Giáo trình ngành Tài chính ngân hàng

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH



GIÁO TRÌNH

MÔN HỌC: KINH DOANH NGOẠI HỐI

NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

(Ban hành kèm theo Quyết định số:

/QĐ-CĐKTKT

ngày

tháng năm 20 của Hiệu trưởng Trường Cao

đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh)

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020

ỦY BAN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƢỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH



GIÁO TRÌNH

MÔN HỌC: KINH DOANH NGOẠI HỐI

NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

THÔNG TIN CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI

Họ tên: Bùi Thị Phương Linh

Học vị: Thạc sỹ

Đơn vị: Khoa Kế toán tài chính

Email: [email protected]

TRƢỞNG KHOA

TỔ TRƢỞNG

BỘ MÔN

CHỦ NHIỆM

ĐỀ TÀI

HIỆU TRƢỞNG

DUYỆT

Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo.

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh

thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.

LỜI GIỚI THIỆU

Để đáp ứng yêu cầu giảng dạy của nhà trường, tác giả đã thực hiện biên soạn

cuốn giáo trình Kinh doanh ngoại hối.

Mục đích của giáo trình Kinh doanh ngoại hối giới thiệu cho sinh viên những

kiến thức cơ bản về thị trường ngoại hối như những vấn đề liên quan đến tỷ giá.

Giáo trình gồm 6 chương đã thể hiện được những kiến thức cơ bản và cập nhật

về Kinh doanh ngoại hối trong nền kinh tế thị trường. Cụ thể:

Chương 1: Những vấn đề cơ bản về thị trường ngoại hối

Chương 2: Giao dịch ngoại hối giao ngay

Chương 3: Giao dịch ngoại hối kỳ hạn

Chương 4: Giao dịch hoán đổi ngoại hối

Chương 5: Giao dịch tiền tệ tương lai

Chương 6: Giao dịch quyền chọn tiền tệ

Giáo trình đã được hội đồng khoa học của trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật

Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá và cho phép lưu hành nội bộ để làm tài liệu phục vụ

công tác giảng dạy và học tập ở trường.

Trong quá trình nghiên cứu, biên soạn, tác giả đã có nhiều cố gắng để giáo trình

được đảm bảo tính khoa học, gắn liền với tình hình thực tiễn Việt Nam. Tuy nhiên

giáo trình cũng không tránh khỏi những thiếu sót về nội dung và hình thức. Tác giả

mong nhận được những ý kiến đóng góp của giảng viên và sinh viên trong quá trình sử

dụng giáo trình để giáo trình ngày một hoàn thiện hơn.

TP.HCM, ngày tháng năm

Chủ biên

Bùi Thị Phương Linh

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

1

MỤC LỤC

L Ờ I GI Ớ I THI Ệ U................................................................................................ 1

CHƢƠNG 1: NHỮ NG V ẤN ĐỀ CƠ BẢ N V Ề TH Ị TRƢỜ NG NGO Ạ I H Ố I1

1.1 Khái niệm và đặc trưng của thị trường ngoại hối .............................................1

1.1.1 Khái niệm thị trường ngoại hối .....................................................................1

1.1.2 Các đặc trưng của thị trường ngoại hối .........................................................2

1.2 Chức năng của thị trường ngoại hối .................................................................2

1.3 Các chủ thể tham gia thị trường ngoại hối .......................................................2

1.3.1 Phân loại theo mục đích tham gia thị trường .................................................2

1.3.2 Phân loại theo hình thức tổ chức ...................................................................2

1.3.3 Phân loại theo chức năng trên thị trường ......................................................3

1.4 Tỷ giá hối đoái và các vấn đề liên quan ...........................................................3

1.4.1 Khái niệm tỷ giá hối đoái và hai đồng tiền cấu thành tỷ giá .........................3

1.4.2 Quy ước yết tỷ giá .........................................................................................3

1 .4.3 Tỷ giá thay đổi và mức thay đổi giá trị của các đồng tiền ............................5

