Thực thi hiệp định FTA - Những thách thức đặt ra trong thực thi chính sách phát triển bền vững ở Việt Nam
THỰC THI HIỆP ĐỊNH FTA - NHỮNG THÁCH THỨC ĐẶT RA
TRONG THỰC THI CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM
Nguyễn Thị Hoài Linh
Hoàng Thị Thanh Thủy
Nguyễn Thành Long1
Tóm tắt:
Phát triển bền vững là một trong những mục tiêu mà tất cả các quốc gia trên
thế giớ đ ớ đến. Việc thực thi Hiệp đị FTA đã và đ đặt ra nhữ
hội và thách thức cho Việt Nam trong việc thực hiện mục tiêu chính sách phát triển
bền vững trong thời kì hội nh p quốc tế sâu rộng hiện nay. Vì v y, nhóm tác giả
nghiên cứu đề tà “Thực thi Hiệp định FTA - Những thách thức đặt ra trong thực thi
chính sách phát triển bền vững ở Việt Nam”, bài viết đã đ r á ải pháp cho
Việt Nam trong việc thực hiện hiệu quả Hiệp định FTA, góp phần phát triển kinh tế
đất ớc và hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vữ tro đoạn hiện nay ở
ớc ta.
Từ khóa: Hiệp định FTA, Phát triển bền vững
Đặt vấn đề:
Trong bối cảnh hội nh p kinh tế toàn cầu, mở rộng tự do ó t ại, làn
sóng ký kết các Hiệp đị t ại tự do (FTA) đ trở nên mạnh mẽ trên khắp
thế giới và trở thành một xu thế mới trong quan hệ kinh tế quốc tế mà các quốc gia
không thể đứng ngoài cuộc, nh n thứ rõ đ ều này, trong nhữ ă qu V ệt Nam
rất tích cự t đà p á , kết các Hiệp FTA so p và đ p .
Đến nay, Việt N đã í t ức tham gia, ký kết thực hiện 14 FTA có hiệu lực và
01 FTA đã í t ức ký kết, sắp có hiệu lực, hiệ đ đà p á 02 FTA. Trong
bối cả Cov d 19 đã đặt ra những thách thức, trở ngại cho cam kết thực hiện, và áp
dụng vào thực tiễ để cạnh tranh vớ á ớc lớn. Chính vì v y cần có cách nhìn
1 Lớp: K42G Lu t Học
1
nh đú đắn và triển khai những biện pháp hữu hiệu đảm bảo cho sự phát triển
bền vững khi tham gia kí kết hiệp định FTA.2
1.Khái quát về Hiệp định FTA và vấn đề phát triển bền vững ở Việt Nam
hiện nay
1.1. Hiệp định FTA
Hiệp đị t ại tự do (FTA) đ trở thành một xu thế mới trong quan
hệ kinh tế quốc tế mà các quốc gia không thể đứng ngoài cuộc, Hiệp định FTA
đ ợ đị ĩ s u: “Hiệp định FTA hay còn là Hiệp định thương mại tự do
quốc gia. Theo đó, các nước sẽ tiến hành theo lộ trình việc cắt giảm và xóa bỏ hàng
định thương mại tự do có hiệu lực. Các Hiệp định thương mại tự do có thể được
1.1.1. Vai trò của Hiệp địn FTA đối với sự phát triển kinh t ở Việt Nam
Các hiệp đị FTA đã, đ và tro t sẽ trở thành một trào u u
trên thế giới trong xu thế toàn cầu ó , đồng thời là giả p áp đ ợc nhiều quốc gia
lựa chọn mang tính an toàn khi mà những thỏa thu đạt đ ợc trong khuôn khổ Tổ
chứ T ại thế giớ (WTO) à “ à ò ” á ớc về mứ độ cam
kết. Số ợng các hiệp đị FTA đ ợc kí kết trên toàn thế giớ tă ó .
Theo thống kê củ WTO, tí đế ày 17/01/2020, đã ó tổng cộng 303 Hiệp định
có hiệu lực trong số 483 Hiệp đị đ ợc cá ớc thông báo tới WTO. Việt Nam
ũ ô đứ oà xu ớng hội nh p toàn cầu đó, Việt N đã í t ức
tham gia, ký kết thực hiện 14 FTA có hiệu lự và 01 FTA đã í t ức ký kết, sắp
có hiệu lực, hiệ đ đà p á 02 FTA. Tro số 14 FTA đã ó hiệu lự và đ
triển khai, Hiệp đị Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyê T á B D (CPTPP)
2 Việt Nam tham gia tích cực tham gia ký kết các hiệp định FTA, mở ra nhiều ội phát triển kinh tế - xã
hộ , T P , Bà đă vào 14/01/2021
2
là FTA thế hệ mớ đầu tiên mà Việt Nam tham gia, tiếp t eo đó à H ệp định
T ại tự do Việt Nam - Liên minh Châu Âu (EVFTA).
