Hoàn thiện pháp luật về thu phí đường bộ tại các công trình giao thông đầu tư theo hình thức bot
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THU PHÍ ĐƯỜNG BỘ
TẠI CÁC CÔNG TRÌNH GIAO THÔNG ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC BOT
NGUYỄN DOÃN PHƯƠNG*
Đầu tư xây dựng công trình giao thông đường bộ theo hình thức BOT (Build - Operate –
Transfer, tức Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao) là một chủ trương có ý nghĩa lớn về nhiều
mặt nhưng trong quá trình triển khai trên thực tế còn phát sinh nhiều vướng mắc. Bài viết phân
tích những bất cập trong quy định pháp luật hiện hành về hoạt động thu phí BOT, từ đó đưa ra
một số đề xuất hoàn thiện quy định của pháp luật nhằm khắc phục những tồn tại trên thực tế và
phòng ngừa vi phạm pháp luật trong đầu tư xây dựng các công trình giao thông đường bộ theo
hình thức BOT.
Từ khóa: Thu phí BOT, giao thông đường bộ, dự án BOT.
Ngày nhận bài: 15/4/2021; Biên tập xong: 17/4/2021; Duyệt đăng: 18/4/2021
Investment in the construction of road traffic works in the Build - Operate - Transfer form
has been a significant policy but its implementation has still faced to many obtacles. In the
scope of this article, the author analyzes shortcomings of current legal regulations on BOT fee
collection, then proposes recommendations to perfect it.
Keywords: BOT fees, road traffic, BOT projects.
1. Khái quát pháp luật về thu phí sử dụng
công trình giao thông đường bộ theo hình
thức BOT
Đầu tư xây dựng công trình giao thông
đường bộ theo hình thức BOT là việc cá nhân,
tổ chức thuộc nhiều thành phần kinh tế đầu
tư xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ khi
được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án.
Khi hoàn thành dự án, nhà đầu tư được quyền
khai thác thu phí trong thời hạn nhất định để
hoàn vốn đầu tư; hết thời hạn này, nhà đầu tư
chuyển giao công trình giao thông đường bộ
cho Nhà nước.
Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 01/11/2016
của Hội nghị lần thứ 4 Ban chấp hành Trung
ương Đảng khóa XII một lần nữa khẳng định
“đẩy mạnh thực hiện các dự án đầu tư theo hình
thức đối tác công - tư, bảo đảm tính công khai,
minh bạch; có cơ chế giám sát, quản lý và sử dụng
hiệu quả vốn đầu tư đối với từng dự án”. Phát
triển hạ tầng giao thông đường bộ theo hình
thức BOT là chủ trương đúng đắn trong bối
cảnh ngân sách khó khăn, nhiều nước trên thế
giới đã và đang áp dụng có hiệu quả mô hình
đầu tư này. Hiện nay, cả nước có 80 dự án xây
dựng công trình giao thông đường bộ theo
Trong những năm vừa qua, hình
thức đầu tư hợp tác công tư (PPP - Public
Private Partnership) đã góp phần quan trọng
trong việc thu hút đầu tư vào cơ sở hạ tầng giao
thông, dịch vụ công, từ đó thúc đẩy kinh tế trong
nước phát triển. Là một trong các phương thức
huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân, đầu tư
theo phương thức đối tác công tư đã và đang trở
thành một trong những mô hình hợp tác có hiệu
quả giữa Nhà nước và tư nhân trong lĩnh vực
phát triển kết cấu hạ tầng ở Việt Nam. Đầu tư
theo phương thức đối tác công tư (Public - Pri-
vate Partnership - PPP) là phương thức đầu tư
được thực hiện trên cơ sở hợp tác có thời hạn giữa
Nhà nước và nhà đầu tư tư nhân thông qua việc
ký kết và thực hiện hợp đồng dự án PPP nhằm
thu hút nhà đầu tư tư nhân tham gia dự án PPP1.
Hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển
giao (BOT) là một dạng của phương thức đối tác
công tư PPP. Hợp đồng BOT là hợp đồng mà nhà
đầu tư, doanh nghiệp dự án PPP được nhượng
quyền để xây dựng, kinh doanh, vận hành công hình thức BOT giao thông, trong đó Bộ Giao
trình, hệ thống cơ sở hạ tầng trong thời hạn nhất
định. Hết thời hạn, nhà đầu tư, doanh nghiệp dự
án PPP chuyển giao công trình, hệ thống cơ sở hạ
tầng đó cho Nhà nước2.
thông vận tải quản lý 61 dự án, địa phương
quản lý 19 dự án với 89 Trạm thu phí BOT (Bộ
Giao thông vận tải quản lý 70 trạm, các địa
phương quản lý 19 trạm)3.
1ꢀ Khoản 10 Điều 3 Luật Đầu tư theo phương thức đối
tác công tư năm 2020
* Thạc sĩ, Khoa Luật, Học viện An ninh nhân dân
2ꢀ Điểm a Khoản 1 Điều 45 Luật Đầu tư theo phương 3ꢀBáo cáo tiến độ thực hiện dự án thu phí tự động không
thức đối tác công tư năm 2020
dừng của Bộ GTVT gửi Chính phủ ngày 25/10/2020
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 63
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THU PHÍ ĐƯỜNG BỘ...
Hiện nay, đầu tư xây dựng công trình giao vốn dự án… theo phương thức đối tác công tư
thông đường bộ theo hình thức BOT chịu sự (PPP), trong đó có hợp đồng BOT. Nhiều vấn
đề pháp lý khác trong đầu tư xây dựng hạ tầng
giao thông đường bộ vẫn chịu sự điều chỉnh của
nhiều văn bản pháp luật khác như việc đấu thầu
thực hiện theo Luật Đấu thầu; các tiêu chuẩn
xây dựng, bảo trì công trình thực hiện theo Luật
Xây dựng; việc kiểm toán giá trị công trình thực
hiện theo Luật Kiểm toán; việc tổ chức hoạt động
doanh nghiệp BOT thực hiện theo Luật doanh
nghiệp… Đặc biệt, vấn đề gây bức xúc dư luận
nhiều nhất là mức thu phí BOT và cách xác định
giá thu phí BOT đường bộ vẫn chưa quy định cụ
thể trong Luật đầu tư theo phương thức đối tác
công tư năm 2020 trong khi văn bản hiện hành
đã lạc hậu. Do đó, những tồn tại, bất cập về phí
BOT đường bộ, nguy cơ phát sinh vi phạm pháp
luật về phí BOT vẫn chưa được giải quyết. Cụ
thể là:
Thứ nhất, hiện nay chưa có quy định thống
nhất về cách xác định mức phí BOT cho các công
trình giao thông đường bộ theo hình thức BOT.
Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính về chế độ thu,
nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ
hoàn vốn đầu tư xây dựng đường bộ, việc thu
phí sử dụng đường bộ để hoàn vốn đầu tư xây
dựng đường bộ theo hình thức BOT không tính
theo giá trị cụ thể trên 1 km đường đi mà được
thu trên lượt phương tiện lưu thông theo khung
thu phí trong phụ lục ban hành theo Thông tư.4
Cụ thể:
điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật, trực tiếp
là Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công
tư năm 2020. Ngoài ra còn có Luật Giao thông
đường bộ năm 2008, Luật Đấu thầu năm 2013,
Luật Xây dựng năm 2014, Luật Đầu tư năm 2014,
Luật Doanh nghiệp năm 2014 (sửa đổi, bổ sung
năm 2020), Luật Kiểm toán Nhà nước năm 2015
(sửa đổi, bổ sung năm 2019), Luật Đầu tư công
năm 2019… và các văn bản hướng dẫn thi hành
các luật trên.
