Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ pháp luật

Download

TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT

TÖ TÖÔÛNG HOÀ CHÍ MINH VEÀ BAÛO VEÄ PHAÙP LUAÄT

iếu tá, CN. Nguyễn ị Ái Len *

Tóm tắt nội dung: Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật,

Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề bảo vệ pháp luật, Người nêu rõ trong nhiệm vụ bảo vệ pháp

luật: thực hiện chế độ pháp trị, giữ vững và bảo vệ quyền lợi của nhân dân, bảo vệ chế độ dân

chủ của ta… đồng thời có nhiệm vụ ngăn ngừa trừng trị những kẻ âm mưu phá hoại chế độ

ta, phá hoại lợi ích của nhân dân. Có thể khẳng định đây là nội dung mang tính nguyên tắc

của việc bảo vệ pháp luật trong tư tưởng của Người.

*****

Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ pháp lý nghiêm minh nhưng Hồ Chí Minh chủ trương

luật thể hiện tập trung ở các vấn đề cơ bản sau: đối với mỗi loại vi phạm thì có cách xử lí khác

Bảo vệ pháp luật là phải kiên quyết xử lí nhau, không rập khuôn nhất loạt. Theo Người,

nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật đó là chính sách “dân chủ đối với nhân dân,

Ngay sau khi Nhà nước Việt Nam Dân chuyên chính đối với kẻ thù”. Đối với “những

chủ cộng hòa thành lập, Hồ Chí Minh đã quan bọn thực dân tàn bạo và bọn tay sai của

tâm sử dụng pháp luật với tư cách là công cụ chúng mưu mô xâm phạm chủ quyền Việt

thực hiện chức năng chuyên chính của Nhà Nam, phá hoại nên độc lập của ta,… cần

nước thông qua việc xử lí nghiêm minh mọi hành thẳng tay phanh thây chẻ xác chúng ra để

vi vi phạm pháp luật bởi vì: “chế độ nào cũng làm gương cho kẻ khác”. Đối với cán bộ, công

có chuyên chính”. Người đã ký ban hành nhiều chức nhà nước không làm tròn nghĩa vụ nêu

sắc lệnh thiết lập Tòa án cách mạng, các Ban gương, vi phạm pháp luật thì “Pháp luật phải

thanh tra đặc biệt để điều tra và xét xử các tội thẳng tay trừng trị những kẻ bất liêm, bất kỳ

phạm. Trong kháng chiến chống Pháp, Người kẻ ấy ở địa vị nào, làm nghề nghiệp gì”. Trên

tiếp tục ban hành các sắc lệnh thiết lập các Tòa thực tế, Người đã chuẩn y án tử hình đối với hai

án đặc biệt để xét xử bọn Việt gian phản động, cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước ta là Đạ

địa chủ, cường hào gian ác và các vi phạm pháp tá Trần Dụ Châu – Cục trưởng Cục Quân nhu

luật khác. Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, hệ do phạm tội tham ô tài sản xã hội chủ nghĩa và

thống Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân Trương Việt Hùng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp,

dân của Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa do giết vợ. Còn “Đối với những nạn nhân của

đã tương đối hoàn thiện, đáp ứng yêu cầu thực chế độ xã hội cũ, như trộm cắp, gái điếm, cờ

hiện chức năng chuyên chính của Nhà nước bạc, buôn lậu,... thì Nhà nước cải tạo họ giúp

trong bối cảnh đất nước vừa có hòa bình, vừa họ trở nên những người lương thiện”.

phải chống chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ.

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, mọi hành

vi vi phạm pháp luật đều phải kiên quyết bị xử

---------------------------------------------------------------

* P. Tổ trưởng, Phòng KT&ĐBCLĐT,

Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân II.

SOÁ 10 // THAÙNG 7 NAÊM 2015

PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN

Theo Hồ Chí Minh, phải tránh lạm dụng pháp luật về hôn nhân và gia đình, Người căn

hình phạt khi xử lý các hành vi vi phạm pháp dặn: “Để thật sự bảo vệ quyền lợi của phụ

luật: “Những đứa phản quốc có chứng cứ rõ nữ thì Hội phụ nữ và Đoàn thanh niên phải

ràng phải trừng trị đã đành. Nhưng chúng ta phụ trách tuyên truyền và giáo dục một cách

không nên đào bới những chuyện cũ ra làm rộng khắp và bền bỉ cho mỗi gia đình hiểu rõ

án mới. Đối với những người không nguy pháp luật Nhà nước và thấm nhuần đạo đức

hiểm lắm, thì nên dùng chính sách cảm hóa, xã hội chủ nghĩa về vấn đề ấy. Bà con trong

khoan dung, không nên bắt bớ lung tung, làng xóm cần phải có trách nhiệm ngăn

không nên tịch thu vô lý, làm cho dân kinh ngừa, không thể để những việc phạm pháp

khủng”. Đặc biệt, Người yêu cầu “phải kiên xảy ra”. Đối với cán bộ tư pháp, Người yêu cầu:

quyết bỏ nhục hình” vì “dùng nhục hình là dã “Không thể chỉ hạn chế hoạt động của mình

man”, chỉ có bọn phong kiến, đế quốc mới dùng trong khung Tòa án”, đặc biệt: “Xét xử đúng

nhục hình… Còn người thường thì bị đánh đau là tốt nhưng nếu không phải xét xử thì càng

chịu không nổi mà họ nhận bừa, khai bậy, đưa tốt hơn”.