Việc tham gia các hiệp đị FTA đã tạo thêm nhiều động lực phát triển và
mang lại nhiều tá động tích cực cho nền kinh tế Việt Nam thờ đ ểm hiện nay, Bộ
tr ởng Bộ Cô T V ệt Nam Trần Tuấn Anh nh đị : “Thị trường xuất
nhập khẩu được mở rộng và đa dạng hóa; thị trường dịch vụ tài chính phát triển
hơn với sự tham gia của nhiều nhà đầu tư nước ngoài; hệ thống thể chế, chính sách
cũng từng bước được hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và thực thi cam
kết trong các FTA v.v. Cùng với tham gia WTO từ năm 2007, việc thực thi các FTA
đã góp phần thúc đẩy GDP của Việt Nam tăng hơn 300%, kim ngạch xuất nhập
khẩu tăng 350%”.4
1.1.2. Thực trạng thực thi Hiệp định FTA tại Việt Nam
Theo thống kê của Tổ chứ t ại thế giới (WTO), hiện trên thế giới có
khoảng gần 483 Hiệp đị FTA so p , đ p ó ệu lực. Các Hiệp
định FTA diễ r d ới hình thứ so p và đ p , ĩ à ó t ể đ ợc
thực hiện giữ ớc riêng lẻ hoặ ó đ ợc giữa một khố t ại và một
quố H ệp định FTA Liên minh châu Âu (EU) - Chile, Hiệp định FTA
ASEAN - Trung Quốc, Hiệp định FTA Việt Nam – EU,…V ệc hình thành các Hiệp
định FTA hiệ đ à xu t ế tất yếu trong quá trình hội nh p, phát triển mà các
quốc gia không thể đứng ngoài cuộc. Nh n thứ rõ đ ều này, trong nhữ ă qu
Việt Nam rất tích cự t đà p á , ết các Hiệp đị FTA so p
và đ p . K u vự t ại Việt Nam – C e đ ợc thiết l p bởi Hiệp định
FTA so p V ệt Nam – Chile ký kết t á 10/2011. Đặc biệt, từ giữ ăm
2012, tiế tr đà p á t á H ệp đị FTA đã đ ợ đẩy mạ . Đến
cuố ă 2014, V ệt N và á đố tá đã ết t ú đà p á 3 H ệp định FTA
so p và đ p : H ệp định FTA Việt Nam với EU (EVFTA), với Hàn
Quốc (VKFTA), với Liên minh Hải quan Nga - Belarus - Kazakhstan (VCUFTA).
Nhìn lại các Hiệp định giữa Việt Nam vớ á đối tác cho thấy, Việt Nam luôn chủ
động, tích cự t đà p á . Cụ thể là: Hiệp định FTA Việt Nam - EU, đ ợc
4 Vụ í sá t ạ đ b ê (2020), V ệc tham gia các FTA mang lại nhiều tá động tích cực cho
kinh tế Việt Nam
3
khở động từ tháng 6/2012 tại Brussels (Bỉ), đã trải qua 10 phiên chính thức và
nhiều phiên giữa kỳ. Ngày 13/10/2014, Thủ t ớng Chính phủ Nguyễn Tấ Dũ và
Chủ tịch Ủy b âu Âu (EC) M ue B rroso đã ó buổi thảo lu n về kết thúc
đà p á FTA ày. H ệp định FTA Việt Nam - Hàn Quố (VKFTA) đ ợc khởi
động từ t á 8/2012, s u 8 p ê đà p á í t ức và 8 phiên họp giữa kỳ, hai
bê đã đ đến thống nhất nội dung Hiệp định với phạm vi toàn diện, mứ độ cam kết
cao và bảo đảm cân bằng lợi ích. Hiệp định FTA Việt Nam - Liên minh Hải quan
Nga - Belarus-K z st (VCUFTA), đ ợc khở động vào tháng 3/2013. Sau 8
p ê đà p á í t ức và nhiều phiên họp giữa kỳ ở cấp kỹ thu t, bê ũ
đã t ống nhất nội dung Hiệp định với phạm vi toàn diện, mứ độ cam kết cao và
bảo đảm cân bằng lợ í , ó tí đến đ ều kiện cụ thể của mỗi bên.5
1.2. Vấn đề phát triển bền vững
Nội hàm về phát triển bền vữ đ ợc tái khẳ định ở Hội nghị T ợ đỉnh
Trá đất về Mô tr ờng và phát triển tổ chức ở R o de J e ro (Br z ) ă 1992 và
đ ợc bổ sung, hoàn chỉnh tại Hội nghị T ợ đỉnh thế giới về Phát triển bền vững
tổ chức ở Johannesburg (Cộ oà N P ) ă 2002: "P át tr ển bền vững" là
quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa 3 mặt của sự phát
triển, gồm: phát triển kinh tế (nhất à tă tr ởng kinh tế), phát triển xã hội (nhất là
thực hiện tiến bộ, công bằng xã hộ ; xoá đó ảm nghèo và giải quyết việc làm) và
bảo vệ ô tr ờng (nhất là xử lý, khắc phục ô nhiễm, phục hồi và cải thiện chất
ợ ô tr ờng; phòng chống cháy và chặt phá rừng; khai thác hợp lý và sử dụng
tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên).