Riêng với vấn đề thu phí sử dụng công trình
giao thông đường bộ theo hình thức BOT hiện
nay thực hiện theo Thông tư số 159/2013/TT-BTC
của Bộ Tài chính ngày 14/11/2013 hướng dẫn chế
độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng
đường bộ hoàn vốn đầu tư xây dựng đường bộ
(gọi tắt là Thông thư số 159); Luật Phí và lệ phí
năm 2015; Nghị định số 120/2016/NĐ-CP ngày
23/8/2016 của Chính phủ quy định chi tiết và
hướng dẫn thi hành Luật Phí và lệ phí. Tuy nhiên,
Thông tư số 159/ban hành dựa trên Pháp lệnh
Phí và lệ phí số 38/2001/PL-UBTVQH10 ngày
28/8/2001, căn cứ Nghị định số 57/2002/NĐ-CP
ngày 03/6/2002 của Chính phủ quy định chi tiết
thi hành Pháp lệnh phí và lệ phí và Nghị định số
24/2006/NĐ-CP ngày 06/3/2006 sửa đổi, bổ sung
Nghị định số 57/2002/NĐ-CP ngày 03/6/2002.
Các Pháp lệnh, Nghị định này đã được thay thế
bởi Luật Phí và lệ phí năm 2015 và Nghị định
số 120/2016/NĐ-CP ngày 23/8/2016 của Chính
+ Xe dưới 12 ghế ngồi, xe tải có tải trọng dưới
phủ. Bên cạnh đó, Thông tư số 159 cũng bộc lộ 2 tấn; các loại xe buýt vận tải khách công cộng có
nhiều điểm bất cập, vướng mắc khi triển khai thu khung phí từ 15.000đ đến 52.000đ/vé/lượt;
phí sử dụng đường bộ tại các trạm thu phí BOT.
Những tồn tại này đã tạo nên làn sóng phản
đối việc thu phí BOT, gây ách tắc giao thông tại
hàng loạt các dự án BOT giao thông trên nhiều
tỉnh, thành phố. Thậm chí, một số đối tượng quá
khích đã phá hoại cơ sở vật chất, hành hung cán
bộ thu phí tại các trạm thu phí BOT, gây nên tình
trạng mất an ninh trật tự tại nhiều địa phương
nơi đặt trạm thu phí BOT. Thực trạng này đặt ra
yêu cầu cần hoàn thiện các quy định pháp luật về
thu phí sử dụng công trình giao thông đường bộ
theo hình thức BOT.
+ Xe từ 12 ghế ngồi đến 30 ghế ngồi; xe tải có
tải trọng từ 2 tấn đến dưới 4 tấn có khung phí từ
20.000đ đến 70.000đ/vé/lượt;
+ Xe từ 31 ghế ngồi trở lên; xe tải có tải trọng
từ 4 tấn đến dưới 10 tấn có khung phí từ 25.000đ
đến 87.000đ/vé/lượt;
+ Xe tải có tải trọng từ 10 tấn đến dưới 18 tấn;
xe chở hàng bằng Container 20 fit có khung phí
từ 40.000đ đến 140.000đ/vé/lượt;
+ Xe tải có tải trọng từ 18 tấn trở lên; xe chở
hàng bằng Container 40 fit có khung phí từ
80.000đ đến 200.000đ/vé/lượt.
Trên cơ sở khung phí này, đối với mỗi dự án
BOT giao thông đường bộ, Bộ Tài chính sẽ ban
hành Thông tư về mức phí BOT đối với đường
quốc lộ, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ ban
hành Nghị quyết mức phí BOT đối với đường
2. Những tồn tại, vướng mắc trong áp dụng
pháp luật về thu phí sử dụng công trình giao
thông đường bộ theo hình thức BOT
Việc Quốc hội thông qua Luật Đầu tư theo
phương thức đối tác công tư ngày 18/6/2020 đã
tạo hành lang pháp lý vững chắc cho hoạt động
đầu tư theo phương thức đối tác công tư nói
chung và đầu tư xây dựng công trình giao thông
đường bộ theo hình thức hợp đồng BOT nói
riêng. Mặc dù vậy, Luật này tập trung quy định
4ꢀ Điều 6 Thông tư số 159/2013/TT-BTC ngày
14/11/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ thu,
nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ hoàn
về thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nguồn vốn đầu tư xây dựng đường bộ.
64 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
NGUYỄN DOÃN PHƯƠNG
địa phương5. Hơn nữa, khung phí có dao động Ủy ban nhân dân cấp tỉnh báo cáo Hội đồng nhân dân
cùng cấp quyết định (đối với đường địa phương)”7.
