Kiểm soát của các cơ quan báo chí, truyền thông đối với việc thực hiện quyền lực nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ở nước ta hiện nay

KIỂM SOÁT CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ, TRUYỀN THÔNG...

ĐỐI VỚI VIỆC THỰC HIỆN QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC

CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP TỈNH Ở NƯỚC TA HIỆN NAY

VŨ ĐẶNG PHÚC*

Dưới tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, các cơ quan báo chí, truyền

thông tác động từng ngày, từng giờ vào các mối quan hệ xã hội, có ảnh hưởng tới từng địa

phương, từng tổ chức, từng thành viên trong xã hội; là phương thức kiểm soát quyền lực

nhà nước (QLNN) có hiệu quả cao. Bài viết phân tích vai trò của cơ quan báo chí, truyền

thông trong kiểm soát quyền đối với việc thực hiện QLNN của Ủy ban nhân dân (UBND)

cấp tỉnh, từ đó đánh giá thực trạng và đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm

soát của các cơ quan báo chí, truyền thông đối với việc thực hiện QLNN của UBND cấp

tỉnh ở nước ta hiện nay.

Từ khóa: Báo chí, truyền thông, UBND cấp tỉnh, thực hiện QLNN.

Ngày nhận bài: 25/9/2020; Biên tập xong: 25/9/2020; Duyệt đăng: 25/9/2020.

Under the impact of the science-technology revolution, the press and media have

aﬀected on social relationships, every organization and individual as well as state

power control. The article analyzes the press and media’s roles in controlling the rights

to the implementation of state power by provincial People’s Commiꢀee, then brings

out situations and solutions to improve the cotrolled eﬀeciency of the press and media

over the implementation of state power by provincial People’s Commiꢀee in Vietnam.

Keywords: Press, media, provincial People’s Commiꢀee, the implementation of state power.

rong bối cảnh hiện nay, cuộc cách kiểm soát QLNN, kiểm soát việc thực hiện

mạng công nghiệp lần thứ tư kéo

theo sự phát triển của hệ thống

QLNN của UBND cấp tỉnh thì tùy thuộc

vào vị trí của thiết chế đó trong cơ chế

pháp lý nhân dân kiểm soát quyền lực

nhà nước. Với cơ chế tự do, dân chủ như

ở Việt Nam hiện nay, việc sử dụng các

phương tiện báo chí, truyền thông vào

quá trình giám sát, kiểm soát quyền lực

nhà nước có thể được xem là một hướng

đi đúng đắn và tất yếu để hoạt động kiểm

T

truyền thông mới đã làm thay đổi mạnh mẽ

quyền giám sát của công dân từ khả năng

giám sát, tốc độ giám sát, phạm vi giám

sát và khả năng kiểm tra việc xử lý kết quả

giám sát, góp phần nâng cao chất lượng

của hoạt động kiểm soát QLNN nói chung,

kiểm soát việc thực hiện QLNN của UBND

cấp tỉnh nói riêng. Điều đó cho thấy cơ quan

báo chí, truyền thông đang khẳng định vai

trò và vị thế của mình với tư cách là công cụ

hỗ trợ người dân thực hiện quyền giám sát

và kiểm soát quyền lực nhà nước.

1

soát phổ biến hơn, đạt hiệu quả cao hơn.

1. Vai trò của các cơ quan báo chí,

truyền thông trong kiểm soát quyền đối

với việc thực hiện quyền lực nhà nước

của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Tuy nhiên, các cơ quan báo chí, truyền

thông có vai trò đến đâu trong hoạt động * Thạc sĩ, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội.