Tiêu chí của phát triển bền vững: Thứ nhất, phát triển bền vững về kinh tế là
phát triển nhanh và an toàn, chất ợng; Thứ hai, phát triển bền vững về xã hội
đ ợ đá á bằng các tiêu chí, HDI, ệ số b đẳng thu nh p, các chỉ tiêu về
giáo dục, y tế, phúc lợi xã hộ , ởng thụ vă ó .Thứ ba, phát triển bền vững về
ô tr ờng.6
1.3. Mối liên hệ giữa thực thi hiệp định và vấn đề phát triển bền vững ở
Việt Nam
5
Trần Thị Trang, Việt Nam tham gia các hiệp định FTA: Thực trạ , ội và thách thức
Phạm Thị Thanh Bình, Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (2016), Phát triển bền vững ở Việt Nam: Tiêu
6
í đá á và đị ớng phát triển
4
Đến nay, Việt N đã í thức tham gia, ký kết thực hiện 14 FTA có hiệu
lự và 01 FTA đã í t ức ký kết, sắp có hiệu lực, hiệ đ đà p á 02 FTA.
Trong số 14 FTA đã ó ệu lự và đ tr ển khai, Hiệp đị Đối tác toàn diện và
Tiến bộ xuyê T á B D (CPTPP) à FTA t ế hệ mớ đầu tiên mà Việt Nam
tham gia, tiếp t eo đó à H ệp đị T ại tự do Việt Nam - Liên minh Châu
Âu (EVFTA)7. Nếu kết t ú á FTA đ đà p á , ó t ể nói Việt N đã và
đ t ết l p đ ợc quan hệ t ại tự do với hầu hết á ớ đối tác quan
trọng nhất trên thế giới (trừ Hoa Kỳ), tạo sở vững chắc cho việ tă ờng và
t ú đẩy tr o đổ t ại – đầu t so p ũ tă ờng hội nh p
kinh tế quốc tế trong khu vực và trên toàn cầu. “V ệc thự t á FTA ó trê đã
góp phần mang lại nhữ tá động tích cực cho sự phát triển kinh tế và quá trình
hiệ đạ ó đất ớ , đồng thời góp phần cho việc hiện thực hóa các mục tiêu phát
triển củ ớ t ”.
Hiệp định FTA bao gồm một á toà d ện về t ại và phát
triển bền vững, với những nội dung quan trọng:
(1) Cam kết thực thi hiệu quả các tiêu chuẩ bản của Tổ chứ L o động
Quốc tế (ILO), á Cô ớc của ILO (không chỉ á Cô ớ bản), các Hiệp
đị Đ p về Mô tr ờng mà mỗ bê đã ết/gia nh p; (2) Cam kết gia
nh p/ký kết á Cô ớ bản của ILO mà mỗ bê t ; (3) C ết
sẽ không vì mụ t êu t u út t ạ và đầu t à ảm bớt các yêu cầu hoặc
p ại tới việc thực thi hiệu quả các lu t về ô tr ờ và o động trong
ớc; (4) Thúc đẩy trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR), có d n chiếu tới
các thông lệ quốc tế về vấ đề này; (5) Một đ ều khoản về biế đổi khí h u và các
cam kết bảo tồn và quản lý bền vữ đ dạng sinh học (bao gồ động thực v t
hoang dã), rừng (bao gồm khai thác gỗ bất hợp p áp), và đá bắt á; (6) Cá
chế tă ờng sự tham gia của xã hội dân sự vào việc thự t C ày, ả từ
ó độ nộ địa (tham vấ á ó t vấn nộ đị ) và so p ( á d ễ đà
so p ); (7) Cá đ ều khoả tă ờng minh bạch và trách nhiệm giải trình.