Quy định này đã cho phép doanh nghiệp BOT
đặt trạm thu phí ngoài dự án, chỉ cần được sự
chấp thuận của các cơ quan quản lý mà không
có sự thương lượng với người dân (những đối
tượng trực tiếp thực hiện nghĩa vụ đóng phí
BOT). Kết quả là, theo báo cáo của Bộ Giao thông
vận tải, cả nước có 11 trạm thu phí BOT thu phí
cho tuyến đường của dự án và cho dự án cải tạo
quốc lộ nơi khác (thu phí song hành)8. Việc đặt
trạm thu phí như vậy đã đẩy người tham gia
giao thông dù không sử dụng các tuyến đường
BOT nhưng vẫn phải đóng phí sử dụng đường
bộ. Đỉnh điểm của sự bức xúc này là hàng trăm
tài xế lái xe ô tô đã tụ tập đỗ xe trước các trạm thu
phí BOT đặt sai vị trí, không nộp phí hoặc dùng
tiền lẻ mua vé dẫn đến ách tắc giao thông, mất an
ninh trật tự trong thời gian dài.
Thứ tư, Thông tư trên chưa có quy định về
mức miễn, giảm phí BOT đối với phương tiện
của cá nhân, tổ chức xung quanh trạm thu phí
BOT đường bộ, thường xuyên qua lại với khoảng
cách ngắn. Hiện nay, các dự án BOT giao thông
đường bộ đều áp dụng hình thức thu phí hở (thu
phí theo lượt), không áp dụng hình thức thu phí
kín (thu phí theo chiều dài quãng đường thực
đi). Do đó, có trường hợp các phương tiện giao
thông của cá nhân, tổ chức xuất phát gần trạm
thu phí, dù quãng đường sử dụng ngắn nhưng
họ phải chịu mức phí của cả quãng đường khiến
chủ thể tham gia giao thông phản đối gay gắt. Để
giải quyết xung đột này, doanh nghiệp BOT vận
hành tuyến đường bộ cùng với Bộ Giao thông
vận tải, Bộ Tài chính và chính quyền địa phương
nơi đặt trạm thu phí BOT đã tổ chức đối thoại và
tìm ra giải pháp miễn, giảm cho các phương tiện
của cá nhân, tổ chức xung quanh trạm thu phí
BOT. Tuy nhiên, do hiện nay trong Thông tư số
159 và các văn bản khác chưa có hướng dẫn về cơ
sở miễn, giảm phí BOT đường bộ nên việc thực
hiện không thống nhất. Có nơi miễn cho toàn
bộ phương tiện của cá nhân, tổ chức có hộ khẩu
thường trú trong phạm vi bán kính 5 km, giảm
50% giá vé cho phương tiện xung quanh bán
kính 10 km quanh trạm thu phí, có nơi miễn cho
các phương tiện thực tế đang hoạt động trong
phạm vi 5 km, giảm 50% giá vé cho phương tiện
thực tế hoạt động trong phạm vi 10km quanh
trạm thu phí BOT… Điều này càng khiến cho
người dân thắc mắc về sự thiếu minh bạch, cảm
tính, không rõ ràng của các doanh nghiệp BOT
đường bộ trong việc áp dụng văn bản pháp luật.
khá lớn giữa mức thấp và mức cao như ở trên
dẫn đến các dự án BOT giao thông đường bộ áp
dụng mức giá không thống nhất. Điều này sinh
ra cơ chế xin – cho giữa Doanh nghiệp BOT và
Bộ tài chính, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh trong
việc quyết định mức thu phí. Đồng thời, việc ban
hành văn bản riêng về mức thu phí cho từng dự
án BOT giao thông vừa thiếu minh bạch về cơ sở
xác định mức thu phí vừa dễ phát sinh tiêu cực,
tiềm ẩn lợi ích nhóm gây thiệt hại cho các chủ
phương tiện tham gia giao thông.