1.4.4 Các phương pháp yết tỷ gi á ...........................................................................6

1.4.4.1 Yết tỷ giá trực tiếp (di rect quotation / price quotation)..............................6

1.4.4.2 Yết tỷ giá gián tiếp (Indirect quotation / volume quotation )......................6

1.4.4.3 Yết tỷ giá kiểu C hâu Âu .............................................................................7

1.4.4.4 Yết tỷ giá kiểu Mỹ ......................................................................................7

1.4.4.5 Phương pháp yết tỷ giá trong thực tế .........................................................7

1.4.5 Chênh lệch tỷ giá mua vào – bán ra ..............................................................7

1.4.6 Điểm tỷ giá và pip tỷ giá ...............................................................................9

1.4.7 Tỷ giá chéo ....................................................................................................9

1.4.8 Các yếu tố tác động đến tỷ giá .....................................................................12

1.4.8.1 Mức giá cả tương đối ................................................................................12

1.4.8.2 Chênh lệch lãi suất ....................................................................................13

1.4.8.3 Mức tăng trưởng thu nhập tương đối ........................................................13

1.4.8.4 Vai trò của Chính phủ ...............................................................................14

1.4.8.5 Kỳ vọng của giới đầu cơ ...........................................................................14

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

2

1.4.8.6 Yếu tố tâm lý ............................................................................................14

1.5. Bài tập chương 1 ............................................................................................14

CHƢƠNG 2: GIAO DỊ CH NGO Ạ I H Ố I GIAO NGAY ............................... 17

2.1 Khái ni ệ m giao d ị ch ngo ạ i h ố i giao ngay.......................................................17

2.2. K ỹ thu ậ t giao d ị ch ngo ạ i h ố i giao ngay.........................................................18

2.2.1. Ngày giao d ị ch và ngày giá tr ị ....................................................................18

2.2.2 Ngày giao d ị ch (Transaction date/ trade date/ contract date )......................18

2.2.1.2 Ngày giá tr ị (Value date/ payment date) .................................................19

2.2.2 Y ế t t ỷ giá giao ngay.....................................................................................20

2.2.3 Giao d ị ch giao ngay bán l ẻ và liên ngân hàng.............................................20

2.2.3.1 Giao d ị ch giao ngay bán l ẻ .......................................................................20

2.2.3.2 Th ị trườ ng giao ngay liên ngân hàng (th ị trườ ng bán buôn )....................22

2.3 Các r ủ i ro trong giao d ị ch ngo ạ i h ố i giao ngay ..............................................25

2.4 Kinh doanh chênh l ệ ch t ỷ giá .........................................................................25

2.4.1 Arbitrage địa phương (locational arbitrage )...............................................25

2.4.2 Arbitrage 3 bên (Triangular arbitrage) ........................................................26

2.5. Bài t ập chương 2 ............................................................................................27

CHƢƠNG 3: GIAO DỊ CH NGO Ạ I H Ố I K Ỳ H Ạ N ....................................... 30

3.1. Khái ni ệ m giao d ị ch ngo ạ i h ố i k ỳ h ạ n...........................................................30

3.2 K ỹ thu ậ t giao d ị ch ngo ạ i h ố i k ỳ h ạ n...............................................................30

3.2.1 T ỷ giá k ỳ h ạ n ...............................................................................................30

3.2.2 Ngày giá tr ị k ỳ h ạ n ......................................................................................31

3.2.3 Điể m k ỳ h ạ n.................................................................................................32

3.2.4 Y ế t t ỷ giá k ỳ h ạ n..........................................................................................36

3.2.5 Xác đị nh t ỷ giá k ỳ h ạ n.................................................................................37

3.2.5.1 Công th ứ c t ổng quát xác đị nh t ỷ giá k ỳ h ạ n.............................................37

3.3 S ử d ụ ng giao d ị ch ngo ạ i h ố i k ỳ h ạ n ...............................................................43

3.3.1 S ử d ụ ng giao d ị ch k ỳ h ạn để phòng ng ừ a r ủ i ro t ỷ giá ...............................43

3.3.2 S ử d ụ ng giao d ị ch k ỳ h ạn để đầu cơ ............................................................47

3.3.3 S ử d ụ ng giao d ị ch k ỳ h ạn để kinh doanh chênh l ệ ch lãi su ấ t......................47

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

3

3.4. Bài t ập chương 3 ............................................................................................47

CHƢƠNG 4: GIAO DỊCH HOÁN ĐỔ I NGO Ạ I H Ố I .................................. 50

4.1 Khái ni ệm, đặc điể m và phân lo ạ i giao d ịch hoán đổ i ngo ạ i h ố i ...................50

4.1.1 Khái ni ệ m ....................................................................................................50

4.1.2 Đặc điể m......................................................................................................51