7 Việt Nam tham gia tích cực tham gia ký kết các hiệp định FTA, mở ra nhiều ội phát triển kinh tế - xã
hộ , T P , Bà đă vào 14/01/2021
5
Chúng ta có thể thấy đ ợc rằng giữa việc thực thi hiệp định FTA có mối quan hệ
m t thiết với sự phát triển bền vững trên mọ ĩ vực tại Việt Nam.
Việc ký kết và tham gia các FTA thế hệ mới sẽ ó tá động lớ đến nền kinh
tế Việt Nam thông qua việc mở rộng thị tr ờng xuất nh p khẩu, t eo đó, ạch
xuất nh p khẩu s á ớ đối tác sẽ tă , ủng cố các thị tr ờng truyền thống,
phát triển và mở rộng nhiều thị tr ờng tiề ă trê sở t ú đẩy quan hệ với
á đối tác chiế ợc kinh tế quan trọ . Đầu t ê và ũ à qu trọng nhất
đó í à sự phát triển bền vững về tất cả mọ ĩ vực.
Việc thực thi các hiệp định FTA vớ á ớc sẽ giúp mang lại lợi ích cho tất
cả các bên, góp phần giúp Việt Nam phát triển bền vững bằ á trá “ uộ đu
xuố đáy” và đảm bảo rằ tă tr ởng hiện tại sẽ không phải trả giá bằ á
hội của thế hệ t . H ệp định FTA mà Việt Nam kí kết lại vớ á ớc trên
thế giới sẽ mang lại nhiều lợi ích cho tất cả các bên tham gia, tạo đ ều kiện giúp
Việt Nam phát triển một cách bền vữ , đảm bảo rằ tă tr ởng về tất cả mọi
mặt ở hiện tại mà không phải trả giá bằ á ội của thế hệ t .
2.Thực thi hiệp định FTA trong bối cảnh covid 19 và sự tác động của các
hiệp định FTA đ n chính sách phát triển bền vững
2.1. Tác động của Hiệp địn FTA đối với nền kinh t
2 1 1 Tác động tích cực
Tham gia vào các Hiệp đị t ại tự do (FTA) là một trong những xu
ớng tất yếu trong quá trình hội nh p kinh tế quốc tế của Việt Nam. Hiệp định
FTA đã ó ữ tá động tích cự đến sự phát triển của kinh tế Việt Nam.
Thứ nhất, việc tham gia các Hiệp đị FTA úp t ú đẩy xuất khẩu và thay
đổ ấu hàng xuất khẩu.
Theo Báo cáo Xuất nh p khẩu Việt N ă 2018 ủa Bộ Cô T ,
xuất khẩu ă 2018 ủa Việt N đạt 243,48 tỷ USD, tă 13,2% so vớ ă
2017. Nh p khẩu của Việt N đạt 236,69 tỷ USD, tă 11% so vớ ă 2017.
Đ ều này giúp Việt Nam xuất s êu tro vò b ă ê t ếp8. Trong thời gian tới,
8 Bộ Cô T , Báo áo xuất nh p khẩu Việt N ă 2018, Hà Nội, 2018, trang 11
6
khi việc thực hiện cắt giảm thuế qu t eo á FTA b ớ vào đoạn cắt giảm
sâu thì xuất khẩu của Việt N đ ợc kỳ vọng sẽ tiếp tụ tă tr ởng mạnh.
C ấu hàng hóa xuất khẩu tiếp tục cải thiệ t eo ớng tích cực với quy mô
các mặt hàng xuất khẩu tiếp tụ đ ợc mở rộng. Chiếm tỷ trọng cao nhất tro
cấu hàng hóa xuất nh p khẩu v n là nhóm hàng công nghiệp với tỷ trọng 82,8%,
hàng nông sản, thủy sản chiếm 10,9 % và nhóm hàng nhiên liệu, khoáng sản chỉ còn
chiếm 1,9 % tổng kim ngạch xuất khẩu9. Thị tr ờng xuất khẩu đ ợc mở rộng, hàng
hóa xuất khẩu của Việt N đã v tới hầu hết các thị tr ờ “ ó tí ” trê t ế
giớ Ho Kỳ, EU,…
Thứ hai, tham gia các Hiệp định FTA giúp cho Việt N t u út đ ợc nguồn
vốn FDI từ á ớ t à v ê . 3 t á đầu ă 2019 o t ấy, vốn FDI đă
vào Việt N đến từ nhiều quố đố tá tro á FTA, : Hồng Kông (4,407
tỷ USD), Singapore (1,461 tỷ USD), Hàn Quốc (1,317 tỷ USD), Trung Quốc (1 tỷ
USD)10…
Các FTA thế hệ mớ ũ ó á quy định về phát triển bền vững, giúp hạn
chế bớt những công nghệ lạc h u và t ú đẩy phát triển các công nghệ sử dụng
nguồ ă ợng tái tạo, thân thiện vớ ô tr ờng. Nhữ xu ớng này mang lại
nhiều lợi ích cho nền kinh tế Việt Nam và cho các doanh nghiệp Việt Nam.
