Xây dựng văn hóa kinh doanh trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay
Hội thảo Văn hóa kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
174
XÂY DỰNG VĂN HꢀA KINH DOANH TRONG NꢁN
KINH TẾ THỊ TRƯꢂNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HꢃI CHỦ NGHĨA
Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
NgUyễN VăN Vỹ
Hꢀc viện chính trị khu vực IV
TꢀM TꢁT
Trong mỗi xꢂ hꢃi, nꢄu văn hoꢅ lꢆ nꢇn tꢈng tinh thần đꢈm bꢈo sꢉ phꢅt triển bꢇn
vꢊng cꢋa xꢂ hꢃi, thꢌ văn hoꢅ kinh doanh chính lꢆ nꢇn tꢈng tinh thần, lꢆ linh hồn cho
cꢅc hoạt đꢃng kinh doanh cꢋa mꢃt quꢍc gia, dân tꢃc. Trong thꢎi đại toꢆn cầu hoꢅ
hiꢏn nay, xây dꢉng mꢃt nꢇn văn hoꢅ kinh doanh vꢐi bꢈn sắc riêng cꢋa mꢌnh sẽ gꢑp
phần đưa nꢇn kinh tꢄ cꢅc nưꢐc hꢃi nhꢒp vꢆo đꢎi sꢍng kinh tꢄ, chính trꢓ toꢆn cầu. Ở
Viꢏt Nam khi xây dꢉng nꢇn kinh tꢄ thꢓ trưꢎng đꢓnh hưꢐng xꢂ hꢃi chꢋ nghꢔa đꢕi hỏi
văn hꢑa kinh doanh phꢈi đꢅp ứng nhiꢇu yꢄu tꢍ vꢖa đꢈm bꢈo năng lꢉc cạnh tranh
trên thương trưꢎng, vꢖa phꢅt huy tꢍt cꢅc nguồn lꢉc, đꢈm bꢈo hꢆi hꢕa vꢇ lꢗi ích trong
tính cꢅ nhân vꢐi cꢃng đồng, tꢒp thể vꢆ quꢍc gia, dân tꢃc vꢆ nhꢘt lꢆ đꢈm bꢈo đꢙng
đꢓnh hưꢐng xꢂ hꢃi chꢋ nghꢔa trong nꢇn kinh tꢄ thꢓ trưꢎng.
Tꢀ khꢁa: Hoꢂt đꢃng kinh doanh, bꢄn sꢅc, kinh tꢆ thꢇ trưꢈng, toꢉn cꢊu, hꢃi nhꢋp
1. Xây dựng nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay
mất động lực, không phát huy hết tiềm năng,
nguồn lực trên tất cả các phương diện trong
phát triển kinh tế - xã hội.
inh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa vừa là phương
Trong kinh doanh các doanh nghiệp
thường bị động, chi phối bởi nhiều rào cản,
trong đó nền sản xuất nhỏ, manh mún không
thể tạo nên những doanh nghiệp vươn xa. Đại
hội VI, Đảng ta chủ trương “phát triển kinh tế
hàng hóa nhiều thành phần vận hành theo cơ
chế thị trường có sự quản lý của nhà nước”.
Tháng 3/1989, sự ra đời của Nghị quyết
Trung ương 6 khóa VI, Đảng ta mới đưa ra
quan điểm phát triển nền kinh tế hàng hóa có
kế hoạch gồm nhiều thành phần. Từ đây, các
phạm trù nền kinh tế thị trường được sử dụng
ngày càng phổ biến trên cả về lý luận và thực
tiễn. Đặc biệt, trên thị trường kinh doanh đã
có sự đa dạng về các hình thức kinh doanh,
phong phú về các sản phẩm kinh doanh và
K
thức, vừa là con đường và mục
tiêu trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã
hội ở nước ta. Trước Đại hội VI (1986), khái
niệm kinh tế thị trường chưa được Đảng ta đề
cập đến và xem đó là nền tảng của nền sản
xuất tư bản chủ nghĩa. Do vậy, chúng ta chỉ
tập trung và thực hiện nền kinh tế hàng hóa
tập trung bao cấp, trong đó, nhà nước giữ vai
trò chủ đạo, quản lý và điều tiết trên tất cả
các lĩnh vực và phương diện. Đặc điểm của
nền kinh tế thời kỳ này là vận hành theo cơ
chế xin - cho, quản lý và phân phối theo kiểu
“phân cấp”. Sản xuất theo kiểu cộng đồng và
thực hiện theo kế hoạch. Chính điều này đã
tạo ra sự trì trệ, ỷ lại, làm giảm tính chủ động,
NgUyễN VăN Vỹ
175
xuất hiện nhiều doanh nghiệp, doanh nhân trên nguyên tắc gắn liền với định hướng xã
khơi nguồn cho một thị trường kinh doanh hội chủ nghĩa, có sự quản lý của Nhà nước.
