Bài giảng Quản trị rủi ro tài chính - Chương 3: Hợp đồng hoán đổi (SWAP)

CHƯƠNG 3

HỢP ĐỒNG HOÁN ĐỔI (SWAP)

Nội dung chính

I. Khái niệm hợp đồng hoán đổi

II. Hợp đồng đồng hoán đổi lãi suất

1. Khái niệm

2. Ứng dụng của HĐ HĐLS

3. Tận dụng lợi thế so sánh trong HĐ HĐLS

4. Định giá HĐ HĐLS

III. Hợp đồng hoán đổi tiền tệ

1. Khái niệm

2. Ứng dụng của HĐ HĐTT

3. Tận dụng lợi thế so sánh trong HĐ HĐTT

4. Định giá HĐ HĐTT

Khái niệm hợp đồng hoán đổi:

ß Swaps là một hợp đồng giữa hai công ty, cam kết

hoán đổi cho nhau một dòng tiền trong tương lai.

ß Hợp đồng sẽ quy định ngày mà hai bên thực hiện

việc hoán đổi dòng tiền và cách thức tính dòng tiền.

ß Thông thường dòng tiền được tính trên cơ sở giá trị

tương lai của một hoặc một số biến số

ß Có 2 loại chủ yếu: hoán đổi lãi suất và hoán đổi tiền

tệ

3

Hợp đồng hoán đổi lãi suất (interest rate swaps)

ß Hợp đồng hoán đổi lãi suất giản đơn (Plain Vanilla) là phổ biến.

ß Trong hợp đồng hoán đổi lãi suất giản đơn giữa công ty A và công

ty B, công ty B chấp thuận trả cho công ty A dòng tiền tương

đương với mức lãi suất cố định (fixed rate) tính trên một số vốn

danh nghĩa trong một số năm, ngược lại công ty A chấp thuận trả

công ty B dòng tiền tương đương với mức lãi suất thả nổi (floating

rate) tính trên cùng một số vốn danh nghĩa trong cùng một số

năm.

ß Lãi suất thả nổi hay được áp dụng ở đây là lãi suất LIBOR

(London Interbank Offer rate) (lãi suất liên ngân hàng trên thị

trường London).

4

Hợp đồng hoán đổi lãi suất (interest rate swaps)

ß Vì khoản vốn danh nghĩa là như nhau cho cả hai bên với

cùng một loại tiền tệ, nên thông thường không có sự trao

đổi vốn danh nghĩa giữa hai bên.

ß Lãi suất thả nổi được sử dụng là mức lãi suất công bố ở

đầu kỳ, nhưng tiền lãi được tính vào thời điểm cuối kỳ.

ß Vì tiền lãi được tính trên cùng một đơn vị tiền tệ nên

không cần thiết có sự trao đổi thực tế các dòng tiền theo

định kỳ mà thông thường 2 bên trong hợp đồng chỉ thanh

toán khoản chênh lệch giữa các dòng tiền cố định và thả

nổi. Như vậy khoản lợi nhuận của bên này chính là phần

lỗ của bên kia. ‰ Swap được coi là zero-sum game

5

ß Ví dụ về hợp đồng hoán đổi lãi suất

Xem xét hợp đồng hoán đổi lãi suất giản đơn thời hạn 3

năm giữa Microsoft và Intel được bắt đầu ngày ngày

5/3/2007:

- Microsoft chấp thuận trả cho Intel lãi suất 5% năm tính

trên số vốn danh nghĩa 100 triệu USD

- Intel chấp thuận trả công ty Microsoft mức lãi suất

LIBOR kỳ hạn 6 tháng tính trên cùng một số vốn danh

nghĩa.

- Hoán đổi lãi suất định kỳ 6 tháng 1 lần.

6

• Dòng tiền nhận được và dòng tiền phải trả

của Microsoft

Ứng dụng của hợp đồng hoán đổi lãi suất

‹ Sử dụng hợp đồng hoán đổi lãi suất là công cụ giúp

công ty chuyển đổi một khoản nợ với lãi suất thả nổi

thành khoản nợ với lãi suất cố định hoặc ngược lại.

‹ Hợp đồng hoán đổi lãi suất là công cụ giúp công ty

chuyển đổi tài sản đầu tư từ tài sản với lãi suất cố

định thành tài sản với lãi suất thả nổi hoặc ngược lại.

8

ß Ví dụ chuyển đổi tính chất khoản nợ

• Microsoft vay một khoản tín dụng trị giá 100 triệu USD

với lãi suất LIBOR + 10 điểm cơ bản (basis points), tức

là lãi suất LIBOR +0,1% năm. Nếu Microsoft sử dụng

hợp đồng hoán đổi lãi suất nói trên, dòng tiền của

Micrisoft sẽ như sau:

+ Trả lãi suất LIBOR +0,1% năm cho người cho vay

+ Nhận lãi suất LIBOR từ hợp đồng hoán đổi lãi suất

+ Trả lãi suất 5% từ hợp đồng hoán đổi lãi suất

‰ Như vậy Microsoft đã chuyển khoản nợ với lãi suất

thả nổi thành khoản nợ với là suất cố định 5,1% năm.

