. Nhiều người bỏ ra
nhiều tiền hơn cho những loại thực phẩm này để đảm bảo sự an toàn sức khỏe cho bản
thân và cả gia đình. Vì vậy, những trang trại xanh ứng dụng những công nghệ,
quy trình chăm sóc đặc biệt để tạo nên sản phẩm sạch đáp ứng nhu cầu của người tiêu
dùng. Những sản phẩm như rau sạch, thịt sạch đều mang giá cao hơn, những doanh
nghiªn cøu khoa häc
49
Sinh viªn
Taäp 03/2019
CAÙC VAÁN ÑEÀ KINH TEÁ
nghiệp có chứng nhận an toàn có thể kiếm lời từ việc cung cấp thực phẩm sạch cho
người tiêu dùng.
Bốn là, tương lai phát triển của tiêu dùng xanh
Tiêu dùng xanh hướng đến sự phát triển bền vững. Xu hướng sử dụng những
thực phẩm xanh, năng lượng xanh của người tiêu dùng tạo nên sự phát triển bền vững
cho các doanh nghiệp. Đồng thời xu hướng này góp phần nâng cao chất lượng cuộc
sống và bảo vệ môi trường hiệu quả.
Năm là, kinh doanh những thực phẩm xanh, sạch trở nên “hot” và kiếm lời
Việc ứng dụng những công nghệ cao cùng quy trình chăm sóc đặc biệt để tạo ra
thực phẩm xanh, sạch, an toàn sẽ được khách hàng săn đón. Bên cạnh đó, giá bán của
những thực phẩm này trên thị trường cũng cao hơn những loại thực phẩm khác. Do
vậy, những doanh nghiệp vừa góp phần tạo nên những sản phẩm an toàn đồng thời làm
tăng thu nhập cho mình.
Sáu là, năng lượng xanh đang dần được ứng dụng vào trong cuộc sống
Đứng trước vấn đề ô nhiễm do quá nhiều khí thải độc hại ra môi trường, bầu khí
quyển của ngành công nghiệp, xe cộ cũng như cuộc sống hằng ngày. Việc tìm kiếm và
phát triển nguồn năng lượng xanh giúp giảm thiểu vấn đề này và giúp cho bầu không
khí xung quanh an toàn hơn, giảm hiệu ứng nhà kính. Đồng thời, khai thác những năng
lượng tự nhiên, vô hạn có thể tránh nguy cơ cạn kiệt tài nguyên do khai thác quá nhiều,
tạo sự phát triển cho thế hệ sau.
Cơ hội để phát triển tiêu dùng xanh tại Việt Nam hiện nay
Thứ nhất, Việt Nam đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất
nước, kinh tế đạt được mức tăng trưởng tương đối cao, kéo theo mức tiêu dùng của
người dân đã được cải thiện. Hơn nữa, quá trình tái cấu trúc nền kinh tế và chuyển đổi
mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, dựa trên các yếu tố năng suất và
công nghệ đang được Đảng và Chính phủ ưu tiên thực hiện là thời cơ thuận lợi để
Việt Nam phát triển tiêu dùng xanh.
Thứ hai, năm 2018, thu nhập GDP đầu người ở Việt Nam đã đạt 2.587
USD/người/năm. Khi thu nhập cá nhân và ý thức tiêu dùng ngày càng tăng thì những
yêu cầu về các sản phẩm xanh, sản phẩm đạt tiêu chuẩn an toàn chất lượng và thân
thiện với môi trường là một đòi hỏi thiết yếu của người dân. Số lượng người sẵn sàng
trả nhiều tiền hơn cho các sản phẩm sinh thái thân thiện gần đây cho thấy thị trường
của các sản phẩm thân thiện môi trường đang mở rộng. Đây là cơ hội lớn cho các
nghiªn cøu khoa häc
50
Sinh viªn
CAÙC VAÁN ÑEÀ KINH TEÁ
Taäp 03/2019
doanh nghiệp xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh hiệu quả kinh doanh, nắm bắt
xu hướng xanh của hiện tại và tương lai.
Thứ ba, tiêu dùng xanh hiện đang là xu thế toàn cầu, đó là cơ hội để sản phẩm
xanh chiếm lĩnh thị trường của người tiêu dùng. Trong cuộc cạnh tranh ngày càng
gay gắt giữa các doanh nghiệp, các quốc gia trong thương mại quốc tế, các sản phẩm
xanh, sản phẩm sinh thái, thân thiện với môi trường sẽ thu hút được nhiều khách
hàng tiềm năng.