74 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 03 - 2020

VŨ ĐẶNG PHÚC

Báo chí, truyền thông được xác định là chính phủ của đại chúng mà không có

một phương thức quan trọng đối với việc

thực thi dân chủ và kiểm soát việc thực

hiện QLNN của UBND cấp tỉnh. Việc ghi

nhận quyền tự do thông tin ở các nước đã

tạo cơ sở cho các cơ quan báo chí, truyền

thông hoạt động tự do, tự chủ và ngày

càng có hiệu quả đối với việc tác động

xã hội. Tự do thông tin và truyền thông

đã làm cho việc cung cấp thông tin cho

người dân và thúc đẩy trách nhiệm chính

trị có hiệu quả. Các cơ quan truyền thông

đại chúng vừa là chủ thể vừa là phương

tiện kiểm soát việc thực hiện QLNN của

UBND cấp tỉnh.

thông tin rộng rãi hoặc không có phương

tiện nào để có được thông tin đó, thì chỉ là

đoạn mở đầu của một tấm hài kịch hoặc

bi kịch, hay có thể có cả hai”¹

Hai là, giám sát bằng việc góp phần định

hướng tư tưởng, hình thành công luận

Giám sát bằng việc đưa tin dày đặc

về một vấn đề, sự kiện cụ thể, báo chí,

truyền thông thu hút, tập trung sự chú ý

của công chúng, cùng với việc phân tích

vấn đề, đưa ra những bình luận, thể hiện

chính kiến, quan điểm cụ thể và từ đó

định hướng tư tưởng, hình thành công

luận. Những tiếng nói mạnh mẽ, xuất

hiện trên các phương tiện thông tin đại

chúng một cách phổ biến về một hoạt

động thực hiện QLNN nào đó của UBND

cấp tỉnh sẽ trở thành công luận, gây áp

lực buộc Nhà nước phải có động thái

điều chỉnh, UBND cấp tỉnh phải thay đổi

hành động của mình.

Như vậy, vai trò của các cơ quan báo

chí, truyền thông trong kiểm soát quyền

đối với việc thực hiện quyền lực nhà

nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có

nội dung như sau:

Một là, giám sát thông qua việc cung cấp

thông tin của các cơ quan nhà nước, là một

biện pháp để công khai, minh bạch hoạt động

quản lý nhà nước trước nhân dân

Ba là, đóng vai trò quan trọng trong giám

sát và phản biện xã hội

Giám sát bằng việc công bố một cách

chân thực, khách quan, kịp thời những

thông tin liên quan đến hoạt động thực

hiện QLNN của UBND cấp tỉnh, báo chí,

truyền thông giúp công chúng tiếp cận

gần hơn với đối tượng giám sát của mình.

Đồng thời, kết quả từ những cuộc điều tra

độc lập của giới truyền thông được công

bố thường chỉ ra những sai phạm của cơ

quan công quyền, tố giác những hành vi

phạm pháp của cán bộ, công chức trong

quá trình thực hiện QLNN. Điều này

giúp công chúng và chính nhà nước nhìn

thấy rõ những điểm yếu, những khiếm

khuyết trong hoạt động của cơ quan nhà

nước. James Madison đã từng viết: “Một

Được ví như người hoa tiêu trên con

tàu, thay mặt nhân dân, các cơ quan

truyền thông đại chúng tiến hành theo

dõi, phát hiện, phản ánh trung thực và

cảnh báo những sai lầm trong các quyết

sách, hành vi vượt quá giới hạn của các

cơ quan công quyền, các công chức, viên

chức cơ quan hành chính nhà nước, từ đó

góp phần điều chỉnh và hoàn thiện dần

hoạt động của hệ thống chính trị, thực

hiện chức năng của “tòa án công luận”

nhằm hạn chế, kiểm soát việc lạm dụng

1ꢀ

Nguyễn Đăng Dung (2005), Sự hạn chế quyền

lực nhà nước, Nxb. Đại học Quốc gia, Hà Nội,

tr.590

Số chuyên đề 03 - 2020

Khoa học Kiểm sát 75

KIỂM SOÁT CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ, TRUYỀN THÔNG...

quyền lực. Chính vì thế, chức năng giám đài địa phương, 5 kênh truyền hình. Cả

sát và phản biện xã hội của truyền thông nước hiện có trên 41.000 người đang công

đại chúng ở các nước phát triển được đề tác tại các cơ quan báo chí (cả 4 loại hình),

cao với đầy đủ hành lang pháp lý. Ở Việt trong đó có 20.407 trường hợp đã được

3

2

Nam, chức năng này cũng được ghi nhận cấp thẻ nhà báo .

