Chuyển đổi số - Xu hướng tất yếu trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0
CHUYỂN ĐỔI SỐ - XU HƯỚNG TẤT YẾU TRONG THỜI ĐẠI
CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0
Ung Thị Bích Nương, Phạm Phước An, Huỳnh Thị Thanh Ngân,
Nguyễn Bảo Trâm, Trần Thị Hiền Trinh
Khoa Tài chính - Thương mại, Trường Đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh
GVHD: ThS. Trịnh Xuân Hưng
TÓM TẮT
Hiện nay, nền kinh tế đang bước vào thời kỳ của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0. Trong
đó, các doanh nghiệp phải luôn luôn đổi mới, áp dụng những công nghệ tiên tiến nhất vào
quá trình quản trị doanh nghiệp và phát triển các hoạt động sản xuất kinh doanh. Số hóa
toàn bộ các dữ liệu hiện có trong doanh nghiệp và tiến tới quá trình chuyển đổi số một cách
toàn diện hiện nay không nằm ngoài xu hướng đó. Bài viết này nhằm góp phần tạo ra một
cái nhìn sơ bộ về quá trình số hóa và chuyển đổi số của các doanh nghiệp trên thế giới cũng
như ở Việt Nam.
Từ khóa: Cách mạng Công nghiệp 4.0; chuyển đổi số; doanh nghiệp; số hóa; xu hướng.
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong cuộc sống hiện nay, cơ chế thị trường với sự tham gia của nhiều thành phần kinh tế,
các doanh nghiệp đều phải đứng trước những thức thách thức to lớn, đòi hỏi các doanh
nghiệp luôn phải tự đưa ra phương án mới để có thể phát triển được ngành kinh doanh của
mình. Các doanh nghiệp phải tự biết được những mục tiêu hoạt động phù hợp với năng lực
của mình từ đó có phương án sản xuất và sử dụng nguồn vốn, nhân lực, quan hệ đối với
các khách hàng sao cho đạt hiệu quả cao nhất. Muốn làm được điều đó trước hết các nhà
lãnh đạo phải luôn nắm vững tất cả tình hình của doanh nghiệp mình.
Để biết tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp có hoạt động hiệu quả hay không
thì chúng ta sẽ xem xét tổng khả năng điều phối cũng như quản lý của doanh nghiệp. Muốn
làm được điều này thì các doanh nghiệp nói riêng và nhà lãnh đạo nói chung phải ra sức tìm
hiểu cách thức để nâng cao sự phát triển, quá trình ứng dụng các công nghệ số vào tất cả
các lĩnh vực của một doanh nghiệp để thay đổi cách thức vận hành, mô hình kinh doanh và
mang đến cho khách hàng những trải nghiệm dịch vụ mới, mang đến kết quả kinh doanh
mong muốn của các doanh nghiệp cũng như có thể đánh bóng được thương hiệu cho riêng
mình theo thời đại Cách mạng 4.0.
Từ tầm quan trọng đó với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về chuyển đổi số - xu hướng tất yếu
trong thời đại Cách mang 4.0 và cũng như đưa ra những phương pháp thiết thực nhất để có
thể giúp các doanh nghiệp đi lên. Chúng tôi chọn chọn đề tài “Chuyển đổi số - Xu hướng tất
yếu trong thời đại Cách mạng 4.0” để làm chủ đề nghiên cứu.
