Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Lịch sử

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 93

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG

DẠY HỌC LỊCH SỬ

ThS. LÊ THỊ HUỆ

Khoa Xã hội - Du lịch

TÓM TẮT

Trong quá trình dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng luôn

phải tiếp cận với những thành tựu của khoa học kỹ thuật, trong đó có

ứng dụng công nghệ thông tin. Công nghệ thông tin với tư cách là một

phương tiện hỗ trợ cho việc dạy học đang chứng tỏ những ưu thế và

hiệu quả trong dạy học lịch sử . Bài viết giới thiệu khái quát vai trò

cũng như việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử ở

trường Đại học Hoa Lư nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.

1. MỞ ĐẦU

"Công nghệ thông tin là động lực giải phóng mạnh mẽ sức mạnh vật chất

trí tuệ và tinh thần của toàn dân tộc; thúc đẩy công cuộc đổi mới; phát triển nhanh

và hiện đại hóa các ngành kinh tế, tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh

nghiệp, hỗ trợ có hiệu quả qúa trình chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, nâng cao

chất lượng cuộc sống của nhân dân, đồng thời đảm bảo an ninh quốc phòng và tạo

khả năng đi tắt đón đầu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Hiện nay, công nghệ thông tin đang được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực,

đẩy nhanh quá trình tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thay đổi cơ

cấu xã hội, phong cách sống, học tập và làm việc của con người" [5-tr3].

Trong tuyên bố chung của Hội nghị Bộ trưởng Giáo dục các nước thành

viên tổ chức APEC lần thứ 2 về vấn đề "Giáo dục trong xã hội học tập ở thế kỉ

XXI" (7/4/2000) đã xác định một trong những nhiệm vụ chiến lược sắp tới là phải

xem "Công nghệ thông tin và truyền thông như là năng lực cốt lõi dành cho học

sinh, sinh viên trong tương lai. Tiếp cận và khái thác tiềm năng của công nghệ

thông tin và truyền thông để nâng cao chất lượng học tập và giảng dạy, khuyến

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 94

khích học tập suốt đời" [trích theo 2-tr123]. Trong những năm qua, việc ứng dụng

công nghệ thông tin (CNTT) đã và đang diễn ra khá phổ biến ở các ngành học,

cấp học, cùng với việc đa dạng hóa các hình thức tổ chức dạy học, hiện đại hóa

nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học nhằm phát huy tính tích cực, chủ

động sáng tạo của người học.

Nhận thức được tầm quan trọng đó, trong những năm qua bộ môn Lịch sử

trường Đại học Hoa Lư đã tích cực ứng dụng CNTT trong dạy học nhằm phát huy

tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy

học lịch sử.

2. NỘI DUNG

2.1. Vai trò của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử

"Mục tiêu của bộ môn lịch sử là cung cấp kiến thức cơ bản, có hệ thống về

lịch sử phát triển hợp quy luật của dân tộc và xã hội loài người. Trên cơ sở đó,

giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã

hội, rèn năng lực tư duy và thực hành" [1-tr90].

Lịch sử là quá trình phát triển của xã hội loài người từ lúc con người và xã

hội loài người hình thành đến nay, tất cả những sự kiện, hiện tượng lịch sử đều là

những cái đã xảy ra, không lặp lại. Đây là điểm khác biệt giữa hiện tượng lịch sử

với các hiện tượng tự nhiên khác, do vậy, người học không thể trực tiếp quan sát

được lịch sử quá khứ và chỉ nhận thức được lịch sử một cách gián tiếp thông qua

tài liệu lịch sử. Mỗi sự kiện, hiện tượng lịch sử chỉ xảy ra một lần, duy nhất, trong

một khoảng thời gian và không gian xác định, không hề lặp lại. Chính vì vậy,

trong dạy học lịch sử, người học không thể trực tiếp quan sát cũng không thể làm

thí nghiệm, thực nghiệm lại các sự kiện, hiện tượng lịch sử đó.

Trong khi đó, quy luật nhận thức chung của con người là nhận thức từ đơn

giản đến phức tạp, từ gần đến xa, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng.