4.1.3 Các lo ạ i giao d ịch hoán đổ i ngo ạ i h ố i và ngày giá tr ị .................................52

4.1.3.1 M ộ t giao d ị ch giao ngay & m ộ t giao d ị ch k ỳ h ạn (“Spot – forward swap”/”Spot

against Forward swap”)........................................................................................52

4.1.3.2 Hai giao d ịch đề u là giao d ị ch k ỳ h ạn (“Forward against Forward swap”)52

4.2 Tr ạ ng thái ngo ạ i h ố i và lu ồ ng ti ề n trong giao d ịch hoán đổ i ngo ạ i h ố i .........54

4.3 Điể m ngo ạ i h ố i ...............................................................................................57

4.4 T ỷ giá giao ngay trong giao d ịch hoán đổ i .....................................................58

4.5 S ử d ụ ng giao d ịch hoán đổ i ngo ạ i h ố i ............................................................59

4.5.1 Công c ụ ki ể m soát ngu ồ n v ố n kh ả d ụ ng .....................................................59

4.5.2 Kéo dài và rút ng ắ n th ờ i gian tr ạ ng thái lu ồ ng ti ề n .....................................61

4.5.3 S ử d ụ ng giao d ịch hoán đổi để kinh doanh chênh l ệ ch lãi su ấ t...................67

4.6. Bài t ập chương 4 ............................................................................................69

CHƢƠNG 5: GIAO DỊ CH TI Ề N T Ệ TƢƠNG LA I ...................................... 71

5.1 Khái niệm và đặc điểm của hợp đồng tiền tệ tương la i ..................................71

5.1.1 Khái niệm hợp đồng tiền tệ tương la i ..........................................................71

5.1.2 Các đặc điểm của hợp đồng tiền tệ tương lai ..............................................71

5.1.2.1 Tiêu chuẩn hóa .........................................................................................71

5.1.2.2 Giao dịch tập trung tại sàn giao dịc h ........................................................73

5.1.2.3 Nghĩa vụ hợp đồng được đảm bảo bởi công ty thanh toán bù trừ ............73

5.1.2.4 Tháo gỡ nghĩa vụ hợp đồng ......................................................................73

5.2 Tổ chức giao địch tại sở giao dịch ..................................................................73

5.2.1 Sở giao dịc h .................................................................................................73

5.2.2 Các nhà kinh doanh .....................................................................................74

5.2.3 Công ty thanh toán bù tr ừ ............................................................................75

5.3 Cơ chế giao dịch trên thị trường tương lai .....................................................75

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

4

5.4 Tỷ giá giao dịch trên thị trường tương lai ......................................................80

5.5 Sử dụng hợp đồng tiền tệ tương lai ................................................................81

5.5.1 Sử dụng hợp đồng tương lai để phòng ngừa rủi ro tỷ giá ............................81

5.5.2 Sử dụng hợp đồng tiền tệ tương lai để đầu cơ .............................................83

5.6 Th ông tin về các giao dịch tiền tệ tương lai ...................................................83

5.7. Bài tập chương 5 ............................................................................................84

CHƢƠNG 6: GIAO DỊ CH QUY Ề N CH Ọ N................................................... 87

6.1 Quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ và các thu ậ t ng ữ cơ bả n...................................................87

6.1.1 Khái ni ệ m h ợp đồ ng quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ ......................................................87

6.1.2 Người bán và ngườ i mua quy ề n ch ọ n .........................................................87

6.1.3 Quy ề n ch ọ n mua và quy ề n ch ọ n bán...........................................................88

6.1.3.1 Quy ề n ch ọ n mua (call option) ..................................................................88

6.1.3.2 Quy ề n ch ọ n bán (put option )....................................................................88

6.1.3.3 M ộ t s ố điể m c ần lưu ý về quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ ...........................................89