tại nước ta. Đại hội IX Đảng đã chủ trương: Đây là quan điểm nhất quán và là nguyên tắc
“Thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách bất biến của Đảng ta thể hiện sự nỗ lực tránh
phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần “chệch hướng” trong quá trình xây dựng lên
vận động theo cơ chế thị trường có sự quản chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủ
Định hướng xã hội chủ nghĩa là quá trình
nghĩa, đó chính là nền kinh tế thị trường định
đấu tranh để đi đến một mục đích, đó là xã hội
hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là mô hình kinh
chủ nghĩa - giai đoạn đầu của hình thái kinh
tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá
tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Cho nên, “Con
độ lên chủ nghĩa xã hội”1. Đây là chủ trương
đường thông qua kinh tế thị trường đi tới chủ
quan trọng và nhận định cơ bản thể hiện sự
nghĩa xã hội là có tính phổ biến trong phạm vi
chuyển biến căn bản về chất trong nhận thức
toàn thế giới”2. Kinh tế thị trường có tính phổ
và tư duy của Đảng ta. Khái niệm kinh tế thị
quát cho mọi mô hình, dù là nền kinh tế tư
trường được đưa vào Văn kiện đã khẳng định
bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa, hay là thời
quyết tâm đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, tạo
kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, trừ khi xã hội
nền tảng cho sự phát triển xã hội. Kinh tế thị
loài người tiến tới xã hội cộng sản.
trường là phương thức vận hành để các hình
Tuy nhiên, để nền kinh tế phát triển đúng
thức kinh doanh lấy đó làm nguyên tắc xây
hướng, đảm bảo thị trường kinh doanh hiệu
dựng, tồn tại và phát triển.
quả và lâu dài thì dù muốn hay không muốn
Bản chất của kinh tế thị trường là một
chúng ta phải xây dựng một nền văn hóa kinh
nền kinh tế dựa trên cơ sở sản xuất - trao đổi
doanh. Văn hóa kinh doanh này mang màu
hàng hóa ở trình độ cao, mục đích của kinh tế
sắc của thể chế kinh tế - chính trị, mang các
thị trường đó là tăng năng suất và tạo ra lợi
giá trị về đạo đức, pháp luật, gắn lợi ích của
nhuận, vì thế, lực lượng sản xuất phát triển
cá nhân trong lợi ích của dân tộc.
là hệ quả tất yếu khi phát triển nền kinh tế
Trong văn kiện Đại hội XI, Đảng ta đã
thị trường. Đây là yếu tố vật chất quan trọng
khẳng định: “Nền kinh tế thị trường định
và quyết định nhất để xây dựng chủ nghĩa xã
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là nền kinh
hội ở nước ta, trong đó các doanh nghiệp và
tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo
doanh nhân như là “đòn bẩy” thúc đẩy sự phát
cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước,
triển của thị trường hàng hóa, lao động, tiền
dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản; vừa
tệ tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội.