Thứ ba, đối với sản xuất tro ớc và ô tr ờng kinh doanh, tham gia các
FTA thế hệ mới sẽ khiến cho nhiều mặt hàng làm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất
tro ớc có giá thấp . Do đó, p í sản xuất của các doanh nghiệp đ ợc cắt
giảm, từ đó, á ả hàng hóa sẽ cạ tr so với hàng nh p khẩu, t ú đẩy sản
xuất tro ớ để xuất khẩu.
Các FTA thế hệ mới sẽ giúp Việt Nam kiệ toà bộ áy à ớc, theo
ớ đẩy mạnh cả á à í , tă ờng trách nhiệm, kỷ ỷ lu t của
cán bộ, từ đó, ỗ trợ cho tiế tr đổi mới ô tă tr ở và ấu lại nền
kinh tế của Việt Nam. Việ t y đổi chính sách, pháp lu t t eo ớng minh bạch,
9 Bộ Cô T , Báo áo xuất nh p khẩu Việt N ă 2018, Hà Nội, 2018, trang 12
10Nguyễn Ngọc Hà (2019), Tham gia FTA thế hệ mới: Lợi thế, thách thức và vấ đề đặt ra cho Việt Nam
7
phù hợp vói thông lệ quốc tế giúp cho các doanh nghiệp hoạt động thu n lợ
tro ô tr ờng kinh doanh hội nh p hiện nay.
2.1.2. Hạn ch
Thứ nhất, tham gia các Hiệp đị FTA đã đặt ra những thách thức lớn cho
nguồ t u â sá à ớc. Nguồ t u â sá à ớc từ hoạt động xuất,
nh p khẩu có dấu hiệu sụt giảm. Tỷ trọ t u â đối từ hoạt động xuất - nh p khẩu
trong tổng thu NSNN giảm từ 20,06% tro đoạn 2006 - 2010 xuống còn
17,7% tro đoạn 2011 - 2015 và 14,5% tro đoạn 2016 - 201911. Nguyên
nhân là do Việt N đẩy mạnh hội nh p kinh tế quốc tế, thực hiện cắt giảm thuế
quan theo lộ trình.
Thứ hai, sức cạnh tranh của các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay còn thấp.
Việc giảm thuế nh p khẩu theo lộ trình cam kết d đến hàng hóa nh p khẩu vào
Việt nam ngày càng nhiều. Các doanh nghiệp Việt nam phả đối mặt với sức cạnh
tranh lớn từ hàng hóa nh p khẩu trong khi khả ă của các doanh nghiệp còn thấp.
Thứ ba, tham gia vào các Hiệp định FTA dù mở ra nhiều ội cho nền kinh
tế, ó ũ í à uyê â d đến ô nhiễ ô tr ờng và suy kiệt
nguồn tài nguyên. Sự tă á u ô ệp đầu t ớc ngoài vào Việt
Nam một á ó đã à tă ô ễ ô tr ờng do xả thải từ hoạt
động xây dựng, sản xuất.
2.2. Bối cảnh Covid 19 và những thách thức đối với việc thực hiện chính
sách phát triển bền vững ở Việt Nam
Dị Cov d 19 bù p át và éo dà đã ả ởng nghiêm trọ đến nền kinh
tế củ á ớc trên thế giới, trỏ đó ó V ệt Nam. Với việc kiểm soát tốt dịch
bệnh, trong hoàn cảnh Covid 19 bên cạnh những thách thứ đặt ra, Việt N ũ
đ đứ tr ớc nhữ ội mớ để có thể bứt phá, sánh vai với những nền kinh
tế khác.
