Phát huy vai trò của báo chí trong phòng, chống tham nhũng
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA bÁO CHÍ TRONG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG
Nguyễn Minh Tuấn
PGS, TS. Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Thông tin bài viết:
Từ khóa: Báo chí; vai trò của báo
chí trong phòng, chống tham nhũng.
Tóm tắt:
Thực tiễn ở Việt Nam những năm vừa qua cho thấy, đa số các vụ việc
tham nhũng lớn là do báo chí phát hiện, đưa tin, sau đó các cơ quan
điều tra mới vào cuộc. Một câu hỏi lớn đặt ra là vai trò của báo chí
được nhìn nhận như thế nào? Các quy định của pháp luật hiện hành về
vai trò của báo chí trong phòng, chống tham nhũng đã đầy đủ, toàn
diện, phù hợp với thực tiễn chưa và cần phải có những giải pháp nào
để phát huy vai trò của báo chí trong phòng, chống tham nhũng? Trong
phạm vi bài viết này, tác giả phân tích, đánh giá quy định của pháp luật
về vai trò của cơ quan báo chí, nhà báo trong phòng, chống tham
nhũng; tìm hiểu, đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm
phát huy tốt hơn vai trò của báo chí trong phòng, chống tham nhũng.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 02/11/2020
: 18/11/2020
: 22/11/2020
Article Infomation:
Key words: Journalism; the role of
the journalism in anti-corruption.
Abstract:
It has been shown in Vietnam for recent years that most of the major
corruption cases are unveiled and reported by the journalism, after
which the investigation agencies take part in the cases. The big question
is how the role of the journalism is perceived? The current legal
regulations on the role of the journalism in anti-corruption are
sufficient, comprehensive, satisfactory with the practical developments,
and should there be any solutions to promote the role of the journalism
in the anti-corruption? In the scope of this article, the author provides
analysis and assessments of the legal regulations on the role of the
journalism agencies and journalists in anti-corruption; research, assess
the current situation, and propose some solutions to better enhance the
role of the journalism in anti-corruption.
Article History:
Received
Edited
: 02 Nov. 2020
: 18 Nov. 2020
: 22 Nov. 2020
Approved
1. Quy định của pháp luật về vai trò của
báo chí trong phòng, chống tham nhũng
Điều 75 Luật Phòng, chống tham nhũng
năm 2018 (Luật PCTN) quy định trách
nhiệm của cơ quan báo chí và nhà báo trong
phòng, chống tham nhũng như sau:
thẩm quyền cung cấp thông tin liên quan đến
hành vi tham nhũng. Cơ quan, tổ chức, đơn
vị, cá nhân được yêu cầu có trách nhiệm
cung cấp thông tin theo quy định của pháp
luật về báo chí và quy định khác của pháp
luật có liên quan.
“1. Cơ quan báo chí, nhà báo có trách
nhiệm đấu tranh chống tham nhũng, đưa tin
về hoạt động phòng, chống tham nhũng và
vụ việc tham nhũng.
2. Cơ quan báo chí, nhà báo có quyền
yêu cầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có
3. Cơ quan báo chí, nhà báo có trách
nhiệm phản ánh khách quan, trung thực và
chấp hành các quy định khác của pháp luật
về báo chí, quy tắc đạo đức nghề nghiệp khi
đưa tin về hoạt động phòng, chống tham
nhũng và vụ việc tham nhũng”.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
31
Số 23 (423) - T12/2020
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Ngoài ra, Điều 13 Luật PCTN còn quy
định cụ thể về việc họp báo, phát ngôn và
cung cấp thông tin cho báo chí; khoản 1
Điều 14 Luật PCTN quy định về trách nhiệm
của cơ quan, đơn vị, tổ chức, đơn vị cung
cấp thông tin về tổ chức và hoạt động của cơ
quan, tổ chức, đơn vị đó cho cơ quan báo
chí; khoản 1 Điều 15 Luật PCTN quy định
về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu
cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc người được
phân công, người được ủy quyền hợp pháp
để thực hiện trách nhiệm giải trình.