vận động theo những quy luật của kinh tế thị
trường, vừa được dẫn dắt, chi phối bởi các
Trên phương diện lý luận vꢁ thực tiễn:kinh
tế thị trường là thành tựu của loài người mà
nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội;
Việt Nam cần phải sử dụng để “rút ngắn”, “đi
trong đó, cơ chế thị trường được vận dụng đầy
tắt” đón đầu. Vì thế, nền kinh tế của chúng
đủ, linh hoạt để phát huy mạnh mẽ, có hiệu
ta đang sử dụng là sự kế thừa những thành
quả mọi nguồn lực nhằm phát triển nhanh và
tựu của kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa
bền vững nền kinh tế; khuyến khích làm giàu
và kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa. Phát
hợp pháp đi đôi với xóa đói giảm nghèo, thực
triển kinh tế thị trường là phương thức để
hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
thực hiện mục đích, phương thức đó phải dựa
công bằng, văn minh. Các thành phần kinh tế
1. Đảng cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đꢂi hội đꢂi biểu
toꢁn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2001, tr.23.
2. Phát triển và sáng tạo: Chủ nghĩa xã hội thꢃ giới ở
đầu thꢃ kỷ XXI. Tạp chí Thông tin công tác tư tưởng lý
luận số 4/2006, tr.53.
Hội thảo Văn hóa kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
176
hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận quan quan trꢀng; giáo dục đào tạo và khoa học,
trọng của nền kinh tế, bình đẳng trước pháp công nghệ có bước phát triển;kinh tế đối
luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh ngoại phát triển khá, vị thế của nước ta
tranh lành mạnh trong đó, kinh tế nhà nước trên trường quốc tế từng bước được nâng
giữ vai trò chủ đạo”3.
cao;các lĩnh vực văn hoá thông tin, y tꢃ, chăm
sóc ngưꢄi có công với cách mꢂng có bước
tiꢃn quan trꢀng.
Ở đây một vấn đề chúng ta cần bàn đến
đó là “vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước”
trong “điều tiết” và “định hướng” nền kinh
Sự xác định và xác lập nền kinh tế thị
tế. Chỉ có giữ vai trò chủ đạo của kinh tế, nhà trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo ra
nước mới đảm bảo cho các thành phần kinh nhiều thay đổi trong nền kinh tế - xã hội, đặc
tế không bị “chệch hướng”, các ngành kinh biệt, các nội dung và hình thức sản xuất kinh
tế, các doanh nghiệp bình đẳng trước pháp doanh đang từng bước hình thành phát triển
luật trong kinh doanh. Vai trò của kinh tế nhà cụ thể rõ nét hơn. Trong những chuyển biến
nước được Đảng ta thể hiện rõ trong Đại hội đó, văn hóa kinh doanh cũng dần được thể
XI: “Nhà nước quản lý nền kinh tế thị trường hiện khi sức sản xuất, kinh doanh, hàng hóa,
định hướng xã hội chủ nghĩa bằng pháp luật, dịch vụ, hệ thống các doanh nghiệp, doanh
cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch, nhân xuất hiện ngày càng nhiều và mang lại
kế hoạch và các nguồn lực kinh tế, giữ vững những hiệu quả kinh tế ngày càng cao. Vì thế,
ổn định kinh tế vĩ mô, tạo lập, phát triển đầy việc xây dựng phát triển văn hóa kinh doanh
đủ, đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại trong nền kinh tế thị trường định hướng xã
thị trường, cải thiện môi trường kinh doanh, hội chủ nghĩa là một tất yếu khách quan.
nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, định
hướng phát triển, phát huy mặt tích cực, hạn
chế, khắc phục mặt trái, tiêu cực của cơ chế
thị trường; phát huy dân chủ, quyền làm chủ
của nhân dân trong lĩnh vực kinh tế”4.
2. Văn hóa kinh doanh
Nói một cách ngắn gọn theo ngữ nghĩa cổ
điển: văn hóa là cái “đꢂo”, một con đường
để đi tới đích, một phương cách chỉ đạo hành
động. Kinh doanh là các hoạt động kinh tế
để đi đến cái lợi nhuận, làm tăng thêm giá trị
vật chất với mục đích để làm giàu. Cho nên,
văn hóa kinh doanh nói một cách ngắn gọn
nhất chính là “đạo làm giàu”. Tuy nhiên, làm
giàu như thế nào? Làm giàu bằng cách nào?
Những yếu tố nào tham gia vào quá trình
này? Đó là những câu hỏi mà đáp án của nó
chính trong nội hàm của khái niệm văn hóa
kinh doanh.