6.1.4 T ỷ giá th ự c hi ệ n quy ề n ch ọ n .......................................................................89

6.1.5 Trườ ng th ế và đoả n th ế trong giao d ị ch quy ề n ch ọ n...................................92

6.1.6 Ngày đáo hạ n, quy ề n ch ọ n ki ể u M ỹ và quy ề n ch ọ n ki ể u Châu Âu ............94

6.1.7 Quy ề n ch ọn đượ c giá, quy ề n ch ọ n ngang giá và quy ề n ch ọn không đượ c giá 96

6.1.8 Giá tr ị n ộ i t ạ i và giá tr ị th ờ i gian .................................................................97

6.1.9 Quy ề n ch ọ n bán OTC và quy ề n ch ọ n mua bán t ậ p trung ...........................98

6.2 Đồ th ị thu nh ậ p c ủ a các v ị th ế quy ề n ch ọ n...................................................100

6.3 S ử d ụ ng h ợp đồ ng quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ ..........................................................103

6.4 Các chi ến lượ c quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ ................................................................105

6.5 Đị nh giá quy ề n ch ọ n ti ề n t ệ ..........................................................................113

6.6. Bài t ập chương 6 ..........................................................................................114

TÀI LI Ệ U THAM KH Ả O............................................................................... 116

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

5

GIÁO TRÌNH MÔN HỌC

Tên môn học: Kinh doanh ngoại hối

Mã môn học: MH3104314

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học:

- Vị trí: Môn học Kinh doanh ngoại hối thuộc nhóm các môn học tự chọn chuyên

ngành được bố trí giảng dạy sau khi đã học xong các môn học cơ sở.

- Tính chất: Môn học kinh doanh ngoại hối là môn học tự chọn; môn học này

cung cấp những kiến thức cơ bản về thị trường ngoại hối như những vấn đề liên quan

đến tỷ giá : phương pháp yết tỷ giá, tính tỷ giá, các nhân tố ảnh hưởng tác động đến tỷ

giá; Các công cụ phái sinh ứng dụng: kỳ hạn (Forward), hoán đổi (Swap), quyền chọn

(Option), tương lai (Future). Cung cấp dịch vụ mua hộ, bán hộ ngoại hối cho khách

hàng là những doanh nghiệp xuất nhập hẩu, kinh doanh cho chính mình thông qua

nghiệp vụ: kinh doanh chênh lệch giá

- Ý nghĩa và vai trò của môn học:

Mục tiêu của môn học:

- Về kiến thức:

+ Trình bày được khái niệm, đặc trưng, chức năng của thị trường ngoại hối.

+ Trình bày được những chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối, tỷ giá hối

đoái và các vấn đề liên quan.

+ Trình bày được các quy ước và kỹ thuật giao dịch ngoại hối giao ngay; giao

dịch ngoại hối kỳ hạn; giao dịch hoán đổi ngoại hối của các nhà kinh doanh trên thị

trường.

+ Trình bày được các quy ước và kỹ thuật giao dịch của các nhà kinh doanh trên

thị trường.

+ Trình bày được các quy ước và kỹ thuật giao dịch quyền chọn tiền tệ của các

nhà kinh doanh trên thị trường.

- Về kỹ năng:

+ Tính toán được tỷ giá chéo; nghiệp vụ kinh doanh chênh lệch tỷ giá giữa ba

đồng tiền.

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

6

+ Tính toán được các giao dịch ngoại hối kỳ hạn; giao dịch hoán đổi ngoại hối;

hợp đồng tiền tệ tương lai và các giao dịch quyền chọn tiền tệ

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Thái độ: Chủ động tích cực trong lớp học.

+ Chủ động tích cực tiếp cận các vấn đề liên quan tới nghiệp vụ kinh doanh ngoại

hối trong hoạt động kinh tế hiện nay.

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

7

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

CHƢƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỊ TRƢỜNG NGOẠI HỐI

Giới thiệu

Chương 1 trình bày khái niệm và đặc trưng của thị trường ngoại hối, chức

năng của thị trường ngoại hối, các chủ thể tham gia thị trường ngoại hối và tỷ giá

hối đoái và các vấn đề liên quan.

Mục tiêu

+ Trình bày được khái niệm, đặc trưng, chức năng của thị trường ngoại hối.

+ Trình bày được những chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối, tỷ giá

hối đoái và các vấn đề liên quan.

+ Tính toán được tỷ giá chéo.

Nội dung chính

1.1Khái niệm và đặc trƣng của thị trƣờng ngoại hối

1.1.1 Khái niệm thị trường ngoại hối

Thị trường ngoại hối là thị trường ở đó các chủ thể tham gia mua bán các

đồng tiền các quốc gia & vùng lãnh thổ khác nhau.

