Các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh doanh nghiệp may (nghiên cứu có đối sánh trung tâm sản xuất - dịch vụ, trường Đại học Công nghiệp dệt may Hà Nội)

32

CHUYÊN MỤC

KINH TẾ HỌC

CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

NĂNG LỰC CẠNH TRANH DOANH NGHIỆP MAY

(NGHIÊN CỨU CÓ ĐỐI SÁNH TRUNG TÂM

SẢN XUẤT - DỊCH VỤ, TRƯỜNG ĐẠI HỌC

CÔNG NGHIỆP DỆT MAY HÀ NỘI)

LÝ THU CÚC^*

NGUYỄN QUANG VINH^**

NGUYỄN VĂN PHƯƠNG^***

Sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp may nói

riêng phụ thuộc phần lớn vào năng lực cạnh tranh. Bài viết phân tích có đối sánh

các tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh doanh nghiệp may, trường hợp Trung

tâm Sản xuất - Dịch vụ, trực thuộc Trường Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội

và một số doanh nghiệp trong ngành có quy mô tương đương. Các tiêu chí đánh

giá năng lực cạnh tranh doanh nghiệp gồm: tài chính, nhân lực, công nghệ,

quản lý điều hành và tài sản trí tuệ. Khi phân tích, nhóm tác giả đã tiến hành

tổng hợp thành ma trận hình ảnh cạnh tranh để có thể nhìn thấy được vị thế

cạnh tranh của từng doanh nghiệp, từ đó tiến hành phân tích SWOT và đưa ra

một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Trung tâm Sản xuất -

Dịch vụ, Trường Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội.

Từ khóa: năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp may, mô hình cạnh tranh

Nhận bài ngày: 27/7/2021; đưa vào biên tập: 10/8/2021; phản biện: 16/8/2021; duyệt

đăng: 10/10/2021

1. DẪN NHẬP

trang bị kỹ thuật và công nghệ, nhân

lực, vốn, trình độ quản lý, nên chất

lượng hàng hóa, chi phí sản xuất khác

nhau. Điều này dẫn đến kết quả sản

xuất kinh doanh của các DN không

giống nhau: có DN thu lợi nhuận cao,

có DN thu lợi nhuận thấp, thậm chí

Do điều kiện sản xuất của mỗi doanh

nghiệp (DN) khác nhau về trình độ

*

,

^**Trường Đại học Công nghiệp Dệt May

Hà Nội.

^***Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

LÝ THU CÚC VÀ CÁC TÁC GIẢ – CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC…

33

thua lỗ, phá sản. Để giành lấy những thành (15 lao động), kỹ thuật chuyền

điều kiện thuận lợi, tránh được những

rủi ro, bất lợi trong sản xuất và lưu

thông hàng hóa, tất yếu giữa các DN

có sự cạnh tranh với nhau. Khi hội

nhập quốc tế, buộc các DN phải nâng

cao năng lực cạnh tranh (NLCT) của

mình thì mới đủ sức tồn tại và khẳng

định vị thế trên thị trường trong nước

cũng như thị trường quốc tế. Vì vậy

việc nâng cao NLCT của các DN trở

nên cấp thiết hơn bao giờ hết (D’Cruz

and Rugman, 1992). Ở Việt Nam

NLCT của các DN trong đó có DN

may còn nhiều hạn chế.

(30 lao động), cơ điện (10 lao động),

lean (5 lao động), vệ sinh nhà máy (5

lao động) và các bộ phận lao động

gián tiếp (kế hoạch, xuất nhập khẩu,

quản lý điều hành, bếp ăn,… (40 lao

động). Những năm qua, hội nhập kinh

tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cạnh

tranh trong ngành dệt may ngày càng

gay gắt trên nhiều phương diện. Để

có thể tồn tại và phát triển, nâng cao

lợi nhuận, Trung tâm cần đưa ra

những giải pháp mạnh mẽ để nâng

cao sức cạnh tranh trên thị trường

trên cơ sở xác định các tiêu chí đánh

giá NLCT và có đối sánh với một số

Trung tâm Sản xuất - Dịch vụ, Trường

Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội DN may có điều kiện tương đồng và

(sau đây gọi tắt là Trung tâm) có địa đang cạnh tranh trực tiếp với Trung

chỉ tại xã Lệ Chi, huyện Gia Lâm, tâm.