Thực tế gần 30 năm đổi mới, sự phát triển
kinhtếthịtrườngđịnhhướngxãhộichủnghĩa,
việc mở cửa hội nhập nền kinh tế thế giới đã
chuyển kinh tế nước ta từ tập trung, bao cấp
phi thị trường sang hệ kinh tế thị trường với
sức cạnh tranh cao, tạo ra nhiều chuyển biến
quan trọng về mọi mặt kinh tế - chính trị -
xã hội - văn hóa. Kinh tế vĩ mô từng bước
đi vào ổn định; cơ cấu kinh tế chuyển dịch
theo hướng tích cực, phát huy tiềm năng
của từng ngành, từng vùng, từng thành
phần kinh tế; công tác xoá đói giảm nghèo,
tăng việc lꢁm đã đꢂt được những thꢁnh tựu
Cho đến nay, nhiều định nghĩa, khái niệm
về văn hóa, kinh doanh, văn hóa kinh doanh
cũng như chúng ta thường bắt gặp văn hóa
giao tiếp, văn hóa công sở, văn hóa doanh
nghiệp, văn hóa ẩm thực, văn hóa làng xã,
văn hóa dô thị, văn hóa chính trị, văn hóa
kinh doanh của rất nhiều các học giả đề cập
đến nhiều góc độ khác nhau. Vì thế, văn hóa
luôn gắn với các hoạt động có mục đích của
3. Đảng cộng sản Việt Nam:Văn kiện Đꢂi hội đꢂi biểu
toꢁn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2011, tr.34-35.
4. Đảng cộng sản Việt Nam. Văn kiện Đꢂi hội đꢂi biểu
toꢁn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
2011, tr.206.
NgUyễN VăN Vỹ
177
chủ đích đó mới có thể tồn tại dù bản thân nó
con người. Tuy nhiên, có thể hiểu một cách
khái quát văn hóa kinh doanhlà việc sử dụng hoạt động trong nền kinh tế thị trường. Vì thế,
các yếu tố của văn hóa vào hoạt động kinh
doanh của chủ thể, là cái văn hóa mà các chủ
thể kinh doanh tạo ra trong quá trình kinh
doanh hình thành nên những kiểu kinh doanh
ổn định và đặc thù của họ. Bản chất của văn
hóa kinh doanh đó là cái lợi gắn với cái tốt,
cái đúng, cái đẹp. Trong đó, lợi ích cá nhân
phải gắn với lợi ích tập thể, cộng đồng, giai
cấp và cao hơn là lợi ích của dân tộc, lợi ích
xuất phát từ cái đúng, tuân theo cái đúng, cái
đẹp, gắn với những giá trị đạo đức, pháp luật.
Vì thế, văn hóa kinh doanh phải gắn với lợi
ích và văn hóa của dân tộc.
vấn đề “làm giàu có đạo” bao giờ cũng chứa
đựng tính xã hội, tính cộng đồng, tính dân tộc
và các yếu tố trong mối tương quan thúc đẩy
nhau về lợi ích cá nhân và tập thể, kinh tế và
đạo đức, văn hóa, pháp luật, chính trị, các yếu
tố truyền thống và hiện đại.
Trên góc độ kinh tꢃ hꢀc, mục đích của chủ
thể văn hóa kinh doanh đó là tạo ra lợi nhuận
hay “giá trị thặng dư” một cách hiệu quả nhất.
Trong nền kinh tế tư bản, văn hóa kinh doanh
hoạt động tuân theo các quy luật của kinh tế
thị trường và sự cạnh tranh theo kiểu “mạnh
ai người đó thắng”. Vì thế, muốn tồn tại và
phát triển các chủ thể tham gia vào quá trình
kinh doanh luôn vận động, một mặt vừa đảm
bảo sự tồn tại, mặt khác tạo ra giá trị thặng dư
để tự nuôi chính bản thân mình.