Theo Pháp lệnh ngoại hối 28/2005/PL-UBTVQH11 ngày 13/12/2005,

ngoại hối bao gồm:

 Đồng tiền của quốc gia khác hoặc đồng tiền chung Châu Âu & đồng tiền

chung khác được sử dụng trong thanh toán quốc tế

 Các phương tiện thanh toán bằng ngoại tệ gồm séc, thẻ thanh toán, hối

phiếu và các phương tiện thanh toán khác

 Các loại giấy tờ có giá bằng ngoại tệ gồm trái phiếu, kỳ phiếu, cổ phiếu &

các giấy giờ có giá khác

 Vàng thuộc dự trữ ngoại hối Nhà nước

 Đồng Việt Nam trong trường hợp chuyển vào và chuyển ra khỏi lãnh thổ

Việt Nam hoặc được sử dụng trong thanh toán quốc tế (ví dụ: do người không cư

trú nắm giữ)

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

1

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

1.1.2 Các đặc trưng của thị trường ngoại hối

 Là một thị trường khổng lồ

 Là một thị trường cạnh tranh hoàn hảo

 Là một thị trường hoạt động hiệu quả

 Là thị trường phi tập trung

 Khối lượng giao dịch tập trung chủ yếu ở thị trường liên ngân hàng

 Đô la Mỹ có vị trí đặc biệt trên thị trường ngoại hối

 Thị trường ngoại hối nhạy cảm với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội,

tâm lý, nhất là đối với các chính sách tiền tệ của các nước phát triển

1.2 Chức năng của thị trƣờng ngoại hối

 Thỏa mãn nhu cầu thanh khoản quốc tế phát sinh từ các hoạt động tiền

mặt & đầu tư quốc tế

 Cung cấp các công cụ bảo hiểm rủi ro ngoại hối

 Tạo điều kiện để NHTW các nước có thể thực hiện các hoạt động can

thiệp của mình nhằm điều chỉnh tỷ giá hối đoái, thực hiện chính sách tiền tệ quốc

gia.

1.3 Các chủ thể tham gia thị trƣờng ngoại hối

1.3.1 Phân loại theo mục đích tham gia thị trường

 Các chủ thể tham gia với mục đích để thực hiện các giao dịch tiền mặt &

đầu tư.

 Phòng ngừa rủi ro ngoại hối do phát sinh các trạng thái ngoại hối tạm thời

– các nhà phòng ngừa rủi ro (hedgers).

 Kiếm lời thông qua việc khai thác tính không thống nhất của tỷ giá ở các

thị trường khác nhau – nhà kinh doanh chênh lệch tỷ giá (arbitragers).

 Nhà đầu cơ (Speculators): chấp nhận rủi ro thông qua việc mua vào hay

bán ra các đồng tiền tại các thời điểm khác nhau để kiếm lời.

1.3.2 Phân loại theo hình thức tổ chức

 Nhóm khách hàng mua bán lẻ

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

2

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

 Các ngân hàng thương mại

 Các định chế tài chính khác

 Các nhà môi giới ngoại hối

 Các NHTW

1.3.3 Phân loại theo chức năng trên thị trường

 Nhà tạo giá sơ cấp – những nhà bán buôn

 Nhà tạo giá thứ cấp

 Các nhà chấp nhận giá: là những khách hàng mua bán lẻ

 Nhóm các nhà cung cấp dịch vụ

 Nhà môi giới

 Nhà đầu cơ

 Người can thiệp trên thị trường

1.4 Tỷ giá hối đoái và các vấn đề liên quan

1.4.1 Khái niệm tỷ giá hối đoái và hai đồng tiền cấu thành tỷ giá

Tỷ giá hối đoái (Exchange Rate) là giá của một đơn vị tiền tệ này được

biểu thị thông qua một số lượng đơn vị tiền tệ khác

Ví dụ: tại một thời điểm, tỷ giá giữa hai đồng USD & VND đang giao dịch

ở mức USD1 = 23.000VND nghĩa là giá của 1 USD là 23.000VND.

Tỷ giá biểu thị tương quan giá trị giữa hai đồng tiền cấu thành tỷ giá.

Trong tỷ giá có hai đồng tiền, một đồng đóng vai trò là đồng tiền yết giá,

còn đồng kia đóng vai trò là đồng tiền định giá.