đầy đủ trong các văn kiện của Đảng, các

Trong thời gian qua, truyền thông đại

văn bản quy phạm pháp luật liên quan.

chúng đã khẳng định quyết tâm chính trị

Đại hội lần thứ XI, Đảng Cộng sản Việt

của Đảng và Nhà nước “không có vùng

Nam đã chính thức ghi nhận, yêu cầu

cấm, không có ngoại lệ, không có đặc

báo chí cách mạng Việt Nam đảm nhận

quyền, bất kể người đó là ai” trong việc

vai trò, nhiệm vụ phản biện xã hội. Nghị

đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng

quyết Đại hội nêu rõ: “Chú trọng nâng cao

phí. Hơn 70% số các vụ tham nhũng chủ

yếu là do nhân dân và các cơ quan báo

đài phát hiện, trong cuộc thi “Báo chí với

công tác đấu tranh phòng chống tham

tính tư tưởng, phát huy mạnh mẽ chức năng

thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã

hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì

2

1

lợi ích của nhân dân và đất nước...” .

nhũng, lãng phí” năm 2019 có tới 1.046 tác

2. Thực trạng hoạt động kiểm soát của

các cơ quan báo chí, truyền thông đối với

việc thực hiện quyền lực nhà nước của Ủy

ban nhân dân cấp tỉnh ở nước ta hiện nay

phẩm dự thi, trong đó có 1.002 tác phẩm

của 4 thể loại: Báo in, báo điện tử, phát

thanh, truyền hình của trên 100 cơ quan

báo chí ở Trung ương và địa phương.

Nhiều phóng sự truyền hình, phát thanh,

bài chuyên luận, phóng sự trên báo in,

báo điện tử công phu từ 3-5 kỳ, tập trung

vào phản ánh các vụ án tham nhũng; công

tác cải cách bộ máy hành chính; phòng

chống tham nhũng, lãng phí, điển hình

như Báo Nhân Dân, Đài Truyền hình Việt

Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn

xã Việt Nam, Lao động, Thanh niên, Tuổi

2.1. Kết quả đạt được trong hoạt động

kiểm soát của cơ quan báo chí, truyền

thông đối với việc thực hiện quyền lực nhà

nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Báo chí - truyền thông là công cụ hết

sức quan trọng trong kiểm soát QLNN.

Với sự ra đời của Luật Báo chí, cùng với

sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước,

các loại hình truyền thông đã phát triển

nhanh về số lượng, cơ cấu, tiếp tục có

nhiều đổi mới về nội dung và hình thức.

Tính đến ngày 30/11/2019, có 850 cơ quan

báo chí, trong đó có 179 cơ quan báo, 648

tạp chí, 23 cơ quan báo chí điện tử độc lập;

có 72 cơ quan có giấy phép hoạt động phát

thanh - truyền hình với 2 đài Quốc gia, 64

trẻ, Công an nhân dân, Tiền phong, Pháp

4

3

luật Thành phố Hồ Chí Minh ...

Rất nhiều thông tin về hành vi lợi

dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt, làm

³ꢀhttp://ubkttw.vn/tin-tuc-thoi-su/-/asset_

publisher/bHGXXiPdpxRC/content/hoi-nghi-

bao-chi-toan-quoc-tong-ket-nam-2019-trien-khai-

nhiem-vu-nam-2020

²ꢀ Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại ⁴ꢀ Lê Ngọc Hùng (2019), Vận dụng lý thuyết truyền

hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị thông và cơ chế hình thành dư luận xã hội, Báo

quốc gia, Hà Nội.

điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

76 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 03 - 2020

VŨ ĐẶNG PHÚC

thất thoát tài sản của Nhà nước, hành vi giới, nguồn thông tin đa dạng, đa chiều.

tham ô được báo chí, truyền thông đề cập Các cơ quan nhà nước Việt Nam chỉ có thể

kiểm soát và áp dụng chế tài pháp lý đối

với các trang tin điện tử đặt máy chủ tại

Việt Nam, còn trang web đặt máy chủ tại

nước ngoài thì nằm ngoài quyền tài phán

của Việt Nam. Các cơ quan nhà nước có thể

ngăn chặn công dân trong nước tiếp cận

các trang web này bằng các biện pháp kỹ

thuật, chủ yếu bằng tường lửa; trong khi

các tin tặc gần như lúc nào cũng có thể tư

vấn, bật mí cho công dân biết cách vượt

qua các hàng rào kỹ thuật.