Để thực hiện được nội dung này văn hóa
kinh doanh phải thực hiện hai vấn đề: Thứ
nhất, các yếu tố văn hóa khi đưa vào trong
nội dung sản xuất kinh doanh phải mang
lại lợi ích cho người tiêu dùng và phù hợp
với những yêu cầu của các chủ thể tham gia
vào quá trình kinh doanh và phù hợp với các
chuẩn mực về các giá trị văn hóa, đạo đức,
pháp luật. Thứ hai, các giá trị, sản phẩm của
văn hóa mà chủ thể kinh doanh tạo ra phải
tạo cơ sở và động lực để đảm bảo cho sự phát
triển của chính chủ thể thực hiện và các chủ
thể có liên quan. Đồng thời, phải đáp ứng
được các yêu cầu của các quy luật kinh tế
trong nền kinh tế.
Ở nước ta hiện nay, phát triển nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đó là
nguyên tắc “bất biến” và là nguyên lý, con
đường xây dựng đất nước của Đảng, nhà
nước và nhân dân ta. Văn hóa kinh doanh
ngoài việc đảm bảo các yêu cầu nhiệm vụ đã
nêu còn vận động trong sự vận động và phát
triển đi lên của nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa của đất nước. Chính
sự tương thích, giao hợp trong sự vận động
này nó sẽ tạo ra sự phát triển hoàn chỉnh của
văn hóa kinh doanh. Cho nên, chủ thể thực
hiện văn hóa kinh doanh cần hiểu, nắm bắt,
vận dụng trong sản xuất, kinh doanh để mang
lại tính hiệu quả, sức bền, tính nhân văn trong
phát triển kinh tế của chính bản thân và xã
hội.
Về mặt kinh tꢃ - xã hội, văn hóa kinh
doanh là kiểu kinh doanh tạo ra lợi ích cho
bản thân và cộng đồng, đồng thời, phải đảm
bảo tính bền vững về cả kinh tế, chính trị, văn
hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng kể cả các
vấn đề về chính trị, môi trường, tài nguyên...
Trong kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa văn hóa kinh doanh phải đảm bảo
truyền thống văn hóa của dân tộc, đồng thời,
có sự tiếp thu những tinh hoa văn hóa của
nhân loại trên nhiều góc độ khác nhau. Tuy
nhiên, định hướng xã hội chủ nghĩa là sự phát
triển có nền tảng và có chủ đích, văn hóa
kinh doanh phải đáp ứng được nền tảng và
Về mặt thực tiễn, do những điều kiện khách
quan, văn hóa kinh doanh nước ta không thể
có sự đa dạng và “chuyên nghiệp” về kinh
doanh như các nước phát triển, văn hóa kinh
doanh nước ta chỉ tồn tại phát triển như là bộ
phận tồn tại tất yếu trong nền kinh tế. Đặc
trưng của nền nông nghiệp truyền thống, trải
qua chế độ phong kiến kéo dài và hai cuộc
chiến tranh chống thực dân và đế quốc, văn
Hội thảo Văn hóa kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
178
hóa kinh doanh nước ta mang nặng tính trao
đổi để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng hơn là vì
lợi nhuận hoặc vì lợi nhuận của những khách
thể mà mục đích là bóc lột hơn là kinh doanh.
Gần một thế kỷ thực dân Pháp xâm lược nước
ta, chúng đã thực hiện xây dựng các bến cảng,
nhà ga, các công trình, các hình thức kinh
doanh mục đích cũng chỉ để thực hiện bốc
lột và vơ vét của cải của nhân dân ta. Đến đế
quốc Mỹ, chủ nghĩa đế quốc xây dựng các
công trình, các hình thức kinh doanh cũng
chỉ để thực hiện mục đích cho chiến tranh đế
quốc. Sau khi giành độc lập từ một nền kinh
tế yếu kém, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế,
trong văn hóa kinh doanh thì các yếu tố văn
hóa nặng hơn là kinh doanh ở thời kỳ đầu.
Khi đất nước bước vào thời kỳ hội nhập,
chính sân chơi trong “cuộc hội nhập” buộc
các chủ thể kinh doanh tự “hoàn thiện” mình
hơn để tồn tại và phát triển trong sự chi phối
của các quy luật của nền kinh tế thị trường.