Đối tượng dạy học của bộ môn lịch sử thuộc về quá khứ nên thời gian càng lùi xa

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 95

thì việc nhận thức lịch sử càng khó khăn. Để giờ học lịch sử hiệu quả, người dạy

phải "dẫn dắt học sinh "trở về" với quá khứ lịch sử, tạo được biểu tượng rõ ràng,

cụ thể về một nhân vật, một biến cố, hiện tượng lịch sử..." [3, tr39], trên cơ sở đó

hình thành khái niệm, rút ra quy luật và bài học lịch sử. Để làm được điều đó,

nhiệm vụ quan trọng của giảng viên (GV) bộ môn là cung cấp cho người học

những sự kiện cụ thể, sinh động, giàu hình ảnh, đủ để khôi phục lại bức tranh quá

khứ đúng như nó tồn tại, phải làm cho người học dường như đang được tham dự

hoặc chứng kiến trực tiếp các sự kiện, hiện tượng lịch sử ấy. Đây là một yêu cầu

rất khó. Do đặc điểm của hiện thực lịch sử và nhận thức lịch sử nên việc sử dụng

đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử góp phần quan trọng tạo biểu tượng cho

người học, cụ thể hóa các sự kiện, hiện tượng lịch sử, khắc phục tình trạng "hiện

đại hóa" lịch sử. Để việc sử dụng đồ dùng trực quan thuận lợi và hiệu quả thì việc

ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử đóng vai trò quan trọng.

2.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử

Trong dạy học lịch sử, ngoài các phương tiện dạy học truyền thống như tài

liệu giáo khoa, bản đồ, tranh ảnh, các loại sơ đồ, biểu đồ…các thiết bị kĩ thuật

hiện đại máy chiếu phim, đèn chiếu, máy ghi âm, tivi, video, CNTT - truyền

thông…được sử dụng ngày càng phổ biến. Thực tiễn và lí luận dạy học khẳng

định đó là những phương tiện dạy học rất cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả

bài học lịch sử. Sử dụng CNTT trong dạy học lịch sử không chỉ để minh họa sự

kiện, hiện tượng lịch sử mà còn là nguồn kiến thức quan trọng, do vậy nó được sử

dụng trong tất cả các khâu của quá trình dạy học. CNTT có thể đem lại cho SV

những thông tin về lịch sử có tính tích trực quan cao, phong phú và đa dạng như

văn bản, hình ảnh, video, sơ đồ, biểu đồ, hoạt hình, âm thanh, màu sắc...

Với mức độ khác nhau, việc ứng dụng CNTT và phương tiện kĩ thuật trong

dạy học lịch sử mở ra khả năng tương tác, tạo điều kiện cho GV và SV có thể tác

động lên thiết bị, làm thay đổi hình thức, nội dung thể hiện sao cho phù hợp với ý

tưởng tổ chức dạy học hay tình huống sư phạm cụ thể. Khả năng tương tác của

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 96

CNTT kết hợp với phương tiện kĩ thuật giúp cho hoạt động dạy học trở nên linh

hoạt, sáng tạo, đáp ứng được yêu cầu, sở thích cũng như năng lực học tập lịch sử

của các đối tượng người học khác nhau. Các tư liệu lịch sử lưu trữ trong băng từ

ghi tiếng, ghi hình hay trong các CD-Rom, ổ đĩa, USB…có dung lượng lớn và rất

thuận lợi cho GV và SV trong việc xây dựng hồ sơ tư liệu, lưu trữ, biên tập, truyền

thông tin và chia sẻ dữ liệu trong dạy học. Nhiều phương tiện kĩ thuật dạy học

được trang bị trong nhà trường cũng được sử dụng khá phổ biến trong sinh hoạt

thường ngày (máy cassette, máy chiếu video, máy chụp ảnh…). Do đó, GV và SV

có điều kiện tiếp cận, sử dụng các thiết bị này trong việc chủ động tự thiết kế, xây

dựng các phương tiện dạy học một cách khoa học, đáp ứng kịp thời các yêu cầu

dạy học lịch sử, đồng thời tiết kiệm nhiều thời gian, công sức so với việc xây dựng

các đồ dùng dạy học truyền thống. Các hoạt động này là những bài tập thông qua

sử dụng CNTT dạy học để GV rèn luyện kĩ năng thực hành cho SV, góp phần

củng cố kiến thức đã học và tìm hiểu kiến thức mới.