thành phố Hà Nội. Trung tâm là một

2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT

đơn vị hoạt động theo mô hình DN

2.1. Một số quan điểm về NLCT

trực thuộc một trường đại học công

Cạnh tranh có thể được hiểu là sự

lập. Trung tâm được thành lập vào

ganh đua giữa các DN trong việc

năm 1992 với vai trò: (1) thực hiện

giành một số nhân tố sản xuất hoặc

nhiệm đào tạo - là địa chỉ tiếp nhận và

khách hàng nhằm nâng cao vị thế của

hướng dẫn sinh viên thực tập của

mình trên thị trường, để đạt được một

Trường Đại học Công nghiệp Dệt May

mục tiêu kinh doanh cụ thể, ví dụ như

Hà Nội; (2) sản xuất kinh doanh giống

lợi nhuận, doanh số hoặc thị phần

như các DN trong ngành. Hiện nay

(Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế

Trung tâm được xếp vào loại DN may

Trung ương, 2002).

có quy mô vừa, với khoảng 600 lao

Khái niệm NLCT của DN đến nay vẫn

động. Mặt hàng sản xuất chủ lực của

chưa được hiểu một cách thống nhất.

Trung tâm là áo jacket, bên cạnh đó là

Dưới đây là một số cách tiếp cận về

quần âu, đồ bảo hộ lao động và

NLCT của DN:

veston. Trung tâm có 14 chuyền may

(tổ sản xuất may công nghiệp), lao

động trung bình 30 người/chuyền. động. Theo Tổ chức Hợp tác và Phát

NLCT đồng nghĩa với năng suất lao

triển Kinh tế (OECD), NLCT của DN là

sức sản xuất ra thu nhập tương đối

Ngoài ra còn có các bộ phận liên quan

gồm: tổ cắt (30 lao động), tổ hoàn

34

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI số 10 (278) 2021

cao trên cơ sở sử dụng các yếu tố Chiến lược kinh doanh của doanh

sản xuất có hiệu quả làm cho các DN nghiệp; (2) Các cấu trúc, năng lực,

phát triển bền vững trong điều kiện khả năng sáng tạo; (3) Các nguồn lực

cạnh tranh quốc tế. Theo M. Porter vô hình và hữu hình, và cho rằng

(1990), năng suất lao động là thước năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

đo duy nhất về NLCT. Tuy nhiên, các chính là khả năng phát triển và tận

quan niệm này chưa gắn với việc thực dụng tốt các nguồn lực của mình hơn

hiện các mục tiêu và nhiệm vụ của DN. đối thủ cạnh tranh, tức là cần dựa vào

nguồn lực của doanh nghiệp. Từ đó

NLCT đồng nghĩa với duy trì và nâng

có thể cung cấp cho khách hàng nhiều

cao lợi thế cạnh tranh. Chẳng hạn, Vũ

giá trị hơn, làm thỏa mãn tốt hơn nhu

Trọng Lâm (2006) cho rằng: NLCT

cầu của họ so với đối thủ của doanh

của DN là khả năng tạo dựng, duy trì,

nghiệp. Để làm được điều đó, theo

sử dụng và sáng tạo mới các lợi thế

Phạm Duy Hưng (2012) doanh nghiệp

cạnh tranh của DN hay nói cách khác

phải hoạt động hiệu quả, thể hiện ở

NLCT của DN là khả năng tạo ra lợi

chi phí thấp, giá thành sản phẩm thấp,

thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra

chất lượng sản phẩm cao và mẫu mã

năng suất và chất lượng cao hơn đối

sản phẩm đa dạng. D’Cruz và

thủ cạnh tranh, chiếm lĩnh thị phần lớn,

Rugman (1992) thì cho rằng: năng lực

tạo ra thu nhập cao và phát triển bền

cạnh tranh của một doanh nghiệp là

vững.

khả năng thiết kế, sản xuất cung cấp

Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả

sản phẩm ra thị trường với giá cả và

tiếp cận khái niệm NLCT của DN là

chất lượng vượt trội.

khả năng duy trì và

nâng cao lợi thế trong

việc tiêu thụ sản phẩm,

mở rộng mạng lưới tiêu

thụ, thu hút và sử dụng

có hiệu quả các yếu tố

sản xuất nhằm đạt lợi

ích kinh tế cao và bền

vững.

Bảng 1. Các tiêu chí và hệ số quan trọng đánh giá năng

lực cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp may

Thứ tự

Tiêu chí đánh giá

Thị phần doanh nghiệp

Hệ số quan trọng

1

2

3

4

5

0,05

0,1

Tăng trưởng thị phần và lợi nhuận

Vị thế tài chính

Quản lý và lãnh đạo

Chất lượng/giá sản phẩm và dịch vụ

Trình độ công nghệ và hiệu suất các

quá trình cốt lõi

6

2.2. Một số tiêu chí đo

lường NLCT

7

8

Thương hiệu

0,1

0,05

0,1

Chi phí đơn vị

Với quan điểm năng

lực cạnh tranh là năng

lực nội sinh của doanh

9

Mạng marketing phân phối

Hiệu suất xúc tiến, truyền thông

10

Hiệu suất R&D (nghiên cứu và phát

triển), hiệu suất nghiên cứu triển khai

11

12

nghiệp.