9

ß Ví dụ chuyển đổi tính chất khoản nợ

• Intel vay một khoản tín dụng trị giá 100 triệu

USD với lãi suất cố định 5,2% năm. Bằng cách

tham gia hợp đồng hoán đổi lãi suất nói trên,

dòng tiền của Intel như sau:

+Trả 5,2% năm cho người cho vay

+ Trả lãi suất LIBOR từ hợp đồng hoán đổi lãi

suất

+ Nhận 5% năm từ hợp đồng hoán đổi lãi suất

‰ Vậy Intel đã chuyển được khoản nợ với lãi suất

cố định thành lãi suất thả nổi tương đương lãi

suất LIBOR 6 tháng +20 điểm cơ bản.

.

10

• Ví dụ về chuyển đổi tính chất một khoản nợ

Ví dụ chuyển đổi tính chất một tài sản

• Giả sử Microsoft đầu tư vào một tài sản trị giá

100 triệu USD mang lại lãi suất cố định

4.7%/năm trong vòng 3 năm tới. Microsoft tham

gia hợp đồng hoán đổi lãi suất, dòng tiền của

Microsoft như sau:

+ Nhận 4.7% từ khoản đầu tư,

+ Nhận lãi suất LIBOR từ hợp đồng hoán đổi

+ Trả 5% cho Intel trong hợp đồng hoán đổi

• Vậy Microsoft đã chuyển đổi một tài sản với lãi

suất cố định thành lãi suất thả nổi LIBOR – 30

điểm cơ bản

Ví dụ chuyển đổi tính chất một tài sản

• Intel tham gia đầu tư vào tài sản có giá trị 100

triệu USD mang lại lãi suất LIBOR – 20 điểm cơ

bản. Sau khi tham gia hợp đồng hoán đổi lãi

suất, dòng tiền của LIBOR như sau:

+ Nhận lãi suất LIBOR-20 điểm cơ bản từ tài sản

+ Trả lãi suất LIBOR cho Microsoft

+ Nhận 5% từ hợp đồng hoán đổi

• Vậy Intel đã chuyển được thành lãi suất cố định

4.8%/năm.

Ví dụ chuyển đổi tính chất một tài sản

Vai trò của các định chế tài chính trong HĐ

HĐLS

• Trên thực tế, để thực hiện một hợp đồng hoán

đổi lãi suất, hai công ty Microsoft và Intel thường

không trực tiếp gặp gỡ nhau mà thường thông

qua một tổ chức tài chính trung gian.

• Trung gian tài chính sẽ ký kết 2 hợp đồng hoán

đổi riêng rẽ với cùng vốn gốc danh nghĩa 100

triệu. Trong trường hợp như vậy, tổ chức tài

chính thường thu tất cả khoảng 3 đến 4 điểm

chuẩn (0.03% đến 0.04%) từ hai phía.

• HĐ HĐLS khi có sự tham gia của trung gian tài

chính

Ví dụ về lãi suất chào trong hợp đồng hoán đổi

Maturity Bid (%) Offer Swap Rate

(%)

2 years 6.03 6.06

3 years 6.21 6.24

4 years 6.35 6.39

5 years 6.47 6.51

7 years 6.65 6.68

10 years 6.83 6.87

(%)

6.045

6.225

6.370

6.490

6.665

6.850

Tận dụng lợi thế so sánh trong HĐ HĐLS

• 2 công ty AAA và BBB cùng muốn vay một khoản trị

giá 10 triệu USD trong khoảng thời gian 5 năm.

• Công ty AAA muốn vay với lãi suất thả nổi. Công ty

BBB muốn vay với lãi suất cố định.

Tận dụng lợi thế so sánh trong HĐ HĐLS

• Xem xét hợp đồng hoán đổi lãi suất: công ty

AAA chấp thuận trả công ty BBB lãi suất LIBOR

6 tháng, công ty BBB chấp thuận trả công ty

AAA lãi suất cố định 4.35% năm cho khoản vốn

danh nghĩa 10 triệu.

• Công ty AAA vay từ ngân hàng lãi suất cố định,

công ty BBB vay từ ngân hàng lãi suất thả nổi.

Tận dụng lợi thế so sánh trong HĐ HĐLS

• Dòng tiền của Công ty AAA:

- Trả lãi suất 4.0% năm cho ngân hàng

- Nhận lãi suất 4.35 % năm từ công ty

BBB

- Trả lãi suất LIBOR cho công ty BBB

• Về mặt tổng thể, công ty AAA phải trả lãi

suất LIBOR -0,35% cho khoản vay 10 triệu

USD, mức lãi suất thả nổi này thấp hơn

0,25% so với mức mà ngân hàng đưa ra.

Bài giảng Quản trị rủi ro tài chính - Chương 3: Hợp đồng hoán đổi (SWAP) - Nguyễn Thu Hằng