CNTT có thể hỗ trợ GV và SV trong nhiều khâu của quá trình dạy học lịch

sử: chuẩn bị bài ở nhà, tiến hành bài nghiên cứu kiến thức mới, ôn tập, kiểm tra

đánh giá, thực hành, ngoại khóa. Việc ứng dụng CNTT trong dạy học lịch sử với

phải cơ bản, vừa đủ, đa dạng về thông tin và cần được khai thác sử dụng như một

nguồn kiến thức mới, như một công cụ để tổ chức SV hoạt động, tiến hành dạy

học nêu vấn đề, thực hiện các bài tập so sánh, đối chiếu…Để thiết kế bài giảng

điện tử trong dạy học lịch sử, giảng viên có thể chọn lựa nhiều phần mềm khác

nhau như: Flash, PowerPoint, Violet (tiếng Việt)… kết hợp với các phần mềm hỗ

trợ khác. Tuy nhiên, xuất phát từ đặc trưng, yêu cầu của bộ môn lịch sử cũng như

khả năng tiếp cận của GV và SV nên việc lựa chọn phần mềm PowerPoint mang

tính khả thi.

Phần mềm PowerPoint có thể đáp ứng tốt nhiều yêu cầu khác nhau trong

dạy học lịch sử. Với phần mềm này GV dễ dàng chèn nội dung văn bản, hình ảnh,

video clip, âm thanh... làm cho các kênh thông tin về sự kiện lịch sử trở nên đa

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 97

dạng, phong phú, sinh động. Qua đó, góp phần tạo biểu tượng lịch sử, giúp học

sinh cảm nhận và “xích lại” gần với hiện thực quá khứ, tránh nhận thức sai lầm,

hiện đại hóa lịch sử. Đồng thời tạo hứng thú học tập, hình thành trong học sinh

tình cảm, thái độ đúng đắn đối với lịch sử cũng như việc học tập bộ môn.

Khi dạy về "Tình hình cách mạng nước ta hơn năm đầu sau cách mạng tháng

Tám (từ 2/9/1945 đến 19/12/1946)", để làm rõ nhưng khó khăn về kinh tế, đặc

biệt là nạn đói đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu người dân Việt Nam, GV có

thể hướng dẫn SV khai thác kiến thức lịch sử qua tranh ảnh và phim tư liệu sử nói

về nạn đói cuối năm 1944 đầu năm 1945 và nguy cơ nạn đói mới đang xuất hiện

ngay sau khi chúng ta giành độc lập. Kết hợp với những nguồn tài liệu khác SV

hiểu được những khó khăn về chính trị - quân sự, kinh tế - tài chính, văn hóa -

giáo dục, nạn ngoại xâm - nội phản, lí giải được tại sao tình thế cách mạng nước

lúc này như "ngàn cân treo sợi tóc".

Hoặc khi dạy về "Những năm đầu toàn quốc kháng chiến", phần cuộc chiến

đấu tại các đô thị phía Bắc, đặc biệt là cuộc chiến đấu của quân và dân Thủ đô Hà

Nội (từ 19/12/1946 đến 17/2/1947), để khắc họa rõ nét nhất về cuộc chiến đấu

ngoan cường, mưu trí, dũng cảm của quân và dân Hà Nội vào mùa đông năm 1946

thì việc ứng dụng CNTT là sự lựa chọn tối ưu. Để SV có được xúc cảm lịch sử

thực sự thì việc trực quan những hình ảnh hoặc những đoạn phim tư liệu lịch sử

gốc về quá trình chiến đấu của Trung đoàn Thủ đô, đặc biệt là của Đội quân cảm

tử, hình ảnh về bom ba càng, về những trướng ngại vật được đặt trên đường để

ngăn bước tiến của giặc Pháp, về hình ảnh những người dân thủ đô cùng các chiến

sĩ bám trụ để bảo vệ từng ngôi nhà, từng góc phố, về cuộc rút quân thân kì của

Trung đoàn Thủ đô ra khỏi nội thành để bảo toàn lực lượng...Đặc biệt là hình ảnh

và đoạn phim tư liệu về chiến sĩ cảm tử quân ôm bom ba càng lao vào xe tăng

địch với tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Việc sử dụng tranh ảnh,

phim tư liệu lịch sử nếu được phối hợp nhuần nhuyễn với các phương pháp dạy

học bộ môn cùng các thao tác sư phạm sẽ giúp cho SV có được biểu tượng chân

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 98

thực nhất về Hà Nội mùa đông năm 1946, về

tinh thần chiến đấu quyết tử của quân và dân

Hà Nội đã góp phần giam chân địch trong

thành phố hơn hai tháng để chúng ta có điều

kiện chuẩn bị mọi mặt cho cuộc kháng chiến

lâu dài với Pháp.