Công an đến chỗ sai lầm.

Bảo vệ pháp luật phải lấy ngăn chặn, phòng ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm làm nhiệm vụ

ngừa vi phạm làm nhiệm vụ chủ yếu lâu dài chủ yếu lâu dài của Hồ Chí Minh có ý nghĩa là

Quan điểm bảo vệ pháp luật phải lấy

Đây chính là quan điểm thể hiện bản nền tảng tư tưởng chỉ đạo hoạt động bảo vệ

chất dân chủ, nhân đạo của pháp luật xã hội pháp luật và cải cách tư pháp ở nước ta.

chủ nghĩa. Hồ Chí Minh cho rằng bản chất con

Bảo vệ pháp luật phải dựa vào lực lượng

người “phần nhiều do giáo dục mà nên”, hơn và sức mạnh của nhân dân

nữa, trong một xã hội mà nông dân chiếm tới

Xuất phát từ tư tưởng nước lấy dân làm

90% dân số, ít hiểu pháp luật, lại sớm bị nhiễm gốc, dân chúng (công, chúng) là gốc của cách

tính cách “phép vua thua lệ làng” thì vi phạm mạng, Hồ Chí Minh nêu rõ nhân dân là lực lượng

pháp luật phần nhiều là do không hiểu biết pháp quyết định thắng lợi của cách mạng, có lực

luật mà mắc vào vòng lao lý. Từ đó, Người chủ lượng, sức mạnh của nhân dân, việc to tát mấy,

trương phải tuyên truyền, giáo dục pháp luật khó khăn mấy cũng làm được. Đối với bảo vệ

sâu rộng trong nhân dân, để nhân dân “biết rõ pháp luật, Người nhấn mạnh: “phải động viên

những tội nên tránh, những việc nên làm”. quần chúng, phải thực hành dân chủ, phải

Tìm rõ cội nguồn vi phạm pháp luật để đề ra các làm cho quần chúng hiểu rõ, làm cho quần

biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn không để xảy chúng hăng hái tham gia thì mới chắc chắn

ra và nếu có cũng ở mức độ ít nhất, hậu quả ít thành công. Quần chúng tham gia càng đông,

nghiêm trọng, tiến tới không còn vi phạm pháp thành công càng đầy đủ, mau chóng”. Người

luật. Theo Hồ Chí Minh, nhiệm vụ này không nêu thí dụ: “Công an có bao nhiêu người? Dù

phải của riêng các cơ quan bảo vệ pháp luật mà có vài ba nghìn hay năm bảy vạn đi nữa thì

của toàn xã hội, và phải trải qua một quá trình lực lượng ấy vẫn còn ít lắm bên cạnh lực

lâu dài.

lượng nhân dân. Năm vạn người thì chỉ có

Đối với cán bộ, đảng viên, Người chỉ rõ: 5 vạn cặp mắt, 5 vạn đôi bàn tay. Phải làm

“Nếu muốn nước ta tiến lên chủ nghĩa xã hội sao có hàng chục triệu đôi bàn tay, hàng chục

thì phải giữ vững kỷ luật lao động, bằng cách triệu cặp mắt và đôi tai mới được. Muốn

giáo dục, giúp đỡ, phê bình rồi đi dần đến như vậy, phải dựa vào dân, không được rời

kỷ luật hành chính”. Để khắc phục vi phạm xa dân. Nếu không thế thì sẽ thất bại. Khi

SOÁ 10 // THAÙNG 7 NAÊM 2015

TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN // PHAÙP LUAÄT

nhân dân giúp đỡ ta nhiều thì thành công thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về pháp

nhiều, giúp đỡ ta ít thì thành công ít, giúp đỡ luật kiểu mới ở Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh

ta hoàn toàn thì thắng lợi hoàn toàn”. Khẳng về pháp luật đã giải phóng hàng loạt nội dung

định bảo vệ pháp luật phải dựa vào lực lượng cốt lõi và cơ bản nhất mà tư tưởng pháp luật

và sức mạnh của nhân dân mới thành công, Hồ cần phải thể hiện. Đó là những quan điểm về