Thứ hai, Thông tư số 159 không phân biệt rõ
cách tính phí đường bộ đối với công trình BOT
đường bộ xây dựng mới với công trình BOT
đường bộ cải tạo mới trên quốc lộ cũ xây dựng
từ nguồn vốn ngân sách: “Hoàn thành việc xây
dựng, nâng cấp công trình đường bộ theo dự án được
cấp có thẩm quyền phê duyệt”6. Theo thống kê, chi
phí xây dựng một tuyến đường bộ mới thường
gấp từ 3 đến 8 lần chi phí cải tạo các công trình
đường bộ hiện có. Bởi lẽ, xây dựng mới tuyến
đường bộ phát sinh nhiều chi phí như đền bù
giải phóng mặt bằng, san nền, xây mới hệ thống
thoát nước, chiếu sáng… Trong khi cải tạo các
tuyến đường hiện có, các doanh nghiệp BOT chủ
yếu bóc lớp mặt đường cũ hư hỏng và trải thảm
lớp mặt đường mới, sơn vạch chỉ đường và thu
phí BOT. Thực tế cho thấy, các dự án BOT cải tạo
các tuyến đường đã xây dựng bằng ngân sách
trước đó đều xác định mức thu phí bằng các dự
án xây mới dẫn đến các chủ phương tiện tham
gia giao thông phản ứng quyết liệt. Ngoài ra, các
dự án xây dựng công trình giao thông đường bộ
bằng ngân sách các phương tiện đã đóng phí sử
dụng đường bộ theo quy định tại Luật Phí và lệ
phí năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017).
Do đó, nếu vẫn tiếp tục cho triển khai các dự án
BOT cải tạo các quốc lộ, tỉnh lộ xây dựng từ ngân
sách sẽ xảy ra tình trạng phí chồng phí, gây thiệt
hại cho các cá nhân, tổ chức trong xã hội.
Thứ ba, Thông tư số 159 không quy định chặt
chẽ về vị trí đặt trạm thu phí và khoảng cách đặt
trạm thu phí. Có thể nói, đây cũng là một trong
những yếu tố gây nên sự phản ứng gay gắt từ
những người tham gia giao thông. Thông tư quy
định: “Trạm thu phí phù hợp với quy hoạch đường
gắn với dự án do cơ quan có thẩm quyền quyết định…
Trường hợp đường bộ đặt trạm thu phí không thuộc
quy hoạch hoặc khoảng cách giữa các trạm thu phí
không đảm bảo tối thiểu 70 km trên cùng tuyến đường
thì trước khi xây dựng trạm thu phí, Bộ Giao thông
vận tải thống nhất ý kiến với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh
và Bộ Tài chính quyết định (đối với đường quốc lộ),
7ꢀ Khoản 2 Điều 2 Thông tư số 159/2013/TT-BTC
8ꢀ Báo cáo số 1840/BGTVT-ĐTCT ngày 15/11/2020 của
Vụ Đối tác công tư, Bộ Giao thông vận tải về tình
hình an ninh, trật tự tại các trạm thu phí đường bộ.
5ꢀ Điều 7 Thông tư số 159/2013/TT-BTC
6ꢀ Khoản 1 Điều 2 Thông tư số 159/2013/TT-BTC
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 65
HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THU PHÍ ĐƯỜNG BỘ...
Thứ năm, Luật đầu tư theo phương thức đối phương thức đối tác công tư năm 2020. Trong
tác công tư năm 2020 và Thông tư số 159 không đó, cần quy định những vấn đề còn vướng mắc,
chưa quy định rõ hiện nay bao gồm: Xác định
mức thu phí theo số km đường thực tế đi áp
dụng thống nhất trên các tuyến đường bộ đầu tư
theo hình thức BOT, không ban hành các văn bản
riêng về mức thu phí cho từng dự án như hiện
nay; quy định rõ về việc miễn, giảm phí BOT
của các phương tiện của cá nhân, tổ chức xung
quanh trạm thu phí… nhằm khắc phục những
bất cập tồn tại hiện nay.
quy định vấn đề trách nhiệm bảo trì đường bộ khi
thời gian thu phí đã hết nhưng công trình đường
bộ theo hình thức BOT chưa được bàn giao từ
Doanh nghiệp BOT cho cơ quan Nhà nước có
thẩm quyền quản lý. Nhiều dự án BOT trong lĩnh
vực giao thông đường bộ khi hết thời hạn thu phí
BOT cần hoàn vốn dự án nhưng do chờ các thủ
tục quyết toán để bàn giao tuyến đường dự án
cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quản lý đã
xuống cấp nghiêm trọng mà không được doanh
nghiệp BOT bảo trì hoặc bảo trì cầm chừng. Theo
Tổng cục Đường bộ, trong số 9 dự án BOT đang
tạm dừng thu phí, có 4 tuyến đường nhà đầu tư
không thực hiện bảo trì, gồm: QL2 đoạn Nội Bài
- Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc), QL1 đoạn tránh Thành
phố Hà Tĩnh, QL1K (Đồng Nai – Thành phố Hồ
Chí Minh), QL1 đoạn tránh Cai Lậy (Tiền Giang).