và sau đó Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ

tướng Chính phủ, Thanh tra Chính phủ

chỉ đạo các cơ quan chức năng, các địa

phương phải vào cuộc xác minh, điều tra,

xử lý nghiêm như: Ví dụ như: Vụ “con bạc

triệu đô” Bùi Tiến Dũng và tiêu cực lớn ở

PMU18; vụ cán bộ lãnh đạo thị xã Đồ Sơn

(Hải Phòng) chia chác hàng chục mảnh

đất trị giá hàng tỷ đồng cùng bản án sơ

thẩm “nhẹ như lông hồng”; vấn đề nhà

công vụ biến thành nhà tư, vụ siêu lừa

đảo Nguyễn Đức Chi cùng dự án Rusalka

và những sự “ưu ái” khó hiểu từ lãnh đạo

tỉnh Khánh Hòa; vụ lừa đảo do Nguyễn

Lâm Thái cầm đầu; vụ tham nhũng của

cựu Đại biểu quốc hội Mạc Kim Tôn; vụ

“ăn chặn” tiền cứu trợ ở Hương Sơn (Hà

Tĩnh); vụ đề án tin học hóa các hoạt động

hành chính (Đề án 112); vụ Tượng đài

Chiến thắng Điện Biên Phủ; vụ vi phạm

trong giải phóng mặt bằng cầu Thanh Trì

(Hà Nội); vụ chạy hạn ngạch (quota) dệt

may tại Bộ Thương mại; vụ trục lợi bảo

hiểm xảy ra tại Công ty Cổ phần bảo hiểm

Petrolimex (PJICO); vụ Ban quản lý dự

án đại lộ Đông - Tây và Môi trường nước

TP. Hồ Chí Minh; dự án xây dựng cầu Bãi

Cháy; vụ án Trịnh Xuân Thanh,…

2.2. Một số hạn chế, bất cập trong hoạt

động kiểm soát của cơ quan báo chí, truyền

thông đối với việc thực hiện quyền lực nhà

nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Để đáp ứng nhu cầu của xã hội và

người dân, đặc biệt là nhằm giám sát việc

thực hiện quyền lực nhà nước của UBND

một cách khách quan, không chịu sự chi

phối, độc lập thì báo chí tư nhân cần

khẩn trương được thí điểm ra đời hoạt

động, góp phần bổ sung vào hệ thống

cơ quan báo chí, truyền thông hiện nay.

Hoạt động của truyền thông trong thời

gian qua còn tồn tại một số hạn chế, yếu

kém, trong đó có những hạn chế chậm

được khắc phục, tạo nên những bức xúc

trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến uy

tín của giới truyền thông. Đó là xu hướng

xa rời tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục

vụ; không ít ấn phẩm phụ của báo in,

báo điện tử và chuyên trang của báo

điện tử đăng tải nhiều thông tin tiêu cực,

giật gân, câu khách, gây phản cảm trong

công chúng; không chú trọng phản ánh

các thành tựu kinh tế - xã hội, các vấn

Bên cạnh báo truyền thống, trong thế

kỷ XXI nhân loại còn chứng kiến sự lan tỏa

của các mạng xã hội. Ở Việt Nam - nơi tồn

tại cơ chế kiểm duyệt báo chí, người dân lại

tin vào những lời truyền miệng từ người

thân, sự chia sẻ trên các mạng xã hội của

những người quen biết hơn là tin vào các

phương tiện truyền thông chính thống của

Nhà nước. Mặt khác, Internet cung cấp cho đề nóng bỏng của đất nước. Một số cơ

độc giả cơ hội tiếp cận thông tin xuyên biên quan truyền thông đăng, phát các thông

Số chuyên đề 03 - 2020

Khoa học Kiểm sát 77

KIỂM SOÁT CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ, TRUYỀN THÔNG...