Trong dạy học lịch sử, việc tạo các niên biểu, lược đồ, sơ đồ, đồ thị, biểu đồ,

bảng so sánh, bảng thống kê ...để minh họa và trình bày kiến thức là rất cần thiết.

Đặc biệt, với sự hỗ trợ của phầm mềm PowerPoint, các bảng biểu, sơ đồ, đồ thị...

này sẽ có tác dụng lớn đối với việc hình thành tri thức lịch sử cho SV, qua đó giáo

dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức, phẩm chất và phát triển toàn diện ở các em. Biểu

đồ, lược đồ, đồ thị,... với nhiều màu sắc, hiệu ứng hoạt hình và được trình chiếu

theo trình tự nội dung vấn đề, theo xu hướng phát triển của sự kiện… giúp SV

hiểu được bản chất, các mối liên hệ, chiều hướng phát triển của các sự kiện hoặc

hệ thống, khái quát những kiến thức lịch sử để thấy được tính hệ thống của các

sự kiện, hiện tượng lịch sử ….

Với bài "Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc 1953 -

1954", để giúp SV hiểu rõ những khó khăn mà Pháp gặp phải trên chiến trường

Đông Dương vào cuối năm 1953 đầu năm 1954, GV sử dụng lược đồ Đông Dương

năm 1953 - 1954 (có thể là lược đồ trống), sau đó GV hướng dẫn SV khai thác

nội dung kiến thức qua lược đồ. Đồng thời, GV lập bảng thống kê về tỉ lệ viện trợ

của Mĩ cho Pháp ở Đông Dương từ 1950 đến đầu năm 1954, qua đó giúp SV thấy

được sự phụ thuộc về tài chính ngày càng lớn

của Pháp vào Mĩ, sự can thiệp và âm mưu của

Mĩ vào cuộc chiến của Pháp ở Đông Dương.

Để SV hiểu rõ hơn về Hiệp hội các quốc

gia Đông Nam Á ASEAN, GV hướng dẫn SV

sơ đồ hóa kiến thức như hình bên. Với sơ đồ này, SV hiểu rõ về sự ra đời và phát

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 99

triển, cơ cấu tổ chức, mục đích, nguyên tắc hoạt động... của tổ ASEAN cũng như

mối quan hệ giữa Việt Nam và ASEAN.

Nhằm cụ thể hóa kiến thức lịch sử thông qua các kí hiệu, GV có thể tạo và

chèn các dạng kí hiệu, biểu tượng có sẵn trong Auto Shapes với các định dạng

theo điểm, đường, diện tích, có thể tăng giảm kích cỡ và thay đổi hướng các ký

hiệu cho phù hợp với nội dung lịch sử. Ngoài ra còn có thể tự biên vẽ các lược đồ,

sơ đồ, tự thiết kế các biểu tượng đặc biệt thể hiện được đặc trưng của sự kiện lịch

sử, ví như biểu tượng ngọn lửa thể hiện cuộc khởi nghĩa. Các dạng ký hiệu trên

lược đồ lịch sử khi được tạo hiệu ứng thích hợp sẽ giúp SV nhận thức rõ quá trình

diễn biến sự kiện, xác định địa điểm, hướng di chuyển, hướng tấn công hoặc rút

lui...Với việc sử dụng hệ thống kí hiệu phù hợp sẽ góp phần tạo biểu tượng về

không gian, thời gian, chiều hướng phát triển hay kết thúc của sự kiện, giúp người

học thấy được mối liên hệ giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử.

Ví dụ khi dạy học về "Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

kết thúc", để giúp SV hiểu rõ tại sao Pháp - Mĩ lại đề ra kế hoạch Nava, nội dung

và các bước của kế hoạch này như thế nào, GV có thể sử dụng Lược đồ Đông

Dương 1954 - 1954 (Lược đồ trống chưa có nội dung lịch sử).

Về nội dung, kế hoạch Nava gồm hai bước:

+ Bước 1: Thu Đông năm 1953 và Xuân năm 1954: Giữ thế phòng ngự

chiến lược ở chiến trường miền Bắc, tránh giao chiến với quân chủ lực của ta.