Chí Minh đã đặt cơ sở lý luận cho quan điểm bản chất của pháp luật kiểu mới ở Việt Nam là

phát huy sức mạnh của toàn dân trong cuộc đấu pháp luật dân chủ, tiến bộ, vì con người, bảo vệ

tranh phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp quyền con người, nhằm mục tiêu giải phóng con

luật ở nước ta.

người, giải phóng nhân loại bị áp bức, đau khổ

Với một hệ thống quan điểm toàn diện, và bất công. Trong quan hệ giữa pháp luật với

phong phú và sâu sắc về pháp luật, Hồ Chí Minh Nhà nước, pháp luật là cơ sở khẳng định tính

đã đặt nền tảng vững chắc cho sự nghiệp xây hợp hiến, hợp pháp của Nhà nước. Quyền lực

dựng pháp luật kiểu mới ở Việt Nam. Tư tưởng nhà nước được thiết lập bởi pháp luật và bị kiểm

pháp luật của Người được hình thành trong 30 soát bởi chính pháp luật. Trong mối quan hệ

năm hoạt động cách mạng ở nước ngoài, được giữa pháp luật với đạo đức, Người khẳng định

bổ sung và phát triển trên cơ sở trực tiếp chỉ pháp luật và đạo đức gắn bó chặt chẽ, bổ sung

đạo xây dựng Nhà nước và pháp luật kiểu mới cho nhau trong việc thực hiện chức năng quản lí

ở Việt Nam, là một bộ phận quan trọng trong xã hội của Nhà nước. Pháp luật dân chủ, tiến bộ

toàn bộ hệ thống tư tưởng của Người. Kế thừa gắn bó chặt chẽ với xây dựng và thực hiện đạo

truyền thống pháp luật của dân tộc, phát triển và đức cách mạng, đạo đức công dân. Người đã

hiện thực những giá trị tiến bộ của nền văn minh chỉ ra những nội dung quan trọng về xây dựng

pháp lý nhân loại; lấy ý chí, nguyện vọng, lợi ích pháp luật, thực hiện pháp luật và bảo vệ pháp

của giai cấp công nhân và nhân dân lao động luật trong chế độ nhà nước kiểu mới ở Việt Nam.

làm nội dung; lấy phục vụ con người, giai cấp Trước yêu cầu và nhiệm vụ xây dựng, phát triển

và dân tộc làm lý do tồn tại và phát triển; lấy giải Nhà nước và pháp luật Việt Nam trong sự nghiệp

phóng con người, giai cấp, dân tộc và nhân loại đổi mới hiện nay, hơn lúc nào hết tư tưởng Hồ

khỏi áp bức bất công làm mục tiêu cuối cùng, tư Chí Minh về bảo vệ pháp luật cần được tiếp tục

tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật là di sản vô giá nghiên cứu và vận dụng, phát triển phù hợp với

không riêng của dân tộc Việt Nam mà ngay cả: tình hình mới.

“Các dân tộc từ chối con đường đau khổ của

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo

chủ nghĩa tư bản, có thể nghiên cứu tìm thấy vệ pháp luật trong điều kiện đổi mới đất nước

trong tư tưởng Hồ Chí Minh một hướng đi với xu thế toàn cầu hóa. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi

thích hợp cho sự lựa chọn của mình”.

Đảng, Nhà nước và nhân dân ta phải vận dụng

Tóm lại, trong quá trình trực tiếp lãnh đạo linh hoạt phù hợp với điều kiện thực tiễn của bối

cách mạng và đứng đầu Nhà nước Việt Nam cảnh trong nước và quốc tế trong tình hình hiện

Dân chủ Cộng hòa, tư tưởng và pháp luật của nay. Cụ thể là phải tiến hành một số nội dung

Hồ Chí Minh không ngừng được phát triển toàn cơ bản sau:

diện và hoàn thiện, đặc biệt là dấu ấn của Người

Một là, hoàn thiện lĩnh vực pháp luật và

trong quá trình Người viết bản Tuyên ngôn Độc quốc phòng, an ninh và tư pháp hình sự để xử

lập, chỉ đạo xây dựng Hiến pháp năm 1946, lí nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật.

Hiến pháp năm 1959 và hàng loạt văn bản pháp Trong đó, Tòa án là khâu trung tâm của quá

luật quan trọng khác. Với tính chất là một hệ trình cải cách, xét xử là khâu trọng tâm của toàn

SOÁ 10 // THAÙNG 7 NAÊM 2015

PHAÙP LUAÄT // TAÏP CHÍ KHOA HOÏC CAÛNH SAÙT NHAÂN DAÂN

bộ hoạt động tư pháp bởi vì thực chất hiệu quả pháp) ngày càng chú trọng đến việc kế thừa và

của hoạt động tư pháp thể hiện chủ yếu ở hoạt phát triển các giá trị truyền thống, trong đó có tư