tin nhạy cảm về chính trị, đối ngoại, an ở nước ta hiện nay

ninh, quốc phòng, tác động tiêu cực đến

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát của

dư luận xã hội. Không ít cơ quan truyền

thông đưa tin sai sự thật do khai thác

thông tin từ truyền thông xã hội nhưng

bỏ qua khâu thẩm định, xác minh dẫn

đến thông tin sai trái, xâm phạm bí mật

đời tư, ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín tổ

chức, danh dự cá nhân. Hoạt động liên

kết trong truyền hình và báo điện tử có

xu hướng gia tăng, nhưng chỉ tập trung

vào những nội dung mang tính thương

mại; ít quan tâm đến các vấn đề giám sát

hoạt động của UBND cấp tỉnh.

các cơ quan báo chí, truyền thông đối với

việc thực hiện quyền lực nhà nước của Ủy

ban nhân dân cấp tỉnh ở nước ta hiện nay,

cần thiết phải thực hiện đồng bộ một số

giải pháp như sau:

Thứ nhất, thí điểm từng bước tiến tới

cho phép báo chí tư nhân hoạt động

Từ Luật Báo chí năm 1989 (đã được

sửa đổi, bổ sung năm 1999) đến Luật Báo

chí năm 2016 là sự tiến bộ rõ nét về vai

trò của các tổ chức tham gia vào hoạt

động báo chí. Nếu như trong Luật Báo

chí năm 1989 chỉ giới hạn chỉ có các tổ

chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ

chức xã hội mới tham gia hoạt động báo

chí (Điều 1) thì trong Luật Báo chí năm

2016 đã mở rộng các chủ thể hơn về mặt

chủ thể; đó là cơ quan, tổ chức, cá nhân

tham gia và có liên quan đến hoạt động

báo chí. Trong các văn bản pháp luật nói

trên đều không đề cập đến chủ thể tham

gia quan hệ pháp luật báo chí là tư nhân;

tuy nhiên, khoản 2 Điều 14 Luật Báo chí

năm 2016 về đối tượng được thành lập cơ

quan báo chí quy định: “Cơ sở giáo dục

đại học theo quy định của Luật giáo dục

đại học; tổ chức nghiên cứu khoa học, tổ

chức nghiên cứu khoa học và phát triển

công nghệ được tổ chức dưới hình thức

viện hàn lâm, viện theo quy định của

Luật khoa học và công nghệ; bệnh viện

cấp tỉnh hoặc tương đương trở lên được

thành lập tạp chí khoa học”.

Cơ chế, chính sách, hệ thống văn bản

pháp luật còn thiếu và bất cập; một số nội

dung của Luật Báo chí không còn phù

hợp với thực tiễn, trong khi đó còn một

bộ phận lãnh đạo cơ quan truyền thông

chưa chấp hành nghiêm kỷ luật thông tin.

Do chạy theo lợi nhuận, không ít cơ quan

truyền thông thực hiện liên kết nhưng

không quản lý tốt nội dung thông tin, vi

phạm quy định của pháp luật, ảnh hưởng

không tốt đến chất lượng nội dung thông

tin. Nhiều cơ quan chủ quản thiếu kiên

quyết trong xử lý vi phạm của các đơn vị

thuộc quyền quản lý. Một bộ phận cán bộ,

phóng viên, biên tập viên còn hạn chế về

năng lực chuyên môn, tư duy chính trị,

thiếu tinh thần trách nhiệm nên không

nghiêm túc đối với việc quán triệt, tuân

thủ sự chỉ đạo của các cơ quan có thẩm

quyền; thậm chí có người phai nhạt lý

tưởng dẫn đến suy thoái về tư tưởng

chính trị và đạo đức nghề nghiệp.

Tiếp tục sửa đổi Luật Báo chí năm

2016 theo hướng mạnh dạn nghiên cứu

3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả

kiểm soát của các cơ quan báo chí, truyền

thông đối với việc thực hiện quyền lực và áp dụng thí điểm mô hình phát triển

nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh các tờ báo do tư nhân sở hữu. Khi báo