Để triển khai thi hành Luật Phòng,
chống tham nhũng năm 2018, Nghị định số
59/2019/NĐ-CP quy định rõ hơn về việc trao
đổi thông tin giữa Thanh tra Chính phủ với
các tổ chức khác về công tác phòng, chống
tham nhũng: “1. Thanh tra Chính phủ phối
hợp với Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của
Mặt trận, Phòng Thương mại và Công
nghiệp Việt Nam, hiệp hội doanh nghiệp,
hiệp hội ngành nghề, cơ quan báo chí
thường xuyên trao đổi, cung cấp thông tin,
tài liệu về phòng, chống tham nhũng thông
qua hoạt động của các tổ chức đó. 2. Việc
trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu về
phòng, chống tham nhũng theo quy định tại
khoản 1 Điều này phải bảo đảm nhanh
chóng, chính xác, kịp thời”.
tham nhũng. Dùng thuật ngữ “điều tra” ở
đây được hiểu là “điều tra bằng nghiệp vụ
báo chí”. Theo quy định của pháp luật, báo
chí không có thẩm quyền điều tra hoặc thanh
tra. Báo chí cũng không có bộ máy, các thiết
chế vũ trang, vũ khí hoặc công cụ hỗ trợ
khác để tiến hành các hoạt động điều tra hay
thanh tra1.
Rất nhiều vụ việc có dấu hiệu tham
nhũng đã được báo chí phát hiện, ví dụ: Vụ
“con bạc triệu đô” Bùi Tiến Dũng và tiêu cực
lớn ở PMU18; vụ cán bộ lãnh đạo thị xã Đồ
Sơn (Hải Phòng) chia chác hàng chục mảnh
đất trị giá hàng tỷ đồng; vụ siêu lừa đảo
Nguyễn Đức Chi cùng dự án Rusalka, Khánh
Hòa; vụ lừa đảo do Nguyễn Lâm Thái cầm
đầu; vụ tham nhũng của cựu đại biểu Quốc
hội Mạc Kim Tôn; vụ “ăn chặn” tiền cứu trợ
ở Hương Sơn (Hà Tĩnh); vụ đề án tin học hóa
các hoạt động hành chính (Đề án 112); vụ
Tượng đài Chiến thắng Điện Biên Phủ; vụ vi
phạm trong giải phóng mặt bằng cầu Thanh
Trì (Hà Nội); vụ chạy hạn ngạch (quota) dệt
may tại Bộ Thương mại; vụ trục lợi bảo hiểm
xảy ra tại Công ty Cổ phần bảo hiểm
Petrolimex (PJICO); vụ Ban quản lý dự án
đại lộ Đông - Tây và Môi trường nước TP.
Hồ Chí Minh; dự án xây dựng cầu Bãi Cháy;
vụ Vinashin... Gần đây là các vụ Dương Chí
Dũng, Nguyễn Đức Kiên, Huỳnh Thị Huyền
Như, Phạm Công Danh…
Nhìn chung, các quy định của pháp luật
về báo chí trong phòng, chống tham nhũng
ở Việt Nam đã tương đối đầy đủ, nhưng đa
phần các quy định mới chỉ dừng lại ở tính
nguyên tắc, thiếu cụ thể, rõ ràng. Không
những thế, các quy định này còn thiếu nhiều
những hướng dẫn kỹ thuật để thi hành, thiếu
các quy định về những biện pháp bảo đảm
về tài chính, kỹ thuật cho việc triển khai trên
thực tế.
2. Vai trò của báo chí trong hoạt động
phòng, chống tham nhũng
2.1.Vai trò của Báo chí trong điều tra
vụ việc có dấu hiệu tham nhũng
Báo chí có nhiều hình thức để phát hiện
những vụ việc tham nhũng, chẳng hạn như
qua thư bạn đọc gửi đến cơ quan báo chí,
phóng viên; thông qua việc tiếp nhận các
phản ánh, tố cáo của người dân, báo chí xác
minh để tìm ra các tài liệu, chứng cứ xác thực
để chuyển tới công luận và các cơ quan tư
pháp; hoặc báo chí phát hiện những biểu hiện
tiêu cực, tham nhũng và thực hiện những
biện pháp điều tra đặc thù của nghề nghiệp.