2 2 1 Cơ ội phát triển
Trong bối cảnh Covid 19 hiệ y, xu ớng tham gia các liên kết mới thông
qua FTA v n phát triển. Việt N đ dần khẳ định vị thế của mình với bạn bè
11 Bộ Tài chính, Kết quả thực hiệ t u â sá à ớc theo Chiế ợ Tà í đế ă 2020
8
quốc tế. Với các biện pháp kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, Việt N à đ ể đến lý
t ở o á à đầu t ớc ngoài. Thời gian tới, châu Á - T á B D sẽ
tiếp tục là khu vực phát triể à đầu với sự hiện diện của nhiều ớc lớn và các
nền kinh tế ă động, nằm trên tuyến hàng hải, hàng không sô động b c nhất thế
giới12. Đ ều này mở r ội phát triển lớn cho Việt Nam khi tham gia vào các
Hiệp định FTA thế hệ mới.
Tuy Dịch bệ ó dấu hiệu chấm dứt uộc cách mạng công
nghiệp 4.0 lan rộng và sự “ óp ặt” ủ á FTA H ệp đị Đối tác Toàn diện
và Tiến bộ xuyê T á B D (CPTPP) và H ệp đị T ại Tự do Việt
Nam - L ê âu Âu (EVFTA) đ ợc kỳ vọng sẽ mang lại nhiều ội phát
triển cho nền kinh tế Việt Nam thông qua việc mở rộng xuất khẩu, đầu t và ứng
dụng khoa học công nghệ, giúp cải thiện chuỗi cung ứng của Việt Nam. Bên cạnh
đó, á FTA ày tá động tích cực tớ o độ , tro đó ững ngành thâm dụng
o độ dệt may, da giày... dự báo sẽ đ ợ ởng lợi nhiều nhất13.
2.2.2. Thách thức đặt ra
Hoạt động của nhiều ngành kinh tế quan trọng bị á đoạn, sụt giảm doanh
thu nghiêm trọ . Cá à đ ợ o à ởng lợi nhiều nhất từ các hiệp định
t ại tự do (FTA) thế hệ mớ ũ à á à ịu á đoạn trong bối
cảnh dịch Covid-19.
Tố độ tă tr ởng tích cực của Việt Nam còn phụ thuộc sự phục hồi của nền
kinh tế toàn cầu và của một số nền kinh tế lớ , ũ à bạn hàng lớn. Hiện nay, dịch
bệ đ ợc khống chế tại một số thị tr ờng lớn của Việt N Mỹ và đ
quay trở lại châu Âu (EU). Do v y, một số ngành v n tiếp tục chờ đợi hồi phục,
nhất là các ngành du lịch, hàng không, bất động sản nghỉ d ỡng, nhà hàng, dịch vụ
12
Bùi Thanh Tuấn (2021), Một số xu ớng chuyển dịch tr t tự kinh tế thế giới hiện nay
Nguyễn Minh Phong (2020), Triển vọng kinh tế Việt N ă 2020 và đoạn tới, Tạp chí Nghiên cứu
l p pháp
9
ă uống... Việc triển khai các dự án có vố đầu t trực tiếp ớc ngoài (FDI) ch m
do hạn chế về đ ại của chuyên gia, kỹ s , ỹ thu t v ê , o động tay nghề cao14...
Trong bối cảnh hiện nay, việc tham gia vào các Hiệp định FTA là một xu thế
tất yếu. Tuy nhiên, sự hiểu biết và nh n thức của doanh nghiệp về các FTA còn hạn
chế. Nghiên cứu củ VCCI ă 2016 o t ấy, nhiều doanh nghiệp Việt Nam còn
b ết hoặ ểu rõ về các FTA thế hệ mới. Cụ thể, đối với Hiệp định
t ại tự do Việt Nam - Hàn Quốc, có 33% doanh nghiệp b ết và tới 51%
ểu rõ về nội dung của Hiệp định. Tỷ lệ này với TPP (hiện nay là CPTPP)
t ứng là 12% và 40%; với EVFTA là 17% và 56%15,… Vấ đề đặt ra là các
doanh nghiệp cần t n dụng nhữ ộ để phát triển trong thời kì hộp nh p kinh tế
thông qua các FTA, phải gấp rút chuẩn bị â o ă ực cạnh tranh hàng hóa và
dịch vụ của mình tại thị tr ờng Việt N và á ớc khác.
Bên cạnh chú trọng phát triển kinh tế, bảo vệ ô tr ờng là một thách thức lớn
đối với Việt Nam trong việc cân bằng giữa kinh tế và ô tr ờng. Cần phải xây
dựng các biện pháp phù hợp để vừ đảm bảo các tiêu chí về môi tr ờng, vừa t n
dụ đ ợc nguồ đầu t ủ ớ oà để phát triển kinh tế và â o tr độ
về công nghệ.