Có 2 dự án nhà đầu tư bảo trì cầm chừng không
đạt chất lượng, gồm QL1 đoạn tránh Thành phố
Hai là, trong đầu tư xây dựng các công trình
giao thông đường bộ theo hình thức BOT, cần
thực hiện nghiêm túc tinh thần của Nghị quyết
của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: “Đối với các dự
án đường bộ đầu tư theo hình thức hợp đồng BOT
chỉ áp dụng đối với các tuyến đường mới để bảo
đảm quyền lựa chọn cho người dân, không đầu tư
các dự án cải tạo, nâng cấp các tuyến đường độc đạo
hiện hữu”11. Với chủ trương này, từ nay, các cơ
quan có thẩm quyền chỉ được phép phê duyệt
Thanh Hóa, QL91 (Cần Thơ)9. Phía Tổng cục các dự án BOT giao thông đường bộ xây dựng
Đường Bộ - Bộ Giao thông vận tải cho rằng khi mới, không được cải tạo, nâng cấp các tuyến
đường độc đạo hiện có xây dựng từ ngân sách
Nhà nước. Biện pháp này vừa giải quyết vấn đề
cho phép người dân có sự lựa chọn: Sử dụng các
tuyến đường sẵn có tốc độ di chuyển thấp nhưng
không phải chịu phí BOT hoặc sử dụng các tuyến
đường bộ đầu tư mới theo hình thức BOT với tốc
độ cao, rút ngắn thời gian đi lại nhưng phải mua
vé BOT. Bên cạnh đó, cũng cần giải quyết vấn đề
thiếu minh bạch trong xác định mức phí BOT của
các dự án đường bộ xây dựng mới và cải tạo các
tuyến đường hiện có.
Ba là, Nghị định quy định chi tiết thi hành
Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư
năm 2020 cần quy định rõ việc đặt trạm thu phí
BOT phải gắn với dự án xây dựng tuyến đường
giao thông, không được đặt trạm thu phí BOT
ngoài dự án hoặc thu song hành (thu phí cho cả
dự án xây dựng đường bộ khác). Bởi lẽ, đây chính
là lý do chính dẫn đến tình trạng các trạm thu phí
bị người dân phản đối quyết liệt khi họ không
sử dụng đường bộ BOT nhưng vẫn phải nộp phí
BOT, làm mất ổn định an ninh trật tự ở nhiều địa
phương trong thời gian qua. Theo quy định của
Bộ luật dân sự năm 2015 và tinh thần của Luật
Đầu tư theo phương thức đối tác công tư năm
2020, khi người dân sử dụng dịch vụ đường bộ
tuyến đường bộ chưa được xác lập là tài sản toàn
dân thì không được dùng ngân sách Nhà nước để
bảo trì đường bộ10. Còn phía doanh nghiệp BOT
quản lý tuyến giao thông đường bộ cho rằng, chi
phí bảo trì tuyến đường được tính trong tiền thu
phí nên khi dừng thu phí thì không còn nguồn
bố trí cho việc này. Thực trạng này dẫn đến các
đoạn đường này không được bảo trì, gây mất an
toàn giao thông, nguy cơ gây tai nạn rất cao.