Hamel

và

Kỹ năng nhân sự quản trị

0,1

Prahalad (1990) đã

nhấn mạnh đến: (1)

Nguồn: Nguyễn Hoàng, 2009.

LÝ THU CÚC VÀ CÁC TÁC GIẢ – CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC…

35

Theo Khader, S.A. (2021) NLCT là ứng); (3) Các kết quả cạnh tranh (lợi

khả năng để tăng thị phần, lợi nhuận, nhuận, thị phần, tốc độ tăng trưởng).

tăng trưởng giá trị gia tăng và để duy

trì sự cạnh tranh trong một khoảng

thời gian dài. Tác giả đã đưa ra cách

xác định năng lực cạnh tranh dựa trên

công thức sau:

Nghiên cứu của Phạm Duy Hưng

(2012) khẳng định: trình độ khoa học

công nghệ; năng lực tài chính; năng

lực quản lý chính là các chỉ tiêu đánh

giá năng lực cạnh tranh của các

doanh nghiệp.

Năng lực cạnh tranh = Tài sản cạnh

tranh x Tiến trình cạnh tranh

Theo Vũ Dương Hòa (2017) có 2

nhóm yếu tố tác động đến năng lực

cạnh tranh của các doanh nghiệp

ngành dệt may đó là các yếu tố bên

ngoài và các yếu tố bên trong. Các

yếu tố bên trong bao gồm: (1) Quy mô

của DN; (2) Bộ máy quản trị; (3) Trang

thiết bị, công nghệ sản xuất; (4) Trình

độ của đội ngũ công nhân; (5) Công

nghiệp phụ trợ.

Trong đó, Tài sản cạnh tranh bao gồm:

(1) Cơ sở hạ tầng; (2) Tài chính; (3)

Công nghệ; (4) Con người.

Trong công trình nghiên cứu năm

2009, Nguyễn Hoàng đã xây dựng hệ

thống 12 tiêu chí và hệ số quan trọng

nhằm đánh giá năng lực cạnh tranh

xuất khẩu của doanh nghiệp dệt may

(Bảng 1).

Khi phân tích NLCT của doanh nghiệp,

các nghiên cứu đã đề cập đến năng

lực tài chính, nhân lực, công nghệ,

năng lực quản lý. Tuy nhiên, sẽ thực

sự thiếu sót nếu nghiên cứu về NLCT

của doanh nghiệp may mà không đề

cập tới yếu tố quan trọng là tài sản trí

tuệ. Theo nghĩa thông dụng, tài sản trí

tuệ được hiểu là tất cả các sản phẩm

của hoạt động trí tuệ: các ý tưởng,

Trần Hữu Cường và các cộng sự

(2011) đã tiến hành phân tích khả

năng cạnh tranh của doanh nghiệp

trong phạm vi nghiên cứu dựa trên 3

góc độ: (1) Các tài sản cạnh tranh

(máy móc, thiết bị, công nghệ, lao

động, vốn,...); (2) Các tiến trình cạnh

tranh (chính sách sản phẩm, giá, phân

phối và xúc tiến; quản lý nguồn cung

Hình 1. Bộ tiêu chí đánh giá NLCT DN

Quản lý

điều hành

Cơ sở vật chất,

công nghệ

Nhân lực

Tài chính

Tài sản trí tuệ

Diện tích khu vực

sản xuất

Trình độ cán bộ

quản lý

Số lượng phát minh

sáng kiến đã đăng ký

Số lượng lao động

Vốn đầu tư

Nguồn lao động

được bổ sung

Khả năng

huy động vốn

DT văn phòng và các

khu hỗ trợ sản xuất

Tỷ lệ lao động gián

tiếp trên tổng LĐ

SL kiểu dáng công

nghiệp đã đăng ký

Sự ổn định

của lao động

Tổng nợ ngắn,

dài hạn

Số lượng máy

móc thiết bị

Việc triển khai QLSX

theo mô hình tiên tiến

SL nhãn hiệu hàng

hóa đã đăng ký

Trình độ kỹ năng,

tay nghề

Chất lượng máy

móc thiết bị

Thời gian SX trung

bình 1 đơn hàng

SL tên thương mại

đang sở hữu

Doanh thu

Chính sách đãi ngộ:

lương, thưởng

Ánh sang, tiếng ồn,

Văn hóa

doanh nghiệp

Việc đăng ký

chỉ dẫn địa lý

Lợi nhuận

PCCC

36

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI số 10 (278) 2021

các tác phẩm sáng tạo văn học/nghệ quản lý trong DN may);

thuật, các công trình khoa học, các

3) Lựa chọn DN đối sánh. Tiêu chí lựa

sáng chế, phần mềm máy tính… Tài

sản trí tuệ là một dạng tài sản vô hình.