Thực hiện tiến công chiến lược ở miền Trung và Nam Đông Dương, đồng thời mở

rộng nguỵ quân, tập trung binh lực xây dựng lực lượng cơ động mạnh.

+ Bước 2: Thu Đông năm1954: Chuyển lực lượng ra chiến trường miền

Bắc, thực hiện tiến công chiến lược, cố giành thắng lợi quyết định, buộc ta phải

đàm phán theo những điều kiện có lợi cho chúng.

Từ bản đồ trống, GV có thể chèn các ký hiệu, biểu tượng mà cụ thể là các

mũi tên, sau đó tạo hiệu ứng phù hợp với nội dung lịch sử để trở thành bản đồ

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 100

động. Tùy theo ý tưởng mà có thể chèn

cùng nội dung kế hoạch cùng trên một

Slide hoặc chỉ dùng nguyên lược đồ

trống để GV hướng dẫn SV tự khai thác

kiến thức lịch sử. Với cách làm này sẽ

giúp GV thuận lợi hơn trong dạy học và

SV hứng thú hơn khi chúng ta dùng bản

đồ treo tường.

Việc thiết kế các trang trình chiếu trên PowerPoint nếu có sự liên kết giữa

các đối tượng, slide hay giữa các chương trình ứng dụng sẽ giúp cho bài giảng

thêm linh hoạt. Mặt khác, quá trình trình diễn không phải bao giờ cũng tuân thủ

theo sự sắp xếp trước sau của các slide mà đôi khi có sự truy xuất bất thường giữa

các slide. Tạo các liên kết (Hyperlink) linh hoạt cho phép kết nối một nội dung

bất kỳ trên một slide của giáo án điện tử đến một trang web hay đến bất kỳ một

tập tin nào trong máy tính…để tìm kiếm thông tin,

mở rộng nội dung đang trình bày hoặc sử dụng nút

kích hoạt để bật/tắt tức thì các dạng tư liệu ngay trên

slide đang trình chiếu nhằm bổ sung, cung cấp

thông tin hay tiến hành so sánh,đối chiếu. Ví như,

khi dạy về diễn biến chiến dịch Điện Biên Phủ

1954, GV tạo liên kết Hyperlink để kết nối đoạn Flash về diễn biến chiến dịch

hoặc tương tự khi muốn kết nối với một đoạn phim tưu liệu về Hội nghị Giơnevơ

ngày 21/7/1954 về kết thúc chiến tranh lập lại hòa bình ở Đông Dương...

Ngoài việc ứng dụng PowerPoint trong dạy học lịch sử, giáo viên có thể sử

dụng phần mềm Violet để soạn bài giảng điện tử với giao diện đơn giản, có cấu

trúc sẵn và sử dụng tiếng Việt hoặc có thể sử dụng phần mềm này để soạn các câu

hỏi trắc nghiệm, các câu hỏi ghép đôi, trò chơi ô chữ, trò chơi lịch sử để củng cố

bài học.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 101

Trong dạy học lịch sử, GV có thể ứng dụng một số phần mềm vẽ sơ đồ tư

duy trên máy tính như iMindMap, Edraw Mind Map, XMind ... Với các phầm

mềm này sẽ giúp GV có nhiều lựa chọn trong

việc dùng hình ảnh, biểu tượng, màu sắc để

phù hợp với những nội dung lịch sử cần thể

hiện. Mỗi phần mềm đều có những ưu điểm

và hạn chế riêng, do vậy tùy vào khả năng của

GV và nội dung lịch sử cần thể hiện mà có

thể sử dụng để thiết kế bản đồ tư duy lịch sử

cho phù hợp.

Ví như khi dạy về Chiến tranh thế giới lần thứ hai, GV thiết lập hoặc hướng

dẫn người học vẽ bản đồ tư duy để khái quát những nội dung cơ bản về thế chiến

thứ hai từ nguyên nhân, thời gian, không gian, diễn biến, kết quả, tác động của

cuộc chiến... Với bản đồ tư duy này người học hiểu được bản chất của cuộc chiến

từ đó thấy được hậu quả của nó đối với nhân loại như thế nào...