Ngày nay, kinh doanh và sự phát triển các
hình thức kinh doanh bình đẳng trước pháp
luật, việc xây dựng văn hóa kinh doanh một
cách toàn diện, hợp lý đảm bảo cho chủ thể
kinh doanh có sự vững bền trong sự phát triển
chung của nền kinh tế đất nước.
Chúng ta đang xây dựng kinh tꢃ thị trưꢄng
định hướng xã hội chủ nghĩa. Sau gần 30
năm thực hiện đường lối đổi mới, nước ta đã
đạt được những thành tựu quan trọng trong
việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, thể chế
kinh tế thị trường vẫn chưa đồng bộ, các yếu
tố của kinh tế thị trường chưa hình thành đầy
đủ, thị trường đất đai còn nhiều vướng mắc,
thị trường tài chính phát triển không cân đối,
thị trường trái phiếu còn sơ khai, thị trường
chứng khoán thiếu chiều sâu, thị trường khoa
học công nghệ chậm phát triển, thị trường lao
động tuy đã khá hoàn chỉnh nhưng chất lượng
nguồn nhân lực thấp cùng với sự bất hợp lý
về tiền lương giữa các khu vực đang là rào
cản lớn cho việc chuyển dịch lao động đến
những lĩnh vực thiết yếu trong quản lý nhà
nước và cung cấp dịch vụ công. Giá cả một
số hàng hóa và dịch vụ chưa bù đắp được chi
phí, chưa theo cơ chế thị trường, làm cản trở
việc thu hút nguồn lực và công nghệ cao cho
phát triển.
Trong mọi nền kinh tế, thể chế kinh tế
thị trường là một chỉnh thể gồm nhiều loại
thị trường vận động đồng bộ, đan xen có cơ
cấu gắn kết trong chỉnh thể đó và vấn đề kinh
doanh gắn liền mỗi loại thị trường trong cơ cấu
đó. Vì thế, hoàn thiện thể chế thị trường phải
từng bước và hoàn thiện từng bộ phận trong cơ
cấu của nền kinh tế. Ví dụ như khi đưa ra các
chính sách xóa đói giảm nghèo cần ban hành
các luật có liên quan để thực thi cũng như là
ngăn chặn xử lý những người thực thi khi vi
phạm... một khi thể chế thị trường không hoàn
thiện chắc chắn sẽ là kẻ hở cho các đối tượng
xấu lợi dụng và gây nhiều tác hại xấu đến các
lĩnh vực trong đời sống xã hội. Chính điều này
là “trái ngược” của văn hóa kinh doanh, nếu
như văn hóa kinh doanh nhằm thực hiện phát
triển các vấn đề về văn hóa, đạo đức, pháp
luật, tính nhân văn, phát triển kinh tế - xã hội
thì một thể chế không đồng bộ, không hoàn
thiện sẽ tạo kẻ hở cho các đối tượng xấu lợi
dụng làm giàu bất chính. Đây có là điều mà
Thực tế, những năm gần dây, ở nước ta
vấn đề văn hóa kinh doanh trong nền kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã
có những biến đổi và nhiều thay đổi về các
giá trị văn hóa trong đó mặt trái của vấn đề
kinh doanh và cạnh tranh trong nền kinh tế
thị trường đã đưa nhiều nhà kinh doanh thiếu
đi tính văn hóa kinh doanh và tình trạng kinh
doanh, cạnh tranh thiếu lành mạnh, vi phạm
các giá trị của đạo đức, quy định của pháp
luật của một bộ phận không nhỏ trong những
năm qua đã tạo ra những vấn nạn trong xã hội
và gây hậu quả không nhỏ đến sự phát triển
nền kinh tế của đất nước.
3. Một số giải pháp nhằm xây dựng văn
hóa kinh doanh nước ta trong thời kỳ hội
nhập.
Thứ nhất, hoꢁn thiện thể chꢃ kinh tꢃ thị
trưꢄng
NgUyễN VăN Vỹ
179
những người làm công tác quản lý phải nhận hướng xã hội chủ nghĩa chúng ta đang xây
thức được để có các giải pháp toàn diện, chặt dựng và phát triển trong giai đoạn hiện nay,
chẽ và lâu dài trong chiến lược kinh tế và xây
dựng văn hóa kinh doanh.
sự quản lý tốt việc thực thi các thể chế, tạo ra
môi trường kinh doanh hiệu quả, tạo công ăn
việc làm, mức thu nhập cho nhiều đối tượng
khi tham gia và sản xuất kinh doanh.