 Đồng tiền yết giá (Commodity Currency): Đồng tiền có số lượng đơn vị

là 1

 Đồng tiền định giá (Term Currency): là đồng tiền có số đơn vị thay đổi,

phụ thuộc vào quan hệ cung cầu trên thị trường.

1.4.2 Quy ước yết tỷ giá

Tỷ giá giữa hai đồng tiền có thể biểu thị theo nhiều cách khác nhau

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

3

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

Người ta dùng mã IOS của các đồng tiền & các con số để biểu thị giá trị

tương quan giữa chúng.

TÊN ĐỒNG TIỀN MÃ IOS

KÝ HIỆU RIÊNG

Đô la Mỹ

Euro

USD

EUR

JPY

$

€

Yen Nhật

Bảng Anh

Đồng Việt Nam

¥

GBP

£

VND

đ

Ví dụ: tỷ giá giữa USD & EUR (EUR là đồng yết giá, USD là đồng định giá)

 Cách 1: EUR1=USD1.3356

 Cách 2: USD1.3356/EUR*

 Cách 3: 1.3356USD/EUR*

 Cách 4: EUR/USD1.3356

Quy ước:

Tỷ giá giữa hai đồng tiền x và y có thể biểu diễn là : S(x/y)

Trong đó:

y: đồng yết giá

x: đồng định giá biểu thị giá trị của một đơn vị đồng tiền y

S: số đơn vị đồng tiền x trên một đơn vị đồng tiền y.

 Tỷ giá nghịch đảo (tỷ giá đối ứng) của S(x/y) là

1

S(x / y) 

S(y/ x)

Ý nghĩa: số đơn vị đồng tiền y trên một đơn vị đồng tiền x

Nếu S(x/y) tăng, có nghĩa là đồng tiền y tăng giá, đồng tiền x giảm giá & ngược

lại.

Ví dụ 1: Tìm tỷ giá đối ứng (tỷ giá nghịch đảo) của các tỷ giá sau:

Tỷ giá đối ứng (tỷ giá nghịch đảo)

1,5670 USD/GBP

GBP/USD 0,6381

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

4

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

1,5140 CHF/USD

USD/CHF 0,6605

AUD/USD 1,5220

AUD/CAD 0,777

0,6570 USD/AUD

1,2870 CAD/AUD

1.4.3 Tỷ giá thay đổi và mức thay đổi giá trị của các đồng tiền

Tại thời điểm 0, tỷ giá S(x/y) là S₀

Tại thời điểm 1, tỷ giá S(x/y) là S₁

→ Tỷ lệ % tăng hay giảm giá của đồng tiền y so với đồng tiền x là

S  S

S

1

0

1

s



1

S

0

→ Tỷ lệ % tăng hay giảm giá của đồng tiền x so với đồng tiền y là

1

S  S

0

1



S

SS

S  S

1

0

1

0

1

s' 



¹ S 

0

1

SS

S

0

1

0

S

0

S  S

0

1

s' 



S

1

→Mối quan hệ giữa mức thay đổi giá trị của hai đồng tiền x & y

s

1 s

s' 

Ví dụ 2

Thời điểm 10/2/2010: VND17.804/USD

Thời điểm 19/8/2010: VND18.932/USD

Tỷ giá tăng USD tăng giá, VND giảm giá

→ Tỉ lệ tăng giá của USD so với VND

S  S 18.93217.804

1

0

s



 6.33%

S

17.804

0

→Tỉ lệ giảm giá của VND so với USD

S  S 17.80418.932

0

1

s' 



 5.95%

S

18.932

1

hay

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

5

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

s

0.0633

s' 



 5.95%

1 s 1 0.0633

1.4.4 Các phương pháp yết tỷ giá

1.4.4.1 Yết tỷ giá trực tiếp (direct quotation / price quotation)

Là phương pháp tết tỷ giá theo cách biểu diễn số đơn vị nội tệ trên một

đơn vị ngoại tệ (phương pháp yết giá ngoại tệ trực tiếp)

 Ngoại tệ đóng vai trò là hàng hóa – đồng yết giá

 Nội tệ đóng vai trò là tiền tệ - đồng định giá

→ Tỷ giá tăng: ngoại tệ tăng giá & nội tệ giảm giá

Gọi là trực tiếp vì giá ngoại tệ được bộc lộ trực tiếp bằng tiền (VND), chúng ta

không cần tính toán suy đoán gì thêm.