Ngoài các đặc tính chung như các

dạng tài sản vô hình khác, các tài sản

trí tuệ lại có đặc tính riêng, đó là tính

sáng tạo và đổi mới (là một đối tượng

mới được tạo ra hoặc là một đối

tượng đã có nhưng được bổ sung cái

mới). Tài sản trí tuệ của doanh nghiệp

may có thể là: kiểu dáng công nghiệp,

nhãn hiệu của sản phẩm, thương hiệu

của doanh nghiệp, chỉ dẫn địa lý, các

sáng chế và giải pháp hữu ích... Từ

các phân tích nêu trên, nhóm nghiên

cứu tổng hợp thành Bộ tiêu chí đánh

giá NLCT DN may như Hình 1.

chọn là phải cùng lĩnh vực, cùng quy

mô, cùng địa bàn, đó là: Công ty Cổ

phần Thời trang quốc tế Thuận Thành;

Công ty TNHH VinaEhwa May xuất

khẩu; Công ty TNHH May và TM Việt

Thành (chi nhánh Thuận Thành);

Công ty TNHH May và TM Việt Thành

(chi nhánh Gia Bình).

4) Khảo sát 5 DN theo 3 giai đoạn:

giai đoạn nghiên cứu thăm dò nhằm

xây dựng bộ công cụ nghiên cứu; giai

đoạn điều tra thử; giai đoạn điều tra

chính thức. Thời gian tiến hành khảo

sát là năm 2018, số liệu thu thập tại

các DN trong 3 năm liên tiếp (2015,

2016, 2017).

3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

5) Từ dữ liệu thu thập được thông qua

khảo sát, nhóm tác giả xử lý, phân

tích và đưa vào bảng so sánh theo

từng tiêu chí.

Trên cơ sở khung lý thuyết kết hợp

với sự tham vấn của các đồng nghiệp,

các nhà khoa học và chuyên gia trong

các DN may mặc, nhóm nghiên cứu

tiến hành khảo sát 150 người thông

qua bảng hỏi, và phỏng vấn sâu 30

4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

4.1. Kết quả đo lường các tiêu chí

người là lãnh đạo cấp cao (quản trị và phân tích SWOT

viên cấp cao) của các DN sản xuất

Với bộ tiêu chí đánh giá NLCT DN

hàng may công nghiệp, cụ thể:

(Hình 1), nhóm nghiên cứu tiến hành

1) Thu thập số liệu thứ cấp từ các tài tham vấn các chuyên gia gồm giám

liệu, nghiên cứu có liên quan;

đốc 5 DN, các cán bộ giảng viên

Trường Đại học Công nghiệp Dệt May

Hà Nội và một số chuyên gia trong

ngành để xác định trọng số của từng

2) Thảo luận nhóm với 2 nhóm, mỗi

nhóm 5 người (bao gồm các nhà khoa

học và những người làm công tác

Bảng 2. Trọng số các tiêu chí đánh giá NLCT DN

Cơ sở vật chất, Quản lý điều

Tiêu chí Nhân lực Tài chính

Tài sản trí tuệ

Cộng

công nghệ

hành

Trọng số 0.4 0.15

0.15

0.25

0.05

1

LÝ THU CÚC VÀ CÁC TÁC GIẢ – CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC…

37

tiêu chí như Bảng 2. Khi đánh giá từng DN sẽ được xác định bằng tổng

từng tiêu chí, nhóm nghiên cứu tiến điểm của 5 tiêu chí nêu trên. Nếu tổng

hành đối sánh từng chỉ tiêu cấu thành số điểm từ 3 trở lên, thì DN có NLCT

bằng cách xếp hạng từ 1 đến 5 sau đó tuyệt đối trên mức trung bình, ngược

nhân (x) với trọng số để ra điểm lại thì NLCT tuyệt đối của DN thấp

tương ứng. Điểm của mỗi tiêu chí hơn mức trung bình (Thompson and

được tính bằng trung bình cộng của Strickland, 2001) (Phan Minh Hoạt,

điểm các chỉ tiêu. NLCT tuyệt đối của 2004).