1295
2 NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN
2.1 Số hóa
Số hóa là một sự chuyển đổi sâu sắc của doanh nghiệp, liên quan đến việc sử dụng các
công nghệ kỹ thuật số để tối ưu hóa quy trình kinh doanh, cải thiện năng suất của công ty và
cải thiện trải nghiệm với khách hàng. Một trong những bước số hóa chính là sự thỏa mãn
nhu cầu của người tiêu dùng, thay đổi cùng với sự phát triển của công nghệ, cụ thể là tạo ra
sự tương tác nhanh chóng và thoải mái hơn giữa khách hàng và công ty. Số hóa
(Digitalization) là việc sử dụng các công nghệ kỹ thuật số để thay đổi mô hình kinh doanh và
cung cấp các cơ hội nhằm tạo doanh thu và giá trị mới, đó là quá trình chuyển sang doanh
nghiệp kỹ thuật số. Số hóa (Digitalization) vượt ra ngoài số hóa (Digitazation), tận dụng công
nghệ thông tin kỹ thuật số để chuyển đổi hoàn toàn quy trình kinh doanh – đánh giá, tái cấu
trúc và mô phỏng lại các bạn kinh doanh. Nếu số hóa (Digitazation) là một chuyển đổi dữ
liệu và quy trình, số hóa (Digitalization) là một chuyển đổi không chỉ là làm cho dữ liệu số
hóa hiện có, số hóa còn nắm lấy khả năng của công nghệ kỹ thuật số để thu thập dữ liệu,
thiết lập xu hướng và đưa ra quyết định kinh doanh tốt hơn.
2.2 Chuyển đổi số
Khó có được một định nghĩa rõ ràng và cụ thể về chuyển đổi số, bởi vì quá trình áp dụng
chuyển đổi số sẽ có sự khác biệt ở từng lĩnh vực khác nhau. Chuyển đổi số đóng một vai trò
quan trọng trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 hiện nay.
Tuy nhiên, để có thể định nghĩa một cách ngắn gọn và dễ hiểu thì chuyển đổi số (Digital
Transformation trong tiếng Anh) là sự tích hợp các công nghệ kỹ thuật số vào tất cả các lĩnh
vực của một doanh nghiệp, tận dụng các công nghệ để thay đổi căn bản cách thức vận
hành, mô hình kinh doanh và cung cấp các giá trị mới cho khách hàng của doanh nghiệp đó
cũng như tăng tốc các hoạt động kinh doanh. Chuyển đổi số cũng là một sự thay đổi về văn
hóa của các doanh nghiệp, đòi hỏi các doanh nghiệp phải liên tục thay đổi, thử nghiệm cái
mới và thoải mái chấp nhận các thất bại.
Tại Việt Nam, khái niệm “Chuyển đổi số” thường được hiểu theo nghĩa là quá trình thay đổi
từ mô hình doanh nghiệp truyền thống sang doanh nghiệp số bằng cách áp dụng công nghệ
mới như dữ liệu lớn (Big Data), internet cho vạn vật (IoT), điện toán đám mây (Cloud)…
nhằm thay đổi phương thức điều hành, lãnh đạo, quy trình làm việc, văn hóa công ty. Không
chỉ có vai trò quan trọng tại các doanh nghiệp mà chuyển đổi số còn đóng vai trò quan trọng
trong các lĩnh vực khác của xã hội như chính phủ, truyền thông đại chúng, y học, khoa học...
2.3 Phân biệt số hóa và chuyển đổi số
“Chuyển đổi số” (Digital Transformation) có thể dễ bị nhầm lẫn với khái niệm “Số hóa”
(Digitizing). Để phân biệt hai khái niệm này, có thể hiểu rằng “Số hóa” là quá trình hiện
đại hóa, chuyển đổi các hệ thống thường sang hệ thống kỹ thuật số (chẳng hạn như
chuyển từ tài liệu dạng giấy sang các file mềm trên máy tính, số hóa truyền hình chuyển
từ phát sóng analog sang phát sóng kỹ thuật số...); trong khi đó, “Chuyển đổi số” là khai
thác các dữ liệu có được từ quá trình số hóa, rồi áp dụng các công nghệ để phân tích,
biến đổi các dữ liệu đó và tạo ra các giá trị mới hơn. Có thể xem “Số hóa” như một phần
của quá trình “Chuyển đổi số”.