78 Khoa học Kiểm sát

Số chuyên đề 03 - 2020

VŨ ĐẶNG PHÚC

chí tư nhân ra đời, các hãng truyền thông như trong trường hợp người cung cấp

sẽ phải cạnh tranh nhau để tìm kiếm

những tin tức, sự đa dạng về thông tin

và tính độc lập, chính xác của thông tin

sẽ tăng; đồng thời góp phần khắc phục

những hạn chế mà các cơ quan truyền

thông hiện nay đang gặp phải là sự phụ

thuộc vào ngân sách nhà nước nên bị chi

phối đối với việc giám sát hoạt động của

các cơ quan nhà nước nói chung, UBND

cấp tỉnh nói riêng. Tất nhiên cũng cần

xác định rằng, gắn liền với việc mở rộng

chủ thể tham gia quan hệ pháp luật báo

chí, cần thiết xây dựng các chế tài đủ để

phòng, chống các hành vi vi phạm pháp

luật trên lĩnh vực báo chí, tăng cường

công tác hậu kiểm để hướng hoạt động

này phục vụ thiết thực vào sự nghiệp

phát triển kinh tê - xã hội đất nước.

thông tin cho báo chí.

Trong thời gian gần đây, liên tiếp xảy

ra việc phóng viên, nhà báo bị hành hung,

cản trở trong quá trình tác nghiệp như:

Ngày 06/11/2016, phóng viên của Đài

Truyền hình kỹ thuật số VTC và phóng

viên chuyên trang Pháp Luật Plus của Báo

Pháp luật Việt Nam phải nhập viện cấp

cứu do bị một nhóm côn đồ vây đánh khi

đang thu thập thông tin tại khu giết mổ

động vật tại huyện Thanh Oai (Hà Nội).

Nghiêm trọng hơn là các đối tượng trong

vụ việc ba phóng viên của Báo Long An và

Đài PT-TH Long An bị hăm dọa, chửi bới,

tấn công ngày 27/09/2017 khi đang chụp

hình, quay phim về tình trạng ô nhiễm

môi trường khu vực Nhà máy xử lý rác

thải Tâm Sinh Nghĩa. Một vụ việc rất đáng

chú ý khác xảy ra vào ngày 11/03/2018,

phóng viên Hứa Vĩnh Nhân báo Giao

thông bị một nhóm 5-6 người giam giữ,

đánh đập suốt 2 giờ đồng hồ khi thu thập

thông tin tại quán Bar Lost and Found

quận Hải Châu (Đà Nẵng); cùng ngày,

trong lúc điều tra phản ánh tình trạng khai

thác quặng trái phép tại rừng đầu nguồn

xã Khánh Thành (huyện Khánh Vĩnh), 2

phóng viên của báo Khánh Hòa là Tạ Văn

Long và Phạm Thế Anh đã bị nhiều đối

Thứ hai, thiết lập cơ chế bảo vệ nhà báo

trong tác nghiệp

Để các cơ quan truyền thông thực hiện

tốt hơn nữa vai trò của mình, cần thiết

lập cơ chế pháp lý bảo vệ và khen thưởng

những nhà báo dũng cảm, dám đấu tranh

với những sai phạm của bộ máy và công

chức nhà nước, bảo vệ nhà báo, tránh cho

họ bị trả thù, trù dập. Pháp luật báo chí

hiện hành đã có những quy định về các

hành vi bị nghiêm cấm như: “Đe dọa, uy

hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân

phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy,

thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà

tượng côn đồ giam lỏng, đánh đập và phá

7

3

điện thoại ;…

Pháp luật cần quy định cụ thể nhằm

bảo vệ sức khỏe, tính mạng của nhà báo

báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp

5

1

đúng pháp luật.” ; “Báo chí, nhà báo hoạt

7

động trong khuôn khổ pháp luật và được

Dương Thị Thiều, Đỗ Thị Loan (2016), Vai trò

6

2

Nhà nước bảo hộ” . Tuy nhiên, bảo vệ nhà của ngân sách nhà nước đối với việc minh bạch

ngân sách nhà nước, tại trang hꢁp://tapchitaichinh.

vn/ nghien-cuu--trao-doi/trao-doi-binh-luan/vai-tro-

cua-kiem-toan-nha-nuoctrong-viec-minh-bach-ngan-

sach-nha-nuoc-84048.html

báo như thế nào thì chưa được cụ thể hóa

⁵ꢀ Quốc hội (2016), Luật Báo chí, khoản 2, Điều 19

⁶ꢀ Quốc hội (2016), Luật Báo chí, khoản 2, Điều 13

Số chuyên đề 03 - 2020

Khoa học Kiểm sát 79

KIỂM SOÁT CỦA CÁC CƠ QUAN BÁO CHÍ, TRUYỀN THÔNG...

trong lúc đang tác nghiệp hoặc gánh chịu luật như Luật An ninh mạng và các văn bản

hậu quả bất lợi do việc tác nghiệp gây ra,

nhằm góp phần vào việc phòng, chống

tiêu cực trong bộ máy nhà nước.

quy phạm pháp luật khác nhằm phát huy

có hiệu quả vai trò của truyền thông trong

kiểm soát việc thực hiện QLNN của UBND

cấp tỉnh.