3. Kiến nghị, đề xuất hoàn thiện pháp luật
thu phí sử dụng công trình giao thông đường
bộ theo hình thức BOT
Từ những phân tích trên, có thể thấy việc
hoàn thiện các quy định của pháp luật về vấn đề
thu phí sử dụng đường bộ các tuyến đường xây
dựng theo hình thức BOT là rất cần thiết, đảm
bảo hài hòa lợi ích các bên, giải quyết xung đột
lợi ích người tham gia giao thông, phòng ngừa
vi phạm pháp luật trong đầu tư các dự án BOT
giao thông đường bộ. Để giải quyết những tồn
tại này, tác giả đề xuất một số giải pháp sau:
Một là, Chính phủ cần sớm ban hành Nghị
định hướng dẫn thi hành Luật Đầu tư theo
9ꢀ Đường BOT chưa bàn giao cho Nhà nước đã
xuống cấp nghiêm trọng: Ai chịu trách nhiệm?
nuoc-da-xuong-cap-nghiem-trong-ai-chiu-trach- ngày 21/10/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về
nhiem-309724.htm).
một số nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục hoàn thiện,
10ꢀ Khoản 5 Điều 9 Nghị định số 33/2019 của Chính đẩy mạnh việc thực hiện chính sách pháp luật
phủ ngày 23/4/2019 quy định việc quản lý, sử dụng về đầu tư và khai thác các công trình giao thông
và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông theo hình thức hợp đồng xây dựng – kinh doanh –
đường bộ.
chuyển giao (BOT).
66 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
NGUYỄN DOÃN PHƯƠNG
của các tuyến đường BOT thì phải trả phí. Nếu không xảy ra tình trạng ùn tắc phương tiện trước
không sử dụng các tuyến đường này thì không
có lý do gì bắt người dân phải nộp phí BOT, trong
khi hàng năm các phương tiện đều đóng phí sử
dụng đường bộ nộp ngân sách Nhà nước để bảo
trì, mở rộng hệ thống giao thông đường bộ.
trạm thu phí BOT giờ cao điểm khi các phương
tiện dừng xe mua vé, trả vé.
Về phía doanh nghiệp thu phí BOT, khi áp
dụng hệ thống ETC sẽ không phải trả chi phí
thuê lao động bán vé, thu vé, xé vé thủ công như
hiện nay; kiểm soát chính xác doanh thu từ hoạt
động thu phí. Hệ thống ETC còn giúp doanh
nghiệp BOT giảm hàng chục tỷ đồng do không
phải xây dựng các trạm thu phí, quản lý nhân sự,
in vé. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp BOT còn
phòng ngừa được tình trạng sử dụng vé thu phí
BOT giả, quay vòng vé, cướp giật tại các trạm thu
phí BOT.
Như vậy, những bất cập trong các quy định
của pháp luật về thu phí sử dụng công trình
giao thông đường bộ theo hình thức BOT đã
gây ra hậu quả xấu về kinh tế - xã hội, an ninh
trật tự, làm giảm lòng tin của quần chúng vào
chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước trong
thu hút các nguồn lực tư nhân phát triển hạ tầng
giao thông. Những kiến nghị hoàn thiện pháp
luật trên đây sẽ nhằm khắc phục những tồn tại
trên, góp phần giúp nâng cao hiệu quả hoạt động
thu phí sử dụng công trình giao thông đường bộ
theo hình thức BOT ở nước ta hiện nay./.
Bốnlà,đẩynhanhviệcápdụngthuphítựđộng
không dừng (Electronic Toll Collection - ETC) tại
tất cả các trạm thu phí trên toàn quốc theo tinh
thần Nghị quyết số 437/2017/NQ-UBTVQH của
Uỷ ban thường vụ Quốc hội ngày 21/10/2017 và
Quyết định số 19/2020/QĐ-TTg ngày 17/6/2020
của Thủ tướng Chính phủ. Hệ thống thu phí tự
động không dừng đường bộ áp dụng công nghệ
RFID (Radio Frequency Identification – nhận
dạng qua tần số vô tuyến) để nhận diện tự động
phương tiện. Công nghệ RFID là công nghệ mới
nhất được sử dụng phổ biến trên thế giới trong
lĩnh vực nhận diện điện tử và đã khẳng định
được vị thế số 1 trong lĩnh vực thu phí tự động.
Hệ thống ETC sử dụng sóng radio để nhận diện
tự động phương tiện xe cơ giới có gắn thẻ định
danh được dán lên kính hoặc đèn xe. Từ thẻ gắn
trên kính xe, thiết bị đọc gắn tại trạm thu phí sẽ
trừ tiền phí giao thông từ tài khoản của chủ xe.