1296
3 LỢI ÍCH CỦA CHUYỂN ĐỔI SỐ
3.1 Lợi ích của chuyển đổi số
Tại sao “Chuyển đổi số” lại quan trọng và nó mang lại những lợi ích gì? Báo cáo của các
công ty nghiên cứu thị trường lớn như Gartner, IDC... đều chỉ ra rằng chuyển đổi số thực sự
mang lại rất nhiều lợi ích cho mọi mặt hoạt động của doanh nghiệp: từ điều hành quản lý
đến nghiên cứu, kinh doanh…
Những lợi ích dễ nhận biết nhất của chuyển đổi số đối với doanh nghiệp đó là cắt giảm chi
phí vận hành, tiếp cận được nhiều khách hàng hơn trong thời gian dài hơn, lãnh đạo ra
quyết định nhanh chóng và chính xác hơn nhờ hệ thống báo cáo thông suốt kịp thời, tối ưu
hóa được năng suất làm việc của nhân viên... những điều này giúp tăng hiệu quả hoạt động
và tính cạnh tranh của tổ chức, doanh nghiệp được nâng cao.
Tận dụng các nền tảng công nghệ sẽ giúp các doanh nghiệp cải thiện được nhiều lĩnh vực
và hướng đến 05 mục đích cuối cùng của chuyển đổi số,
Trong khi đó đối với con người bình thường, chuyển đổi số làm thay đổi cách chúng ta
sống, làm việc và giao dịch với nhau. Còn đối với Nhà nước, chuyển đổi số dùng dữ liệu
và công nghệ số để thay đổi trải nghiệm người dùng với các dịch vụ do Nhà nước cung
cấp, thay đổi quy trình nghiệp vụ, thay đổi mô hình và phương thức hoạt động của cơ
quan quản lý Nhà nước.
Chuyển đổi số còn góp phần gia tăng năng suất lao động. Nghiên cứu của Microsoft cho
thấy, năm 2017, tác động của chuyển đổi số tới tăng trưởng năng suất lao động ở vào
khoảng 15%, đến năm 2020, con số này là 21%.
Áp dụng các giải pháp kỹ thuật số sáng tạo mang lại lợi thế cạnh tranh trong thế giới kinh
doanh để nâng cao chất lượng, phát minh lại các phương pháp có lợi nhuận và thúc đẩy tính
nhất quán. Do đó, có nhiều công ty đã áp dụng số hóa doanh nghiệp nhằm: Tiết kiệm chi
phí; tăng hiệu quả; thiếu lỗi của con người; lưu trữ dữ liệu an toàn hơn trên điện toán đám
mây; giảm chi phí hoạt động; cho phép dữ liệu được phân tích; cải tiến sản phẩm (hoặc dịch
vụ): chất lượng, tính hấp dẫn, sử dụng hàng, giao hàng; tự động hóa sản xuất và các quy
trình nội bộ khác của công ty; đơn giản hóa các thông tin liên lạc nội bộ và bên ngoài.
Nhìn chung, theo các chuyên gia phân tích và nghiên cứu thị trường thì 05 mục đích cuối
cùng mà các doanh nghiệp chuyển đổi số hướng đến bao gồm: tăng tốc độ ra thị trường;
tăng cường vị trí cạnh tranh trên thị trường; thúc đẩy tăng trưởng doanh thu; tăng năng suất
của nhân viên; mở rộng khả năng thu hút và giữ chân khách hàng.
3.2 Ưu và nhược điểm của quá trình chuyển đổi số
Ưu điểm: số hóa (Digitalization) trong kinh doanh đem lại: tích hợp các bản ghi hoặc tệp
thông thường vào một dạng số hóa, loại bỏ các dư thừa và rút ngắn chuỗi truyền thông; cải
thiện và tạo điều kiện trao đổi thông tin tốt hơn; trợ giúp trong việc cung cấp dịch vụ khách
hàng ở mọi nơi trên thế giới; giảm chi phí hoạt động; ngăn ngừa lỗi của con người; tận dụng
phân tích và dữ liệu người dùng thực; cải thiện tính liên tục của tăng trưởng kinh doanh.