Ứng dụng CNTT trong dạy học lịch sử không chỉ diễn ra một chiều từ phía

GV mà việc hướng dẫn SV sử dụng CNTT trong quá trình học tập là yêu cầu cần

thiết. GV có thể hướng dẫn SV sử dụng CNTT trong quá trình tự học ở nhà hay

trên lớp để thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao. GV hướng dẫn SV sử dụng

internet để sưu tầm các tư liệu viết, hình ảnh, video lịch sử để biên tập lại trên

giấy hoặc đưa vào slide trình chiếu nhằm phục vụ các bài tập thuyết trình ngắn

trong dạy học bài nội khóa hay các hoạt động ngoại khóa. Internet là một trong

những nguồn tài liệu vô cùng phong phú, đa dạng nên GV cần hướng dẫn SV cách

tìm kiếm và sử dụng một cách hợp lí, hiệu quả. Những thông tin về lịch sử trên

mạng internet rất đa dạng, phức tạp cả về tính khoa học, độ tin cậy lẫn quan điểm

giai cấp, do đó, khi SV tra cứu thông tin trên internet cần có sự chọn lọc, thẩm

định thận trọng. Việc GV và SV khai thác thông tin trên mạng internet sẽ làm cho

bài học thêm sinh động, giúp học sinh hiểu sâu sắc quá khứ lịch sử, qua đó giáo

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 102

dục tư tưởng tình cảm, phát triển các năng lực nhận thức của các em. Song, việc

khai thác thông tin trên mạng internet phải tuân thủ nghiêm ngặt những yêu cầu

và phương pháp luận bộ môn, đảm bảo tính khoa học, tính vừa sức, đứng trên

quan điểm và đường lối của Đảng, Nhà nước về giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ.

Trong quá trình dạy học lịch sử, đặc biệt với những hoạt động ngoại khóa,

GV cũng có thể hướng dẫn cho SV chụp ảnh, quay phim tư liệu về các di tích,

nhân chứng lịch sử, lễ hội ở địa phương hay trong các dịp thực tế chuyên môn…để

biên tập phục vụ cho quá trình dạy học lịch sử.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công cụ Google Form, mạng xã hội học tập

Edmodo...và một số phần mềm khác vào dạy học lịch sử đang dần được thực hiện,

đặc biệt đối với việc hướng dẫn tự học hay trong quá trình kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập của SV.

3. KẾT LUẬN

Xuất phát từ đặc trưng của bộn môn nên việc ứng dụng CNTT đóng vai trò

quan trọng trong dạy học lịch sử. Với CNTT, SV được tiếp xúc với nhiều nguồn

sử liệu, dưới sự hướng dẫn của GV, SV có thể tự lĩnh hội được kiến thức lịch sử,

qua đó phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng năng lực tự học và

vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Việc ứng dụng CNTT trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng

rất đa dạng và trong một số trường hợp có ưu thế hơn so với các phương tiện dạy

học truyền thống, song "CNTT là đa năng, chứ không phải vạn năng". Những biểu

hiện lạm dụng kĩ thuật hay tuyệt đối hóa vai trò của CNTT trong dạy học lịch sử

đều làm hạn chế, thậm chí phản tác dụng giáo dục. Điều quan trọng là GV với

kiến thức chuyên môn, nắm vững phương pháp và nghiệp vụ sư phạm sẽ làm chủ

công nghệ, quyết định chất lượng và hiệu quả giờ dạy chứ không phải là công

nghệ điều khiển GV. Có như vậy, CNTT mới thực sự đáp ứng được mục tiêu giáo

dục và góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ

PHẦN I: BÁO CÁO TOÀN VĂN 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1]. Bộ Giáo dục và Đào tạo (Tài liệu bồi dưỡng phát triển năng lục nghề nghiệp

giáo viên): Tăng cường sử dụng thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin

trong dạy học, NXB Giáo dục và NXB Đại học Sư phạm, HN, 2013.

[2]. Nguyễn Thị Côi (CB) Rèn kỹ năng nghiệp vụ sư phạm môn lịch sử, NXB

ĐHSP, HN, 2011.

[3]. Phan Ngọc Liên (Cb): PPDHLS, tập 1, NXB Đại học Sư phạm, HN, 2002.

[4]. Nguyễn Quang Ngọc (Cb): Tiến trình lịch sử Việt Nam, NXB Giáo dục,

HN, 2015.

[5]. Phạm Văn Tây (sưu tầm và tuyển chọn): Quy định mới về ứng dụng công

nghệ thông tin vào đổi mới dạy học trong nhà trường, NXB Đại học Sư phạm,

HN, 2009.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

KỶ YẾU HỘI THẢO – TRƯỜNG ĐẠI HỌC HOA LƯ