Thứ ba, phát huy mạnh mẽ vai trò của

truyền thông đi đôi với việc triển khai

Luật An ninh mạng

Thứ tư, nâng cao vai trò của các cơ

quan quản lý báo chí trong xử lý vi phạm

đối với các cơ quan báo chí, truyền thông

Truyền thông đại chúng có vai trò

quan trọng đối với việc nâng cao dân trí,

giáo dục ý thức chính trị; truyển tải các

thông điệp đến các cơ quan nhà nước nói

chung, UBND cấp tỉnh. Truyền thông

đại chúng cần phải tham gia mạnh mẽ

hơn vào việc giáo dục, nâng cao dân trí

thông qua việc thông tin nhanh chóng,

khách quan, cung cấp bức tranh toàn

cảnh về quá trình thực thi QLNN, đồng

thời phân tích, diễn giải, định hướng

cho nhân dân. Truyền thông đại chúng

có vai trò khích lệ, động viên, dẫn dắt,

khơi dậy tiềm năng giám sát QLNN của

nhân dân, truyền tải ý kiến của nhân

dân tới các cấp lãnh đạo.

Tăng cường đổi mới công tác chỉ đạo,

quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ cán

bộ báo chí. Nâng cao nhận thức về vị trí,

vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy, chính

quyền, đoàn thể đối với đội ngũ cán bộ

làm công tác báo chí, đặc biệt là yêu cầu

nâng cao chất lượng mọi mặt của đội ngũ

này trước yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập

quốc tế. Trên cơ sở nâng cao chất lượng

công tác chỉ đạo, định hướng tư tưởng,

không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu

quả hoạt động của báo chí, đảm bảo tính

chính trị, tính khoa học, tính giáo dục,

tính văn hóa trong các sản phẩm báo chí.

Trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ

thông tin, mạng Internet phát triển, truyền

thông cần phải có diện mạo mới, trách

nhiệm xã hội tăng lên, quyền lực của truyền

thông ngày càng lớn, do vậy đi liền với đó

cần phải thiết lập các cơ chế kiểm soát hiệu

quả. Thực tiễn trong những năm qua cho

thấy, truyền thông xã hội (Facebook, Google,

Zalo...) đã thực hiện khá tốt chức năng giám

sát đối với truyền thông chính thống, đã có

nhiều tờ báo chính thống bị truyền thông xã

hội bóc trần các sai trái trong đưa tin, bài vì

động cơ cá nhân. Những thông tin bịa đặt,

xuyên tạc đường lối chính sách của Đảng

và nhà nước, dân chủ quá trớn, lợi dụng

chính sách dân chủ và tự do thông tin cũng

Các cơ quan chủ quản báo chí ngành

phối hợp chặt chẽ với Hội Nhà báo Việt

Nam nhằm nâng cao chất lượng, hiệu

quả, hiệu lực của công tác chỉ đạo, định

hướng báo chí; phổ biến, quán triệt đầy

đủ, kịp thời và giám sát thực hiện 10 điều

“Quy định đạo đức nghề nghiệp người

làm báo Việt Nam”; thực hiện nghiêm các

quy định của Đảng, pháp luật của Nhà

nước về báo chí. Xử lý nghiêm mọi hành

vi vi phạm pháp luật đối với các cơ quan

báo chí, truyền thông.

Thứ năm, nâng cao nhận thức, phẩm

chất đạo đức, ý thức pháp luật, trình độ

chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ nhà

cần có sự điều chỉnh mạnh mẽ bằng pháp báo, biên tập viên, phóng viên.