Nhược điểm: chi phí thực hiện: doanh nghiệp có thể lo lắng về chi phí trả trước của việc
thực hiện các hệ thống và chiến lược số hóa. Nó có thể là một khoản đầu tư lớn. Tuy nhiên,
số hóa thường được thực hiện theo từng bước, thực hiện một vài lĩnh vực tại một thời điểm
1297
thay vì thực hiện mọi thứ cùng một lúc. Điều này rất hữu ích khi chi phí là một mối quan tâm
của doanh nghiệp. Thêm vào đó, một khi thực hiện đầu tư, chi phí sẽ ứng với những lợi ích
mà số hóa mang lại; rủi ro về hệ thống; chiến lược trở nên lỗi thời nhanh chóng; công nghệ
đang được phát triển với tốc độ chóng mặt. Doanh nghiệp nhận được một điện thoại thông
minh hoàn toàn mới và công nghệ của nó đã lỗi thời trong vòng vài tháng. Bạn mua một
chiếc xe mới và điều tiếp theo bạn biết, họ đã phát hành một mô hình an toàn hơn hoặc
thông minh hơn nhiều so với chiếc bạn vừa mua. Rất dễ hiểu khi lo lắng về điều tương tự
xảy ra khi số hóa nhà máy của bạn.
Tuy nhiên, hầu hết các công nghệ mới của ngày hôm nay đều có khả năng thích ứng. Họ có
thể tiến lên khi công nghệ cải thiện, thay vì phải thay thế hoàn toàn sau vài năm. Như vậy,
những nhược điểm của số hóa có thể được giảm thiểu và các cơ hội phát triển hơn.
3.3 Những khó khăn khi thực hiện số hóa (Digitalization) trong doanh nghiệp
Ba giai đoạn của số hoá (Digitalization) trong doanh nghiệp bao gồm:
Phân tích công ty: thiết lập mục tiêu và phát triển chiến lược: để bắt đầu, cần phân tích tất
cả các quy trình kinh doanh và tài sản chiến lược của doanh nghiệp: xác định hiệu quả của
tất cả các bộ phận, sản xuất, truyền thông nội bộ và bên ngoài, suy nghĩ làm thế nào để cải
thiện nó với sự trợ giúp của công nghệ kỹ thuật số. Ở giai đoạn này, cần thiết phải đặt ra
một mục tiêu rõ ràng, mà doanh nghiệp nên tìm đến với sự trợ giúp của số hóa và hình
thành một chiến lược gần đúng để đạt được mục tiêu này. Để giảm thiểu rủi ro, mục tiêu
chính là đơn giản hóa các quy trình kinh doanh.
Giới thiệu công nghệ số: khi doanh nghiệp chỉ định một kế hoạch hành động rõ ràng và
chọn các công cụ kỹ thuật số cần thiết, doanh nghiệp có thể bắt đầu vào thực hiện. Họ sẽ
cần thời gian để thực hiện các công nghệ mới, thử nghiệm, sửa lỗi kỹ thuật, đào tạo nhân
viên; khách hàng làm việc với các dịch vụ, v.v. Do đó, để xem bất kỳ kết quả nào, họ cần
phải chờ.
Phân tích kết quả: sau khi thực hiện từng giải pháp kỹ thuật số, doanh nghiệp cần phân tích
hiệu quả của nó và đảm bảo rằng nó mang lại doanh thu bổ sung hoặc bất kỳ lợi ích nào
khác cho họ, thay vì tổn thất ngân sách.