Thứ hai, tăng cưꢄng quản lý nhꢁ nước
trong việc thực thi các thể chꢃ kinh tꢃ thị
trưꢄng trên nhiều lĩnh vực trong đó có văn
hóa kinh doanh
Thứ ba, tiꢃp tục cải thiện môi trưꢄng kinh
doanh
Trong kinh tế thị trường định hướng xã
hội chủ nghĩa, kinh tế nhà nước giữ vai trò
chủ đạo và điều tiết nền kinh tế. Nhà nước
thực hiện vai trò quản lý vĩ mô nền kinh tế
thông qua hệ thống pháp luật trong đó có văn
hóa kinh doanh. Để văn hóa kinh doanh phát
triển đảm bảo tính hiệu quả và vững bền nhà
nước đóng vai trò hết sức quan trọng, nhất là
khi liên quan đến lợi ích kinh tế trong kinh
doanh. Việc quản lý thực thi các thể chế kinh
tế thị trường tạo ra tính công minh và chặt chẽ
trong việc triển khai pháp luật để quản lý các
vấn đề kinh doanh.
Môi trường kinh doanh và văn hóa kinh
doanh là hai phạm trù khác nhau về bản chất
và phạm vi nhưng đều tham gia vào quá trình
kinh doanh và cùng mục đích là tạo ra sự phát
triển của các chủ thể tham gia vào quá trình
kinh doanh. Ở mỗi nền kinh tế, môi trường
kinh doanh là toàn bộ hệ thống cơ sở hạ tầng,
các phương tiện, chủ thể kinh doanh, hệ thống
pháp luật, các chính sách, chế độ liên quan; hệ
thống thông tin quốc gia, chế độ chính trị, các
vấn đề về an ninh, tập quán lao động, nguồn
nhân lực, văn hóa kinh doanh. Một môi trường
kinh doanh tốt sẽ thu hút được nhiều nhà đầu
tư từ nước ngoài, một môi trường kinh doanh
tốt sẽ phát huy có hiệu quả mọi nguồn lực. Để
tạo sự ổn định và môi trường kinh doanh tốt,
nhà nước cần có chính sách, chiến lược phát
triển kinh tế phù hợp, nhất quán, đặc biệt là
các chính sách tài chính, tiền tệ, lãi suất, tỷ
giá hợp lý, linh hoạt. Chính phủ cũng cần tiếp
tục đẩy mạnh các mối quan hệ ngoại giao để
thúc đẩy kinh tế đối ngoại phát triển, tạo cơ
hội cho doanh nghiệp, doanh nhân và các chủ
thể kinh doanh vươn ra thế giới; tiếp tục tạo
điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư nước
ngoài đầu tư trực tiếp và gián tiếp vào Việt
Nam.
Thực tế những năm qua hệ thống pháp luật
chúng ta được xây dựng và hoàn thiện dần,
các chủ trương chính sách phát triển kinh tế
đều thể hiện đúng hướng và mang tính khả
thi, nhưng việc thực thi và quản lý việc thực
thi pháp luật chưa thật sự tốt, chưa mang lại
hiệu quả cao, vì thế tạo ra những sự thất thoát
trong quản lý kinh tế gây ảnh hưởng không
nhỏ đến mọi mặt của đời sống xã hội. Các sai
phạm của những tập đoàn kinh tế gây hậu quả
nghiêm trọng đối với nền kinh tế những năm
vừa qua là những biểu hiện về những hạn chế
trong quản lý và thực thi các thể chế của kinh
tế thị trường.