3. Giải pháp
Việc thự t á FTA ó trê đã óp p ần mang lại nhữ tá động tích cực
cho sự phát triển kinh tế và quá trình hiệ đạ ó đất ớ , và đồng thời góp phần
cho việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển củ ớ t . Đối với những hạn chế
cầ đ ợc khắc phục triệt để và thực hiện các biện pháp, cụ thể:
Về p í à ớc
Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp lu t hài hòa với chính sách với
các cam kết quốc tế
Để đáp ứng yêu cầu của kinh tế thị tr ờng hiệ đại, hội nh p quốc tế và cam
kết trong các FTA thế hệ mới với tinh thầ đổi mới toàn diệ , đồng bộ cả kinh tế và
co-hoi-phat-trien-kinh-te-624710/, truy c p 10/4/2021
15 Nguyễn Ngọc Hà (2019), Tham gia FTA thế hệ mới: Lợi thế, thách thức và vấ đề đặt ra cho Việt Nam
10
chính trị. Đặc biệt, cần nhanh chóng rà soát hoàn thiện khuôn khổ p áp p ù
hợp vớ đ ều kiện áp dụng, hiệ à , ũ t t í với các cam kết
trong FTA thế hệ mớ . T eo đó, ần nghiên cứu, rà soát kỹ ỡng các yêu cầu trong
các FTA thế hệ mớ , để thiết l p danh mục các vấ đề về mặt thiết chế cầ đ ợc xử
…
Thứ hai, nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong thực thi cam kết FTA
Cầ tă ờng xây dựng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất ợng cao, có
tri thức, kiến thức, kỹ ă ội nh p và kỹ ă ề. Đồng thờ á qu , ệp
hội cầ đẩy mạnh đổi mới mô hình quản lý phù hợp tình hình, nhất à tro đ ều
kiện có nhiều yếu tố bất ổn, bất đị . Đẩy mạ đào tạo, bồ d ỡng, t p huấn cán
bộ, độ ũ u t s , đào tạo nghề, gắn với nhu cầu xã hội và yêu cầu của hội nh p
quốc tế ớc ta.
Thứ ba, rà soát chặt chẽ vấ đề quả đảm bảo cho việc thực hiện cam kết
Rà soát hệ thống pháp lu t, để đ ều chỉ đồng bộ pháp lu t, kiểm soát tiế độ,
hiệu quả đ ều chỉnh pháp lu t theo cam kết… Cá t ức v n hành của thiết chế này
ũ ầ đ ợc thiết kế phù hợp để đảm bảo khả ă ỉ đạo thống nhất việc thực
thi trên thực tế.
Thứ tƣ, cần tiếp tụ đổi mớ t duy ội nh p, quán triệt đ ờng lối hội nh p
sâu rộng vào thị tr ờng khu vực và quốc tế
Phát triển nền kinh tế, vừa t n dụ đ ợ á ội do FTA mang lại, vừa
tuân thủ các cam kết đã đề ra, Việt Nam cần áp dụng các biệ p áp bản và lâu
dà để hoàn thiện thể chế kinh tế thị tr ờ : ải cách mạnh mẽ doanh nghiệp
à ớc, tạo l p ô tr ờng cạ tr b đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc
mọi thành phần kinh tế, kể cả với doanh nghiệp FDI vừ đ dạng hóa cách thức tiếp
c n.
Bên cạn đó, đẩy mạnh phổ biến nội dung các cam kết hội nh p của ta, nhất
là các hiệp định FTA, chính sách, biện pháp cụ thể để t n dụng thờ , xử lý thách
thức của hội nh p.
Đối với doanh nghiệp
11
- C p nh t t ô t t ờng xuyên về diễn biến quá trình thực thi các cam kết
trong FTA thế hệ mới mà Việt N t , đ đô với việ tă ờ đầu t
nh p khẩu công nghệ nguồn cho hoạt động sản xuất do , â o ă ực
cạnh tranh cho sản phẩm và doanh nghiệp. Nắm bắt nhữ ội, phù hợp với sự
phát triển của doanh nghiệp.