Bên cạnh cơ hội là những thách thức trong việc phát triển tiêu dùng xanh
Một là, chi tiêu công của Chính phủ hiện vẫn chưa theo xu hướng mua sắm
xanh, chưa có chính sách khuyến khích mua sắm các sản phẩm tái chế, thân thiện với
môi trường trong hoạt động chi tiêu công của Chính phủ. Doanh nghiệp chưa giải
quyết thỏa đáng mâu thuẫn giữa hai mục tiêu lợi nhuận và tăng trưởng xanh. Khó khăn
lớn nhất của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa là mâu thuẫn giữa hai
mục tiêu: lợi nhuận và tăng trưởng xanh. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa đều thiếu
vốn cho đầu tư phát triển sản phẩm xanh. Ngoài ra, trên thế giới, mặc dù công nghệ
xanh đã rất phát triển, song thực tế áp dụng ở Việt Nam còn nhiều hạn chế nhất định.
Doanh nghiệp có thể được chuyển giao công nghệ tiên tiến, hiện đại nhưng yếu tố con
người, trình độ năng lực còn chưa theo kịp. Mâu thuẫn nói trên khiến doanh nghiệp
chưa mạnh dạn làm sản phẩm xanh, bền vững mà mới chỉ quan tâm đến mục tiêu lợi
nhuận. Dẫn tới thực tế vấn đề chi tiêu và mua sắm các thiết bị của doanh nghiệp, phần
lớn vẫn chuộng các máy móc, dây chuyền sản xuất giá rẻ với công nghệ lạc hậu, tiêu
tốn nhiều năng lượng, gây ảnh hưởng đến môi trường sinh thái.
Mặt khác, một bộ phận dân cư, trước hết ở các đô thị vẫn còn nặng về tiêu dùng
truyền thống, sử dụng nguyên liệu thô chưa qua chế biến, sử dụng nhiều hàng hóa chất
lượng thấp, không có lợi cho việc tiết kiệm tài nguyên và phát triển bền vững.
Hai là, tiêu dùng phô trương, lãng phí ngày càng phổ biến trong một số tầng lớp
dân cư, đi ngược lại với lối sống tiết kiệm, gần gũi và hài hòa với thiên nhiên. Tiêu
dùng năng lượng cho sinh hoạt và giao thông vận tải tăng, dẫn đến việc tiêu thụ nhiều
than và xăng dầu hơn so với trước đây làm tăng ô nhiễm môi trường. Trong khi đó các
dạng năng lượng sạch có tiềm năng lớn ở Việt Nam và có thể sử dụng phổ biến ở quy
mô gia đình như năng lượng Mặt Trời, gió, biogas còn ít được nghiên cứu, ứng dụng
và phổ cập.
Ba là, trong tiêu dùng hàng hóa, tình trạng sử dụng lãng phí tài nguyên cho một
số nhu cầu không hợp lý đã bắt đầu phổ biến. Số lượng hàng xa xỉ được sản xuất, nhập
nghiªn cøu khoa häc
51
Sinh viªn
Taäp 03/2019
CAÙC VAÁN ÑEÀ KINH TEÁ
khẩu và tiêu dùng tăng lên với tốc độ không tương xứng với mức sống còn thấp và khả
năng thu nhập của dân cư. Các loại nguyên vật liệu không tái chế và khó phân hủy thải
ra ngày càng nhiều.
Bốn là, việc đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa một mặt sẽ tạo
điều kiện để cải thiện đời sống dân cư, mặt khác lại kéo theo nhu cầu tiêu dùng lớn
hơn, đặc biệt đối với các hàng hóa sử dụng nhiều nguyên liệu và năng lượng, do đó
lượng chất thải vào môi trường lớn hơn. Hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu mở ra
nhiều cơ hội lựa chọn hơn cho người tiêu dùng, song cũng ẩn chứa các nguy cơ nhập
khẩu và xuất khẩu các loại hàng hóa không thân thiện với môi trường.
Giải pháp nhằm thúc đẩy xu hướng tiêu dùng xanh
Đối với Nhà nước
Thứ nhất, thay đổi nhận thức của người dân về các vấn đề môi trường. Đẩy mạnh
tuyên truyền về lợi ích của các sản phẩm xanh, chất lượng và giá cả cạnh tranh trên thị
trường của các sản phẩm xanh cũng như lợi ích thiết thực trong bảo vệ môi trường đến
cộng đồng, người tiêu dùng, người sản xuất để thu hút lực lượng tiêu thụ sản phẩm
xanh và nâng cao nhận thức về tiêu dùng xanh. Đồng thời tạo mối quan hệ chặt chẽ
giữa nhà sản xuất xanh, sản phẩm xanh và người “tiêu dùng xanh”.