Trong định hướng xã hội chủ nghĩa, vai
trò chủ thể của Nhà nước chính là việc định
hướng, tạo môi trường pháp lý, thực thi các
thể chế và chính sách, khuyến khích, trợ giúp,
cải cách hành chính, thanh tra, kiểm tra… tạo
nên năng lực cạnh tranh quốc gia làm nền
tảng cho việc xây dựng và nâng cao năng lực
cạnh tranh của mỗi ngành kinh tế, nhất là của
Vì vậy, Nhà nước quản lý tốt việc thực thi
các thể chế kinh tế đảm bảo hệ thống kinh tế,
sản xuất kinh doanh vận hành và phát triển
đúng hướng, phát huy hiệu quả, tạo ra sức
bền, sức cạnh tranh tốt trong nền kinh tế thị
trường. Điều này tạo hành lang pháp lý bảo
vệ và đảm bảo cho văn hóa kinh doanh phát
triển đúng theo bản chất và ngữ nghĩa của nó.
Đặc biệt, trong nền kinh tế thị trường định doanh nghiệp.
Hội thảo Văn hóa kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
180
Thứ tư, tăng cưꢄng giáo dục đꢁo tꢂo đội thế, trong thời kỳ hội nhập, nhất thiết phải đào
ngũ doanh nhân, doanh nghiệp đáp ứng yêu tạo và tạo ra được đội ngũ doanh nhân, doanh
cầu thꢄi kỳ hội nhập
nghiệp giỏi đáp ứng yêu cầu phát triển của
kinh doanh trong nền kinh tế của đất nước.
Kinh doanh phải có doanh nhân và các nhà
doanh nghiệp giỏi đủ đức đủ tài, đủ bản lĩnh,
Trải qua gần 30 năm thực hiện đường lối
năng lực đó là yêu cầu cần thiết và tất yếu, đổi mới, nền kinh tế nước ta từng bước hội
nhất là trong thời kỳ hội nhập quốc tế đội ngũ nhập vào khu vực và thế giới, sự ổn định về
các nhà kinh doanh giỏi mới có thể đủ sức chính trị phát triển về kinh tế đảm bảo về
và biết cách để đưa doanh nghiệp vươn ra xa quốc phòng và an ninh đang tạo ra môi trường
và chịu được sức cạnh tranh trên thị trường. thuận lợi để doanh nghiệp và thị trường kinh
Những hạn chế trong kinh doanh nước ta doanh ngày càng phát triển, đây là nhân tố
không chỉ về văn hóa kinh doanh, môi trường quan trọng phát huy các nguồn lực đồng thời
kinh doanh, các vấn đề quản lý, kinh nghiệm tạo nền tảng vững chắc để xây dựng văn hóa
về kinh doanh, việc nắm bắt hệ thống pháp kinh doanh của nước ta trong nền kinh tế thị
luật quốc tế trong kinh doanh mà còn với trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đất
đội ngũ các nhà doanh nghiệp, các chủ thể nước càng phát triển, quá trình hội nhập quốc
tham gia kinh doanh còn nhiều hạn chế về tế ngày càng sâu rộng thì văn hóa kinh doanh
cả nguồn lực, kinh nghiệm lẫn trình độ quản càng chứng tỏ vị trí quan trọng của nó. Không
lý, nắm bắt hệ thống pháp luật. Việc đào tạo có văn hóa kinh doanh không thể chung sống
đội ngũ doanh nhân và doanh nghiệp tạo ra lâu dài được, không thể cạnh tranh lành mạnh
một lực lượng về nguồn lực con người luôn với các thị trường lớn được, do đó, khó có thể
là nhân tố quyết định đến thành công trong phát triển vươn ra tầm thế giới. Vì vậy, phát
kinh doanh và xây dựng văn hóa kinh doanh. triển kinh tế phải gắn liền với xây dựng văn
Khi tham gia một “sân chơi” của kinh tế thị hóa kinh doanh, coi đó là yếu tố cơ bản góp
trường, đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp phần quyết định nên sự thành công của các
giỏi là lực lượng cốt cán và là đại diện trực thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc
tiếp với các đối tác trên thị trường quốc tế. Vì tế/.
7 trang
10960
Free
Bạn đang xem tài liệu "Xây dựng văn hóa kinh doanh trong nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- xay_dung_van_hoa_kinh_doanh_trong_nen_kinh_te_thi_truong_din.pdf