Đơn vị

Đồng

Hàng hóa yết giá

yết giá tiền định

Đơn giá

giá

Hàng hóa thông 1kg

VND

P(VND/KG) = 12.000

thường

Gạo

 1KG = 12.000VND

Ngoại tệ

USD

E(VND/USD)= 20.000

Đôla Mỹ

1USD = 20.000VND

1.4.4.2 Yết tỷ giá gián tiếp (Indirect quotation / volume quotation)

Phương pháp yết tỷ giá gián tiếp cho biết một đơn vị nội tệ có giá bằng

bao nhiêu đơn vị ngoại tệ.

 Nội tệ đóng vai trò là đồng tiền yết giá, có số đơn vị cố định & là bằng 1

đơn vị.

 Ngoại tệ đóng vai trò là đồng tiền định giá, có số đơn vị thay đổi phụ

thuộc vào quan hệ cung cầu trên thị trường ngoại hối.

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

6

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

Lưu ý:

Khái niệm “nội tệ”, “ngoại tệ” chỉ mang tính tương đối (“nội” đối với

quốc gia này nhưng lại là “ngoại” đối với quốc gia khác).

Việt Nam

Nội tệ: VND

Ngoại tệ: USD

Mỹ

Nội tệ: USD

Ngoại tệ: VND

1.4.4.3 Yết tỷ giá kiểu Châu Âu

 Đồng USD đóng vai trò là đồng tiền yết giá

 Các động tiền khác đóng vai trò là đồng tiền định giá

Ví dụ: SGD/USD = 2,01 (hay 1 USD = 2,01SGD)

1.4.4.4 Yết tỷ giá kiểu Mỹ

 Đồng USD đóng vai trò là đồng tiền định giá

 Các động tiền khác đóng vai trò là đồng tiền yết giá

→ Là cách yết trực tiếp dưới gốc độ nước Mỹ (vì USD là đồng nội tệ đóng

vai trò là đồng định giá, ngoại tệ đóng vai trò là yết giá)

Ví dụ: USD/GBP = 1,5015 (hay 1 GBP = 1,5015USD)

1.4.4.5 Phương pháp yết tỷ giá trong thực tế

 Các quốc gia trên thế giới (có cả Việt Nam) đều áp dụng phương pháp yết

tỷ giá trực tiếp trừ: Anh, New Zealand, Úc & các nước đồng tiền chung EURO

(dùng phương pháp yết tỷ giá gián tiếp)

 Riêng Mỹ vừa áp dụng phương pháp yết tỷ giá trực tiếp và gián tiếp:

 Trực tiếp với ngoại tệ: GBP, AUD, NZD, SDR, EUR

 Gián tiếp với tất cả các ngoại tệ còn lại

1.4.5 Chênh lệch tỷ giá mua vào – bán ra

1USD = 21.220 – 21.235 VND

 Tỷ giá đứng trước: 21.220 gọi là tỷ giá mua vào (bid rate) là tỷ giá tại đó

ngân hàng sẵn sàng mua vào USD (đồng yết giá)

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

7

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

 Tỷ giá đứng sau: 21.235 gọi là tỷ giá bán ra (ask /offer rate) là tỷ giá tại

đó ngân hàng sẵn sàng bán ra USD (đồng yết giá)

 Tỷ giá bán ra cao hơn tỷ giá mua vào

Tỷ giá mua

Là tỷ giá đứng Là tỷ giá nào?

Tỷ giá bán

Là tỷ giá đứng sau

Là tỷ giá nào?

trước

Ai mua?

Ngân hàng yết giá Ai bán?

Ngân hàng yết giá

mua

bán

Bán đồng tiền Đồng tiền yết giá

nào?

Mua đồng tiền Đồng tiền yết giá

nào?