Ví dụ, trong vụ án Trịnh Xuân Thanh,
báo chí đã có vai trò rất quan trọng trong
việc phát hiện, điều tra vụ việc có dấu hiệu
tham nhũng. Thông qua việc đưa ra hàng
loạt các câu hỏi nghi vấn, báo chí đã cho
thấy sự vô lý trong câu trả lời của Trịnh
Báo chí đã có vai trò rất quan trọng
trong việc điều tra các vụ việc có dấu hiệu
1 Xem: Nguyễn Quốc Văn, Vũ Công Giao, Phát huy vai trò của xã hội trong phòng, chống tham nhũng, Nxb.
Hồng Đức, Hà nội, 2017.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
32
Số 23 (423) - T12/2020
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Xuân Thanh, từ đó tiếp tục tìm ra nhiều sự
thật khác liên quan đến nhân vật này2.
luật, áp dụng pháp luật phòng, chống tham
nhũng v.v…
Có thể thấy rằng, báo chí đã có vai trò
rất quan trọng trong việc phát hiện các vụ
tham nhũng. Các cơ quan truyền thông, báo
chí là đồng minh hết sức quan trọng của
người dân trong cuộc chiến chống tham
nhũng. Theo kết quả khảo sát “Tham nhũng
từ góc nhìn của người dân, doanh nghiệp và
cán bộ, công chức, viên chức” do Thanh tra
Chính Phủ và Ngân hàng Thế giới phối hợp
thực hiện năm 2012 cho thấy, báo chí là một
trong những thiết chế tích cực và hiệu quả
nhất trong phát hiện và điều tra tham nhũng
tại Việt Nam3.
2.2. Vai trò của Báo chí trong tuyên
truyền, vận động Nhân dân tham gia
phòng, chống tham nhũng
Thông tin pháp luật đóng vai trò rất quan
trọng trong việc hình thành, phát triển ý thức
pháp luật và lối sống theo pháp luật. Trên
thực tế, báo chí có nhiều hình thức, cách
thức để tuyên truyền, vận động nhân dân
tham gia phòng, chống tham nhũng4.
Báo chí có thể truyền tải thông tin về
phòng, chống tham nhũng thông qua rất
nhiều kênh khác nhau bao gồm: 1) Các xuất
bản phẩm chính thức về phòng, chống tham
nhũng; 2) Các phương tiện thông tin đại
chúng đưa tin về các vụ việc tham nhũng; 3)
Sách, báo lý luận, thực tiễn về phòng, chống
tham nhũng; 4) Phim ảnh có nội dung về
phòng, chống tham nhũng; 5) Giao tiếp giữa
các cá nhân, các chuyên gia, nhà quản lý về
phòng, chống tham nhũng; 6) Giáo dục, đào
tạo về phòng, chống tham nhũng trên báo
chí; 7) Các bài giảng, nói chuyện chuyên đề
của các luật gia, chuyên gia về phòng, chống
tham nhũng; 8) Đưa tin về xây dựng pháp
Thông qua các hình thức như: tọa đàm
về pháp luật, các cuộc thi tìm hiểu về phòng,
chống tham nhũng, đưa tin về các vụ việc
tham nhũng, báo chí cũng góp phần phản
ánh thực tiễn thi hành pháp luật về phòng,
chống tham nhũng, định hướng dư luận xã
hội, ủng hộ, biểu dương người tốt, việc tốt
trong phòng, chống tham nhũng, lên án, phê
phán những biểu hiện tiêu cực, những hành
vi tham nhũng, tạo niềm tin vào công lý, vào
pháp luật trong mọi tầng lớp nhân dân.
Báo chí còn đóng vai trò quan trọng
trong việc tạo ra các diễn đàn để người dân
thực hiện quyền tự do ngôn luận, phản ánh
những kiến nghị; đề xuất về chính sách, về
những quy định pháp luật chưa thực sự phù
hợp với thực tiễn cuộc sống.
Theo một phóng sự của Báo Đại đoàn
kết, gần 90% tội phạm mà ngành công an
phá án thành công, tin tố giác có giá trị mà
người tố giác là người dân5. Việc vận động
Nhân dân tham gia phòng, chống tham
nhũng nhằm hai mục tiêu xây và chống: xây
là vận động nhân dân tham gia phòng ngừa
tham nhũng; chống tham nhũng là vận động
Nhân dân giám sát cán bộ, đảng viên với
hình thức theo dõi, phản ánh, tố cáo, tố giác,
báo tin nhanh về hành vi tham nhũng.