động xét xử, ở bản án hay quyết định của Tòa tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật mà điểm nổi bật

án, nếu án đúng thấy ngay kết quả, nếu án sai là quan điểm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn

là hoạt động không có hiệu quả. Các hoạt động các vi phạm pháp luật để bảo vệ pháp luật.

khác của tiến trình tư pháp như là điều tra, kiểm

Như vậy, nhận thức đúng đắn về vai

sát, truy tố,... nếu có sai phạm có thể khắc phục trò, vị trí và giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí

được và ít để lại hậu quả nhưng nếu xét xử sai hậu Minh, Đảng và nhà nước ta luôn khẳng định sự

quả để lại rất lớn và đôi khi không thể nào khắc cần thiết phải tiến hành nghiên cứu, vận dụng

phục được, khó phục hồi nguyên trạng như trước. tư tưởng Hồ Chí Minh phục vụ yêu cầu của

Hai là, hoàn thiện hệ thống pháp luật về cách mạng Việt Nam, đặc biệt là nghiên cứu,

quốc phòng, an ninh nhằm xây dựng vững chắc vận dụng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn

nền quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân đang đặt ra. Sau gần ba mươi năm tiến hành sự

dân; thể chế mối quan hệ giữa phát triển kinh tế nghiệp đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong

- xã hội với củng cố và xây dựng tiềm lực quốc lĩnh vực bảo vệ pháp luật, ngoài việc hoàn thiện

phòng, an ninh, quyền và nghĩa vụ của công hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong các

dân trong việc bảo vệ Tổ quốc.

lĩnh vực tư pháp hình sự, thi hành án hình sự, tư

Ba là, trước mắt tập trung hoàn thiện pháp hành chính và tư pháp dân sự. Nhà nước

pháp luật về đấu tranh phòng, chống tội phạm ta đã có tầm chiến lược đối với sự phát triển của

theo hướng xây dựng các cơ quan bảo vệ pháp hệ thống các cơ quan bảo vệ pháp luật. Theo

luật là nòng cốt, phát huy sức mạnh của toàn hướng này, Đảng và Nhà nước đã đề ra nhiều

xã hội trong việc phát hiện, phòng ngừa, ngăn chủ trương lớn đối với một hệ thống các giải

chặn tội phạm, bảo đảm yêu cầu đề cao hiệu pháp đồng bộ, vừa có tính đột phá đối với những

quả phòng ngừa; xây dựng mới các đạo luật về vấn đề bức xúc, vừa có tính chiến lược lâu dài,

phòng thủ dân sự, luật bảo vệ các mục tiêu quan tạo cơ sở quan trọng cho công cuộc cải cách tư

trọng về an ninh quốc gia…

pháp nói chung, đổi mới công tác bảo vệ pháp

Bốn là, việc bảo vệ pháp luật phải hướng luật nói riêng đi vào chiều sâu, đặc biệt là việc

vào nhiệm vụ trọng tâm là ngăn chặn, phòng thay đổi về chất các thể chế, nguyên tắc, điều

ngừa vi phạm thông qua nội dung và hình thức kiện bảo đảm độc lập xét xử và nâng cao năng

của các văn bản quy phạm pháp luật không chỉ lực, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ công chức

trong lĩnh vực tư pháp hình sự mà cả tư pháp làm công tác bảo vệ pháp luật trong thời kì đổi

hành chính và tư pháp dân sự khi hệ thống văn mới của nước ta. Những tiến bộ trong các lĩnh

bản đó được ban hành kịp thời cùng với đó hàng vực nêu trên đã góp phần thể chế hóa thành

loạt các chương trình quốc gia về phòng chống công đường lối đổi mới của Đảng; nâng cao hiệu

tội phạm, vi phạm pháp luật được triển khai lực, hiệu quả quản lý điều hành của Nhà nước,

đồng bộ đều thể hiện hướng vào nhiệm vụ trọng đẩy mạnh phát triển kinh tế, giữ vững ổn định

tâm là ngăn chặn, phòng ngừa vi phạm. Điều đó chính trị - xã hội của đất nước, góp phần quản lý

đúng như lời căn dặn của Hồ Chí Minh với cán xã hội, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh

bộ ngành tòa án “Xét xử đúng là tốt, nhưng tế, hội nhập quốc tế, xây dựng Nhà nước trong

nếu không phải xét xử thì càng tốt hơn”, mặt sạch, vững mạnh, thực hiện quyền con người,

khác cũng là chứng minh cho thấy việc bảo vệ quyền tự do, dân chủ của công dân./.

pháp luật ở nước ta (nhất là trong lĩnh vực tư

SOÁ 10 // THAÙNG 7 NAÊM 2015

4 trang Thùy Anh 8220 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ pháp luật", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

tu_tuong_ho_chi_minh_ve_bao_ve_phap_luat.pdf