- Mở rộng mạ ớ và tă ờng kết nối doanh nghiệp tro ớc, trong
khu vực và trên thế giới thông qua việc hình thành các bộ ph n về hội nh p quốc tế
trong doanh nghiệp nhằm: Chuẩn bị và nâng cao khả ă xử lý những vấ đề mới,
phi truyền thố ( o độ , ô tr ờng, mua sắm của Chính phủ, doanh nghiệp
à ớ ); Tă ờng kết nối và hợp tác với các doanh nghiệp ớ oà để tă
ờng khả ă t m gia vào chuỗi giá trị; Sẵ sà v ợt qua các hàng rào kỹ thu t
về kiểm dị , ô tr ờng, an toàn thực phẩ , o độ và ô đoà ; do ệp
cần có sự chuẩn bị sẵn sàng cho các vấ đề p át s ê qu đến phòng vệ
t ại, sở hữu trí tuệ và các p át s á ê qu đến những cam kết mới,
phi truyền thống...16
- Doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu sâu nội dung các cam kết FTA nhằm
xây dựng mô hình hoạt động, chiế ợc kinh doanh, xúc tiế đầu t t ại,
quản lý rủi ro của doanh nghiệp một cách hiệu quả.
- Doanh nghiệp nếu muố ó ội tiếp c n thị tr ờng quốc tế thì cần phải
thực hiện tốt trách nhiệm xã hội củ , ớng tớ đạt đ ợc một chứng chỉ quốc
tế hoặc áp dụng những bộ Quy tắc ứng xử. Phối hợp qu à ớ để thực hiện
tốt nhất cam kết đ r t FTA.
- Tă ờ đào tạo, nâng cao chất ợng nguồn nhân lực, chất ợng quản
lý. Áp dụng các thành tựu khoa họ , ĩ t u t, công nghệ vào quá trình sản xuất, phát
triển của doanh nghiệp. Không ngừng nâng cao chất ợ ĩ thu t số, máy móc
thiết bị và tr độ tay nghề củ ờ o động nhằm nâng cao khả ă ạnh tranh
của doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp ớc ngoài
Kết luận:
16 Lê Huy Khôi - Viện Nghiên cứu Chiế ợ , C í sá Cô T (Bộ Cô T )
12
Nă 2020 à ă đại dịch COVID-19 trên toàn thế giớ đã tá động sâu sắc
tới mọi mặt củ đời sống kinh tế - xã hội với diễn biến nhanh và phức tạp. Tuy
ê , à ô t V ệt Nam v n có nhiều thành tựu và sự kiệ đá
nh n, nổi b t nhất là việc ký kết, đà p á và tr ển khai thành công các hiệp định
t ại quan trọ đ ợc thực hiệ tro ă y, á ệp định FTA mớ đ ợc
ký kết và thự t b ớ đầu đã ại những tín hiệu tích cực. Việc cắt giảm thuế
quan, sâu rộng liên tục từ các FTA với cam kết mở cửa thị tr ờng cho sản phẩm,
dịch vụ hàng hóa Việt Nam vào một khu vực kinh tế có giá trị GDP chiếm tới 60%
tổng GDP toàn cầu. Có thể nh n thấy rằng, khi Việt Nam tham gia kí kết hiệp định
FTA gặp rất nhiều thách thức, chính vì v y cần áp dụng những biện pháp phù hợp
nhất để có thể t n dụng triệt để ội khi tham gia hiệp định này.
DANH MỤC THAM KHẢO
1. World Trade Organization (2009), “Re o tr de ree e ts”
2. Vụ í sá t ạ đ b ê (2020), v ệc tham gia các FTA mang lại
nhiều tá động tích cực cho kinh tế Việt Nam.
3. Trần Thị Trang (2021), Việt Nam tham gia các hiệp định FTA: Thực trạng,
ội và thách thức
4. Phạm Thị Thanh Bình, Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới (2016), Phát triển
bền vững ở Việt N : T êu í đá á và đị ớng phát triển.
5. Bộ Cô T (2018), Báo cáo xuất nh p khẩu Việt N ă 2018, Hà Nội,
2018
6. Bộ Tài chính (2020), Kết quả thực hiệ t u â sá à ớc theo Chiến
ợ Tà í đế ă 202
7.Nguyễn Minh Phong (2020) , Triển vọng kinh tế Việt N ă 2020 và
đoạn tới, Tạp chí Nghiên cứu l p pháp
8. Lê Huy Khôi - Viện Nghiên cứu Chiế ợ , C í sá Cô T (Bộ
Cô T );
kien//2018/821542/mot-so-xu-huong-chuyen-dich-trat-tu-kinh-te-the-gioi-hien-nay.aspx
13
13 trang
10040
Free
Bạn đang xem tài liệu "Thực thi hiệp định FTA - Những thách thức đặt ra trong thực thi chính sách phát triển bền vững ở Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- thuc_thi_hiep_dinh_fta_nhung_thach_thuc_dat_ra_trong_thuc_th.pdf