80 Khoa học Kiểm sát Số chuyên đề 03 - 2020

VŨ ĐẶNG PHÚC

Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp báo

lãnh đạo các cơ quan báo chí đủ phẩm chí, nhất là các nhà báo hoạt động thường

chất và năng lực, có tư duy đổi mới, tầm xuyên ở các vùng sâu, vùng xa, vùng khó

nhìn chiến lược; xây dựng đội ngũ đảng khăn, hải đảo. Đồng thời có chế độ đầu tư

viên trong các cơ quan báo chí thật sự tiên mới trang thiết bị, kỹ thuật làm báo, định

phong, gương mẫu, giữ vững phẩm chất hướng, chỉ đạo việc xây dựng chương

chính trị và đạo đức của người làm báo trình cho các báo và hoạt động của phóng

cách mạng.

viên, biên tập viên, chính sách tiền lương,

nhuận bút, nhà ở... Nghiên cứu, thực hiện

chính sách đối với cán bộ báo chí nhằm

khuyến khích, tạo điều kiện cho họ phát

triển lâu dài, yên tâm gắn bó với nghề,

đồng thời cần có các hình thức phù hợp

nhằm tôn vinh cán bộ báo chí có thành

tích xuất sắc, có cống hiến lớn đối với

ngành và xã hội./.

Làm tốt công tác quy hoạch hệ thống

cơ quan báo chí. Trên cơ sở rà soát nắm

thực trạng hiện nay có sự sắp xếp lại hệ

thống cơ quan báo chí bảo đảm cân đối,

hợp lý, tinh gọn. Có như vậy mới có điều

kiện đầu tư nâng cao hiệu quả hoạt động

và chất lượng đội ngũ phóng viên, biên

tập viên.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu

quả công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ

cán bộ báo chí. Xây dựng quy hoạch tổng

thể các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ

báo chí trong cả nước; sắp xếp lại các cơ

sở hiện có theo hướng chính quy, hiện

đại, chuyên sâu, tập trung. Tăng cường

cán bộ, cơ sở vật chất, kỹ thuật, kinh phí,

giáo trình, tài liệu, chính sách khuyến

khích, ưu đãi... cho các trường, cơ sở đào

tạo. Đồng thời, đổi mới nội dung, phương

pháp, nâng cao chất lượng giảng dạy, học

tập, nghiên cứu, thực hành của các học

viện, nhà trường, các cơ sở đào tạo báo

chí. Chăm lo công tác đào tạo, đào tạo lại

và bồi dưỡng kiến thức cho đội ngũ cán

bộ lãnh đạo, quản lý, biên tập viên, phóng

viên các cơ quan báo chí.

1. Nguyễn Đăng Dung (2005), Sự hạn chế

quyền lực nhà nước, Nxb. Đại học Quốc gia,

Hà Nội, tr.590

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn

kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nxb.

Chính trị quốc gia, Hà Nội

3.Hꢁp://ubkꢁw.vn/tin-tuc-thoi-su/-/asset_

publisher/bHGXXiPdpxRC/content/hoi-nghi-

bao-chi-toan-quoc-tong-ket-nam-2019-trien-

khai-nhiem-vu-nam-2020

4. Lê Ngọc Hùng (2019), Vận dụng lý thuyết

truyền thông và cơ chế hình thành dư luận xã

hội, Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam

5. Quốc hội (2016), Luật Báo chí năm 2016

6. Dương Thị Thiều, Đỗ Thị Loan (2016),

Vai trò của ngân sách nhà nước đối với việc

minh bạch ngân sách nhà nước, tại trang

Xây dựng và thực hiện một số chính

sách, chế độ đối với cán bộ, phóng viên

báo chí, trong đó chú ý những yêu cầu

đặc thù về nghề nghiệp. Cần có chế độ ưu

đãi, khuyến khích thỏa đáng cho đội ngũ

phóng viên, những nhà báo có tài, người

hꢁp://tapchitaichinh.vn/

nghien-cuu--trao-

doi/trao-doi-binh-luan/vai-tro-cua-kiem-

toan-nha-nuoctrong-viec-minh-bach-ngan-

sach-nha-nuoc-84048.html

Số chuyên đề 03 - 2020

Khoa học Kiểm sát 81