2.3. Vai trò của báo chí trong giám sát
việc thực thi pháp luật về phòng, chống
tham nhũng
Cơ quan báo chí có trách nhiệm tham
gia vào việc phòng, chống tham nhũng; hợp
tác với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền trong phòng, chống tham nhũng; khi
đưa tin cần bảo đảm tính chính xác, trung
thực, khách quan và phải chịu trách nhiệm
về nội dung của thông tin đã đưa.
2 Vai trò của báo chí trong chống tham nhũng nhìn từ vụ Trịnh Xuân Thanh, Báo Nội Chính, Nguồn:
http://noichinh.vn/ho-so-tu-lieu/201702/vai-tro-cua-bao-chi-trong-chong-tham-nhung-nhin-tu-vu-trinh-
xuan-thanh-301841/.
3 Tham nhũng từ góc nhìn người dân, doanh nghiệp, công chức, Báo Tuổi trẻ, Nguồn: https://tuoitre.vn/tham-
nhung-tu-goc-nhin-nguoi-dan-doanh-nghiep-cong-chuc-521315.htm truy cập ngày 15/7/2020.
4 Báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Báo Nội Chính, Nguồn:
chong-tham-nhung-lang-phi-306313/, truy cập ngày 15/7/2020.
5 Cần có cuộc vận động nhân dân tham gia phòng, chống tham nhũng, Báo Đại Đoàn Kết, Nguồn:
truy cập ngày 15/7/2020.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
33
Số 23 (423) - T12/2020
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Báo chí có vai trò quan trọng trong việc
tạo áp lực để các cơ quan chức năng phải
tăng cường trách nhiệm trong quá trình thực
hiện nhiệm vụ thanh tra, truy tố, xét xử hành
vi tham nhũng. Ngoài ra, báo chí cũng phản
ánh đa chiều, khách quan, công bằng về các
vụ việc liên quan đến tham nhũng6.
Thực tế, Nhà nước đã thể hiện sự vinh
danh với báo chí trong phòng, chống tham
nhũng qua các giải báo chí. Giải báo chí toàn
quốc “Báo chí với công tác đấu tranh phòng,
chống tham nhũng, lãng phí” được dư luận
đánh giá cao và có những tác động tích cực
với xã hội và những người làm báo. Điều
này khẳng định quyết tâm không “chùn
bước” của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
báo chí trong cuộc chiến chống tham nhũng,
tiêu cực7.
3. Một số giải pháp tăng cường phát huy
vai trò của báo chí trong phòng, chống
tham nhũng
Thứ nhất, chú trọng đào tạo và đào tạo
lại các phóng viên báo chí đưa tin tham
nhũng, chú trọng lương tâm của người cầm
bút với đồng bào, Tổ quốc
Yếu tố quyết định đến hiệu quả của
truyền thông trong việc đấu tranh phòng,
chống tham nhũng nằm ở chính việc xây
dựng một đội ngũ làm truyền thông có tâm,
có tầm và có tài8. Nhiều phóng viên đưa tin
chưa khách quan, chưa chính xác, làm sai
lệch bản chất vụ việc, đưa ra những bình
luận vượt quá thẩm quyền của báo chí. Có
trường hợp như vậy vì phóng viên báo chí
còn hạn chế về năng lực, có động cơ cá nhân
hoặc cạnh tranh, câu khách giữa các cơ quan
truyền thông.
tri với đồng bào, với Tổ quốc Việt Nam, cần
tự hỏi mình viết cho ai, viết vì ai và viết để
làm gì9. Nhà báo có trung thực, ngay thẳng,
trong sạch thì mới nhận được sự tin tưởng
của người dân. Báo chí khi cung cấp thông
tin cần phải tuân thủ nguyên tắc tôn trọng sự
thật, phản ánh đúng bản chất vấn đề. Chẳng
hạn khen ngợi, biểu dương cần đúng mực,
không nên tô hồng, hoặc lên án, phê phán
cũng không được phép bôi nhọ.
Phóng viên khi đưa tin, bài về tham
nhũng cần tránh cả hai khuynh hướng: thứ
nhất, đưa tin thiếu chọn lọc, thiếu cân nhắc,
thiếu kiểm chứng làm đơn giản hoá hoặc
phức tạp hoá vấn đề; thứ hai, đưa tin cắt xén,
bưng bít làm hiểu sai vấn đề, gây mất lòng
tin trong nhân dân.