Bảng 3. Tổng hợp NLCT tuyệt đối của các DN

Trung tâm Sản Công ty Cổ Công ty Công ty TNHH

Công ty

xuất - Dịch vụ, phần thời

Trường Đại học trang quốc VinaEhwa

TNHH

May và TM

Việt Thành

TNHH May

và TM Việt

Trọng

số

Công nghiệp Dệt tế Thuận may xuất (Thuận Thành) Thành (Gia

Tiêu chí

May Hà Nội

Xếp hạng Điểm

2

Thành

khẩu

Bình)

Xếp

hạng

Xếp

hạng

Xếp

hạng

Xếp

hạng

Điểm

1. NHÂN LỰC

1.2

0.88

0.8

0.96

0.8

Số lượng lao động

0.4

5

2

3

2

Nguồn lao động được bổ

sung tự động

0.4

5

2

1

4

0.4

1.6

1

2

0.4

0.8

1

2

0.4

0.8

1

3

0.4

1.2

Sự ổn định của lao động

Trình độ kỹ năng tay

nghề

0.4

5

2

3

4

1.2

2

4

0.8

2

3

0.8

5

1

2

Chính sách đãi ngộ,

lương thưởng

2

1.6

1.2

0.45

0.6

0.4

0.6

2. TÀI CHÍNH

0.48

0.45

0.33

0.15

0.45

0.42

0.45

Vốn đầu tư

0.15

3

1

3

4

5

0.75

Khả năng huy động vốn

0.6

Tổng nợ ngắn hạn, dài

hạn

0.15

3

2

5

0.45

0.3

1

5

1

0.15

0.75

0.15

3

4

1

0.45

0.6

4

1

2

0.6

0.15

0.3

4

3

0.6

Doanh thu

0.45

Lợi nhuận

0.75

0.15

3. CƠ SỞ VẬT CHẤT,

CÔNG NGHỆ

0.33

0.3

0.48

0.6

0.3

0.6

0.72

0.75

Diện tích khu vực sản

xuất

0.15

2

4

1

0.15

3

0.45

5

Diện tích văn phòng và

khu vực hỗ trợ sản xuất

2

0.3

3

1

0.45

0.15

1

5

0.15

0.75

4

0.6

5

0.75

Số lượng máy móc thiết bị 0.15

Chất lượng máy móc

thiết bị

0.15

2

3

0.3

4

0.6

1

2

0.15

0.3

4

5

0.6

4

5

0.6

Ánh sáng, tiếng ồn,

phòng cháy chữa cháy

0.15

0.45

0.75

38

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI số 10 (278) 2021

4. QUẢN LÝ ĐIỀU HÀNH

Trình độ cán bộ quản lý

0.55

0.5

1.05

1.25

0.5

0.8

1

0.8

1

0.25

2

4

2

5

4

3

2

1

0.75

4

3

5

4

3

5

Tỷ lệ lao động gián tiếp

trên tổng lao động

1

1.25

1

0.5

0.75

1.25

0.75

1.25

Việc triển khai quản lý

sản xuất tiên tiến

0.5

0.25

Thời gian sản xuất trung

bình 1 đơn hàng

0.25

1

2

0.25

0.5

3

4

0.75

1

2

0.5

2

0.5

0.1

3

1

0.75

0.25

0.11

Văn hóa doanh nghiệp

5. TÀI SẢN TRÍ TUỆ

0.05

Số lượng phát minh,

sáng kiến đã đăng ký

0.05

1

0.05

1

0.05

1

0.05

2

1

3

0.1

2

1

3

4

0.1

Số lượng kiểu dáng công

nghiệp đã đăng ký

0.05

0.15

0.05

0.15

Số lượng nhãn hiệu hàng

hóa đã đăng ký

Số lượng tên thương mại

đang sở hữu

Việc đăng ký chỉ dẫn địa

lý

0.05

3.41

0.05

3.11

0.05

2.15

0.15

2.75

0.2

Cộng

3.19

Nguồn: Nhóm tác giả, 2019.

Hình 2. Ma trận hình ảnh cạnh tranh các DN

là tốt nhất so với các

DN còn lại. Trên cơ

sở ma trận hình ảnh

cạnh tranh các tiêu

chí, kết hợp với kết

quả khảo sát tại

Trung tâm, nhóm

nghiên cứu tiến hành

phân tích SWOT của

Trung tâm, cụ thể như

sau:

Điểm mạnh (Strengths)

Nguồn: Nhóm tác giả, 2019.