Chính quyền địa phương cần tích cực truyền thông nhằm giúp người dân nhận
thức được mức độ nguy hiểm của các vấn đề về môi trường như biến đổi khí hậu, suy
giảm tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, ô nhiễm chất thải và tiếng ồn.
Trong khi đó, việc mua sắm xanh, tiêu dùng xanh có những lợi ích như nâng cao
độ an toàn và sức khỏe cho người dân, cộng đồng; giảm thiểu sử dụng năng lượng và
tài nguyên thiên nhiên; phát triển các sản phẩm mới, thân thiện với môi trường hơn.
Mua sắm xanh thúc đẩy quá trình tái chế các chất thải, từ việc thu gom, phân loại cho
tới sản xuất và phát triển thị trường sử dụng các sản phẩm tái chế, vì thế không chỉ làm
người tiêu dùng tiết kiệm được kinh phí mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Đồng
thời, phát triển mua sắm xanh sẽ kích thích tăng số lượng và chất lượng các sản phẩm,
dịch vụ thân thiện môi trường. Bên cạnh đó, cần vận động các doanh nghiệp cam kết
thực hiện bảo vệ môi trường và cho ra thị trường những sản phẩm xanh, sạch, an toàn,
chất lượng.
Thứ hai, Nhà nước cần xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về tiêu dùng xanh
sẽ tạo ra động lực khuyến khích và nguồn cung cho nhu cầu “tiêu dùng xanh trên thị
trường”. Đồng thời cần đưa ra các chính sách khuyến khích các nhà sản xuất sản
nghiªn cøu khoa häc
52
Sinh viªn
CAÙC VAÁN ÑEÀ KINH TEÁ
Taäp 03/2019
phẩm, dịch vụ xanh. Phát triển những ngành nghề, lĩnh vực có áp dụng công nghệ
sạch, sản xuất sạch hơn, hướng đến các sản phẩm cho tiêu dùng xanh. Đẩy mạnh xanh
hóa sản xuất, ưu tiên các chính sách và kế hoạch hành động phát triển năng lượng tái
tạo, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, phát triển công nghệ xanh, cơ chế phát
triển sạch (CDM).
Thứ ba, cần phát triển và nhân rộng các mô hình doanh nghiệp xanh, hỗ trợ về
giá đối với các sản phẩm, dịch vụ xanh và tăng cường tiếp thị quảng cáo trong tiêu
thụ các sản phẩm xanh. Tổ chức chương trình đào tạo về sản xuất xanh cho lực lượng
lao động trực tiếp tham gia vào các mô hình doanh nghiệp xanh. Tăng cường thực
hiện các chương trình kích cầu tiêu dùng xanh đối với các sản phẩm, nhằm đưa các
sản phẩm xanh vào tiêu dùng và nâng cao thói quen tiêu dùng thân thiện môi trường
của con người.
Đối với doanh nghiệp
Các công ty cần chủ động đổi mới công nghệ, phát triển nguồn năng lượng sạch,
năng lượng tái tạo, công nghệ sản xuất tiết kiệm tài nguyên, tiêu hao ít năng lượng,
thân thiện môi trường. Đối với các doanh nghiệp ít vốn, để thực hiện mục tiêu phát
triển xanh, không nhất thiết phải đầu tư trang thiết bị hiện đại mà có thể thông qua
những hành động đơn giản như: chấp hành tốt quy định bảo vệ môi trường, cải tiến
quy trình sản xuất để giảm nguyên nhiên liệu, điện và ưu tiên sử dụng nguyên vật liệu
đầu vào thân thiện với môi trường.
Đối với người dân
Người dân cần ý thức rõ ý nghĩa, tầm quan trọng của tiêu dùng xanh đối với môi
trường, sức khỏe của cá nhân, cộng đồng vì sự phát triển bền vững cho muôn đời sau.
Tích cực vận động người thân, gia đình thực hiện hành vi tiêu dùng xanh, coi đây là
trách nhiệm và vinh dự lớn lao của mỗi con người trong xã hội.
Tài liệu tham khảo:
dinh-viet-nam-hien-nay-302162.html
tieu-dung-xanh-den-doanh-nghiep-viet-nam.html
nghiªn cøu khoa häc
53
Sinh viªn
5 trang
12020
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giải pháp thúc đẩy tiêu dùng xanh ở Việt Nam hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giai_phap_thuc_day_tieu_dung_xanh_o_viet_nam_hien_nay.pdf