Thứ hai, hoàn thiện cơ chế bảo vệ phóng
viên, cơ quan báo chí, đưa tin về tham nhũng
Lý do khiến nhiều phóng viên, cơ quan
báo chí ngại đưa tin về tham nhũng vì tâm
lý sợ gánh chịu hậu quả, sợ chẳng thay đổi
được gì vì người bị tố cáo có chức vụ, quyền
hạn và có vị thế cao trong xã hội. Khả năng
bị đánh đập, bị hăm doạ, bị gây nguy hiểm
đến tính mạng và người thân trong gia đình
là hoàn toàn có thể xảy ra.
Thực tiễn cho thấy, nhiều quy định của
pháp luật vẫn chỉ nằm trên giấy và chưa có
cơ chế cụ thể thực hiện. Trong quá trình giải
quyết tố cáo, nội dung tố cáo được tiếp nhận,
xử lý bởi nhiều cơ quan, đơn vị với sự tham
gia của nhiều cán bộ, công chức với nhiều
thủ tục rất rắc rối. Hơn nữa, pháp luật chưa
quy định thống nhất thế nào là “có có căn cứ
cho rằng việc tố cáo có thể gây nguy hại đến
tính mạng, sức khoẻ, xâm hại đến tài sản, uy
tín, danh dự, nhân phẩm…”10.
Những người cầm bút cần phải có lương
6
7
Xem: Nguyễn Quốc Văn, Vũ Công Giao, Phát huy vai trò của xã hội trong phòng chống tham nhũng, Nhà
xuất bản Hồng Đức, Hà nội, 2017.
Mặt trận Tổ quốc đồng hành cùng báo chí trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí,
trong-cong-tac-dau-tranh-phong-chong-tham-nhung-lang-phi-35864.html, truy cập ngày 15/7/2020.
Nguyễn Thị Quế Anh, Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh, Những vấn đề pháp lý đặt ra trong phòng,
chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, Nxb. Lao động, Hà nội, 2020, tr. 568.
8
9
Nhiều tác giả, Lương tâm người cầm bút, Nxb. Công an nhân dân, Hà nội, 2018, tr. 11.
10 Phạm Hồng Thái, Vũ Công Giao, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tuấn (Đồng chủ biên), Hoàn thiện pháp
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
34
Số 23 (423) - T12/2020
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Trên thực tế, nhiều cơ quan báo chí cũng
e ngại, cố tình tránh tiết lộ thông tin tham
nhũng do sợ trả thù, trù dập hoặc ảnh hưởng
đến uy tín lãnh đạo và cơ quan. Điều đó dẫn
đến việc chống tham nhũng chưa thực sự
tích cực, quyết liệt.
Vì vậy, cần xác định rõ trong các quy
định của pháp luật, phóng viên báo chí
chống tham nhũng thì được bảo vệ như thế
nào; nguyên tắc, cơ chế phối hợp và hợp tác
giữa các cơ quan nhà nước và tổ chức, cá
nhân ngoài nhà nước trong phòng, chống
tham nhũng; xây dựng cơ chế đối thoại và
tham vấn thường xuyên giữa Nhà nước và
người dân, các tổ chức xã hội.
được kế hoạch phối hợp chặt chẽ trong hoạt
động báo chí, và hoạt động xây dựng pháp
luật, thực thi pháp luật về phòng, chống
tham nhũng, đồng thời cũng cần mở rộng
dân chủ, tăng cường tính công khai, minh
bạch trong hoạt động xây dựng pháp luật, áp
dụng pháp luật, đảm bảo phát triển bền
vững. Bên cạnh đó cũng cần có cơ chế khen
thưởng, khích lệ, động viên kịp thời dành
cho những nhà báo có tinh thần dấn thân,
đóng góp tích cực, hiệu quả trong công tác
đấu tranh phòng, chống tham nhũng.
Thứ tư, trao quyền và tăng cường sự
tham gia của người dân một cách thực chất
trong hoạt động phòng, chống tham nhũng
Việc trao quyền (empowerment) và sự
tham gia của người dân (participation) phải
là cơ chế song hành, ở đó cả quyền cá nhân
và quyền tập thể được bảo đảm và thực thi11.