- Đội ngũ lao động có

tay nghề; là một trong

Nhìn vào ma trận hình ảnh cạnh tranh

(Hình 2), có thể thấy: trong các đơn vị

được tiến hành nghiên cứu, NLCT của

Trung tâm Sản xuất - Dịch vụ, Trường

Đại học Công nghiệp Dệt May Hà Nội

số ít đơn vị sản xuất được hàng

veston;

- Có đội ngũ chuyên gia là các giảng

viên luôn sẵn sàng hỗ trợ;

LÝ THU CÚC VÀ CÁC TÁC GIẢ – CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC…

39

- Quan hệ mật thiết với Tập đoàn Dệt Nhiều cán bộ quản lý làm việc theo

May Việt Nam và các DN dệt may

thông qua mối quan hệ của trường;

thói quen, tư duy đổi mới chậm.

- Việc giới thiệu và quảng bá về Trung

tâm chưa được quan tâm đúng mức.

Hiện nay, Trung tâm chỉ được giới

thiệu thông qua website của trường,

nhưng thông tin không phong phú và

không được cập nhật thường xuyên;

hoạt động marketing chưa thực sự

được quan tâm.

- Luôn luôn có nguồn lao động bổ

sung từ học sinh sinh viên thực tập

trung bình 100 lượt/tháng. Số học sinh

sinh viên này có tay nghề tương

đương và năng suất xấp xỉ công nhân.

Chi phí trả cho học sinh sinh viên thấp

hơn tương đối so với chi phí trả cho

công nhân do học sinh sinh viên

không được thanh toán tiền chuyên

cần;

Cơ hội (Opportunities)

- Trung tâm được sự quan tâm của

Trường Đại học Công nghiệp Dệt May

Hà Nội;

- Nguồn lao động bổ sung thụ động

tương đối ổn định từ hoạt động nghiên

cứu của trường (cán bộ, giảng viên đi

thực tế - trung bình là 10 người/năm).

Trong đó, mọi chế độ (lương, thưởng)

được trường chi trả;

- Trung tâm là một đơn vị trực thuộc

trường – nơi chuyên đào tạo về dệt

may lớn của cả nước do đó độ tin

tưởng của khách hàng rất cao;

- Giám đốc Trung tâm đồng thời là

Phó Hiệu trưởng của trường vừa có

trình độ vừa có năng lực quản lý;

- Nhà trường luôn quan tâm và dành

ngân sách cho Trung tâm.

Điểm yếu (Weaknesses)

- Ngày càng có nhiều nhà sản xuất và

cung cấp vải được thành lập trong

nước tạo điều kiện cho Trung tâm chủ

động hơn nguồn đầu vào, giảm chi phí

sản xuất do không phải nhập khẩu.

(Phục vụ cho việc chuyển đổi phương

thức sản xuất).

- Trung tâm hoạt động theo mô hình

DN trực thuộc 1 trường đại học nên

không có tư cách pháp nhân độc lập.

Do đó, mọi hoạt động đều chịu nhiều

bó buộc trong cơ chế chính sách áp

dụng đối với một đơn vị hành chính

sự nghiệp.

Thách thức (Threat)

- Cơ sở hạ tầng được xây dựng từ

những năm 1990 với mục đích ban

đầu là phục vụ việc học tập của học

sinh sinh viên do đó chưa phù hợp

trong việc bố trí mặt bằng sản xuất.

- Kinh tế xã hội phát triển, việc gia

tăng thành lập các DN mới trên địa

bàn sẽ dẫn đến nguy cơ mất lao động.

Đặc biệt, từ năm 2019 huyện Gia Bình

(Bắc Ninh) thực hiện chuyển vùng

kinh tế, dẫn đến mặt bằng tiền lương

tăng lên nên Trung tâm có nguy cơ

mất lao động tương đối lớn vì khoảng

cách địa lý không đáng kể;

- Tay nghề của học sinh sinh viên

không đồng đều, thiếu tác phong công

nghiệp.

- Trình độ và năng lực của cán bộ

quản lý Trung tâm không đồng đều.

40

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI số 10 (278) 2021

- Từ năm 2017, trên địa bàn có nhiều từ đặc điểm trên, cũng như từ vị trí

ngành nghề khác phát triển, với thu

nhập và thời gian làm việc hấp dẫn

hơn ngành dệt may, điển hình là điện

tử. Điều này làm gia tăng nguy cơ

“nhảy việc” của người lao động;

đặc biệt quan trọng của yếu tố con

người trong hoạt động kinh doanh,

Trung tâm cần xác định công tác xây

dựng phát triển nguồn nhân lực nói

chung, phát triển cán bộ nói riêng là

khâu đột phá, cấp thiết nhất cần tập

trung xử lý để nâng cao NLCT. Cụ thể

Trung tâm cần tập trung vào những

nội dung chủ yếu sau:

- Quy định của Nhà nước về mức

lương tối thiểu vùng có xu hướng tăng

lên dẫn đến chi phí lao động - tiền

lương của DN tăng (cụ thể là chi phí

bảo hiểm). Khi chi phí lao động - tiền

lương là một khoản mục chi phí chủ

- Khai thác năng lực của đội ngũ

chuyên gia là cán bộ, giảng viên; đặc

yếu đối với một DN làm CMT (Cut - biệt là các cán bộ, giảng viên được cử

đi thực tế;

Make - Trim: phương thức sản xuất

gia công theo mẫu) thì đây là một

thách thức đối với Trung tâm;

- Chủ động sắp xếp, tổ chức lại hoạt

đng cho phù hợp với quy mô và chức

năng của Trung tâm;

- Các thị trường của Trung tâm đang

có yêu cầu ngày càng khắt khe về

chất lượng sản phẩm và các tiêu

chuẩn khác, như: tiêu chuẩn quốc tế

về quản lý môi trường, hệ thống quản

lý trách nhiệm xã hội của DN.

- Nâng cao trình độ kỹ thuật, nghiệp

vụ chuyên môn của đội ngũ lao động

trong Trung tâm thông qua các

chương trình đào tạo của trường.

Giải pháp về tài chính

4.2. Một số giải pháp nâng cao

năng lực cạnh tranh của Trung tâm

Sản xuất - Dịch vụ Trường Đại học

Công nghiệp Dệt May Hà Nội

Trung tâm có nhu cầu về vốn để mở

rộng sản xuất, phát triển kinh doanh

đa ngành nghề, tuy nhiên cần có kế

hoạch khai thác và sử dụng có hiệu

quả. Cụ thể:

Từ kết quả phân tích đối sánh NLCT

kết hợp với kết quả phân tích SWOT

nhóm nghiên cứu đã đưa ra một số

giải pháp nhằm nâng cao NLCT DN

của Trung tâm như sau:

- Xây dựng các phương án kinh doanh

tốt với kế hoạch mang tính khả thi; đa

dạng hóa nguồn vốn huy động vốn;

- Trung tâm cần có kế hoạch sử dụng

vốn hiệu quả, tránh trường hợp đầu tư

quá mức vào công nghệ không phù

hợp mà dẫn đến thiếu vốn lưu động

sẽ ảnh hưởng đến khả năng sản xuất

kinh doanh, mất khả năng chi trả;

Giải pháp về phát triển nguồn nhân

lực

Chất lượng nguồn nhân lực, nhất là

đối với cán bộ quản lý, kỹ thuật không

đáp ứng cho nhu cầu hiện tại, tương

lai của Trung tâm theo đòi hỏi của

- Phấn đấu nâng cao vòng quay vốn

chiến lược nguồn nhân lực. Xuất phát cho từng hoạt động sản xuất kinh

LÝ THU CÚC VÀ CÁC TÁC GIẢ – CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC…

41

doanh. Chỉ được tồn kho theo hạn Ngoài ra, nhằm hiện thực hóa chiến

mức tối thiểu cho phép;

lược phát triển sản xuất theo phương

thức ODM (Original Design Manufacturer:

phương thức sản xuất thiết kế gốc),

Trung tâm cần:

- Rút ngắn thời gian thu hồi công nợ:

việc chiếm dụng vốn trong thanh toán

tiền hàng của khách hàng trong thời

gian dài như hiện nay đã ảnh hưởng

đến nguồn vốn lưu động của Trung

tâm;

- Nâng cao nhận thức về hoạt động

marketing, thành lập bộ phận chuyên

trách về marketing để tăng cường việc

tìm kiếm khách hàng, mở rộng thị

trường trong và ngoài nước;

- Liên doanh, liên kết với các DN trong

ngành, các nhà đầu tư có tiềm năng

về tài chính, nhân lực để có nguồn

vốn lớn trong hoạt động sản xuất kinh

doanh.

- Xây dựng văn hóa DN: bên cạnh các

biện pháp truyền thống như các văn

bản, quy định, Trung tâm chú trọng

hơn việc sử dụng các hình tượng để

tìm cách giao tiếp, thông tin tới người

lao động nhằm xây dựng giá trị của tổ

chức, của văn hóa DN. Các hình

tượng này bao gồm các biểu trưng

của Trung tâm mà Trung tâm thiết kế

và sử dụng (như biểu tượng, lễ nghi,

tuyên bố, khẩu hiệu, ấn phẩm). Chúng

phải phù hợp và thống nhất trong việc

thể hiện các giá trị chủ đạo của Trung

tâm;

Giải pháp về phát triển công nghệ

Năng lực sản xuất của Trung tâm

chưa cao so với nhiều DN trong

ngành. Để đáp ứng được nhu cầu

ngày càng cao của thị trường, Trung

tâm cần có một số giải pháp phát triển

công nghệ như:

- Đầu tư đổi mới công nghệ sản xuất

nhằm tăng năng lực sản xuất, tăng

khả năng cạnh tranh như đổi mới một

số máy móc có công nghệ cao cắt chỉ

tự động, đính nút điện tử…;

- Chú trọng đến vấn đề sở hữu trí tuệ

trong quá trình hoạt động kinh doanh.