4 THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI VIỆT NAM
Tại Việt Nam, ngày 03/06/2020 Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ
tướng Chính phủ về phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định
hướng đến năm 2030”. Trong đó thể hiện tầm nhìn đến năm 2030: “Việt Nam trở thành quốc
gia số, ổn định và thịnh vượng, tiên phong thử nghiệm các công nghệ và mô hình mới; đổi
mới căn bản, toàn diện hoạt động quản lý, điều hành của Chính phủ, hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp, phương thức sống, làm việc của người dân, phát triển môi
trường số an toàn, nhân văn, rộng khắp”. Đây là cơ sở pháp lý vô cùng quan trọng cho các
doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Hiện tại mặc dù chính phủ khuyến khích, tạo điều kiện thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện
chuyển đổi số, nhất là đối với các ngành nghề như: dịch vụ, y tế, giao thông vận tải, du lịch
v.v. nhưng vẫn chưa tạo được những bước tiến vượt bậc như mong đợi. Hơn 90% các
doanh nghiệp ở Việt Nam vẫn đang được chèo lái một cách “bấp bênh”, chậm chạp. Chưa
1298
kể đến còn có những doanh nghiệp với quy mô vừa và nhỏ còn đang rất mơ hồ về khái niệm
“chuyển đổi số”. Thực trạng không đủ kiến thức, thiếu hụt kinh nghiệm trong chuyển đổi số.
Ngoài nguyên nhân cốt lõi là do thiếu kinh nghiệm trong việc quản trị thì còn là từ vấn đề
thiếu kiến thức chuyên môn, thiếu sự đầu tư kỹ lưỡng cho việc chuyển đổi.
Bên cạnh đó, các chiến lược cần thiết được vạch ra cho công cuộc chuyển đổi số vẫn đang
trong tình trạng còn nhiều thiếu sót chưa thể hoàn thiện và đưa vào áp dụng. Tuy còn nhiều
khó khăn, thử thách nhưng các doanh nghiệp Việt Nam đang dần dần tiếp nhận, học cách
“tồn tại”, cố gắng thực hiện chuyển đổi số qua việc áp dụng các công cụ như điện toán đám
mây (cloud computing, chatbot, blockchain hay công nghệ tương tác ảo AR và phần mềm
quản trị doanh nghiệp).
Trong đó, phần mềm quản trị tổng thể doanh nghiệp là yếu tố quan trọng dẫn đến thành
công trong cuộc cách mạng chuyển đổi số. Vì những thực trạng trên, ở vị trí của một người
lãnh đạo, một nhà quản trị, việc lựa chọn, sàng lọc, áp dụng công cụ thích hợp cho quy trình
này là vô cùng quan trọng, vô cùng cấp thiết.
5 KẾT LUẬN
Như vậy, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia nhằm mục tiêu kép là vừa phát triển Chính
phủ số, kinh tế số, xã hội số, vừa hình thành các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam có
năng lực đi ra toàn cầu. Mỗi cơ quan, tổ chức và cả quốc gia cần tận dụng tối đa cơ hội để
phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, trong đó, việc xác định sớm lộ trình và đẩy
nhanh tiến trình chuyển đổi số trong từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương có ý nghĩa
sống còn, là cơ hội để phát triển các ngành, lĩnh vực, địa phương và nâng cao thứ hạng
quốc gia. Đi nhanh, đi trước giúp dễ thu hút nguồn lực. Nếu đi chậm, đi sau, khi chuyển đổi
số đã trở thành xu hướng phổ biến thì nguồn lực trở nên khan hiếm, cơ hội sẽ ít đi, sẽ bỏ lỡ
cơ hội phát triển.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/06/2020 V/v: phê
duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm
2030”.
[2] Trịnh Xuân Hưng (2020). Các yếu tố tác động đến mức độ sẵn sàng chuyển đổi số tại
các doanh nghiệp Việt Nam. Tạp chí Tài chính kỳ 2 – tháng 09/2020 (737), trang 81.
[3] Trường ĐH. Công nghệ TP.HCM. Kỷ yếu Hội nghị Khoa học sinh viên HUTECH (các
năm).
1299
5 trang
11320
Free
Bạn đang xem tài liệu "Chuyển đổi số - Xu hướng tất yếu trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- chuyen_doi_so_xu_huong_tat_yeu_trong_thoi_dai_cach_mang_cong.pdf