Người dân cần được tham gia sâu hơn
vào hoạt động quản lý nhà nước. Mỗi cá
nhân, công dân không giản đơn là chủ thể
chịu tác động thụ động từ chính sách, pháp
luật, mà cần là chủ thể tích cực, chủ động,
có bản lĩnh, có văn hóa trong việc thực thi
pháp luật, trong đấu tranh chống tham
nhũng. Sự tham gia của người dân có ý
nghĩa rất quan trọng vừa đảm bảo dân chủ,
vừa tạo lập sự ủng hộ, tin tưởng của người
dân, vừa thông qua đó có thể giáo dục cho
công chúng, vừa tận dụng được trí tuệ, chất
xám, ý kiến của người dân. Không những
thế, sự tham gia của người dân còn là điều
kiện, là môi trường tốt cho văn hóa công
khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Trong số các biện pháp phòng ngừa
tham nhũng thì việc gia tăng dân chủ, tạo lập
cơ sở pháp lý vững chắc và cơ chế bảo vệ
người tố cáo tham nhũng có ý nghĩa hết sức
quan trọng, bên cạnh những vấn đề như tăng
cường kiểm tra, giám sát, xác lập bộ tiêu chí
từng lĩnh vực nghề nghiệp, kiểm toán độc
lập, liêm chính, tách công quyền ra khỏi một
số lĩnh vực có nguy cơ tham nhũng12.
Thứ ba, tiếp tục phát huy những mặt tích
cực của báo chí, trong việc đưa tin, bài về
tham nhũng
Báo chí có thuộc tính chung là phổ cập,
thường ngày, kịp thời. Đây là những thuộc
tính mà không phải thiết chế xã hội nào cũng
có được. Những đặc tính này cho phép báo
chí, có thể ảnh hưởng mạnh đến nhận thức
của mọi chủ thể trong xã hội về phòng,
chống tham nhũng. Việc thực hiện tốt chức
năng của báo chí có ý nghĩa quan trọng đến
việc hình thành, phát triển ý thức pháp luật
về phòng, chống tham nhũng. Thông tin
pháp luật có thể tăng cường hoặc làm suy
yếu ý thức pháp luật, hành vi hay lối sống
đang tồn tại; cũng có thể làm thay đổi ý thức
pháp luật, hành vi hay lối lống theo pháp luật
đã cũ; có thể hình thành ý thức pháp luật,
hành vi và lối sống theo pháp luật mới. Mỗi
người sẽ thu nhận thông tin pháp luật từ báo
chí, qua bộ lọc của riêng họ. Vì vậy, cần phải
cân nhắc các đặc điểm tâm lý – xã hội và
những nhân tố khác trong việc truyền tải
thông tin về phòng, chống tham nhũng,
chẳng hạn như trình độ học vấn, nghề
nghiệp, lợi ích, nhu cầu, đặc điểm tâm lý, địa
vị xã hội v.v…
Để phát huy tốt vai trò của báo chí cũng
rất cần phải xây dựng nội dung, chương trình
đưa tin phù hợp với đối tượng, xây dựng
luật về khiếu nại, tố cáo ở nước ta hiện nay (Sách chuyên khảo), Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà nội,
2017, tr.171.
11 Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tuấn, Quản trị tốt lý luận và thực
tiễn (Sách tham khảo), Nxb. Chính trị quốc gia sự thật, Hà nội, 2017, tr. 298.
12 Peter Larmour & Nick Wolanin, Corruption and Anti-Corruption, Australian National University Press,
2013, p. 13.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
35
Số 23 (423) - T12/2020
NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế
giới cho thấy, việc chống tham nhũng có
thành công hay không phụ thuộc rất nhiều
vào chính sách của Nhà nước, đặc biệt là
việc tăng cường công khai, minh bạch, giải
trình. Nhiều quốc gia có cơ chế hợp tác giữa
chính quyền và các tổ chức xã hội trong việc
chung tay phòng, chống tham nhũng thông
qua một cơ chế đối thoại, hợp tác rất cụ thể,
rõ ràng13.