- Nhập khẩu máy móc thiết bị từ các

nước công nghiệp phát triển thay thế

dần hệ thống máy móc lạc hậu. Trung

tâm cần có chế độ sử dụng, bảo

dưỡng máy móc hợp lý. Trước khi sử

dụng, cần có sự hướng dẫn của các

chuyên viên kỹ thuật, đảm bảo sử

dụng đúng và có hiệu quả. Đối với

máy móc thường xuyên hư hỏng,

không đảm bảo chất lượng sản phẩm

được tạo ra thì Trung tâm nên thanh

lý nhằm giảm bớt chi phí sửa chữa và

bảo dưỡng.

5. KẾT LUẬN

Với nghiên cứu này, nhóm tác giả đã

hệ thống hóa các tiêu chí đánh giá

NLCT DN may. Thông qua đó cho

thấy vị thế cạnh tranh của Trung tâm

trên địa bàn để có chiến lược phát

triển phù hợp. Với kết quả nghiên cứu,

nhóm tác giả cũng đưa ra một số giải

pháp cho Trung tâm nhằm cải thiện

từng tiêu chí đánh giá NLCT theo

hướng tốt lên để nâng cao NLCT

trong thời gian ngắn và dài hạn. Với

nghiên cứu này, nhóm tác giả cũng kỳ

42

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI số 10 (278) 2021

vọng sẽ là một kênh tham khảo có giá và đối thủ hiện đang ở mức nào để

trị giúp cho các DN may Việt Nam có các DN đưa ra chiến lược kinh doanh

thể tự đánh giá được NLCT của mình phù hợp. 

TÀI LIỆU TRÍCH DẪN

1. D’Cruz, J. and Rugman, A. 1992. New Concepts for Canadian Competitiveness.

Kodak. Canada.

2. Khader, S.A. 2021. “Enhancing Enterprise Competitiveness: Self Assessment

Approach”. https://fr.scribd.com/document/10209943/Enhancing-Enterprise-Competitiveness-

Self-Assessment-Approach, truy cập ngày 26/3/2021.

3. Nguyễn Hoàng. 2009. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu vào thị

trường các nước EU của doanh nghiệp dệt may Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Thương mại.

4. Phạm Duy Hưng. 2012. “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh

nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam”. Tạp chí Thương mại, số 13/2012, tr. 12-15.

5. Phan Minh Hoạt. 2004. “Vận dụng phương pháp Thompson - Strickland đánh giá so

sánh tổng thể năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp”. Tạp chí Thông tin Khoa học

Thống kê, số 4/2004, tr. 21-23.

6. Prahalad, C.K., Gary Hamel. 1990. “The Core Competence of the Corporation”.

Harvard Business Review 69(3), pp. 275-292.

7. M. Porter. 1990. “The Competitive Advantage of the Nations”. https://hbr.org/1990/03/

the-competitive-advantage-of-nations, truy cập ngày 28/3/2019.

8. Thompson, Arthur A., Jr and A.J. Strickland. 2001. Crafting and Excuting Strategy.

Text anh Readings. New York: Mc Graw-Hill.

9. Thủ tướng Chính phủ. 2017. Phê duyệt đề án nâng cao năng lực cạnh tranh các mặt

hàng xuất khẩu của Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; Quyết định số

1137/QĐ-TTg ngày 03/8/2017. Hà Nội.

10. Trần Hữu Cường và các cộng sự. 2011. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp

nhỏ và vừa ở nông thôn Việt Nam trong bối cảnh hội nhập. Nxb. Lao động - Xã hội.

11. Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương. 2002. Các vấn đề pháp lý và thể chế

về chính sách cạnh tranh và kiểm soát độc quyền kinh doanh: dự án hoàn thiện môi

trường kinh doanh VIE/97/016. Hà Nội: Nxb. Giao thông Vận tải.

12. Vũ Dương Hòa. 2017. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nhỏ và

vừa dệt may Việt Nam. Luận án tiến sĩ, Viện Nghiên cứu Thương mại.

13. Vũ Trọng Lâm. 2006. Nâng cao sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trong tiến

trình hội nhập kinh tế quốc tế. Hà Nội: Nxb. Chính trị Quốc gia.