Chủ xe có thể nạp tiền vào tài khoản bằng tiền
mặt, Internet banking... rất thuận tiện. Hệ thống
này đang được áp dụng rộng rãi, hiệu quả ở các
trạm thu phí giao thông theo hình thức BOT ở
hầu hết các quốc gia trên thế giới. Bởi lẽ, khi áp
dụng hệ thống ETC có rất nhiều thuận lợi, tiện ích
cho nhiều bên (Nhà nước, người tham gia giao
thông, đơn vị thu phí BOT), cụ thể:
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Quốc hội (2020), Luật đầu tư theo phương
thức đối tác công tư năm 2020;
2. Quốc hội (2015), Luật phí và lệ phí năm 2015;
3. Bộ Tài chính (2013), Thông tư số 159/2013/
TT-BTC ngày 14/11/2013 hướng dẫn chế độ thu, nộp,
quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ hoàn vốn
đầu tư xây dựng đường bộ;
4. Đường BOT chưa bàn giao cho Nhà nước đã
xuống cấp nghiêm trọng: Ai chịu trách nhiệm? Nguồn
truy cập: hꢁp://anꢁ.vn/duong-bot-chua-ban-giao-
cho-nha-nuoc-da-xuong-cap-nghiem-trong-ai-chiu-
trach-nhiem-309724.htm;
5. Chính phủ (2019), Nghị định số 33/2019 ngày
23/4/2019 về việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản
kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ;
6. Bộ Giao thông vận tải (2020), Báo cáo tiến độ
thực hiện dự án thu phí tự động không dừng của Bộ
GTVT gửi Chính phủ ngày 25/10/2020;
Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, việc áp
dụng hệ thống này sẽ giúp các cơ quan quản lý
giám sát được doanh thu của tất cả các trạm thu
phí BOT hoàn vốn cho nhà đầu tư, từ đó điều
chỉnh thời gian thu phí chính xác, phòng ngừa
tình trạng các doanh nghiệp thu phí báo cáo
doanh thu thấp hơn thực tế để trốn thuế và kéo
dài thời gian thu phí. Bên cạnh đó, hệ thống ETC
còn có khả năng ghi nhận thông tin để phát hiện
phương tiện dùng biển số xe giả, xe hết hạn đăng
kiểm, xe vi phạm giao thông. Điều này sẽ giúp các
cơ quan quản lý giao thông xử lý kịp thời những
chủ xe vi phạm, nâng cao ý thức chấp hành luật
giao thông đường bộ của người đi đường.
Về phía người tham gia giao thông, khi áp
dụng hệ thống ETC sẽ không phải dừng xe ở các
trạm thu phí mua vé, trả vé nên giúp phương
tiện lưu thông qua trạm thu phí không phải
dừng chờ thanh toán, giữ được tốc độ lưu thông
ổn định và tiết kiệm nhiên liệu, giảm thời gian
lưu thông. Nhờ đó, người lái xe không cảm thấy
phiền toái, bức xúc khi phải chờ đợi trước các
trạm thu phí, đặc biệt là các lái xe đường dài Bắc
– Nam phải mua vé, trả phí hàng chục trạm thu
7. Vụ Đối tác công tư, Bộ Giao thông vận
tải (2020), Báo cáo số 1840/BGTVT-ĐTCT ngày
15/11/2020 về tình hình an ninh, trật tự tại các trạm
thu phí đường bộ;
8. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2017), Nghị
quyết số 437/NQ-UBTVQH14 ngày 21/10/2017 về
một số nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục hoàn thiện,
đẩy mạnh việc thực hiện chính sách pháp luật về đầu
tư và khai thác các công trình giao thông theo hình
thức hợp đồng xây dựng – kinh doanh – chuyển giao
phí BOT. Ngoài ra, do không phải dừng xe nên (BOT).
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 67
5 trang
18560
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoàn thiện pháp luật về thu phí đường bộ tại các công trình giao thông đầu tư theo hình thức bot", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoan_thien_phap_luat_ve_thu_phi_duong_bo_tai_cac_cong_trinh.pdf