Hiện nay, ở Việt Nam, cơ sở pháp lý bảo
vệ người tố cáo tham nhũng còn bất cập,
việc tổ chức bảo vệ người tố cáo cũng chưa
hiệu quả. Để khắc phục những bất cập, hạn
chế này cần thiết lập cơ quan có thẩm quyền
bảo vệ người tố cáo tham nhũng; hoàn thiện
cơ chế tiếp nhận, thụ lý và xử lý tố cáo tham
nhũng; tiếp tục nghiên cứu, xây dựng trình
tự, thủ tục tiếp nhận, thụ lý giải quyết yêu
cầu bảo vệ người tố cáo; quy định rõ các
biện pháp bảo vệ người tố cáo; bảo đảm về
vật chất, kỹ thuật và pháp lý cho công tác
bảo vệ người tố cáo; giám sát việc giải quyết
tố cáo tham nhũng và bảo vệ người tố cáo
tham nhũng và nâng cao trách nhiệm, đạo
đức công vụ.
Trong điều kiện như vậy, để phát huy vai
trò, Báo chí cần phải được trao quyền, được
đặt ở vị trí khách quan, độc lập để phản biện,
đấu tranh chống tham nhũng14. Những vụ
tham nhũng lớn thường diễn ra ở khu vực
công, do đó báo chí chỉ có thể độc lập phơi
bày những vụ việc tham nhũng ra ánh sáng
khi báo chí được nhìn nhận là một thiết chế
xã hội, với sự đồng hành của người dân n
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Peter Larmour/Nick Wolanin, Corruption and Anti-Corruption, Australian National University
Press, 2013.
2. Organisation for Economic Co-Operation and Development (OECD), Anti-Corruption Measures
in South Eastern Europe: Civil Society’s Involvement, Paris, 2002.
3. Nguyễn Mạnh Cường (Chủ biên), Pháp luật về phòng, chống tham nhũng và xử lý các hành vi
phạm tội, Nhà xuất bản lao động, Hà Nội, 2019.
4. Nguyễn Ngọc Hoà (Chủ biên), Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ
sung năm 2017 (phần các tội phạm), Quyển 1, Nhà xuất bản Tư pháp, Hà Nội, năm 2018.
5. Nhiều tác giả, Pháp luật phòng, chống tham nhũng những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nhà xuất
bản Tư pháp, Hà Nội, 2018.
6. Nhiều tác giả, Lương tâm người cầm bút, Nhà xuất bản Công an nhân dân, Hà nội, 2018.
7. Nguyễn Thị Quế Anh, Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh (Chủ biên), Những vấn đề pháp lý đặt
ra trong phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2020.
8. Phạm Hồng Thái, Vũ Công Giao, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tuấn (Đồng chủ biên), Hoàn
thiện pháp luật về khiếu nại, tố cáo ở nước ta hiện nay (Sách chuyên khảo), Nhà xuất bản Chính
trị quốc gia sự thật, Hà Nội, năm 2017.
9. Vũ Công Giao, Nguyễn Hoàng Anh, Đặng Minh Tuấn, Nguyễn Minh Tuấn, Quản trị tốt lý luận
và thực tiễn (Sách tham khảo), Nhà xuất bản chính trị quốc gia sự thật, Hà Nội, 2017.
10. Nguyễn Quốc Văn, Vũ Công Giao, Phát huy vai trò của xã hội trong phòng, chống tham nhũng,
Nhà xuất bản Hồng Đức, Hà Nội, 2017.
13 Anti-Corruption Measures in South Eastern Europe: Civil Society’s Involvement, Organisation for Economic
Co-Operation and Development (OECD), 2002, pp. 28, 44, 55. Trong cuốn sách này, các tác giả khảo sát
tình hình tham gia của các tổ chức xã hội vào việc chống tham nhũng qua kinh nghiệm của các nước như
Albania, Bosnia và Herzegovina, Croatia, Yogoslav Republic of Macedonia, Montenegro, Romania.
14 Nhiều tác giả, Pháp luật phòng, chống tham nhũng những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb. Tư pháp, Hà
nội, 2018, tr. 243.
NLẬGHPIÊPNHCÁỨPU
36
Số 23 (423) - T12/2020
6 trang
17040
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát huy vai trò của báo chí trong phòng, chống tham nhũng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_huy_vai_tro_cua_bao_chi_trong_phong_chong_tham_nhung.pdf