Chênh lệch giữa tỷ giá mua vào – bán ra (spread/ “bid-ask spread”)

Chênh lệch giữa tỷ giá mua vào & tỷ giá bán ra gọi là Spread

 Tính theo điểm tỷ giá (số điểm tuyệt đối):

Spread  askrate bidrate

Ví dụ: E(VND/USD) = 21.210 - 21.220

Spread = 21.220 – 21.210 = 10VND, tức 10 điểm

Ý nghĩa: nếu ngân hàng yết giá vừa mua vào vừa bán ra 1 USD thì lãi sẽ là 10

điểm, tức 10VND

 Điểm tỷ giá được tính theo tỉ lệ %:

Askrate Bidrate

Spread(%) 

%

Bidrate

21.22021.210

spread 

100% 0.0471%

21.210

Spread là thu nhập của nhà tạo thị trường. Phụ thuộc vào các yếu tố: giá trị

giao dịch, thị trường ngoại hối nơi giao dịch diễn ra, tính ổn định của đồng tiền

tham gia giao dịch & tỷ trọng của các đồng tiền trong giao dịch ngoại hối:

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

8

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

 Những đồng tiền được giao dịch mua bán phổ biến như: USD, EUR,

JPY…thường có spread nhỏ hơn so với những đồng tiền ít được sử dụng trong

thương mại quốc tế.

 Với những đồng tiền có tính ổn định cao thì spread nhỏ hơn so với những

đồng tiền không được ổn định.

 Khi thị trường ổn định, spread hẹp

 Giá trị giao dịch, quy mô giao dịch cũng là yếu tố tác động spread

 Spread trên thị trường bán lẻ cao hơn so với trên thị trường bán buôn

1.4.6 Điểm tỷ giá và pip tỷ giá

Điểm tỷ giá là số (thông thường là số thập phân) cuối cùng của tỷ giá

được yết theo thông lệ trong các giao dịch ngoại hối.

Ví dụ 3

1USD = 1,2530 CHF 1 điểm có nghĩa là 0.0001 CHF

1USD = 118,72 JPY 1 điểm có nghĩa là 0.01 JPY

1USD = 21.210 VND 1 điểm có nghĩa là 1VND

1AUD = 0.9570USD 1 điểm có nghĩa là 0.0001USD

Chữ số đứng sau points gọi là pips

1.4.7 Tỷ giá chéo

Tỷ giá chéo là tỷ giá được tính trên cơ sở các tỷ giá của hai đồng tiền đó

với một đồng tiền thứ ba

* Tỷ giá chéo giản đơn

Tỷ giá chéo trong trường hợp không tồn tại chênh lệch tỷ giá mua và bán

gọi là tỷ giá chéo giản đơn.

Giả sử có 3 đồng tiền x, y & z, có thể tính tỷ giá giữa x& y dựa trên tỷ giá

của 2 đồng tiền này với đồng tiền z

Đồng thứ 3 là đồng yết giá trong cả hai tỷ giá

Ví dụ 4

S(VND/USD)=14.513  1USD = 14.513VND

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

9

Kinh doanh ngoại hối

Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về

thị trƣờng ngoại hối

S(SGD/USD)=5,1324  1USD = 5,1324SGD

14.513VND = 5,1324SGD

1SGD=2,828VND

S(x z)

S(x y) 

S(y z)

Đồng tiền thứ 3 là đồng yết giá với x và định giá với y

S(x y)  S(x z)S(z y)

Đồng tiền thứ 3 là đồng yết giá với y và định giá với x

1

S(x y) 

S(z x) S(y z)

Đồng tiền thứ 3 là đồng định giá với x và với y

S(z y)

S(x y) 

S(z x)

* Tỷ giá chéo mua vào – bán ra

S(x/y)=(a;b)→S(y/x) = ?

NH mua đồng tiền y = ax

1

NH bán đồng tiền x = đồng tiền y

a

Đồng tiền trung gian là đồng yết giá

Cho các thông S(VND/USD)

số thị trường

(16.100-16.110) (a,b)

(1,4250-1,4260) (c,d)

Bid_{(VND USD)} Ask

(VND USD)

S(SGD/USD)

Bid_{(SGD USD)} Ask

(SGD USD)

Tính tỷ giá S(VND/SGD)

chéo?

(?-?)

(x,y)

Bid_{(VND SGD)} Ask

(VND/SGD)

Tính tỷ giá Ask

Khách hàng

VND

(bán)

Ngân hàng

USD

(bán)

Tỷ giá ngân hàng áp dụng của ngân hàng

1USD = b VND

KHOA KẾ TOÁN TÀI CHÍNH

10

Giáo trình ngành Tài chính ngân hàng - Kinh doanh ngoại hối